######OpenITI#

#META# Creator: escriptorium
#META# Created: 2025-02-14T14:00:30.248426+00:00
#META# LastChange: 2025-02-14T14:00:30.248455+00:00
#META# transcription layer pk: 12889
#META# transcription layer name: kraken:all_arabic_scripts
#META# avg transcription confidence: 0.9661931377795876

#META#Header#End#

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0034.png)

# ش %~% ام
# سیاس وستایش پادشاهیرا که ملک او بیزوال است ومملکت او بیانتقال ،
# ~~اولی   پیش از ابتداء و آخری 2] بعدازانتها . ظاهری ، مظهر جمیع اشیاء،
# ~~باطنی   چگونگی ذاتش بیش ازدانش ما. قدیمی که قدم با و جودش محدث
~~نماید.
# ~~عظیمی که قلم از شرح وصفش قاصر آید . علیمی که براوهیچ پوشیده نیست،
~~حکیمی
# ~~که دانند گیاو از کس نپوشده نست. موجودی که مستغنی از جاست ، معبودی که
# ~~منزه ازهمتاست . جباری که عزیزان جهان بردر جبروتش خوارند ، رزاقی که
~~پادشاه
# ~~و گدا ، برخوان جودش روزی [خوار 4] . مقصودی که دست قدرتش بیعلت آلت،
# ~~نقش بندی عالم صورت ومعنی پرداخت5. مقدری که قول قدیمش بی آلت مقالت ،
# ~~بیک لفظ دو گیتی ساخت" . احدی که مقصود تعریف آلای خداوندی اوسبب هستی
# ~~کونین شد ، صمدی که مراد تقریر صفات کبریائی اومایهآ وجود عالمین گشت.
~~رافعی
# ~~که کنیدی بدین رفیعی بیواسطهآ قائمه برافراشت، باسطی که بسیطی بدین
~~وسیعی
# ~~پیعلت ستون برسکون داشت . فعالی که روشنان سیار وثوابت علوی را[ مدبران
~~7
# ~~امور مر کزسفلی گردانید ، خلاقی که از امتزاج طبایع وافلاک درعالم خاک،
~~موالیدکان
# ~~ونبات وحیوان آفرید. مختاری که بسبب قابلیت انس، انسان را از مخلوقات
~~بر گزیده
# ~~بزیور 8]) عقل و [منطق 9] مشرف ومکرم گردانید و ازیشان خلاصهآ موجودات
~~و
# ~~خواجهآ کاینات وزبدهآ مکونات ، نور حدیقهآ آفرینش ، نور حدقهآ بینش ،
~~خاتم الانبیاء
# ~~و رسل ورهنمای سبل، مصطفی مجتبی معلی مز کی ابوالقاسم محمد علیه من
~~الصلوات PageV01P001
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0035.png)

# ~~افضلها واعمها ومن التحیات اکملها و اتمها را محبوب خویش گردانید ، تا
~~عالم بدو
# ~~مشرف و آدم بدو مفتخر گشت و درود فراوان و تحیات بی پایان براو و براهل
~~بیت و یاران
# ~~واتباع واشیاع او باد : درودی که نفحه ای از نفحات [ آن 1] سرمایهآ
~~نافههای آهوان
# ~~ختن گردد و تحیتی که شمه ای از ذ کر آن، پیرایهآ ابکار افکار بی آهوان
~~اهل دین باشد.
# اما بعد چنین گوید مقرر این کلمات ، بندهآ حقیر [ حمدبن2 ابی ms001 بکربن
# ~~حمدبن نصر] مستوفی قزوینی اصلح الله باله واحسن الله حاله که چون واجب
~~الوجود
# ~~تعالی وتقدس ، بر مقتضای ولقد کرمنا بنی آدم 3، این بنده را از صورت
~~[صبی بسن
# ~~تمیز 4 ارسانید و بکرامت محبت اهل علم واکتساب فضیلت و هنرمندی مشرف
~~گردانید
# ~~همگی همت بر ملازمت خدمت آن طایفه که بحقیقت خلاصهآ مکوناتند و
~~براغتراف 5
# ~~از بحرفضایل ایشان [مشغوف8 می بود و خودرا خوشه چین خرمن آن قوم
~~میساخت،
# ~~ناسعادت حقیقی مساعدت نمود و بندهرا بشرف ملازمت بند کی حضرت مخدوم
~~سعید
# ~~شهید، خواجهآ براستی ، سلطان سلاطین الوزراء، آیة الله فی الوری ،
~~لولاقضاء مقضیا کاد
# ~~ان یکون نبیا ، المؤید من رب الارض والسماء وذلک فضل الله یؤتیه من
~~یشاء 7، رشید.
# ~~الحق والدین، عمادالاسلام والمسلمین فضل الله، اسکنه النه جنانه وافاض
~~علیه مغفرته
# ~~ورضوانه، مکرم گردانید و در زمرهآ دیگر بند گان منتظم شد . اکثر اوقات
~~شریفهآ
# ~~آن جهان معدلت و دولت و آسمان فضل و [رأفت 8 به مجالست اهل علم و
~~مباحثت علوم
# ~~عموما وخصوصا علم تواریخ که فواید آن نامحصور است ، از تفکر درامور
~~گذشتگان
# ~~واعتبار از احوال ایشان وتجارب در مهمات ومصالح ملک و آثار دولت هر
~~طایفه وسبب
# ~~نکبت هرقومی وتمرن نفس برمصایب دنیا از قرون ماضیه وامم سالفه و غیر
~~ذلک مما
# ~~لایحصی مستغرق یافت والحق زمان دولتش کارنامهآ فضل وافضال کشت و آستان
~~رفعتش
# ~~مقتبل دولت و ملتثم اهل علم و کمال شد . این بندهآ دولتخواه ، نیز در
~~زوایای آن PageV01P002
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0036.png)

# ~~مجالس و محال مباحث مستفید میشد و این معنی محرض مطالعه و مراجعه با
~~کتب تواریخ
# ~~می کشت و بعد از مطالعات و استفادات باستماع فواید آن ، این فن را طویل
~~الذیل یافتم و
# ~~در آن وسعتی هرچه تمامتردیدم باخود کفتم :
# # فقد وجدت مکان القول [ذاسعة]1 %~% فان وجدت لسانا قائلا فقل2
# ولهذا افاضل جهان درین علم ، مجلدات وا از بیاض بسواد وسواد به بیاض
# ~~رسانیدهاند و داد سخنوری داده ms002 ، هر چندشغل این بنده ، آنفن نبوده و
~~اسلاف واقربای
# ~~او بهصناعت تحریر و سیاقت[ موسوم 3] گشته ، اما در خاطر می گذشت که اگر
# ~~فحاوی ومضامین علم تاریخرا، برشکل وشیوه منها و منذلک ، محرر گرداند و
~~مفصل
# ~~آنرا که به حسب ادوار روز گار وتعاقب لیل و نهار ، نامتناهی شده ،
~~مجملا در سلک
# ~~سیاقت منتظم کند ، جامع مفردات توجیهات این فن گردد و وضعی بر اصل باشد
~~که در
# ~~هیچ دفعه ، انگشت عیب بر حرف نتوان نهاد و به افهام نزدیکتر باشد وچون
~~بهواجبی
# ~~قانون [اشارات 4 ا] آنرا رعایت رود ، [رغبت 5] مردم بدان بیشتر گردد ،
~~و لیکن
# ~~شروع در آن موقوف بود، برخاطر وقاد وذهن نقاد و رفاهت بال و فراغت حال.
# # ولابد من شیئی هوالرکن وحده %~% ر فاهة با ل قلما تتیسر
# # و تلک لعمرالله ، حلفة صادق %~% هی النعمة العظمی لمن کان یشکر
# وچون احیانا شعری شکسته بسته ، اتفاق میافتد ، درین علم ، هوس نظمی
# ~~میبود1که از اول عهد مصطفی صلی الله عله و آله و سلم ، تا این زمان
~~مبارک ،
# ~~تاریخی 7] منظوم مرتب گرداند و از آن [پنجاه و چندهزار 8] بیت گفته شد،
~~اگر
# ~~توفیق رفیق کردد1، به هفتادوپنج هزار خواهدرسانید و بالقاب همایون ونام
~~نامی مخدوم PageV01P003
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0037.png)

# ~~ومخدوم زادهآ جهانیان لازال قصر عمره عامرا وعمر خصمه قاصرا موشح
~~گرداند اماچون
# ~~آن منظوم ، هنوز ازصورت سواد به کسوت باض [منتقل 1 ]نگشته ، عجالة
~~الوقت
# ~~را موجزی منثور که بالحقیقه مجمل اینفن است ترتیب داده ، مطرز گردانیدم
~~به اسم
# ~~عالی جناب وسدهآ رفیعهآ حضرت آسمان مرتبت ، آفتاب منقبت ، وزارت پناه ،
~~سلطنت
# ~~وستگاه [اعنی 2] جناب والامخدوم علی الاطلاق ، سلطان صنادید [الوزراء
~~[بالارث
# ~~والاستحقاق ، المولی المخدوم الاعظم ، رافع رایات العلوم والحکم ، ناصب
~~غایات المجد
# ~~والکرم ، المشرق من جبینه نورالهدی ، المرتفع بیمینه اعلام التقی ،
~~محیی الحق
# ~~والحقیقة ، ماحی الشرک عن الخلیقة ، وزیر سلطان نشان ، سایهآ رحمت
~~یزدان ، مایهآ
# ~~امن وامان ، حامی بیضه اسلام، ماحی کفر واصنام ، دستورملک اخلاق ، حاوی
~~الفضایل
# ~~بالاتفاق 4 ms003
# لولا بدایع صنع الله ماثبتت %~% تلک المکارم فی لحم ولاعصب
# افضل من زار بیت الله الحرام واکمل من قبل الرکن [والمقام 6]غیاث
# ~~الحق والدین ، غوث الاسلام وعون المسلمین محمد
# # آنکه برلوح جبینش فردولت آشکار %~% چشم اکمه بینداندر تیره شب بی[
~~التباس
### | ت
# نظیرش همچنان باشد که حاشا ابلهی کوید
### | که کوری درفلان وادی شبی دیدست عنقارا 8
### | 
# # عقود سلسلهآ نسبت تو تا آدم %~% همه حکیم و وزیرو[همه پیمبر9 وشاه
# ابن المولی المخدوم الاعظم السعید الشهید ، سلطان وزراء زمانه، آیة الله
~~فی علو
# ~~شأنه ، قهرمان الماء والطین ، خلاصة سکان الارضین ، ناصح الملوک
~~والسلاطین، خواجه
# ~~رشیدالحق والدین ،وارث الانبیاء10) المرسلین ، اکمل علماء المتقدمین
~~والمتأخرین PageV01P004
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0038.png)

# ~~افضل حکماءالاولین والاخرین ، بانی الخیرات ، واضع المبرات، فضل الله
# نسب توارث گابرآ عن کابر %~% کالرمح انبوبا علی انبوب1
# خلد الله دولته وادام الله علی رؤس العباد بسطته ولازالت اعلام العلم
~~منشورة بیقائه
# ~~واعناق ملوک الارض (خاضعة 2 لفنائه ومابرح النصر والظفر مقرونین
~~برایاته و رأیه و
# ~~الملائکة تعضده من امامه و ورائه
# # و لازالت الافلاک تخدم دسته %~% کما خدم الایام بالسعد بخته
# # یساعده الاقبال این توجهت %~% عز ایهه و الیمن یلزع نعته
# # وابقاه رب العرش بالفضل والعلی %~% وحیاه مااحیا حیا الروض نبته
# تا برروی روز کار چون صیت معدلتش مخلد ماند واین بنده بدین خدمت ،
# ~~تجدید عهد عبودیتی که از زمان صبی الی یومناهذا با آن دودمان بزر گی و
~~خاندان عظمت
# ~~وجلال که تادامن قیامت متصل باد ، داشتهاست ، کند .
# # ی حرمة الضیف والجارالقدیم ومن %~% اتاکم و کهول الحی اطفال
# # اتیتکم و جلابیب الصبی قشب %~% فکیف ارحل عنکم وهی اسمال
# هرچند اهدای این بضاعت مزجات بدین جناب جنت مآب مبنی است بر :
# # اهدی کمستبضع تمرا الی هجر %~% و حامل الوشی ابرادآ الی الیمن
# زیرا هر نتیجه از نتایج قلم این خداوند جهان، دبیران جهانرا نامهایست و
# ~~هردقیقه از دقایق فکرش افاضل زمان را کارنامهای
### | بیت
# # جواهری که بیفتد ز رشحهآ قلمش %~% برند دست بدست از برای ms004 گردن حور3
### | فع
# # اذا قال فالدر الثمین منظم %~% وان خط فالوشی البدیع مسهم
# لیکن، اعتماد بر کمال کرم آن حضرت میگویم : PageV01P005
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0039.png)

### | یت
# جائت سلیمان یوم العرض قبرة %~% تأتی برجل جراد کان فی فیها
# ترنمت بفصیح القول اذ نطقت %~% ان الهدایا علی مقدارمهدیها
### | یبت
# پای ملخی پیش سلیمان بردن %~% عیبست ولیکن هنراست ازموری
### | بطعه
# # شنیدهام که سلیمان ز روز ها روزی %~% گشاده بود در بار گاه فرمان را
# # ضعیف مورچهای میدوید وپیش آورد %~% بتحفه پای ملخ ، حضرت سلیمان را
# # چه گفت. گفت که شاها چونیست درخورتو %~% به قدر خویشتن آرندتحفه شاهان
~~را 2
# مأمولاست ازین حضرت که ذیل عفو برهفوات این بنده که پروردهآ این در گاه
# ~~و بر آوردهآ این بار گاه است کشیده وعنان عنایت . بجانب این دولتخواه
~~معطوف فرماید
# ~~واین جریمهرا بنظر رأفت و رحمت ملحوظ گرداند که اگرچه این مختصر موجزی
# ~~است مجمل، اما به یمن این دولت، آنچه خلاصهآ قلادهآ این فن و بیت
~~القصیدهآ این صنعت
# ~~ومخ 3 کتب استادان این طایفه بود مثل [سیرالنبی 4 ]و قصص الانبیاء
~~علیهم السلام
# ~~ورسالهآ قشیری وتذکرة الاولیاء وتدوین امام رافعی وتجارب الامم ومشارب
~~التجارب و
# ~~دیوان النسب وتواریخ محمد بن جریر طبری و حمزهآ اصفهانی وعزالدین علی
~~بن الاثیر PageV01P006
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0040.png)

# ~~جزری و[ زبدة التواریخ 1] جمال الدین ابوالقاسم کاشی ونظام التواریخ
~~قاضی ناصر الدین
# ~~ابوسعید 2] بیضاوی وعیون التواریخ ابوطالب علی بن انجب خازن بغدادی
~~ومعارف
# ~~ابومحمد عبدالله 3 بن مسلم بن قتیبة الدینوری و جهانگشای جوینی و
~~ترجمهآ یمینی
# ~~ابی الشرف جربادقانی وسیر الملوک نظام الملکی وشهنامهآ فردوسی وسلجوق
~~نامهآ ظهیری
# ~~نیشابوری ومجمع [ آثارالملوک4قاضی رکن الدین خویی و استظهار الاخبار
~~قاضی
# ~~احمددامغانی و[ جامع التواریخ 5 از مصنفات مخدوم سعید شهید قدس الله
~~روحه العزیز
# ~~که بالحقیقة فذلک6 مجموع مصنفات این صناعت است گزین کرده ، درسلک کتابت
# ~~منتظم گردانیدواین کتاب را گزیده نام کرده، مبنی گردانید برذ کر انبیاء
~~و اولیاء و
# ~~یادشاهان ووزراء ایران ms005 زمین و آثاری که ازیشان بازمانده از عهد آدم
~~علیه السلام تازمان
# ~~تألیف این مختصر که سنهآ ثلثین و سبعمایه هجری مصطفوی است و بحکم آنکه
~~گفتهاند
# ~~خیر الکلام مالم یکن عامیا سوقیا ولاغریبا وحشیا در سخن آرائی به
~~مستشهدات آیات
# ~~واخبار وامثال واشعار، زیادت شروع نرفت ، تاسخن دراز نکشد ومقصود
~~محجوبنشود
# ~~وعموم خوانند گانرا از آن حظی باشد و بواجبی ادراک کنند.
# امید بلطف و کرم بزر گان که در آن حضرت ، این اوراق بنظر مبارک ایشان
# ~~مشرف خواهدشد، آناست که بزر کی فرمایند و از درخرده کیری در نیایندواگر
~~بر
# ~~خطائی یاسهوی وقوف یابند ، شرف اصلاح ارزانی فرمایند که قلما
~~یخلوالانسان عن
# ~~نسیان والقلم عن طغیان .
# حق سبحانه وتعالی ، اطناب سراپردهآ عظمت وجلال این دولت را بمسامیر
# ~~خلود مؤبددارد و اساس بار گاه این سعادت را بفناء بقامؤ کد . افواه
~~جهانیان را به اطایب
# ~~ذکر اینخواجهآ نکونام مشرف گرداناد و اسماع همگنان را بذکر مفاخر و
~~مآثر
# ~~این خسرو گردون غلام ، مقرط 7 و مشنف8 . آثار کرمش تاقیامت باقی و
~~انوار هممش
# ~~ساعة فساعة مترقی ویرحم الله عبدا قال آمینا .
# اکنون دربیان غرض وشرح تاریخ شروع کنیم بتوفیق الله تبارک و تعالی.

PageV01P007

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0041.png)

### | غاز کتاب
# علماء تاریخ درمدت زمان ماضی از ابتدای آفرینش عالم و خلقت آدم علیه
~~السلام
# ~~اختلاف بسیار کرده اند، جهت آنکه بواسطهآ [فترات 1] تواریخ مجدد
~~گردانیده انده
# ~~چنانکه اولتاریخ ازهبوط آدم علیه السلام می گرفتند ، پس، ازطوفان نوح ،
~~پس، از
# ~~آتش ابراهیم علیه السلام، پس [ بنی اسرائیل 2] از مبعث موسی و گروهی از
~~هلاک
# ~~فرعون و اولاد اسمعیل از [بناء 3 کعبه و یونانیان و رومیان از عهد
~~اسکندر و اهل یمن
# ~~از ظهور حبشه بریمن و قبطیان از تسلط وتغلب بخت النصر وقریش از واقعهآ
~~اصحاب الفیل
# ~~و علی هذا هر [قضیهٔ‌ 4معظم که واقع می گشته، تاریخ پیشین ترک می
~~کردهاند و
# ~~آنرا تاریخ می ساختهاند. بدین سبب مردمرا چگونگی تاریخ ms006 فراموش شده و
~~تحقیق ،
# ~~رعایت نتوانسته اند کرد و پیغمبران علیهم السلام نیز] بتصریح 5 اخبر
~~نداده اندوهر کسی
# ~~رمزی گفته.
# جماعت حکما ، ابتدا و انتهای آفرینش را منکرند و میگویند لازم ذات
# ~~واجب الوجود6 [است[ وهر گزنبوده که نبوده و هر گزنباشد که نباشد واهل
~~شرع، مدت
# ~~ابتدای آفرینش را حصر نکرده اند ، اما گفتهاند ، هم ابتداش باشد
~~همانتها ، چه منزه
# ~~ازابتدا وانتها ، ذات واجب الوجود است و علماء هند و خطا و ختن وچین و
~~ماچین
# ~~بخشیان 7 وفرنگان ، ابتدای خلقت آدم از هزار هزار سال در گذرانیده اند
~~و کویند
# ~~چندین آدم بوده و هریک [بلغتی8] مخصوص بوده وچون هریکرا نسل منقطع
~~میشده،
# ~~ودیگری ظاهر میگشته و متشرعان اهل ایران از هبوط آدم علیه السلام بزمین
~~تا ظهور
# ~~دعوت پیغمبرما محمد مصطفی بعضی شش هزار و بعضی کمتر و بیشتر گفته اند
~~واهل
# ~~نجوم، اززمان طوفان ، تاریخی دارند و درین زمان که سنهآ ثمان و تسعین و
~~ستمایه
# ~~یزدجردیست ، آن تاریخ بر چهارهزار وچهارصد و [سی ودوسال] است9 واین
~~بندهمدت PageV01P008
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0042.png)

# ~~دولت هرقوم چنانکه در تواریخ یافته و بیشتر مورخین بر آن متفق اند یاد
~~می کند و
# ~~بنای آن را1 برفاتحه وشش باب وخاتمه نهاده است والله الموفق باتمامه
# ~~فاتحهة در آفرینش کاینات
# باباول : در ذکر پیغمبزان و کسانی که پیش از دعوت حصرت
# ~~خاتم النبیین «ص، در کار دین سعی کردهاند و آن دوفصل است
# ~~فصل اول - درذکر پیغمبران علیه السلام و آن دو [مقاله 2] است
# مقالةآ اول : درذکر پیغمبران مرسل و اولواالعزم
# مقالهآ دوم : در ذکر دیگر انبیاء
# ~~فصل دوم : در ذکرحکما و کسانی که پیغمبر نبودهاند اما در کار حق و رواج
# ~~دین سعی نمودهاند
# باب دوم : در ذکر پادشاهان که پیش از[اسلام 3] بودند و آن چهار
# ~~فصل است :
# فصل اول : درذکر پادشاهان پیشدادی : یازدهتن، مدت ملکشان [ دوهزار
# ~~و چهارصد وپنجاه سال4
# فصل دوم : در ذکر پادشاهان کیانیان : ده تن ، مدت ملکشان ms007 هفتصد و
# ~~سی وچهار سال .
# فصل سوم ، درذکر ملوک طوائف : دوشعبه ، بیستودوتن ، مدت ملکشان
# ~~سیصدو [هجده سال 5
# فصل چهارم : در ذکر پادشاهان ساسانیان معروف به اکاسره : سی ویکتن
# ~~مدت ملکشان پانصدو بیست وهفت سال
# یاب سموم: در ذکر خاتم النبیین و سیدالمرسلین و حبیب رب العالمین
~~PageV01P009
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0043.png)

# ~~محمد مصطفی (ص) وخلفا واصحاب واحفاد او . وآن مقدمه وشش فصل است :
# مقدمه : درشرح نسب مطهرش و ذ کر قبائل عرب که بدو پیوستهاند:
# فصل اول : درذکر کیفیت احوال وشرح غزواتو کمیت ازواج و دبیران
# ~~واعمام وعمات موالی ومخلفات او [علیه الصلوة والسلام1
# فصل دو4 : در ذکر خلفاء راشدین و امرای مهدیین 2 رضوان 3 الله
# ~~علیهم اجمعین: پنجتن ، مدت خلافتشان ازثالث عشر ربیع الاولسنهآ احدی
~~عشر تا ثالث
# ~~عشر ربیع الاول سنهآ احدی واربعین ، سی سال بوده .
# فصل سوم : در ذکربقیهآ ائمهآ 4 [معصوم] اثنی عشر [رضوان 5الله علیهم
# ~~اجمعین که حجة الحق علی الخلق بودند ، دهتن ، مدت امامتشان از رابع صفر
~~6 اسنهٔ‌
# ~~تسع و ار بعین تا رمضان سنهآ اربع وستین وماتین ، دویست و پانزده سال و
~~هفت ماه
# فصل چهارم - در ذکر بعضی از صحابهآ عظام و جمعی از تابعین کرام
# ~~رضوان الله تعالی علیهم اجمعین .
# فصل پنجم- در ذکر پادشاهان بنی امیه: چهاردهتن، مدت ملکشان بایران
# ~~ازثالث عشر ربیع الاول سنهآ احدی واربعین تاثالث عشر [ربیع الاول 7]
~~سنهآ اثنی وثلاثین.
# ~~ومایه ، نودویک سال.
# فصل ششم- در ذکر خلفای بنی عباس[ رضوان الله علیهم اجمعین8 به ایران:
# ~~سی و هفت خلیفه ، مدت دولتشان از ثالثعشر ربیع الاول سنهآ اثنی وثلاثین
~~ومایه تاسادس
# ~~صفر سنهآ ست وخمسین وستمایه، پانصدوبیست وسهسال ودوماء وبیست وسهروز .
# باب چهاررم- درذکر پادشاهان که درصدر اسلام بودند و آن دوازده
# ~~فصل است : PageV01P010
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0044.png)

# فصل اول - در ذکر پادشاهان بنیلیث صفار، در بعضی از ایران : سه تن ،
# ~~مدت ملکشان ازسنهآ ثلاث وخمسین ومأتین تاسنهآ سبع وثمانین ومأتین ،
~~سیوپنجسال
# ~~و بعد از آن نسل ایشان ، براه نیابت درسیستان ms008 حاکم بودند . [ هنوز حکام
~~سیستان
# ~~از آن نسلاند 1.
# فصل دو- در ذکر پادشاهان سامانیان: نه تن ، مدت ملکشان به ایران از
# ~~منتصف [ ربیع الاول 2] سنهآسبع وثمانین ومأتین تاخامس ذی القعدهآ سنهآ
~~تسع وثمانین
# ~~وثلاثمائه ، صذودوسال ونیم .
# فصل سوم-در ذکر پادشاهان[غزنویان سبکتکینی 3]: [چهاردهتن 4 امدت
# ~~ملکشان از سنهآ تسعین و ثلاثمایه، تاسنهآ خمس و ار بعین و خمس مایه
~~صدوپنجاه و پنجسال،
# ~~ازین جمله سی سال درا کثرایران و بعضی درغزنه [ و بعضی به هندوسند .
# فصل چهاره- درذ کر پادشاهان غوریان : پنجتن ، مدت ملکشان ، ازسنهآ
# ~~خمس واربعین وخمسمایه تاسنهآ تسع و ستمائه ، شصت وچهار سال
# فصل پنجم - در ذکر پادشاهان [دیلمان وآل بویه6 ] : هفده تن ، مدت
# ~~ملکشان ازذی القعدهٔ‌ سنهٔ‌ احدی وعشرین وثلاثمائه تاسنهآ ثمان واربعین
~~واربعمایه،
# ~~صدوبیست وهفتسال .
# فصل ششم- در ذکر پادشاهان سلجوقیان و آن سهشعبهاست :
# شعبه اول - بعضی درتمامت ایران [وبعضی دراکثر ایران 7]، چهارده تن ،
# ~~مدت ملکشان از ذی القعده 8]سنهآ تسع وعشرین واربعمایه تا ربیع الاول
~~سنهآ تسعین
# ~~و خمسمایه، صدوشصت ویکسال.
# شعبة دوم - بکرمان، یازده تن، مدت ملکشان، ازسنهآ ثلاث وثلاثین واربعمایه
# ~~تا سنهآ ثلاث و[ثمانین9] و خمسمایه صد وپنجاه سال .

PageV01P011

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0045.png)

# ~~هعبة سوم- بروم ، چهاردهتن ، مدت ملکشان، ازسنهآ ثمانین واربعمایه
~~تاسنهآ
# ~~وتسع وتسعین وستمایه1، دویست وبیستسال
# ~~فصل هفتم - در ذکر پادشاهان خوارزمشاهیان : نهتن ، مدت ملکشان از
# ~~سنهآ احدی و تسعین واربعمایه تاشوال سنهآ ثمان و عشرین و ستمایه،]
~~صدوسی وهشت 2 اسال.
# ~~فصل هشتم- در ذکر اتا بکان و آن دوشعبه است بدیار بکر وشام وفارس
# ~~شعبه اول- بدیار بکر وشام : نه تن مدت ملکشان ازسنهآ احدی و ثمانین و
# ~~اربعمایه تاسنهآ احدی وستمایه، صدوبیست سال -
# ~~معبة دوم - بفارس معروف به سلغریان : یازده تن ، مدت ملکشان ، ازسنهآ
# ~~ثلاث واربعین وخمسمایه تاسنهآ ثلاث وستین وستمائه ، صدوبیست سال .
# ~~فصل نهم - در ذکر اسماعیلیان و آن دومقاله است:
# ~~مقالهآ اول- در ذکر اسماعیلیان مصر ومغرب : چهاردهتن ، مدت ملکشان از
# ~~سنهآ تسع وتسعین ومأتین تاسنهآ ست وخمسین وخمسمائه، دویست وشصتسال .
# ~~مقالهآ دوم- در ذکر اسماعیلیان ایران ms009 [معروف به ملاحده 3]، هشت تن ،
# ~~مدت دولتشان ازسنهآ ثلاث وثمانین و اربعمائه تاشوال سنهآ اربع و خمسین
~~و ستمائه ،
# ~~صد و هفتاد ویک سال .
# ~~فصل دهم - در ذکر سلاطین قراختای، بکرمان : نهتن ، مدت ملکشان از
# ~~سنهآ احدی وعشرین وستمائه تاسنهآست وسبعمائه، هشتادوشش سال -
# ~~فصل یازدهم- درذکر اتابکان [لرستان4  وایشان دوشعیهاند :
# # فعبة اول - اتابکان [لر5 %~% بزرک : هفتتن ، مدت ملکشان ، از سنهآخمسین
# ~~وخمسمائه تاسنهآ ثلاثین وسبعمایه، صدوهشتاد سال.
# ~~شعبه دوم- اتا بکان[لر 6 کوچک: [یانزدهتن 7] مدت ملکشان، ازسنهآ
~~PageV01P012
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0046.png)

# ~~ثمانین وخمسمائه تاسنة ثلاثین وسبعمائه، صدوینجاه سال .
# ~~فصل دوازدهم - در ذکر پادشاهان مغول، آنچه [برایران2 زمین حکم
# ~~کردند، سیزده تن، مدت ملکشان از سنهآ تسع و تسعین و خمسمائه
~~تاسنهآثلاثین و سبعمائه،
# ~~صدوسی ویکسال .
# ~~تتمهآتاریخ دولت ایشان را، هر کرا بعداز این هوس باشد، تحقیق فرماید .
# ~~داب ینجتم - درذکر ائمهآ سنت وقراء ومشایخ وعلماء دین، رضوان الله
# ~~علیهم اجمعین و آن شش فصل است :
# ~~فصل اول - در ذکر [ائمه ومجتهدان
# ~~فصل دوم- در ذکر قراء [کلام الله قدیم 3]رحمة الله علیهم
# ~~فصل چهارم- در ذکر مشایخ
# ~~فصل پنجم- در ذ کرعلما
# ~~فصل ششم -در ذ کرشعرا
# ~~باب شم - در ذکر احوال شهر باب الجنة قزوین که مولد و منشأ و مقام
# ~~مهلف است وآن هشت فصل است :
# ~~فصل اول- در ذکر اخبار و آثار که درشان آن بقعه واردست
# ~~فصلدوم- در [بیان 4] چگونگی نام آن
# ~~فصل سوم - در کیفیت بنا وعمارت آن
# ~~فصل چهارم- در ذکر فتح آن واسلام اهل آن بقعه
# ~~فصل پنجم- درذ کر قنوات و رودخانها و مساجد و مقابر و نواحی آن
# ~~فصل ششم- در ذکرصحابه وتابعین وائمه وخلفا ومشایخ وعلما، رضوان الله
~~PageV01P013
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0047.png)

# ~~علیهم اجمعین، وپادشاهان و وزرا وامرا که بدانجا رسیدهاند 1 .
# فصل هفتم در ذکر حکام وعمال آن
# فصل هشتم- در ذکر قبایل و اکابر که [ از آنجا خاستهاند 2] و کیفیت
# ~~حوال ایشان
# خاته درن کر انساب انبیاویادشاهان و حکما و غیرهم برسبیل شجره؛ اکر
# ~~چه شرحنسب پیشتر درن کرشان آمده است اما تأ کیدرا ms010 [به شجره نوشته آمد
~~3، تااگر
# ~~در نقل سهویافتد، از شجره زودتر روشن کردد و همه دریک جایگاه جمع باشد
~~.

PageV01P014

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0048.png)

### | فازصصل
# در ذکر آفرینش کاینات
# حق سبحانه و تعالی در مبداء فطرت از کمال قدرت خالقیت ومراد ظهور وحدت
# ~~عالم خلق که آنرا جسم وجا 2 ست . یعنی این هردو عالم از صورت آفرینش
~~عقل کل
# ~~پیدا گشت که (اول ماخلق الله تعالی العقل) ؛ از عقل کل ، نفس کل و
~~هیولی پدید
# ~~آمد و از آن چهار عنصر و ببالای آن اطباق نه آسمان محیط شد و درخلقت
~~بتقدم 3 زمان
# ~~هیچیک بردیگر محتاج نشد، انما امره اذا اراد شیئا ان یقولله کن فیکون.
~~4
# بر اطباق آسمان ستارگان آفرید ، از آن هفت سیارگانند و از ایشان ،
# ~~آفتاب وماه بمرتبه پیشتر. آفتابرا روشنی داد که از پرتو آن روی زمین
~~روشن گشت
# ~~وجرمماه از نور آن مقتبس شد. سیار گان سبعهرا هریک برفلکی از اول
~~تاهفتم وثوابت
# ~~را برهشتم جای داد و آنرا بردوازده بخش کرد وهر بخشی برجی و هر برجی
~~بهسی
# ~~درجه و هر درجه ای به شصت دقیقه و علی هذا القیاس تاعاشره و آفتاب
~~وماه، هریک را یک برج
# ~~خانه داد وپنج سیارهآ دیگررا ده برج و فلک نهمرا بر تمامت مستولی
~~کردانید و درهم
# ~~پیوست ازشمال وجنوب عقده ورأس وذنب پیداشد . افلاکرا سیر دوری داد.
~~کواکب
# ~~سبعه را درمدت زمان مخالف[ بهم و تمامت راهم در مدت زمان و هم در سیر
~~مخالف[نهم
# ~~وفلک نهمرا درهرشبانه روزی که بیستوچهار ساعت است ، یک دورست و بقوت
~~حرکت
# ~~اوهشت فلک که دراندرون اواند ، بااو دوارشدند و زمین سا کن شد واز آن
~~دور، لازم
# ~~آمد که روشنی آفتاب برروی زمین که پیدا و گه ناپیدا باشد و عبارت از آن
~~روزوشب PageV01P015
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0049.png)

# ~~است تاسال و ماه برآن حساب کنند و بسبب دوری و نزدیکی جرم آفتاب از خط
~~استوا
# ~~وافق ، هرسال چهار فصل باشد واز ms011 اختلاط عناصر اربعه بخارات دمید ، از
~~آن ابروبرق
# ~~ورعد و بارند گی، حاصل گشت. افلاک را چون علوی اند، آبا گویند و عناصر
~~راچون سفلیند
# ~~امهات خوانند . ازعناصر ، آتش وباد بقوت لطافت مر کز بالا گرفتند و خاک
~~و آب به
# ~~سبب ثقل ، مرکز 1 زیر یافتند . آب بواسطهآ تری روان شد ، میل اسافل 2
~~کرد و
# ~~در یا گشت] و حرکت کرد 3. برخاک . از آن حر کت، کوهها حاصل شد وقوای
~~آباو
# ~~امهات باهم امتزاج کرفتند، روح نامیه نامیافت ، موالید کان و نبات
~~وحیوان از آن
# ~~پیدا کشت. هرچند این آفرینش هریک درحد خود کمالی دارد ، اما از کمال
~~کلی
# ~~عاریاند و قاصر [ از تقریر تحقیق وحدت باری . گلستان معرفترا بلبلی خوش
~~نوا و
# ~~شبستان محبت را صاحبدلی کدخدامی بایست ؟ تادر تحقیق مباحث وحدت،
~~داستانها
# ~~سراید ودر تدقیق معاملت ارادت ، دستانها نماید؛ بلکه در میدان کونین ،
~~شهسوار
# ~~نامداری می بایست تا گوی  محبت بازد و در ایوان ثقلین ، شهریاری کامکار
~~که
# ~~مکونات 6 ] بدونازد . حکم قدرت الهی وعلم حکمت نامتناهی، چنان اقتضا
~~کرد
# ~~که معنی نور7 روح انسانی بر صورت عالم جسمانی تا بان گردد و این سر بر
~~جمیع کاینات
# ~~به پرتو[وجود، چون خورشیدخود 8]روشن گرداند . آن 9 را از ذروهآ انسیت
~~در عرصهآ
# ~~بشریت بظهور رسانید وقوهآ آفرینش بفعل اتصال روح وجسم واتفاق فکروفهم
~~وعقل و
# ~~نطق وسایر خواص آن تمام کردانید . مفارقت مرغ روح از آشیانهآ انسیت،
~~موافق طبیعت او
# ~~نبود، حب وطن مألوف بروغالب گشت و آنرا بجان ودل طالب شد
# # یک لحظه در فراقت صدسال مینماید %~% زینجا قیاس میکن جاناحساب سالی
~~PageV01P016
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0050.png)

# ولفظ درربار نبوی ، نظر برین معنی فرمود : حب الوطن من الایمان . آن را
# ~~که توفیق خدای رهنمائی کرد ، جهانی بدین خوشی پیش او چون زندان نماید
~~که
# ~~الدنا سجن المؤمن و بلذات آن سرش فرونیاید وازغایت بزرک منشی دامن همت
~~بدو
# ~~نیالاید و بهمه نوع در آن جنس افزاید که مقصود ms012 خلاص ازاین حبس کی روی
~~نماید و
# ~~آن را که چشم دانش بسته اند ازغایت جهل برخاک مذلت حرص وطمع نشسته
~~وامید از
# ~~لذات دار باقی کسسته و از بهر کمی و بیشی اسباب دنیای فانی، دلخسته ؛
~~لاجرم از
# ~~نعام 1 کمتراند و در باز گشت در معرض خطر. حق تعالی همگنان را راه راست
~~بنمایاد
# ~~بالنبی وآله .

PageV01P017

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0051.png)

# درذکر پیغمبران علیهم السلام [و کسانی که اگرچه پیغمبر نبودند امادر کار
# ~~حق سعی نمودند1 از گاه آدم (ع) تازمان مبار کن خاتم الانبیاء محمد
~~مصطفی صلی الله علیه
# ~~و آله و آن دو فصل است :
# فصل اول - در ذکر پیغمبران اولواالعزم :
# اکابر مورخان آورده اند ، که ابوذر غفاری ، رضی الله عنه از حضرت رسالت
# ~~صلی الله علیه و آله روایت کرد :
# الحدیث قال سألت رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم کم عددالانبیاء؟ قال
~~مائة
# ~~الف واربعة وعشرون الفا قال فقلتیا رسول الله فکم الرسل منهم؟ قال
~~ثلثمائة وثلاثعشر، جم
# ~~غفیر. فقلت من کان اولهم ؟ قال آدم. قلت انبی مرسل ؟ قال نعم. ثم قال
~~یا اباذر اربعة
# ~~سریانیون: آدم وشیث و اخنوخ وهوادریس و هواول من خاط وخط و نوح واربعة
~~من العرب
# ~~هود وصالح وشعیب و نبیک یا اباذر واول انبیاء بنی اسرائیل موسی و آخر
~~هم عیسی.
# ~~قلت کم انزل الله من الکتاب ؟ قال مائة صحیفة و اربعة کتب : علی شیث
~~خمسین صحیفة
# ~~وعلی اخنوخ ثلاثین وعلی ابراهیم عشرصحایف وعلی موسی قبل التوریة عشر
~~صحایف و
# ~~انزل التوریة والزبور والانجیل والفرقان وفی روایة ستة اولواالعزم :
~~آدم ونوح وابراهیم
# ~~وموسی وعیسی ومحمد صلوات الله علیهم اجمعین صدق الله وصدق رسوله .
# و بروایت دیگر، ده صحیفه که در روایت ماقبل بموسی علیه السلام منزل بوده
~~نیاورده
# ~~و گفته اند ده صحیفه اول به آدم علیه السلام منزل بوده و بندهآ مؤلف
~~این کلمات، در تواریخ
# ~~اسامی پیغمبران مرسل ، زیادت ازهفتادوسه نیافته و مناسباست ؛ چه عالمان
~~ملت 1
# ~~بحکم ms013 حدیث علماء امتی کانبیاء بنی اسرائیل چون پیغمبران ما تقدم باشند
~~وملت
# ~~محمدی بحکم حدیث ستفترق امتی علی ثلاث وسبعین فرقه ، الناجیة منهم
~~واحدة PageV01P018
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0052.png)

# ~~ما انا علیه واصحابی ، هفتاد وسه فرقهاند و آنکه فرموده یکی از ایشان
~~رستگارست ،
# ~~مناسب این معنی افتاده [خواجه نصیر طوسی میگوید :
# # هفتاد وسه قوم درجهان می پویند %~% هر یک برهان مختلف میجویند
# سررشتهآ حق بدست یک طایفه است %~% باقی بخوش آمدی سخن میگویند]1
# بنابر آنکه با وجود ظهور دعوت دین خاتم النبیین. هر که تتبع ادیان دیگر
# ~~کند، هالک بود و هر که متابع اوست، ناجی است و معنی هالک و ناجی اینجا
~~نیک مناسب
# ~~افتاده وازانبیاء غیرمرزسل ، چهل وپنج نام یافته ام ودرمراتب پیغمبران
~~ازنبی ا ومرسل
# ~~و اولواالعزم وخاتم اختلاف بسیار است وخلاصه مباحث  آنکه نبی شخصی باشد
~~،
# ~~موصوف باخلاق حمیده و در آن محتاج نباشد به ابناء جنس خود و مبعوث باشد
~~به
# ~~تبلیغ رسالت و دعوت خلق بالهام یا منام یاهاتف یا تکلم ورای حجاب یا
~~بعضی از
# ~~ابنها. موسل آنکه بااین معانی ، مکرم باشد بارسال ملک و فرمان بشریعتی
~~ومبتلی
# ~~باشد بهشدائد ومحن و صابر بر آن و عازم برقهر معاندان . واولواالعزم
~~آنکه با این
# ~~صفات ، واضع شریعتی باشد و گروهی آدمرا علیه السلام که واضع شریعت
~~اولین است
# ~~بحکم ولم نجد له عزما 4 اولواالعزم نمیدانند و میگویند اولواالعزم باید
~~که واضع شریعتی
# ~~مجدد و ناسخ شریعت ماقبل باشد ومأمور بمقابله و محاربهآ معاندان وخاتم
~~آنکه بااین
# ~~معانی مکمل جمیع کمالات باشد و بعداز او دیگری مبعوث نکردد ودین وشریعت
~~او
# ~~منسوخ نشود بل 5 مؤبدومخلد باشد. پس هر مرتبه ازین مراتب اربعه اخص و
~~اعلی باشد
# ~~ازمرتبهآ ماقیل آن ، مثلا خاتمی اخص واعلی باشداز اولواالعزمی
~~واولواالعزمی ازمرسلی
# ~~و مرسلی از نبوت من [غیر عکس]6 . ودرعدد انبیاء اولوا العزم اختلاف
~~بسیار است واکثر
# ~~علما وائمه بر آنند که چهارند : ابراهیم وموسی وعیسی ومحمدعلیهم الصلوة
~~7 والسلام
# ~~اما ms014 بحکم حدیث ما قبل ششاند والعلم عندالله . اکنون ذکر پیغمبران بدو
~~مقالهیاد PageV01P019
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0053.png)

# ~~میکند: یکی پیغمبران اولواالعزم ومرسل و دیگر انبیا وذکر خاتم النبیین
~~صلی الله
# ~~علیه و آله وسلم . علی حده بابی خواهد آمد
# مقالهآ اول : در ذکر پیغمبران مرسل و اولواالعزم
# ازیشان بغیر خاتم النبیین (ع)، این سی پیغمبر اولوا العزم را درقر آن
~~وحدیث
# ~~صریحا نام آمده است :
# آدم ، شیث، ادریس ، نوح ، هود ، صالح ، ابراهیم ، لوط ، اسمعیل ، اسحق
# ~~یعقوب ، یوسف ، خضر ، ایوب ، شعیب، موسی ، هرون ، یوشع ، الیاس ،
~~الیسع،
# ~~اشموئیل ، داود، سلیمان، عزیر ، دانیال ، ذی الکفل ، یونس ، زکریا ،
~~یحیی، عیسی
# و این چهل و دو پیغمبررا در تفاسیر و تواریخ نام آمده است :
# سام ، حام، یافث : این هرسه پسران نوحاند. یهودا ، لاوی ، رؤبیل، شمعون
# ~~یسحر ، زبولون، دان ، نفثالی ، جاد ، اشیر ، ابنیامین . این یازده
~~پسران یعقوبند
# ~~ایشانرا اسباط خوانند . حنظله ، گدعون ، یفتاح ، کالب ، حزقیل ، فینحاص
~~، ناثان،
# ~~کاد ، اخیاشیلوهی ، میخایا ، عودید ، آسا ، ییهو ، شعیا ، عاموس ، هوشع
~~، صادق ،
# ~~صدوق ، شلوم : اینهرسه پیغمبران اصحاب قریهاند ، میخامورشتی ، ناحوم
~~القوشی ،
# ~~حبقوق ، صفنیا ، اوریا ، یوئیل ، حکای ، زکریا ، ملاحی ، علیهم السلام
~~.
# ابوالبشر آدم (ع)
# لقبش صفی الله . چون حق تعالی خواست اورا آفریدن ، جبرئیلرا بفرستاد تا
# ~~خاک اززمین جهتخمیر 1 طینت آدم بردارد، زمین اورا سو گند داد که خاک از
~~من
# ~~برمدار که خلقی که از خاک خلقت 2 بابند ازایشان ناشایست آید و مبادا که
~~من بدان
# ~~واسطه درمعرغز سخط حق تعالی آیم . جبرئیل باز گشت . میکائیل را بفرستاد
~~. اورا
# ~~نیزسو گند داد تا باز گشت . عزرائیدرا بفرستاد . اورانیز سو گند داد.
~~نپذیرفت و گفت
# ~~امر حق تعالی بالاتر ازسو گندتست و از آن زمین که خانهآ کعبه 3 است
~~خاکرا برداشت.
# ~~چون بی آزرم بود ، قبض ارواح بدوحوالت رفت . حق تعالی ، بدست قدرت،
~~آدمرا از آن PageV01P020
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0054.png)

# ~~خاک بیافریدو بعداز چهل روز روح بکالبد او پیوست قوله تعالی خمرت طینة
~~آدم بیدی
# ~~اربعین صباحا
# ~~دوست چهل بامداد ، در گل ما داشت ms015 دست
### | ماچو کل، ازدست دوست، دست بدست آمدیم1
# ~~و حق تعالی اورا بی و اسطهآ قال تمامت اسماء در آموخت قوله تعالی وعلم
~~آدم الاسماء کلها 2
# ~~تاچون پرسند ، از جواب درنماند . وملائکه بعلم او مقر شدند و بفرمان
~~خدای تعالی
# ~~اورا سجده کردند. الا ابلیس واو از کروه جن بود . اما بسبب بسیاری طاعت
~~مرتبهآ
# ~~ملائکه یافته بود . ابلیس بسبب نافرمانی ملعون شد . ایز دتعالی آدمرا
~~در بهشت جای
# ~~داد وحوا را از او بیافریدو ایشان را از خوردن گندم منع کرد و بروایتی
~~از گندم و انگور
# ~~و انجیر. ابلیس بیاری مار در بهشت رفت و ایشانرا بفریفت تا آنرا
~~بخوردند . حق تعالی
# ~~برایشان خشم گرفت ودرخت طوبیرا فرمان داد تا ایشانرا از بهشت بیرون
~~انداخت.
# ~~آدم علیه السلام بهندوستان افتاد بکوه سراندیب و حوابجده بحدودمکه ومار
~~به بریه 3
# ~~بکوهستان اصفهان و ابلیس به میسان 4 . و آدم علیه السلام چون بدنیا آمد
~~ریشش بر آمد
# ~~دانست که حق تعالی براو خشم گرفته . صدسال در کوه سراندیب طاعت وزاری
~~کرد و
# ~~درسجده می گریست.5 چنانکه از گریهآ او نباتات بسیار بر آمد آن نباتات
~~همه ادویه است.
# ~~بعداز صدسال در روز عاشورا توبهآ اومقبول شد و عاشورا را فضایل بسیارست
~~چون رفتن
# ~~ادریس به آسمان وقرار گرفتن کشتی نوح برجودی و ولادت ابراهیم و نبوتش و
~~خلاصیش
# ~~از آتش وقبول توبهآ داود ومعاودت سلیمان باملک وصحت ایوب ازرنج وخلاصی
~~موسی
# ~~ازدریا وخروج یونس ازشکم ماهی وعروج عیسی وادریس بر آسمان وغیرذالک
# پس جهت آدم بیت المعمور را از بهشت بزمین آوردند بر آنجا که حرم کعبه
# ~~است و آن خانه ای بود ازیک یاره یاقوت . آدم علیه السلام را به حج و
~~طواف آن امر آمد PageV01P021
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0055.png)

# ~~آدم علیه السلام بوقت حج در عرفات حوارا بیافت و آن جایگاه بدین سبب به
~~عرفات
# ~~موسوم شد . آدم وحوا باهم به سراندیب رفتند و ایشان را بهرشکم پسری ms016
~~ودختری
# ~~سی آمد و آدم علیه السلام پسر بطنی را بدختربطنی دیگر دادی تافرقی
~~باشد[ به چهل
# ~~شکم هشتاد فرزند بیاوردند و اکنون تاقیامت درهر شبانروزی ششصد هزار
~~میزایند
# ~~و ششصد هزار میمیرند1 . چون قابیل و خواهرش متولد شدند قابیل راجهت
~~خوبی صورت
# ~~میل به خواهر توأم اقلیمیا نام بود . آدم اورا بهها بیل میداد .
~~چونمیان قابیل وهابیل
# ~~منازعت افتاد ، آدم ایشانرا گفت قربان کنید ، هر کرا قربان قبول 2 شود
~~دختراورا
# ~~دهم . هریک گوسفندی برسر کوهی بردند. آتشی بیامد و قربان ها بیل بپخت .
~~آدم
# ~~(ع) دختررا بهها بیل داد . قابیل بدینسبب برو دشمنشد . سنگی برها بیل
~~زدهاورا
# ~~بکشت. قابیل نمیدانست بااو چه کند . مرغی بامرغی جنک کرد واورا بکشت و
~~درزیر
# ~~خاک پنهان کرد . قابیل از آن مرغ بیاموخت . ها بیل را در گور کرد.
~~ابلیس قابیل را
# ~~گفت آتش از تو رنجیده است اگر اورا سجده کنی از تو خشنود شود . قابیل
~~بفریب
# ~~ابلیس آتشرا سجده کرد، رسم قتل و آتش پرستی از او بازماند . پس شیث بی
~~خواهر
# ~~متولد شد آدم آن دختر 3 را بدوداد ووصی خود گردانید . چون عمر آدم
~~دردنیا بهزار
# ~~سال رسید وفات 4 یافت وحوا بعد از او یکسال بزیست و بروایتی صدروز. پس
~~شیث ایشان
# ~~را به کوه ابوقبیس بولایت مکه دفن کرد تا زمان نوح آنجا بودند. بوقت
~~طوفان نوح
# ~~استخوان ایشان بر گرفت. چون طوفان فرونشست هم آنجا در گور کرد و
~~بروایتی در
# ~~بیت المقدس و آدم را بیست ویک پسر و بیست و دو دختر بود9 اما این سه
~~پسررا نام
# ~~مسطور است PageV01P022
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0056.png)

### | شیث
# را علیه السلام بعد از آدم وحی آمد . بنی آدم دو گروه شدند. بعضی متابعت
~~او
# ~~کردند و بعضی تبع فرزندان قابیل شدند و آتش پرستی کردند . شیث ایشان را
~~از آن
# ~~منع کردی و بدین آدم خواندی . بیشترایشان مخالفت کردند . بعداز آدم بیت
~~المعمور
# ~~را به آسمان بردند شیث ms017 خانه کعبهرا از سنک و گل 1 بساخت . چون در گذشت
~~نهصد و
# ~~دوازده ساله بود. پسرخود انوش را وصی کرد . نهصدوشصت و پنج سال عمریافت
~~و درخت
# ~~خرما او نشاند و پسرش قینان وصی او بود. نهصد و بیست سال عمریافت و
~~آغاز عمارت بابل
# ~~کرد. پس از وپسرش مهلائیل وصی او بود. هشتصدونود و پنج سال عمر یافت و
~~بعد ازو
# ~~پسرشیرد وصی او بود. نهصدوشصت ودوسال عمریافت واین جماعت تمامت درحال
~~حیات
# ~~آدم علیه السلام متولد شدند .
### | ادریس بن یرد
# بعضی از مورخان که اولواالعزمان را هفت خوانند او را داخل می کیرند و
# ~~می گویند که در هرهزار سال که کو کبی سیار مدبرست 2، اولواالعزمی بود .
~~نام او
# ~~اخنوخ است و لقبش ادریس والمثلث بالنعمة والحکمة نیز گویند، جهت آنکه
~~هم
# ~~پیغمبر بود وهم حکیم وهم پادشاه وعلم نجوم معجزهآ اوست ودبیری اوپدید
~~کرد. صنعت
# ~~رشتن و بافتن ودوختن اونهاد . هرمان 3 مصراو ساخت وبر آنجا اشکال همه
~~صنعتها و
# ~~طلسمها بازنمود. از طوفان خبرداد. اورا باملکالموت دوستی بود. چون عمرش
~~به
# ~~سیصد وشصت سال  رسید بالتماس او وامر حق تعالی روح اورا قبض کرد و
~~بازداد و
# ~~بهشت ودوزخ بدونمود و او بشرط خروج در بهشت رفت و بیرون آمد و ببهانهآ
~~آنکه
# ~~نعلین آنجا فراموش کرده ام باز گشت و آنجا قرار گرفت قوله تعالی و
~~رفعناه مکانا
# ~~یا 6   ) PageV01P023
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0057.png)

### | 
# پیغمبر علیه السلام بحکم حدیث ماقبل اولواالعزم دوم است . لقب او نجی
~~الله،
# ~~نسب او نوح بن لمک بن متوشلخ بن ادریس بن یردبن مهلائیل بن قینان بن
~~انوش بن
# ~~شیث بن آدم . بعد از چهل1 سال و بروایات مختلف تا بعد ازدویست و پنجاه
~~سال وحی
# ~~بدو منزل شد و او نهصدو پنجاه سال دعوت کرد . هشتادتن اززن ومرد بدو
~~ایمان آوردند
# ~~نوح درحق کفار دعا کرد . حق سبحانه و تعالی نوحرا فرمانداد تا درخت ساج
~~بنشاند .
# ~~چون برسید از آن ms018 چوب کشتی ساخت . طولش سیصد گز وعرضش پنجاه کز وارتفاعش
# ~~سی گز وسهطبقه داشت یکی جهت آدمیان ویکی جهت حیوانات ویکی جهت انواع
# ~~طیور. پس خدای تعالی طوفان آب بفرستاد و نخستین از تنور سرای نوح بکوفه
~~سر بر آورد
# ~~که اکنون داخل مسجد جامع است و آن تنوری بود از آهن که جبرئیل علیه
~~السلام از
# ~~بهشت بآدم آورده بود و فرزند بفرزند میرسید. شش ماه آب از زمین بر می
~~آمد واز
# ~~هوا می بارید و نوح با این هشتاد تن درماه رجب در کشتی نشست . طوفان آب
~~تمامت ربع
# ~~مسکون بگرفت وازسر همه کوههای جهان در گذشت . بفرمان خدای تعالی کشتی
# ~~نوح دونوبت ازمشرق بهمغربرفت پس بر کوه جودی به حدود موصل قرار کرفت .
# ~~نوح علیه السلام درعاشر محرم از کشتی بیرون آمد و آنجا دیهی ساخت معروف
~~به ثمانین
# ~~و بعداز آن هفتادسال بزیست، چون هزاروششصد 2 ساله شد در گذشت و بدیگر
~~روایات
# ~~قرب یکهزار وسیصدسال عمر یافت . بعضی گویند طوفان بزمین عجم نرسید ودر
~~ملک
# ~~عرب بود و این روایت ضعیف است . اکثر عالم از نسل نوحند و بدین سبب
~~اورا آدم ثانی
# ~~خوانند واورا چهار پسربود سام . حام . یافت بدو ایمان داشتند و کنعان
~~کافر بود و
# ~~بوقت طوفان، نوح علیه السلام اورا دعوت کرد، نپذیرفت و کفت سآوی الی
~~جبل یعصمنی
# ~~من الماء 3. طوفان شایع شد و ازهمه کوهها در گذشت و کنعانرا غرق کرد.
### | 1
# ابن نوح علیه السلام بقول بعضی مورخان پیغمپر مرسل است. اکثر انبیا و
~~PageV01P024
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0058.png)

# ~~جمیع [اهل ایران]1 از تخم اواند و اورا شش پسربود: اول ارفخشد و ازنسل
~~او چهارم
# ~~پشت به قحطان وفالغ رسید. قوم [عبری] 2 از تخم فالغ اند واکثر عرب از
~~تخم قحطانندو
# ~~ز بان عربی از یعرب بن قحطان است . قحطانرا نام قحطان بود، بسبب آنکه
~~در سالهای
# ~~قحط سخا کردی و مردمرا ازتنگی برهانیدی . درحق او گفتند یقحط القحوط ms019
~~ویطرد
# ~~بسخائه . قحطان اسم علم اوشد وازقحطان سوم پشت بهسبا رسید. اعراب حمیری
~~و
# ~~لخمی وغسانی که حکام اعراب بودند وقضاعی واشعری وازدی از تخم سبااند،
# دوم پسر سام عالم بود وخراسان و هیتال پسران عالم اند وعراق پسرخراسان
# ~~و کرمان ومکران پسران هیتال.
# سوم پسر سام اسود 3 بود. اهواز و پهلو پسران اواند وپارس پسرپهلوست.
# چهارم پسرسام نوذر» و آذرباد واران وارمن وموغان پسران نوذرند.
# ینجم پسر سام ارم بود واو واضع باغ است . قومعاد وثمود از تخم اواند.
# ششم یسر سام مصر 5 بود وشام و روم پسران اواند.
# ابن نوح علیه السلام بقول بعضی مورخان پیغمبر مرسل است . تمامت سیاهان
# ~~از نسل اواند . گویند روزی نوح علیه السلام خفته بود وعورت اوظاهرشده .
~~حام برآن
# ~~بگذشت ، بخندید واورا نیوشد. حق تعالی بدین سبب پیغمبری از نسل او
~~ببرید و نسل
# ~~او بچهره ساه گردانید. پس یافث بر آن بگذشت، نپوشید امانخندید. سام بر
~~آن بگذشت
# ~~آن را بیوشید، حق تعالی بدین سبب پیغمبری به نسل اورسانید. حام را شش
~~پسر بود :زنک
# ~~و کوش وهند و بربر وقبط وحبش . نوبه پسرحیش است.

PageV01P025

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0059.png)

# علیه السلام، بقول بعضی مورخان ، پیغمبرمرسل است. اورا هشت پسربود :
# ~~اول ترک ، دوم خزر، سوم سقلاب، چهارمروس، پنجم میشک. سغولان از تخم او
~~اند و
# ~~یاجوج وماجوج را هم ازتخم اوشمارند. ششم چین وماچین، پسرختن است. هفتم
~~کماری،
# ~~بلغاریان وبرطاسیان و باشقردیان از تخم اواند. هشتم یاون 1 ، یونانیان
~~و فرنگیان و
# ~~بعضی رومیان از نسل اواند. بعداز نوح علیه السلام این جماعت، سالها
~~درشهر بابل مقیم
# ~~بودند، شبی هرشعبه را زبان دکر کون شد ، چنانکه، هیچ سخن هم فهم نمی
~~کردند،
# ~~ناچار ازهم پرا کنده شدند وهریک به موضعی رفتند و در آنجا ایشانرا نسل
~~زیاده شد
# ~~وآن ولایت بدیشان منسوب گشت .
### | هود
# علیه السلام ، بعضی اورا عابر میشمارند و بعضی از تخم عاد می گویند .
~~نسبش
# ~~هودبن عبد الله بن ریاح ms020 بن حارث بن عادبن عوص بن ارم بن سام بن نوح
~~علیه السلام . خدای
# ~~تعالی اورا بقوم عاد فرستاد. ایشان هیکلی قوی وقوت تمام داشتند وبت
~~پرست بودند .
# ~~هود علیه السلام پنجاه سال ایشان را دعوت کرده اند کی ایمان آوردند.
~~هود علیه السلام
# ~~درحق کفار دعا کرد . حق تعالی سهسال بارند کی باز گرفت تا زند گانی
~~برایشان تلخ
# ~~شد. بجهت باران خواستن، لقمان حکیم را با دورفیق بمکه فرستادند. لقمان
~~و یک
# ~~رفیق او بخدا ایمان داشتند. بضیافت شخصی رفتند. سیم رفیق ایشان
~~کافربود، دعا کرد.
# ~~خدای تعالی سه ابرسیاه و سرخ و سفید فرستاد و [آواز آمد] 2 که هر کدام
~~ابر که PageV01P026
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0060.png)

# ~~مخواهید ، بقوم فرستیم. مرد کافرا برسیاه اختیار کرد. آن صرصری بود.
~~بقوم اورفت ،
# ~~هفت شب و هشت روزبقوتی هرچه تمامتر[وزان بود]1 و درخت [وعمارات2 را
~~بتمام
# ~~از بیخ بر کند. [و ایشان 3 هرچند قوت کردند و از غایت قوت پای تا زانو
~~بزمین فرو
# ~~بردند، فائده نبود وتمامت هلاک شدند و این حال درماه شوال بود، بهنگام
~~بردالعجوز.
# هود علیه السلام بعد از کفار پنجاه سال بزیست ، عمرش [صد و پنجاه سال
# ~~بود4 بحضزموت مدفونست .
### | صالح
# ابن آسف بن عبیدبن ماسخ بن بنی عبیدبن خادربن ثمودبن جاثر بن ارم بن
# ~~سام بن نوح علیه السلام را وحی آمد و بقوم ثمود فرستاد. [بزمین حجاز[5
~~وایشانرا بخدا
# ~~دعوت کرد. اجابت نمی کردند و بمعجزه، شتری ماده با بچه خواستند که از
~~سنک بیرون
# ~~آید. صالح علیه السلام دعا کرد و مستجاب شد. آن شتر با بچه سی سال در
~~میان ایشان بوده
# ~~آن قوم شتررا بکشتند. بچهآ او بگریخت و بکوه رفت. خدای تعالی عذاب
~~بایشان فرستاد
# ~~روز اول [رویهایشان زرد شد، روز دویم سیاه فام ، روزسیم تمام سیاه گشت.
~~آوازی
# ~~آمد، چنانکه همه از هول آن بمردند. عمرصالح بروایتی [دویست و پنجاه
~~سلل]7 و
# ~~بروایتی [دویست وهشت سال]8 گورش نزدیک دارالندوه ms021 بمکه .
# حنظلة بن صفوان
# از تخم فهربن قحطان. اورا خدای تعالی پیغمبری داد و باصحاب الرس فرستاد
# ~~واین رس پادشاهی بود ازقوم ثمود بزمین مغرب واول خداشناس بوده اما بسبب
~~طول
# ~~مدت دولت مغرورشد و دعوی خدائی کرد. قوم او با مردان لواطه کردندی و
~~باچهارپایان
# ~~گرد آمدندی وزنان آلت مردی از پوست دوخته، استعمال کردندی. اکنون زنان
~~آن کاره PageV01P027
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0061.png)

# ~~را رس خوانند ووبعضی]1 که بی آن آلت خودرا برهم رسانیدندی، اکنون چنان
~~زنان
# ~~را سعتری گویند. حنظله ایشان را ازین [حرکات2 منع کرد و بخداخواند.
~~اجابت
# ~~نکردند. مدتی بدین دعوت مشغول بود ، فایده نمیداد . در حق ایشان دعا
~~کرد . حق
# ~~تعالی آب ازیشان باز گرفت و هلاک ایشان بردست [ایشان3 کرد. [ آن چنان
~~بود
# ~~که]4 رس وقوم اواز بی آبی بجنگ حنظله و متابعان او[لشکر5 بیاراستند.
~~هرتیر
# ~~که لشکرش بینداختند باز گشت و اندازنده را بکشت، تا بیشتر لشکررس کشته
~~شدند .
# ~~رس منهزم بقلعه گریخت. ملکالموت بقبض روح اورفت. امان خواست بک سال
~~امان
# ~~داد. بروج مشیده از آهن ومس وروی وارزیز بساخت، چنانکه هیچ منفذنداشت.
~~چون
# ~~وعده بسر آمد، ملک الموت اورا باقومش بدوزخ [رسانید6
### | براهیه
# بحکم حدیثما قبل اولواالعزم سیم است وبروایات کبارعلما، اولواالعزم اول.
# ~~لقباوخلسل الله، نسب او : ابراهیم بن آزر و هوتارح بن ناحوربن ساروغ،
~~هو اول من
# ~~سکک7 الدنانیر والدراهم، ابن ارغوابن فالغ بن عابر بن شالخ بن ارفخشد
~~بن سام بن
# ~~نوح بن لمک بن متوشلخ بن ادریس بن یردبن مهلائیل بن قینان بن انوش بن
~~شیث بن آدم.
# ~~آزر وزیر نمرودبن کنعان بود. منجمان نمرود را گفتند که درزمان او
~~پیغمبری باشد8
# ~~که هلاک نمرود بسبب او بود. هرپسر که در آن زمان می آمد، میکشت، تا
~~ابراهیم متولد
# ~~شد. مادرش اورا از بیم نمرود درغاری [پنهان]9 می پرورید و گویند آن
~~مقام دردیه نرس
# ~~بود بولایت کوفه واکنون آنجا خانقاهیست و من آن مقام زیارت کردهام .
~~ابراهیم
# ~~علیه السلام ms022 درهفت سالگی از آن غاربیرون آمد، ستار گان و آفتاب وماه را
~~تصور کرد
# ~~که خدااند. چون دید که زوال پذیرنددانست که خدائی را نشایند. دل در
~~خالق کاینات بست
# ~~و اورا بخدائی پذیرفت و نمرودرا بخدائی او دعوت کرد و بتان را [ بد
~~گفت]10. نمرود جهت PageV01P028
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0062.png)

# ~~خاطر وزیر با ابراهیم خطابی نمیکرد. چون ابراهیم بحد کمال رسید، بشرف و
~~حی مشرف شد
# ~~آزر بمرد. نمرودابر اهیم را بارشاد ابلیس بمنجنیق در آتش انداخت و پیش
~~از آن کس منجنیق
# ~~نساخته بود. ابراهیم بآتش نرسیده، جبرئیل بر او آمد و گفت حاجتی [هست1
~~؟ ابراهیم
# ~~گفت بتو[نی]2 . چون چنین صادق بود، بفرمان خدای تعالی آتش بر او سرد و
~~سلامت گشت
# ~~و در آنجا گلستان [شکفت[3 ، ابراهیم از آن میان بیرون آمد و دراین وقت
~~شصت ساله
# ~~بود. نمرود خواست که باخدای تعالی جنگ کند ، صندوقی بساخت وچهارنیزه بر
~~او
# ~~نصب کرد و گوشت پاره ها از آن در آویخت و چهار کر کس گرسنه را در
~~چهاریایهآ صندوق
# ~~بیست و در آن صندوق نشست. کر کسان میل گوشت کردند و صندوق برهوابردند.
~~چون
# ~~قوتشان ساقط شد، بازخواستند گشت. نمرود تیری بر بالا انداخت. حق تعالی
~~[ تیر او
# ~~خون آلود باییش اورسانید، گمراه ترشد. دعوی خدائی]4 زمین و آسمان کرد.
~~کر کسان
# ~~اورا بزمین آوردند. بعضی نمرود را کاوس شمارند و این قول ضعیف است .
~~نمرود در کار
# ~~ابراهیم عاجزشد. از او التماس نمود تا با اتباع از شهر بابل هجرت کند.
~~ابراهیم بسخن
# ~~او با ساره که دختر [عم و جفتش]2 بود وخوب صورت ترین زنان [ آنزمان6
~~بود
# ~~وحواشی خود ازبابل بمصررفت. ملک مصرسنان بن علوان بن عبیدبن عویج بن
~~عملاق بن
# ~~یلمع بن اشلیخا بن ارد 7 وهو ارم بن سام بن نوح در ساره طمع کرد و اورا
~~بقهر از
# ~~ابراهیم بستدتا بدودست دراز کند، بدعاء ساره دستش خشک شد. ملک مصرتضرع
~~کرد،
# ~~هم بدعای ساره ms023 دستش باکار آمدتا سه نوبت همچنین میکرد. چون میسر نبود
~~دست ازو
# ~~باز داشت و کنیز کی هاجر نام بدو بخشید. حق تعالی حجاب ازپیش چشم
~~ابراهیم
# ~~برداشت8 ، تا براحوال سارمواقف گشت و دلش آرام یافت . چون ساره، پیش
~~ابراهیم
# ~~آمد، از آنجا بفلسطین رفتند و در آنجا قحط بود غلامان را [بطلب رزق9
~~بمصر PageV01P029
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0063.png)

# ~~فرستاد، پیش دوستی خلیل نام [تارزق آورند آن دوست1 اجابت نکرد و غلامان
# ~~ابراهیم بی مراد باز گردانید. ایشان جوال پر از ریگ کرده بیامدند و با
~~ابراهیم
# ~~بگفتند. ابراهم از خجالت بخفت. بقدرت حق تعالی آن ریگ ها آردو گندم شد.
~~ها جراز آن
# ~~آرد نان پخت و ابراهیم را بیدار کرد تا بخورد و از ها جر پرسید که این
~~نان از کجاست؟
# ~~گفت از آن آرد که دوست توخلیل مصری فرستاده است. ابراهیم دانست که حق
~~تعالی
# ~~قدرت نموده است گفت خلیل مصری نفرستاده بلکه خلیل الله فرستاده
~~اورابدین سبب
# ~~خلیل الله خواندند. ابراهیم آن کندم بکشت و از ریع آن خواستهآ بیشمار
~~برو گردشد و
# ~~مهمانداری پیش گرفت نمرود خواست که یکباردیگر بجنگ خدای تعالی رودلشکر
# ~~جمع کردو صفها بیاراست و بافسوس مبارز خواست. حق تعالی سپاه پشه را که
~~ضعیف ترین
# ~~وخلایق است2 بجنگ او فرستاد. لشکر نمر ود بیشتر از زخم نیش پشههلاک
~~شدند وپشهآ
# ساره هاجررا با براهیم بخشید. ابراهیم را ازوی پسری آمد، در هشتاد وشش
# ~~سالگی. اورا اسماعیل نام کرد. ساره رابر آن [رشک خاست 3 .هاجر را ختنه
~~کرد،
# ~~ساره با هاجر علیه السلام شکیبا نبود. ابراهیم هاجرواسماعیل را بزمین
~~مکه برد آنجا
# ~~بگذاشت. ببر کت اسماعیل آب زمزم پیداشد. چون قوم بنی جرهم بواسطهآ آب
~~آنجا
# ~~آمدند، اسماعیل درمیان ایشان پرورش یافت. چون اسماعیل [چهارساله5 شد،
~~امر
# ~~قربان رسید و آن چنان بود که ابراهیم نذر کرده بود که اگر اورا پسری
~~بود قربان کند.
# ~~درین وقت فرمان آمد که بوعده وفا ms024 نماید . ابراهیم اسماعیل را قربان
~~خواست کرد و
# ~~چون از پدروپسردر آن کار کرانی طبع نبود ، حق تعالی آن نیت پذیرفت و از
~~بهشت PageV01P030
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0064.png)

# ~~کوسفندی بکوه ثبیر بحدود مکه فرستاد تا بعوض اسماعیل قربان کرد . بعد
~~از این
# ~~بیک سال، اسحق از ساره متولدشد، [ بهفتاد سالگی]1 . چون اسمعیل بحد
~~مردی رسید
# ~~ازبنی جرهم زن خواست. ابراهیم بدیدن اسماعیل رفت. بشکار بود. زن
~~اسماعیل ،
# ~~ابراهیم را خدمتی نکرد. ابراهیم گفت اسماعیل را بگو که آستانهآ [خانه
~~[2 بدل کن.
# ~~اسماعیل زن را طلاق داد و دیگری بخواست. چون خانهآ کعبه که شیث ساخته
~~بود ،
# ~~خراب گشته بود، ابراهیم و اسماعیل بفرمان حق تعالی باز بساختند و حق
~~تعالی حجر الاسود
# ~~را بفرستاد تادر ر کن خانه نشاندند و حج فرض شد.
# چون عمرساره بصدوسی سال رسید، در گذشت. پس ازو ابراهیم زن خواست
# ~~و اورا فرزندان آمدند. بعد ازساره، ابراهیم پنجاه سال بزیست، عمرش
~~دویست سال شد.
# ~~اورا در یهلوی ساره، در مزرعهآ [حبرون[3 از ولایت شام دفن کردند و آن
~~جایگاه اکنون
# ~~بخلیل الله مشهوراست.
# از کتب آسمانی [ده صحف4 بدو منزل شد واول کسی که سپیدی بموی و
# ~~ریش او در آمد ابراهیم است. و اول کسی که مسواک کرد و استنجا بآب کرد و
~~ناخن چید
# ~~وقصرشوارب کرد وسراویل ساخت و درپای کشید وختنه کرد و مهمانداری وضیافت
~~کرد
# ~~وثرید کرد او بود. گویند حق تعالی ابراهیم را گفت چرا از من چنین سخت
~~ترسانی؟ گفت
# ~~چون از تونترسم که پدرم آدم را باو جود آنکه در حضرت توقرب بمرتبه ای
~~بود که گل اورا
# ~~بدست خود سرشتی وروح خود دراو دمیدی و ملائکه را بسجدهآ اوفرمودی، و در
~~بهشت
# ~~جای دادی، بگناهی مختصر از بهشت براندی و بروخشم گرفتی و ببلای دنیا
~~گرفتار کردی.
# ~~خطاب آمد که ای ابراهیم نمیدانی که مخالفت دوست بردوست سخت باشد.
### | بات
# زصد تیغ دشمن کند بیش گار %~% گلی گرزند ms025 بررخت دوستدار
### | 2- این PageV01P031
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0065.png)

# ابن هاران برادرزادهآ ابراهیم خلیل علیه السلام بود[ و بقولی پسر عم
~~ابراهیم
# ~~بود وساره خواهر او بود1 .خدای تعالی اورا نبوت داد و بولایت مؤتفکات
~~فرستاد: هفت شهر
# ~~بود. بعضی مورخان گویند آن ولایت در بیابانی بود که میان سیستان و
~~کرمان است و
# ~~بعضی کویند بزمین مغرب بود اول صعرة دوم صبعه سوم عمره چهارم دوما پنجم
~~سدوم.
# ~~لوط آن قوم را براه خدای دعوت می کرد. اجابت نمی کردند و در مباشرت با
~~امردان مبالغه
# ~~می نمودند، اسم لواطه بر آن حر کت افتاد. لوط همچون ابراهیم میزبانی
~~کردی. هر که
# ~~بمهمان اوآمدی، اگر امرد بودی، آن قوم با او بزورلواطه کردندی. تاچون
~~جبرئیل
# ~~ومیکائیل و اسرافیل جهت قلع ایشان، بصورتسه امرد، بمهمانی لوط آمدند ،
~~آن قوم
# ~~خواستند که با ایشان همان حرکت کنند که لوط علیه السلام درخانه در بست
~~و آن شب
# ~~مهلت خواست تا بامداد، امردان را با ایشان سپارد. هم در شب لوط و هر که
~~بدو ایمان آورده
# ~~بود ، از آن شهر بیرون رفتند . جبرئیل و اسرافیل و میکائیل آن شهرها
~~زیر و زبر
# ~~گردانیدند. هر که از آن قوم[بگریخت2 ، حق تعالی برایشان [سنگهای سجیل3
# ~~بارانید [و آن قوم راهلاک گردانید4 و زن لوط هرچند با اوهجرت کرده بود
~~، اما
# ~~چون هم از آن قوم بود، او نیزهمان شب بسنگ سجیل هلاک شد.
### | بیت
# با بدان یار گشت همسرلوط %~% خاندان نبوتش گم شد
# لوط بعد از آن [هفت سال دیگر2 بزیست. در روز چهارشنبه از ماهر بیع الاول
# ~~بمرد .
### | اسماعیل
# علیه السلام را خدای تعالی پیغمبری داد و بعمالقهآ یمن وحضر موت فرستاد .
# ~~پنجاه سال ایشانرا دعوت دین ابراهیم می کرد. اند کی ایمان آوردند. چون
~~عمرش PageV01P032
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0066.png)

# ~~بصد وسی سال رسید ، در گذشت . او را ، در جنب مادرش هاجر ، در حرم
~~کعبه،
# ~~دفن کردند .
### | اسحق
# ابن ابراهیم علیهما السلام را حق تعالی پبغمبری داد و ms026 باهل شام فرستاد و
~~او
# ~~نا بینا شد . اورا دوپسر توأمان آمد : یکی عیص و دیگری یعقوب. عیص شکار
~~دوست
# ~~بود و یعقوب رمهآ گوسفند [چرانیدی[1 روزی اسحق از پسران بریان گرم
~~خواست .
# ~~عیص بطلب شکار برفت . یعقوب برهای بریان کرد وپیش از آمدن عیص پیش پدر
~~برد.
# ~~اسحق درحق اودعا کرد. ببرکت دعای او پیغمبری باو [ونسل2 او رسید .
~~چنانکه
# ~~ییغمبران که بعداز اوبودند، بغیر ازین چهار: خضر وایوب و شعیب ومحمد،
~~صلواةالله
# ~~علیهم اجمعین ، باقی تمامت ازنسل یعقوبند. عیص بدین سبب بایعقوب
~~بدشدودرقصد
# ~~او بود. یعقوب از عیص منهزم بودی. چون عمر اسحق بصد و هشتادسال رسید،
~~در گذشت.
# ~~اورا درجنب خلیل الله دفن کردند و [درین[3 سال یوسف عزیز مصرشد.
### | یققوب
# ابن اسحق بن ابراهیم چون از عیص منهزم [شد در شب از خلیل الله
# ~~بگریخت و بکنعان رفت پیش خال خود. و گویند اورا بدین سبب اسرائیل
~~خوانند.
# ~~یعقوب [دودخترخال5 خودرا که از خاتون بودند بخواست و دو دختردیگر که از
~~سریه
# ~~بودند. بسریتی بستد. اززن مهتراورا شش پسرآمد : یهودا ، لاوی ، روبین ،
~~شمعون،
# ~~یساخر ، زبولون واززن کهتر دو پسر: یوسف و بن یامین وازهر سریتی دو
~~پسریکیدان
# ~~و نفتالی واز دیگری جاد واشیر. چون یعقوب] هشتاد ودوساله6 شد، یوسف از
~~ومتولد
# ~~شد. چون نودساله شد ازو کم شد و چهل سال در فراق او بود. درصد و سی
~~سالگی اورا
# ~~بیافت. چون صدوچهل وهفت ساله شد بمصردر گذشت . اورا نقل بخلیل الله
~~کرده ،
# ~~مدفون شد7 PageV01P033
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0067.png)

### | وسفی
# ابن یعقوب علیهما السلام، چون خوب صورت ترین بنی آدم بود، روزی در آئینه
# ~~نگرید، باخود گفت اگر من غلام بودمی، قیمت من که توانستی کرد؟ خدای
~~تعالی غیرت
# ~~آورد، تا برادرانش اورا به بیست درم بفروختند. و آن چنان بود که یوسف
~~علیه السلام
# ~~در خواب دید که آفتاب وماه و یازده ستاره اورا سجده کردند. یعقوب گفت
~~این خواب را
# ~~از برادران پنهان دار که تعبیر ms027 چنان است که پدرومادر ویازده
~~برادرزیردست توشوند .
# ~~چاهی فروهشتند و یعقوب را گفتند که اورا گرگ بخورد و پیراهن او بخون
~~گوسفندی
# ~~آلوده کرده بیدرنمودند. یوسف را مردی کاروانی از چاه بر آورد و
~~بامدادان که برادران
# ~~بتفحص احوال اورفتند، [اورا در دست کاروانی یافتند1 ، ناچار اورا به
~~بیست درم بدو
# ~~بفروختند. آن مرد اورا بمصرمی برد ودر راه خرمی می کرد که از بهای یوسف
~~اورامایهآ
# ~~تمام حاصل شود. یوسف با خود کفت جاهل مردیست، مرا به بیست درم خریده
~~است
# ~~اگر خریدار نیکوافتد مضاعف بخرد. چون حق تعالی افکند کی یوسف در حق خود
~~بدید،
# ~~کار بمرتبه ای رسید که عزیز مصر که خازن پادشاه بود، اورا پنج بار برا
~~بر مشک وزن کرد و
# ~~بخرید ودر مصر مشک از زرطلا بقیمت ترست. عزیز را زنی بود، زلیخا2 نام،
~~بریوسف عاشق
# ~~شد. یوسف در آن روزهفده ساله بود و زلیخا پانزده ساله : هردو درغلواء
~~حسن. زلخا
# ~~یوسف را بخود خواند. اجابت نکرد. زلیخا از بیم آنکه این سخن گفته شود،
~~از یوسف
# ~~پیش عزیز گله کرد که یوسف بامن دست درازی خواست کرد. عزیز تفحص نمود.
~~گناه
# ~~اززلیخا بود. زنان اکابر مصر زلیخا را نکوهش کردند . زلیخا خواتین
~~راجمع کرد و
# ~~هریک را ترنجی و کاردی بدست داد تا ببرندو در آن حال یوسف را بدیشان
~~نمود ایشان در
# ~~حسن یوسف چنان متحیرشدند که بی خبر بجای ترنج دستها بریدندو کفتند
~~ماهذا بشر2 PageV01P034
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0068.png)

# ~~و زلیخا را معذور داشتند . زلیخا عزیز را الزام کرد تا بجهت دفع تهمت،
~~یوسف را
# ~~محبوس کردانید . یوسف علیه السلام را علم تعبیر کرامت شد . از
~~بهرزندانیان تعبیر
# ~~کردی تاچون شرابدار و خوان سالار پادشاه را بگناهی بزندان آوردند .
~~ایشان بجهت
# ~~امتحان خوابی ساختند وازو تعبیر پرسیدند واو تعبیر خوابشان بگفت .
~~ایشان
# ~~گفتند ما امتحان می کردیم یوسف گفت قلم رفت و تعبیر آن خواب واقع شد.
~~یوسف
# ~~با شرابدار گفت چون ms028 پیش پادشاه مصر ملکریان رسی مرابا [یاد آور.1 حق
~~تعالی غیرت
# ~~آورد و اورا هفت سال از خاطر شرابدارفراموش کرد تا چون ملک ریان بخواب
~~دید که
# ~~هفت گاو لاغر هفت گاوفربه را بخوردند، جهت تعبیر خواب یوسف با[ خاطرش
~~آمد. 2
# ~~شرا بدار احوال یوسف باملک مصربگفت3 . از یوسف تعبیر پرسیدند گفت هفت
~~سال
# ~~قحط بود وهفت سال فراخی وتدبیر کرد تا درسال فراخی احتکار کنند.
~~ملکریان اورا
# ~~برغلات خود حاکم کرد و بعد ازاندک مدتی عزیز نیزدر گذشت. ملک ریان جای
~~عزیز
# ~~که [خزانه دار4 می بود بیوسف داد. یوسف زلیخا را بخواست. درین وقت یوسف
~~سی
# ~~ودوساله بود و زلیخاسی ساله وهنوز بکر بود، جهت آنکه عزیز عنین بود و
~~یوسفرا از زلیخا
# ~~دوپسر آمد: افراییم ومیشا .
# درسالهای فراخی غلات جمع کرد و درسالهای قحط میفروخت. چون قحط
# ~~شایع شد، [ده برادر]5 یوسف برفتندو از وغله خریدند و او ایشان را
~~بشناخت و احوال
# ~~پرسید. اماخودرا برایشان ظاهر نکرد و گفت اگراین نوبت برادر کهین باخود
~~نیاورید،
# ~~غله بشما نفروشم و بضاعت ایشان درمیان غله پنهان کرد. ایشان با پیش
~~یعقوب آمدند.
# ~~یعقوب در کار عزیز مصر ونگرانی او باحوال فرزندان او و آنکه بضاعت
~~درمیان غله نهاده
# ~~متردد شد. دوم نوبت چون پسران یعقوب بخریدن غله [رفتند]6، بشفاعت
~~بسیار، بن یامین
# ~~را با خود ببردند. یوسف خواست که اورا پیش خود باز کیرده پیمانه درمیان
~~غلهآ او
# ~~پنهان کرد تا چون ظاهرشد، بدان بهانه اورا ییش خود باز کرفت وخودرا برو
~~ظاهر PageV01P035
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0069.png)

# ~~کرد. چون پسران پیش یعقوب آمدند و بن یامین رانیاوردند، یعقوب از غصهآ
~~او و یوسف
# ~~در کنج بیت الاحزان رفت و چندان بگریست که نابینا شد. چون سیوم نوبت
~~برادران
# ~~یوسف بمصررفتند، او خودرا بر ایشان ظاهر کرد و پیراهن بفرستاد تا بر
~~چشم یعقوب مالیدند
# ~~و بیناشد. چون برادران یوسف [با پیراهن]1 ، از مصر بیرون آمدند، یعقوب
~~[در کنعان]
# ~~بوی ms029 جامه بشنید.
### | معر
# یکی پر سید از آن گم کرده فرزند %~% که ای روشن روان پیر خردمند
# ز مصرش بوی پیراهن شنیدی %~% چرا در چاه کنعانش ندیدی
# بگفت احوال مابرق جهان است %~% گهی پیدا و دیگر دم نهانست
# گهی بر تارک اعلی نشینم %~% گهی تا پشت یای خود نبینم
# اکر درویش بر حالی بماندی %~% سرو دست از دوعالم بر فشاندی
# یعقوب با پسران [ومادریوسف]3 ومتعلقان بمصررفتند و بواسطهآ حکومت
# ~~زیردست یوسف شدند وخواب اوراست آمد. بعد از هفدهسال یعقوب در کذشت یوسف
# ~~بعد ازوبیست وسه سال بزیست. مدت عمر یوسف علیه السلام نود وهفت سال.
~~اورا در
# ~~تا بوتی آبگینه نهادند و در میان نیل دفن کردند و بعد از مدتی موسی
~~علیه السلام تابوت او
# ~~بر آورد تا در خلیل الله دفن کند . جبرئیل علیه السلام بیامد و گفت
~~اورا حساب پادشاهی
# ~~بازمی باید داد ، در حضرت خلیل اللهراه ندارد واو را بیرون خلیل الله
~~دفن کردند. بر
# ~~پادشاهان و وزراء وارکان دولت و اجبست درین معنی تأمل نمودن و توشهآ
~~راه آخرت
# ~~ساختن و تصور کردن که جائی که بایوسف علیه السلام این خطاب رود، احوال
~~دیگران
# ~~خود [چون بود1
### | اسباط
# یازده فرزند یعقوب علیهم السلام را بعضی مورخان پیغمبر مرسل می دانند و
~~PageV01P036
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0070.png)

# ~~اسباط می خوانند ومی کویند از ذکر اسباط درقر آن غرض ایشانند و این آیت
~~مقوی
# ~~سخن ایشان است قولوا آمنا بالله وما انزل الینا وما انزل الی ابراهیم
~~واسحق و یعقوب و
# ~~الاسباط ومااوتی موسی وعیسی ومااوتی النبیون من ربهم لانفرق بین احد
~~منهم ونحن له
# ~~مسلمون1.
### | خضر
# وهو یلیا بن ملکان بن فالغ بن عابر بن شالخ بن ارفخشد بن سام بن نوح بن
~~لمک
# ~~ولادت اوییش از زمان ابراهیم بود و رسالت بعد از جماعت ماقبل یافت.
~~گوینداو معاصر
# ~~ذو القرنین اکبر بود و از خواص دولت او. بطلب آب زند گانی بر مقدمهآ
~~اورفت و چشمهآ
# ~~حیوان در ms030 یافت و از آن بخورد. حق تعالی اورا زند کانی در از داد و از
~~دانش بهره مند گردانید
# ~~و اهل معنی کویند آب حیوان علم و دانش بود که اورا کرامت شد ونام
~~اوباقی ماند
# ~~و بقای نام عمرثانی باشدومقام او بیشتر دردریاها بود.
### | یوب
# ابن موص بن زارح بن رغویل بن عیص بن اسحق بن ابراهیم (ع) اصلش از روم
# ~~بود ، اما بشام نشستی و اورا دهفرزند بود و خواستهآ بی شمار داشت.
~~هرچه2 از محنت
# ~~وسختی که بدورسیدی ، بدان صبر کردی. حق تعالی اورا ببلاها مبتلا
~~گردانیدی و صبر
# ~~وتحمل او برملائکه عرض کردی تاقوت نفس بنی آدم معلوم کنند. اول خواسته
~~از وباز
# ~~کرفت واورا فقیر گردانید. پس فرزندانش بمردند، پستن او[ برنج3 مبتلا
~~گردانید
# ~~چنانجه کرم دروافتاد و از بوی زشت او پیرامون او[ نمی شایست4 گشت. او
~~بر آن همه
# ~~صبر کردو ننالید تا بمرتبه ای که چون کرمی از و بیفتادی، آن را] برجای
~~خود]5 نهادی و
# ~~گفتی روزی خودمی خور. تاحق تعالی بر و ببخشود و چشمهآ آب زیر قدم
~~اوزاینده گردانید
# ~~تا خودرا بدان بشست وصحت یافت و آن چشمه بعین ایوب مشهورست. هر معلول
~~که
# ~~خودرا بدان آب میشوید، صحت مییابد. ایوبرا دیگر بارفرزندان آمدند و
~~خواستهآ PageV01P037
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0071.png)

# ~~بسیار براوجمع شد. چون عمرش بدویست سال رسید ، در گذشت.
### | شعیب
# ابن ثویب بن عنقابن ثابت بن مدین بن ابراهیم. حق تعالی اورسالت داده
~~باصحاب
# ~~الایکه فرستاد. اند کی ایمان آوردند و بیشتراورا تکذیب کردند. حق تعالی
~~ایشان را
# ~~عذاب فرستاد و کرمائی برایشان مسلط کرد. کافران را تحمل آن نبود ،
~~بصحرا رفتند .
# ~~ابری پدیدآمد، بزیرسایهآ آن شدند. از آن ابر آتشی ببارید و تمامت را
~~بسوخت. مؤمنان
# ~~را از آن کرما و آتش ضررنبود. شعیب بعداز آن مدتی بزیست.
### | وسی
# بحکم حدیث ماقبل، اولواالعزم چهارم است و دردیگر روایات دوم و لقب او
# ~~کلیم الله . نسبش موسی بن عمران بن ms031 قاهث بن لاوی بن یعقوب بن اسحق بن
~~ابراهیم
# ~~علیه السلام [ آذر بن ناحور بن ساروغ بن ارغوا بن فالغ بن شالخ بن
~~ارفخشدبن سام بن نوح
# ~~بن لمک بن یردبن قینان بن مهلائیل بن انوش بن شیث بن آدم علیه السلام]1
~~. موسی در
# ~~زمان پادشاهی ولید بن مصعب بن ریان، فرعون مصر، متولد شد. در آن وقت
~~درمصر دو قوم
# ~~بودند: بنی اسرائیل که دین ابراهیم داشتند و [قبطیان]2 که کافربودند و
~~بنی اسرائیل
# ~~دردست [قبطیان2 زبون بودند و بریشان جورها میرفت و[فرعون3 بسبب آنکه
# ~~منجمان گفته بودند که درین چندسال پسری که مبطل احکام او باشد متولد
~~خواهدشد.
# ~~هرپسری که بنی اسرائیل آوردندی، بکشتی، تاموسی متولدشد. مادرش اورا در
~~صندوقی
# ~~خوابانید و برود نیل افکند. آب صندوق موسی را بزیر کوشک فرعون برد.
~~کنیزک آسیه،
# ~~زن فرعون آن را بگرفت و پیش آسیه و فرعون برد[ آسیه4 را فرزند نبود.
~~اورا بفرزندی
# ~~پذیرفتند و دایه طلبیدند. موسی شیر هیچ دایه نمیخورد. چون مادرش را
~~بدایگی او
# ~~آوردند شیر او بگرفت. مادرش بدایکی او مقررشد. چون بدوسالگی رسید،
~~یکروز ریش
# ~~فرعون بگرفت. فرعون خواست که اورا بکشد. آسیه مانع شد و گفت از نادانی
~~کرد و PageV01P038
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0072.png)

# ~~آزمودن را طشتی یاقوت وطشتی آتش پیش آوردندب موسی آتش پاره بدهان نهاد
~~. زبانش
# ~~یسوخت و بدین سبب سخن فصیح نتوانستی گفت. چون بحد بیست سالگی رسید،
~~فرعون
# ~~جهت اوزن خواست و اورا دوپسر آمدوچون به بیست وشش سالگی رسید، از قوم
~~قبطیان
# ~~یکی را مشت زد و بکشت. بدین سبب از مصر بکریخت و به نزدیک شعیب پیغمبر
~~رفت و
# ~~دختراورا بخواست ومهر او دوسال، جهت شعیب، شبانی کرد. موسی را از آن
~~نیز دو پسر
# ~~آمد. چون عزیمت مصر کرد، شعیب اورا کوسفندان داد و عصائی بخشید. از پیش
~~شعیب
# ~~روان شد. درراه در شبی تاریک، زن موسی رادرد زادن گرفت. روشنی پدید
~~آمد. موسی بطلب
# ~~آن رفت. بکوه ms032 طورسینا رسید. روشنی بر سر درختدید. موسی متعجب شد. خطاب
~~آمد که
# ~~انی انا الله ووحی بموسی منزل شدو بمعجزهآ عصا که اژ درهاشدی وید بیضا
~~که درفشان گشتی،
# ~~مشرف کرد و بفرعون فرستاد و هر کونه پیغامهاداد. موسیرا چون عقده
~~درزبان بود ، برادر
# ~~خود هارون را بوزیری خودخواست. اورا نیز رسالت داد، هردورابفرعون
~~بفرستاد. فرعون
# ~~ازیشان معجزه خواست. موسی یدبیضا بنمود. دیگرخواست. عصا بینداخت، اژدها
~~شد.
# ~~فرعون بترسید ودرخواست کرد تا موسی عصا بر گرفت و فرعون را آسیبی
~~نرسانید .
# ~~فرعون موسی را جادوخواند و جادوان بسیار بیاورد تا برموسی غلبه کنند.
~~جادوان دشتی
# ~~چوب وریسمان بمار واژدها نمودند. موسی عصا بیفکند اژدها شد و تمامت را
~~بخورد
# ~~وچون موسی عصابر گرفت، همان عصابود و از [ اژدهای جادوئی جادوان1 هیچ
~~اثر
# ~~نمانده وجادوان تمامت ایمان آوردند وفرعون ایشان را هلاک کرد. فرعون و
~~قبطیان هفت
# ~~نوبت ببلامبتلامی شدندو باموسی شرط می کردند که چون بدعای موسی از آن
~~خلاصییا بند،
# ~~ایمان آورند. چون خلاصی می پافتند پشیمان می گشتند: اول سهسال متواتر
~~قحط بود
# ~~چنانکه[ بسیار مردم از گرسنگی بمردند]2 دوم افراط بارند گی چنانچه
~~بیشتر آبادانیها PageV01P039
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0073.png)

# ~~خراب شد. سیوم غوک که آن را [بزغ]1 خوانند، تمامت خانهای ایشان فرو
~~گرفت و
# ~~مجال هیچ کار نماند. چهارم ملخ چنانکه مجال کذر نداشتند پنجم شیشه
~~چنانکه مغز
# ~~تمامت حوانات بخورد. ششم آب خون گشت، چنانکه دریکطرف جهت بنی اسرائیل
# ~~آب بود وجهت قبطیان خون. هفتم همه چیزهاشان سنگ شد. نه آیت که موسی
~~بدان
# ~~مخصوص است هفت اینست، هشتم عصا نهم یدبیضا .
# چون قبطیان جور بابنی اسرائیل کم نمی کردند، موسی بابنی اسرائیل از
# ~~مصرهجرت کرد. بقدرت خدای تعالی، آب ایشان را دوازده جایگاه راه بازداد،
~~چنانکه
# ~~زمین دریا بآفتاب خشک شد. چون بنی اسرائیل از آن راهها بگذشتند، حجاب
~~مرتفع
# ~~بود، همه یکدیکررا میدیدندی. چون فرعون و قبطیان از عقب بیامدند، همه
~~از آن راه
# ~~در آب ms033 رفتند و جامهآ بخت ایشان، روز گار درنیل زد و آب بهم آمد تاهمه
~~غرق شدند.
# بنی اسرائیل یک سال بر کنار آب توقف کردند. موسی باهفتاد مردبنی اسرائیل
# ~~که ایشان را از انبیاء غیر مرسل شمارند، [و سفعیم رفیدیم می خوانند2 ،
~~بکوه طورسینا
# ~~رفت. خدای تعالی کتاب توریت برالواح [یاقوت3 نوشته بود ، منزل کرد و با
~~موسی
# ~~سخن گفت چنانکه آن هفتاد مرد بشنیدند موسی گفت خداوندا از تو[ در4
~~میخواهم
# ~~که خلق در حق من چیزی نگویند که در من نباشد. خطاب آمد که آنچه از بهر
~~خود
# ~~نکردم از بهر تونکنم که مراشریک و همتاو زن و فرزند می گویندومن از آن
~~منزهم. گفت
# ~~خداوندا پیش تو کدامین عمل بهتراست؟ خطاب آمد که بسیاری ذکرمن کردن و
~~لطف
# ~~با کودکان که بزند گی پدید آوردهآ من اند و درمردگی در بهشت من خواهند
~~بود. گفت
# ~~خدایا از که ترسم وبا که باشم واز که خواهم و کرادوست بکیرم؟ خطاب آمد
~~که از
# ~~من ترس که ایمن کننده منم و از من خواه که [ بیانباز5 منم وبا من باش
~~که باقی منم
# ~~ومرا بدوست کیر که وفادار منم . گفت خداوندا دوری تا با تو ندا کنم یا
~~نزدیکی که PageV01P040
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0074.png)

# ~~مناجات کنم. خطاب آمد که بی جا ومکانم و از نزدیکی ودوری و هرچه درعقل
~~و فهم وفکر
# ~~و نطق گنجد بر کرانم، لیکن بهمه جا فرارسم. موسی علیه السلام از مکالمه
~~گستاخترشد،
# ~~از حق تعالی دیدار خواست . جواب لنترانی1 بیافت . بر کوه طور تجلی
~~افتاد * از
# ~~هیبت2 حق تعالی پاره پاره شد و دره و ارفت. گویند کوه احد از پارههای
~~آن است و درین
# ~~حال آن هفتاد مرد از هیبت حق تعالی بمردند. موسی علیه السلام دعا کرد
~~تازنده شدند .
# ~~در غیبت موسی علیه السلام سامری کوسالهآ زرین بساخت وخاک زمینی که اسب
~~جبرئیل
# ~~پای بر آنجا نهاده بود، درو افشانده بآواز آمد و حرکت ms034 کرد و بنی
~~اسرائیل گمراه شدند
# ~~و آن را بخدائی بپذیرفتند. خدای تعالی ازین حال با موسی حکایت کرد.
~~موسی گفت که
# ~~اگر گوساله، سامری ساخت، جانش که درو آفرید؟ خداوند کفتدست قدرت من.
~~موسی
# ~~گفت ان هی الافتنتک3 . پس موسی با پیش قوم آمد و گوساله پرستان را قتل
~~فرمود.
# ~~چون هفتادهزار کس کشته شدند، فرمان آمد که توبهآ بازماند گان قبورشد.
~~موسی خواست
# ~~که گوساله رابسوزاند. قارون که عم زاده اش بود، زر گری دانستی. گفت
~~زرسوخته نگردد
# ~~مگر2 صافی شود . خدای تعالی علم کیمیا، موسی را کرامت فرمود و خاصیت
# ~~آن چنانکه بادویهآ حاره زررا بسوزاند، اگر خواهد باز بادویهآ سمتزجه زر
~~گرداند و
# ~~بعضی فلزات نیز زرکرد . موسی علیه السلام بعلم کیما گوساله را بسوخت.
~~قارون آن
# ~~علم، ازموسی علیه السلام، بیاموخت و بسیاری فلزات با زر کرد وخواستهآ
~~بی شمار بروجمع
# ~~شد. بغرور خواسته ، درموسی کافرشد . خدای تعالی زمین را مأمور موسی
~~کردانید و او
# ~~خلاص شدند، خدای تعالی املاک و اسباب قبطیان بربنی اسرائیل مباح
~~گردانید .
# ~~بنی اسر ائیل در طاعت حق و فرمان برداری موسی مقصرشدند. خدای تعالی
~~کوهی را فرمان
# ~~داد تا بالای سرایشان بایستاد. ایشان از بیم بیک نیمه روی سجده کردند،
~~اکنون ایشان
# ~~را[ آئینی2 شده است.

PageV01P041

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0075.png)

# در بنی اسرائیل مردی متمول بود. برادر زاد کانش اورا بکشتند و درمیان دو
# ~~دیه بینداختند و فریاد کردند وقاتل را می جستند. کار برمردم هردودیه
~~تنک شد. موسی
# ~~علیه السلام دعا کرد. خدای تعالی فرمود گاوی بکشند و عضوی از آن کاو بر
~~آن مرده زنند
# ~~تا زنده شود و قاتل را بنماید. بنی اسرائیل بتفحص[که چگونه است1 آن
~~کاو، کار
# ~~بر خود دراز کردند تا ببهای2 آنکه پوست گاو پرزر کردند، آن گاو بخریدند
~~و
# ~~بکشتند و عضوی بر آن مرده زدند ، زنده شد و بگفت برادر زاد گانش
~~کشتهاند .
# ~~بنی اسرائیل از آن زحمت خلاص شدند و بچشم ms035 سر بدیدند که حق تعالی مرده
~~زنده کرد.
# ~~موسی علیه السلام با خدای تعالی مناجات کرد که از من داناتر از بنی آدم
~~که آفریده ای؟.
# ~~حق تعالی اورا بخضردلالت کرد. موسی پیش خضررفت ودرخواست کرد تا با او
~~مصاحب
# ~~باشد. خضر امتناع نمود و گفت توطاقت کردار من نیاوری. موسی شرط کرد که
~~بر کردار
# ~~او اعتراض نکند . بدیهی رفتند و ایشان را خوردنی ندادند و از دیه
~~براندند. خضردر
# ~~بیرون دیه، دیواری از آن ایشان عمارت کرد. موسی منکرشد. خضر از صحبت او
~~اجتناب
# ~~نمود. موسی با او شرط کرد که دیگرانکار نکند. بدیهی دیگررسید. ایشان را
~~بواجبی
# ~~خدمت کردند. خضر[ به بیرون3 دیه، پسر رئیس ده را بکشت. موسی منکرشد و
~~باز
# ~~مبالغه کرد که دیگرانکار نکند و در دریا بکشتی نشستند. خضر کشتی را
~~سوراخ کرد.
# ~~غرق خواست شدن. بسیار سعی نمودند تا آن سوراخ بیا کندند. موسی را طاقت
~~نماند،
# ~~انکار کرد. خضر گفتهذا فراق بینی وبینک وشرح احوال باز گفت که سبب
~~عمارت
# ~~دیوار آن بود که زیر آن گنجی از آن دویتیم بود5. [نام آن دو یتیم یکی
~~صریم دیگری
# ~~اصرم بوده .] ابن عباس رضی الله عنهما در تفسیر آیهآ وکان تحته
~~کنزالهما 6 گفته که
# ~~آن لوحی از زر بود و بر آن نوشته که عجب از آن کسی که یقین بقدر دارد،
~~چگونه PageV01P042
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0076.png)

# ~~رنج و مشقت کشد وعجب از آن کس که یقین بدوزخ دارد، چگونه خنده کند و
~~عجب
# ~~از آن کس که یقین بر گردش روز گار و ناپایداری آن دارد که چگونه اعتماد
~~بر دنیا
# ~~کند. من خدای بیهمتاام ومحمد بنده و رسول من است و پدرشان مردی صالح
~~بود
# ~~و بعضی مفسران گفتهاند که آن پدر صالح [هفتم پدر[1 ایشان بوده، خواستم
~~که دیوار
# ~~آن خراب نشود تا چون ایتام بحد بلوغ رسند آن را برداوند وسبب پسر رئیس
~~کشتن،
# ~~آنکه قوم او صلحااند و ms036 اگراومی ماند کافر خواست بود. نخواستم که تخمهآ
~~ایشان بدان
# ~~عیب ملوث گردد و سبب شکستن کشتی آنکه در جزیرهای ازین دریا پادشاهی
~~ستمکارست
# ~~نام آن پادشاه جلند الازدی]2 که کشتیهای درست، بتعدی باز می کیرده] آن3
~~را
# ~~معیوب کردم تا ازشر او ایمن ماند. موسی بدانش او مقر کشت وازو باز
~~گردید . چون
# ~~بمصر آمد، فرمان رسید که بجنگ جباران شام رود و عوج بن عنق ار جملهآ
~~جباران
# ~~بود وایشان بقوت قوی و هیکل ضخیم بودند. موسی با قوم بنی اسرائیل عازم
~~جنگ
# ~~ایشان شد . چون از بیابان اکثر ببریدند، جاسوس بفرستادند و حال ایشان
~~معلوم
# ~~کردند، بنی اسرائیل یشیمان شدنده گفتند تو وخدای تو بجنگ جباران روید.
~~موسی
# ~~برنجیده تنها برفت. عوج بن عنق از آمدن او آ گاه شد و کوه پارهای بر سر
~~گرفت تا
# ~~برموسی زند. بفرمان خدای تعالی هدهدآن کوه پاره سوراخ کرد تا در کردن
~~عوج بن
# ~~عنق افتاد. عوج مضطرب شد وموسی بدو رسید. موسی را چهل گزبالا بود و چهل
~~گز
# ~~عصا بوده وچهل کز برجست و بر کعب اوزد. عوج بن عنق بیفتاد و بمرد وموسی
~~باپیش
# ~~قوم آمد و در شهر جباران، بلعم با عور که برادر زادهآ شعیب پپغمبر بود،
~~دعا کرد تا
# ~~ینی اسرائیل در بیابان راه گم کردند و سر گردان شدند و بدعای او چهل
~~سال در[ بیابان4
# ~~دواز ده فرسنگ بماندند و راه بیرون نبردند و آن بیابان به تیه موسی
~~منسوبست. خدای
# ~~تعالی ایشانرا روز بروز، رزق من و سلوی فرستادی و از آن سنگ که سجادهآ
~~موسی
# ~~بود، آب روان گردانیدی. چون سنگ بار کردندی، آب بایستادی و چون
~~بنهادندی، PageV01P043
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0077.png)

# ~~دو از ده چشمه از آن روان شدی. هر سبطی چشمه ای. و جامهای که داشتند،
~~دریده و خشن نشدی
# ~~وفرزندی که آمدی با جامه آمدی وبافرزند1 ببالیدی. بهمین صورت چهل سال
~~بسر
# ~~بردند. هارون بآنجا نماند وموسی علیه ms037 السلام بعد ازو بسه سال هم آنجا
~~در گذشت .
### | هارون
# برادر موسی علیه السلام ، پیغمبر مرسل و وزیر موسی بود. چون حکایت او
# ~~داخل قصه موسی است مکرر نگردانید .
### | خدعون و یفتاح
# از نسل میشابن یوسف علیه السلام بودند، بردین موسی ودرتیه، با او. هم در
# ~~آنجا نماندند.
### | یوشع
# ابن نون بن الیساناخ بن عمهور بن لیدان بن شویلخ بن افراییم بن یوسف2
# ~~خواهر زادهآ موسی و وصی او بود. خدای تعالی او را رسالت داد و او بنی
~~اسرائیل را بجنگ
# ~~جباران شام برد و آن ملک را مسخر گردانید و بلعم باعور در آن جنگ کشته
~~شد .
# ~~خدای تعالی بسبب دعائی که بلعم باعور کرده بود وموسی و بنی اسرائیل را
~~در بیابان
# ~~سر گردان گردانید، بر او خشم گرفت و ایمان از و بازیستد و طاعت او در
~~کارسگ اصحاب
# ~~کهف کرد و شکل آن کلب در بلعم باعور بمحشر باظهار خواهد[ رسید].3 نعوذ
~~بالله من
# ~~سخط الله .
# یوشع بیست سال در ملک شام بود واز آنجا بمغرب رفت و بسیاری شهرها در
# ~~دین موسی آورد، چون عمرش بصدوبیست وهفت سال رسید در گذشت.
### | کالب
# ابن یوفنا، بنی اسرائیل را بعد از چندان زحمت بمصر آورد و دیرمدت در
# ~~میان ایشان رسالت کرد و بمصر در گذشت.

PageV01P044

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0078.png)

### | حزقیل
# ابن بوزی ، ازنسل لاوی بن یعقوب ، دعوت دین موسی کرد . قومش او را
# ~~تکذیب کردند و بدعای او همه بطاعون بمردند و هم بدعای او باز زنده شدند
~~و او را
# ~~بیذیرفتند . گویند اکنون از آن جهودان که از نسل ایشاناند بوی مرد گان
~~آید و
# ~~بعضی مورخان او را ذی الکفل گویند و بعضی گویند حز قیل پیش از داود بود
~~و
# ~~ذی الکفل بعد ازوبود وقول دوم درستترمی نماید.
### | فینحاص
# ابن[یامین]1 بن فینحاص بن عیزاربن هارون، اخ موسی. و کویند نام او بعربی
# ~~خضرست وخضر که آب حیوان دریافت او بود. اما این روایت سقیم ms038 است، جهت
~~آنکه
# ~~خضر از بنی اسرائیل نبود و فینحاص از بنی اسرائیل است. اما این خضر
~~برادر الیاس است.
### | الیاس
# ابن[یامین[1 بن فینحاص بن عیزار بن هارون اخ موسی. خدای تعالی او را
# ~~رسالت داد و باهل شهری فرستاد که بت یرست بودند وبتی داشتند که نام آن
~~بعل بود.
# ~~الیاس ایشان را دعوت کرد. اجابت نمی کردند. الیاس در حق ایشان دعا کرد.
~~سه سال
# ~~بارند کی نیامد. قحط خاست ومردم بسیار بمردند. آن قوم بروایمان آورند.
~~او دعا کرد
# ~~تا باران آمد. دیگر بار بت پرست شدند. الیاس از ایشان ملول شد و[عزلت[2
~~اختیار
# ~~کرد و الیسع را وصی گردانید. مقام الیاس بیشتر در بیابانها بود.
### | الیسع
# ابن اخطوب از نسل افرایم بن یوسف. چون الیاس از آن شهر برفت، خدای
# ~~تعالی الیسع را پیغمبری داد ومدتی درمیان بنی اسرائیل بود. پس در کذشت.
~~بعد ازو
# ~~تا چند قرن در میان بنی اسرائیل پیغمبر نبود . علما ایشان را رهنمونی
~~کردندی .
# ~~ایشان مسموع نمی داشتند و اکثر از دین [موسی3 بر کشتند. ایشان را تا
~~بوتی از آهن PageV01P045
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0079.png)

# ~~بود که عصای موسی وعمامهآ هارون و دولوح از آن که با توریت ازحق منزل
~~شده بود،
# ~~در آن تابوت بود. بنی اسرائیل آن تابوت ملجا خویش دانستندی و بگاه
~~دعاها و حروب
# ~~آنرا شفیع ساختندی، کار ایشان ساختهشدی. جالوت پادشاه مغرب بیامد و با
~~ایشان
# ~~جنگهای سخت کرد و آن تابوت را بغارت برد. بنی اسرائیل بیکبار زبون و بی
~~رهنمون
# ~~شدند .
### | اشمویل
# ابن هلقانا بن روحام بن الیهوبن تهوبن صوف بن القانابن ماحث بن عماسابن
# ~~القانا بن توایل بن عزریا بن صفنیابن محث بن ابی اساف بن قارون بن
~~یصهاربن قهاث بن
# ~~لاوی بن یعقوب علیه السلام.1 بعداز چند قرن که بنی اسرائیل را پیغمبری
~~نبود، حق
# ~~تعالی او را پیغمبری داد و به بنی اسرائیل فرستاد و ایشان او را
~~نپذیرفتند. حق تعالی
# ~~تابوت بازایشان ms039 رسانید ودر آوردن، که بچه صورت بوده اختلاف بسیارست
~~وچون بنی
# ~~اسرائیل را ملکی نبود ، از شمویل ملکی خواستند . حق تعالی طالوت را که
~~سقائی
# ~~کردی، برایشان ملک گردانید. اشمویل اورا بجنگ جالوت فرستاد و زرهی بدو
~~داد
# ~~و گفت هر کرا این زره برتن راست بود، کشندهآ جالوت خواهد بود. جالوت با
~~صدهزار
# ~~مرد آمده بود. طالوت با هشتاد هزار مرد برابر برفت. هفتاد وشش هزار
~~ازراه بسبب
# ~~تشنگی باز گشتند. طالوت با چهار هزارمرد برفت. چون بنزدیک رسید، لشکر
~~طالوت
# ~~ترسیدند وجنگ نمی کردند، طالوت با سیصد وسیزده مرد برفت. داود پیغمبر
~~علیه السلام
# ~~باطالوت بود وهنوز وحی بدومنزل نشده بود. زره برتن او راست آمد. داود
~~آن را بپوشید
# ~~وبجنگ جالوت رفت. ستکی در راه بااو بسخن آمد که مرا بر کیر که قاتل
~~جالوتم.
# ~~داود آن سنگ بر گرفت و در فلاخن بجالوت افکند. جالوت براو افسوس کرد.
~~باد بفرمان
# ~~خدای تعالی، خود از سر جالوت بربود و سنگ برپیشانی جالوت آمد و او را
~~بدوزخ
# ~~رسانید. لشکر جالوت منهزم شدند. بنیاسرائیل، مظفر با بیت المقدس آمدند.
~~طالوت PageV01P046
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0080.png)

# ~~دختر1 خود را بدو داد. چون اشمویل را عمر به پنجاه و دوسال رسید در
~~گذشت و
# ~~دوازده سال در بنی اسرائیل پیغمبر بود. گویند] بقهاسار2 مدفون است .
### | داوث
# ایشی بن عوبد بن باعزبن سلمون بن نحشون بن عمی نادب بن رام بن حصرون
# ~~بن فارص بن یهودا بن یعقوب بن اسحاق2 . بعداز اشمویل، اورا در میان بنی
~~اسرائیل.
# ~~قبول پدید آمد و وحی بدو منزل شد. طالوت برو رشک برد. قصد کشتن او کرد
~~. داود
# ~~بگریخت. علما طالوت را منع کردند. طالوت علما را بکشت و بعد از آن
~~پشیمان شد،
# ~~فایده نبود . باستغفار بجنگ جباران رفت تا با پسران در آن جنگ کشته شد
~~. داود با
# ~~بیت المقدس آمد. ملک بروقرار گرفت و خدای تعالی اورا خلافت داد و زبور
~~بدو فرستاد
# ~~و او ms040 خوش آواز ترین [بنی آدم]4 بود و چون زبور بآواز خواندی، هر که
~~بشنیدی
# ~~مجال گذشتن نیافتی.
# داود را نودونه زن بود. روزی مرغی درنظر اوآمد. درطلبش برفت. ازروزنی
# ~~زن اوریا را بدید وعاشق شد. اوریا را بجنگ فرستاد تا کشته شد وزن او را
~~بخواست .
# ~~سلسمان از آن زن متولد شد. پس داود را از دعوی فرشتگان که بصورت آدمی
~~پیش او
# ~~آمدند و مر افعه داشتند، معلوم شد که گناه کرده است. چهل روز درسجده،
~~زاری می کرد
# ~~چنانکه از گریهآ او گیاه برست. حق تعالی توبهآ اوقبول کرد و اوریارا
~~زنده کرد تاداود
# ~~حلال کرد] جمال الدین رستق القطنی قزوینی بدان زبان گفته است . درین
~~معنی
# # داودم چه عاشقان برسته واش حاسر جو %~% خوانده علی غصه فی کنه قصه
~~اوریا چمن
# ~~دردین موسی روز شنبه ماهی گرفتن حرام بوده روزشنبه راه برماهی می بستند
~~و دریک
# ~~شنبه میگرفتند. داودایشانرا منع کرد، مسموع] نمیداشتند]، حق تعالی
~~ایشان را
# ~~مسخ کرد و[خوک7 گردانید. داود می خواست سلیمان را وصی گرداند، جهت آنکه
~~PageV01P047
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0081.png)

# ~~پسران از و مهتر داشت، متردد بود. جبرئیل آمدو مسئلهای چند آورد و گفت
~~فرمان چنان
# ~~است که ازیسران توهر کدام که این مسائل را حل کند، وصی تو باشد. دیگر
~~پسران
# ~~داود از آن عاجز شدند. سلیمان حل کرد و وصی پدر کشت. داود مسجد بیت
~~المقدس
# ~~بنا نهاد. چون اساسی پیدا[ گشت]،1 در گذشت. عمرش صد سال ومدت ملکش چهل
# ~~سال. گویند چهل هزار رهبان] مشایعت تابوت او2 کرد.
### | ناتان و گاد
# را بعضی مورخان پیغمبر مرسل می شمارند ومقوی دین موسی و بنی اسرائیل
# ~~منزل ومعاصر داود.
### | سلیهان
# ابن داود. حق تعالی باپیغمبری، او را پادشاهیی داد که پیش از و و بعد از
~~و هیچکس را
# ~~نداده. انگشتری [ که3 اسم اعظم برونوشته[بود که آدم از بهشت آورده بود،
~~برهان
# ~~اوشد،4 تا ببر کت آن آدمی وپری ودیو و وحش وطیروباد مطیع ms041 او شدند وباد
~~هرچه
# ~~در ملک او رفتی، بگوش او رسانیدی وشادروان سلیمان هر کجا که اوحکم کردی
~~ببردی
# ~~و بامداد وشبانگاه هرباریک ماهه راه ببردی. قوله تعالی غدوها شهر و
~~رواحهاشهر
# ~~سعدی6 شیرازی علیه الرحمه گوید.
### | شعم
# نه بر باد رفتی سحر گاه وشام %~% سر یر سلیمان علیه السلام
# بآخر ندیدی که بر باد رفت ؟ %~% خنک آنکه بادانش و داد رفت
# سلیمان از حق تعالی در خواست پندی کرد. خطاب آمد که شش چیز بتو آموزم
# ~~آن را بکار دار : غیبت بند گان من مکن ودر نعمت ایشان حسد مبر. سلیمان
~~گفت یا
# ~~رب العزة مرا این دو نصیحت کافیست که بدین نیز چنانکه حق آنست قیام
~~نتوانم نمود .
# ~~سلیمان غزا دوست داشتی . خبر بلقیس و سبا بشنید، آهنگ او کرد. بلقیس
~~اورا بخواسته PageV01P048
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0082.png)

# ~~بیازمود . چون ملتفت نشد ، دانست که پیغمبرست . عزیمت در گاه او کرد .
~~سلیمان
# ~~خواست که تخت بلقیس پیش از وصول او بحضرت سلیمان باشد . آصف بن برخیا
~~که
# ~~وزیر سلیمان بود، دعا کرد. خدای تعالی تخت بلقیس در مجلس سلیمان حاضر
~~کرد .
# ~~بلقیس بیامد و بدو ایمان آورد . سلیمان او را نکاح کرد و رحبعیم ازو
~~متولد شد.
# ~~سلیمان ملکی از ملوک جزائر دریا بکشت و دخترش زن کرد. دختر بی پدر
~~شکیبا
# ~~نمی بود. برشکل پدرصورتی کرد و چهل روز آنرا بر سبیل تواضع خدمت کردی.
~~آصف بن
# ~~برخیا از این حال آ گاه شد. با سلیمان [بگفت]1 . آن صورت[ ناچیز2
~~گردانید .
# ~~تقدیرحق تعالی اقتضا کرد که[ بمکافات آن 3 چهل روز دیوی برجای سلیمان
~~نشست
# ~~و حال چنان بود که دیو در مبرز خودرابر شکل معتمد سلیمان، بسلیمان نمود
~~و انگشتری
# ~~بستد وخود را بصورت سلیمان بمردم نمود و پادشاه شد. بعد از چهل روز
~~انگشتری از
# ~~دست دیو در دریا افتاد ماهی فروبرد. [ صیاد آن ماهی را بگرفت.4 سلیمان
~~از و بخریدو
# ~~انگشتری بازیافت، با تختگاه آمد.
# چون عمرش به ms042 ینجاه وپنج سال رسید، در کذشت. سلمان را عصائی از چوب
# ~~خرنوب بود و بر آن تکیه کرده[ نماند 5 تایک سار[ ایستاده بود و دیوان
~~می پنداشتند
# ~~که سلمان زنده است، عمارت بیت المقدس تمام کردند . بعد از یک سال
~~[خوره7
# ~~چون عصا بخورد بشکست. سلیمان بیفتاد. دیوان معلوم کردند که سلمان مرده
~~بود .
# ~~او را بجزیره دفن کردند. انگشتری با او بود. بلوقیا وعفان خواستند که
~~انگشتری او
# ~~بدست آورند. بسیار زحمت بکشیدند و بمراد نرسیدند . مدت ملک سلیمان چهل
~~سال
# ~~بود. بعد از وتا چند بطن آن ملک در تصرف اولاد او بود.[ آخرین ایشان
~~یخنیاهو بن الیاقیم
# ~~ابن یواش بن امون بن منشابن حزقیا بن احازبن یوتام بن عزیا بن امصیا بن
~~یهواش بن احزیا-
# ~~هوبن یورام بن یهوشافاط بن اساالنبی بن رحبعیم بن سلیمان7 PageV01P049
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0083.png)

# اخیا شیلوهی1 و عدو 2
# بقول بعضی مورخان پیغمیر مرسلاند و در بنی اسرائیل، دعوت دین موسی
# ~~کردند ومعاصر پسرزادهآ سلیمان بودند.
### | سا
# ابن ابیا بن رحبعیم بن سلمان علیه السلام ، پادشاه بیت المقدس و
# ~~بنی اسرائیل بود و بسبب رنج عرق النسا اعرج شده. مردم را ازبت پرستی
~~منع کردی و
# ~~بخدا خواندی، مردم بیت المقدس یناه به زرح پادشاه هندوستان2 بردند واو
~~باسپاهی
# ~~فراوان براه دریا بجنگ آسا آمد. آسا نیز بجنک او بیرون شد. او بر آسا
~~افسوس کرد و
# ~~بلشکر گفت تا تیرباران کنند. فرشتگان تیرهای ایشان را با ایشان رد
~~کردند. اکث
# ~~قوم زرح بآن تیر هلاک شدند . زرح منهزم در کشتی رفت . خدای تعالی باد
~~را فرمان
# ~~داد تا سفاین ایشان را غرق کرد و زرح و قومش همه بمردند . آب ایشان را
~~باخواسته
# ~~بکنار دریا افکند. وحی بآسا منزل شد و حکم رفت که آسا وقومش خواستهآ
~~قوم زرح
# ~~تصرف نمودند و بابیت المقدس آمدند. آسا بیست سال دیگر، در پیغمبری
~~و[پادشاهی2
# ~~بزیست .
# ییهو بن حینانی و میکایابن یمله
# را بعضی مورخان پیغمبر ms043 مرسل میدانند و بدعوت دین موسی به بنی اسرائیل
# ~~منزل ومعاصر آسا .
### | شعیا
# ابن راموص از نسل سلیمان بن داود، در شهر بیت المقدس بود و ملکی از
# ~~بنی سلیمان حاکم آنجا بود و[جراحتی]2 برتن داشت. پادشاه بابل که کافر
~~بود با
# ~~لشکری کران بجنگ بیت المقدس آمدند. شعیا دعا کرد تا ملک بیت المقدس از
~~آن
# ~~جراحت[2 خلاص یافت وحق تعالی مرگ بقوم با بل فرستاد چنانکه در یک شب
~~همه PageV01P050
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0084.png)

# ~~بمردند پادشاه بابل اسیر شد . قوم شعیا او را با بندآهن، هفتاد روز در
~~بیت المقدس
# ~~پبکردانیدند. پسر دست بازداشتند تا ببابل رفت. اول پیغمبری که بوصول
~~خاتم النبیین
# ~~محمد مصطفی (ص) و مبعث عیسی (ع) بشارت داد شعیا بود و[شب[1 بدین سبب
~~جمعی
# ~~شعیارا بکشتند. لهراسب2 کیانی، رهام گودرز را که درشام، اورا بخت النصر
~~گویند،
# ~~بفرستاد تا بکین شعیا، چندان از بنی اسرائیل بکشت، که آسیا بر[خون
~~ایشان دائر
# ~~گشت3 وبیت المقدس و سلیم که از معظمات بلاد ایشان بود، خراب کردو بردهآ
# ~~بی قیاس آورد و در انبار محبوس کرد. گویند اسم انبار عبارت از آن است و
~~بعضی از اسرا
# ~~بدیار مشرق افتادند.
### | رهیا
# بقول بعضی مورخان عزیر است : عزیر بعربی و ازمیا بعبری. چون شعیا
# ~~کشته شد، او با بعضی پیغمبرزاد گان بمصر گریخت. بخت النصر بعد ازحرب
~~بیت -
# ~~المقدس، بجنگ مصر رفت وبعد از حرب، عزیر وبنی اسرائیل را باز گرفت و به
~~بیت-
# ~~المقدس آورد. عزیر را دردل آمد که گوئی خدای تعالی یکبار دیگر این
~~ولایت معمور
# ~~گرداند. چون عزیر بخفت، بفرمان حق روح اوقبض کردند. صد سال مرده بود،
~~تا آن
# ~~ولایت بتمام معمورشد و دانیال به پیغمبری بیامد. عزیر زنده شد. تصور
~~کرد که همان
# ~~روز خفته است. چون ولایت معمور دید متعجبشد. باز فکر کرد. دانست که او
~~مرده
# ~~بوده) است ومدتی بر آن گذشته وبه بیت المقدین آمد وخود را برسالت
~~برایشان
# ~~عرض کرد. مسلم ms044 نمیداشتند. عزیر را توریت [حفظ5 بود. برایشان خواند.
~~بعضی باور
# ~~نمی کردند. دلالت کرد بر توریت دیگر ، که شعیا پیغمبر نوشته بود و در
~~زیر ستون
# ~~بیت المقدس نهاده و بنی اسرائیل میدانستند که در زیر یک ستون توریت
~~است، اما
# ~~نمیدانستند که کدام ستونست. بدلالت او بیرون آوردند و مقابله کردند.
~~تفاوت نبود.
# ~~بنی اسرائیل اورا به پیغمبری پذیرفتند. و بعضی او را پسر خدا خواندند و
~~کافر شدند .

PageV01P051

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0085.png)

# ~~بهمن بن اسفندیار ازقوم بیت المقدس برنجید. بخت النصر را با دیگران به
~~بیت المقدس
# ~~فرستاد تا دیگر بار ، بیت المقدس را خراب کردند وقتل عام رفت و پیغمبر
~~زاد گان
# ~~را اسیر کردند و قوم بنی اسرائیل بعهد بهمن درخواری تمام بودند.
### | دانیال
# بعد از مرگ بهمن با بیت المقدس آمد وعمارات کرد. بنی اسرائیل را بیاورد
# ~~وخدای تعالی او را معجزآه علم رمل داد واومدتی بنی اسرائیل را رهنمونی
~~کرد. پس
# ~~بولایت خوزستان رفت و آنجا در گذشت. ابوموسی اشعری رضی الله عنه ، بوقت
~~فتح
# ~~خوزستان، کورا ورا بیافت . اورا تجهیز و تکفین کرد و براو نماز کرد و
~~جهت او مزار
# ~~ساخت .
### | یونس
# ابن متی بمادر منسوب است . نسب پدرش ازنسل لاوی بن یعقوب بود.
# ~~خدای تعالی او را پیغمبری داد و بقوم شهرنینوی فرستاد. ایشان او را
~~تکذیب کردند.
# ~~یونس در حق ایشان دعا کرد. خدای تعالی ابری پرآتش بر سرایشان فرستاد،
~~چنانکه
# ~~زبانهآ آتش از و میدرفشید1 ، یونس از میابهآ ایشان بیرون رفت تا اگر او
~~را طلبند
# ~~که ایمان آورندنیابند . ایشان چون اورا نافتند، گفتند اگر یونس غائب
~~شد،خدای
# ~~یونس حاضر است . [باز در]2 حق گشتند و توبه کردند . خدای
# ~~تعالی توبهآ ایشان قبول کرد و عذاب بگردانید و بدین سبب بریونس [عتاب
~~کرد3 ،
# ~~تا کشتی که یونس در آنجا بود، در غرقاب افتاد. جهت مردم در آبانداختن،
~~قرعهزدند،
# ~~سه نوبت بریونس افتاد. یونس دانست که خشم خدای در رسیده است. خود ms045 را
~~بدریا
# ~~انداخت. ماهی او را فروبرد. چهل روز در شکم ماهی بود، درمیانهآ سه
~~تاریکی: تاریکی
# ~~شب وآب وشکم ماهی. توبه کرد وبا استغفار باز درحق رفت و گفت لااله
~~الاانت سبحانک
# ~~انی کتت من الظالمین 4 ، خدای تعالی توبهآ او را قبول کرد و او را از
~~شکم ماهی PageV01P052
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0086.png)

# ~~بیرون آورد. چهل روز دیگر بسبب [ضعیفی[1 برلب دریا بماند. آهوئی بیامدی
# ~~واو را شیر دادی و درختی او را سایه کردی تا قوه کرفت. بحکم خدای
~~تعالی، هر
# ~~مسلمانی که در سختی باشد وحق تعالیرا بدین دعا بخواند، او را از آن
~~سختی خلاص
# ~~دهد: قوله تعالی فکذلک ننجی المؤمنین2 . یونس علیه السلام با پیش قوم
~~آمد. قوم اورا
# ~~بیذیرفتند واو مدتی در میان ایشان بود. چون در گذشت، بحدود کوفه مدفون
~~شد.
# عاموس و هوشی یع
# را بعضی مورخان پیغمبر مرسل می شمارند ومعاصر یونس بودند ودر
# ~~بنی اسرائیل دعوت دین موسی می کردند .
# صادق وصدوق و سلوم
# حق تعالی مرین هرسه را پیغمبری داد و بقوم شهر انطا کیه فرستاد. مردم شهر
# ~~تکذیب ایشان کردند. درود گری حبیب نام بدیشان ایمان آورد. شهریان او را
~~چندان
# ~~بزدند که بمرد . حق تعالی جبرئیل را علیه السلام بفرمود تا آوازی کرد،
~~چنانکه مردم
# ~~آن طایفه، هرچه بحد بلوغ رسیده بودند. همه از هول آن بمردند و کودکان
~~که بماندند
# ~~ایشان را بیذیرفتند . حکایت ایشان باصحاب قریه منسوب است. و بعضی
~~گویندایشان
# ~~در زمان فترت بودهاند ، یعنی میان عهد عیسی و پیغمیر ما علیهما السلامو
~~عدد ایشان
# ~~چهار بود و[ نام چهارم معلوم نشد2 و همانا این روایت ضعیف است، جهت
~~آنکه مدت
# ~~را بفترت بدان منسوب کردند که درو پیغمبر مرسل مبعوث نبود.
# میخا مورشتیء ، ناحوم القوشی، ه حبقوق، صفنیابن کوشی، اوریا
# این پنج کس را بعضی مورخان پیغمبر مرسل میخوانند و به بنی اسرائیل
# ~~دعوت دین موسی کردند وقریب عهد ذی الکفل بودند.

PageV01P053

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0087.png) ms046

### | ذی الکفل
# بروایتی ، نسب او ذی الکفل بشربن ایوب بن موص بن رغویل بن عیص1 از
# ~~نسل قیداربن اسمعیل و بروایتی دیگر از بنی اسرائیل بود و پیغمبر مرسل
~~است. او
# ~~را بملکی ازملوک شام، نامش کنعان فرستاد. ذی الکفل ازو کفیل مغفرت حق
~~شد ، تا
# ~~ایمان آورد. اورا ذی الکقل لقب شده بخدود کوفه مدفونست . بنی اسرائیل
~~کور او را
# ~~چون حج زیارت کنند . در زمان اولجاتیو سلطان، تولیت مشهد اواز بنی
~~اسرائیل باز
# ~~گرفتند و بمسلمانان دادند و آنجا مسجد و منار ساختند.
### | توایل وحکای
# بقول بعضی مورخان پیغمبر مرسل اندومعاصرذی الکفل دعوت دین موسی کردند.
### | حزیا و ملاخی2
# بقول بعضی پیغمبران مرسل اند و بعد از ذی الکفل دعوت دین موسی کردند.
### | زکریا
# بن بر خیابن الیعازار از نسل سلیمان، مجاور بیت المقدس بود وعمران
~~پدرمریم
# ~~عم زادهآ او وهم مجاور و زنان ایشان خواهران بودند. عمران را پسران
~~بسیار متولدمی شدند
# ~~و ز کریا را نمیشد. عمران بشکرانه نذر کرد که هرفرزند دیگر که بیاید،
~~اورا مجاور
# ~~مسجد گرداند. مریم متولد شد. چون دختر مجاور نمی شایست شد، عمران متحیر
~~کشت.
# ~~وحی بز کریا منزل شد واجازت فرمود که مریم مجاور گردد و ز کریا مریم را
~~چون
# ~~فرزند محافظت کردی. چون دوازده ساله شد، ز کریا از خدای فرزند خواست .
~~دعای
# ~~او اجابت شد. و وحی آمد او را بیحیی خدای تعالی مژده داد. بر لفظ او
~~رفت[ که3
# ~~زنم پیرست یعنی از زن پیر فرزند نیاید. بدین سبب سه روز زبان او بسته
~~شد. بعداز
# ~~نه ماه یحیی متولد شد . چون مریم هیجده ساله شد ، در خامس عشرین ماه
~~آذار در
# ~~حالت غسل کردن مریم ، جبرئیل خود را بصورت یوسف نجار که و کیل
~~[درصومعه4 PageV01P054
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0088.png)

# ~~بود بمریم نمود واو را بعیسی مژده داد و بفرمان خدای تعالی باد دراو
~~دمید؛ بقولی بعداز
# ~~نه ساعت و بقولی بعد از نه ماه عیسی متولد ms047 شد. بنی اسرائیل مریم را
~~نکوهش کردند.
# ~~خدای تعالی عیسی را بسخن در آورد تا ببند کی خدای و پاکی مادر و
~~پیغمبری خود
# ~~وبشارت وصول خاتم النبیین صلی الله علیه وآله واحبائه وسلم کواهی داد .
~~بنی اسرائیل
# ~~دست از مریم بداشتند. مریم با عیسی از بیت المقدس با شام هجرت کرد. بنی
~~اسرائیل
# ~~زبان درحق ز کریا دراز کردند واو را بزنا کردن با مریم منسوب کردند.
~~ملک بیت
# ~~المقدس قصد کشتن او کرد . ز کریا بگریخت تا بدمشق رود. قوم در عقب او
~~برفتند.
# ~~ز کریا بتنگ آمد . حق تعالی درختی را فرمان داد تا او را میان خود [جای
~~داد]1.
# ~~قوم آنجا رسیدند، کسی را نیافتند. ابلیس ایشانرا کفت او درمیان درختست.
~~درخت را
# ~~باره]2 بریدند، ز کریا درمیان کشته شد.
### | یحیی
# ~~تا چون عیسی مریم دعوت دین کرد، یحیی بدو ایمان آورد. چون عیسی بآسمان
~~رفت،
# ~~یحیی دعوت دین او کردی. ملک بیت المقدس اورا نیکو داشتی. تا ملک، دختر
~~برادر
# ~~خود رادوست[ گرفت3 ؛ می خواست که بزنی خواهد. یحیی رخصت نمی داد و منع
~~می کرد.
# ~~ملک بسخندختر، یحیی را بکشت و دختر را زن کرد . خون یحیی یامداد و
~~شبانگاه
# ~~بجوشیدی. درمیان مردم داستانی شد. علما گفتند: تا خون کشند گان او بر
~~آن نریزند
# ~~قرار نگیرد. این سخن بگوش گودرز اشغانی رسید؛ لشکر کشید و به بیت
~~المقدس
# ~~رفت و از بنی اسرائیل هفتادهزار کس را بکشت. خون قرار تمی گرفت. چون
~~کشند گان
# ~~او، ملک وزنش، را بر آن سر بکشتند، خون قرار گرفت و گودرز اشغانی
~~بایران آمد .
### | ی
# ابن مریم بنت عمران بن تامان بن الیعازار بن الیهود بن احین بن صادوق بن
~~PageV01P055
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0089.png)

# ~~عازور بن الیاقیم بن ابیوذ بن زربایل بن شلتیل بن کیناهوبن یوشیا بن
~~امون بن منشا
# ~~ابن حزقیا بن احازبن یوتام بن عزیا بن امصیابن یهواش بن احزیا هوبن
~~یورام بن یهوشا-
# ~~فاط بن اسابن ابیا ms048 بن رحبعیم بن سلیمان بن داودبن ایشا بن عوبد بن
~~باعزبن سلمون بن نحشون
# ~~ابن عمی نادب بن رام بن حصرون بن فارص بن یهودا بن یعقوب بن اسحاق بن
~~ابراهیم
# ~~ابن آذر بن ناحوربن ساروغ بن ارغوابن فالغ بن عابربن شالخ بن ارفخشد بن
~~سام بن
# ~~نوح بن لمک بن متوشلخ بن ادریس بن یردبن مهلائیل بن قینان بن انوش بن
~~شیث بن
# ~~آدم علیه السلام. بحکم حدیث که در مقدمه ذکر رفت، اولواالعزم پنجم است
~~و بدیگر
# ~~روایت سیوم . در روز چهار شنبه بیست و پنجم کانون الاول سنهآ ثلاث و
~~ثلثین و
# ~~مأتین اسکندری1 متولد شد، بدیه ناصرة الخلیل، ازقری بیت المقدس و گروهی
~~او را
# ~~ازین سبب نصرانی1 خوانند و آن زمان که متولد شد پیغمبر بود وهیچ پیغمبر
~~را غیر
# ~~خدای تعالی از ولایت دمشق با بیت المقدس رفت و انجیل بدو منزلشد. خلق
~~را بخدا
# ~~میخواند . جهودان از ومعجزه خواستند . خفاش رااز گل ساخت و باد
~~درودمید، بپرید
# ~~واکمه وابرص را که طبیبان از معالجهآ اوعاجزبودند، بینا ودرست گردانید
~~و سام بن
# ~~نوح را بالتماس ایشان زنده کرد تا به پیغمبری او گواهی داد. با وجود
~~این معجزات
# ~~تکذیب او کردند. عیسی دوسال در بیت المقدس دعوت کرد، چون کسی نمی
~~پذیرفت
# ~~عازم مصرشد. در راه بجمعی گازران رسید . دوازده کس بودند وایمان آوردند
~~، ایشان
# ~~حواریانند. اسامی ایشان اینست : بطرس واندراوس و یقبس و یحنس، فیلبس
~~برتلیماس
# ~~توماس و ماتیاس، شمعون، یودس، یقبس ویهودا1 . این دوازده کس با اوبزمین
~~اندلس PageV01P056
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0090.png)

# ~~رفتند. آنجا تنگی بود، خوردنی نمییافتند. از عیسی درخواستند تا جهت
~~ابشان از اسمان
# ~~طعام آورند. بدعای عیسی سه روز، سفرهآ بریان، ماهی وتره می آمد، چنانکه
~~همه سیر
# ~~می خوردند. جمعی منکرشدند و آن معجزه را جادوئی خواندند . حق تعالی
~~ایشان رامسخ
# ~~کرد وخوک گردانید. دیگر باره عیسی با بیت المقدس آمد . جهودان قصد کشتن
~~او
# ~~کردند، بگریخت. جهودان از حواریان ms049 شمعون1 را بکرفتند. وعیسی را از
~~وطلبیدند ،
# ~~نشان نداد، و درعیسی کافر نشد. یودس2 را بگرفتند. اوسی درم رشوت بگرفت
~~وعیسی
# ~~را بدیشان نمود. جهودان خواستند که عیسی را بگیرند، حق تعالی عیسی را
~~از چشم
# ~~ایشان پنهان کرد وصورت او برایشوع مهتر جهودان افکند. اورا بکرفتند، هر
~~چند
# ~~فریاد کرد که ایشوعم فایده نداد. ایشوع را صلب کردند و عیسی بآسمان
~~رفت. عمرش
# ~~سیو دو سال و یکماه بود . ایشوع هفت شبانروز بردرخت بماند. مریم هرشب
~~بپای
# ~~درخت رفتی و بکریستی. شب هفتم حق تعالی عیسی را از آسمان فروفرستاد تا
~~مریم را
# ~~بدید ودل مریم را بیارامید و یحیی بن ز کریا وهفت کس از حواریان عیسی
~~را بدیدند
# ~~و آن شب با عیسی بهم بودند . عیسی ایشان را پندها داد. از آن مختصری
~~یاد کنیم .
# ~~گفت: میاموزید حکمت [جزاز3 اهل حکمت را که سعی ضایع کرده باشید و بر
# ~~حکمت ظلم کرده و منع مکنید اهل حکمت را از آموختن حکمت که برایشان جور
# ~~بنی آدم که در کار دنیا سعی و عمل می کند و رزق بی واسطهآ سعی وعمل باو
~~خواهد PageV01P057
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0091.png)

# ~~رسید وعمل وسعی نمی کنند در کار آخرت ومزد آن نخواهند یافت الابسبب سعی
~~و عمل.
# ~~و گفت تاحلال خوردن توانید حرام مخورید وتا راست گفتن توانید دروغ
~~نگوئید و تا
# ~~روزی خود درخزانهآ [خدا دانید[1 از کس مجوئید وتا از خالق بی نیاز
~~نگردید بر
# ~~مخلوق اعتماد مکنید.
# سحر گاه عیسی بر آسمان رفت، یحیی و حواریان این احوال آشکارا کردندو
# ~~جهودان ایشان را زجروتهدید نمودند و در زندان کردند. قیصر روم بیامد
~~وبا جهودان
# ~~جنگ کرد و حواریان را خلاص داد. از حواریان این هفت مرد که عیسی را چون
~~از
# ~~آسمان بزمین آمده بود، دیده بودند:
# پطرس وبولس بروم رفتند وفیلبس بقیروان وتوماس بافریقیه ویحنس بفرنگ
# ~~و بر تلموس بحجاز و یعقوب به بیت المقدس ودین عیسی آشکاراکردند. اکثر ms050
~~مردم در آن
# ~~دین رفتند و آن درخت که ایشوع را بر آن صلب کرده بودند، نظر بر آنکه
~~عیسی ازو
# ~~بآسمان رفت ، قبله ساختند ومردم در آن مختلف الاقوال گشتند: بعضی عیسی
~~راخدا
# ~~و بعضی پسر خدا وبعضی عیسی ومریمرا شریک خدا خواندند وهمه کافرشدند.
~~مریم بعد
# ~~از رفتن عیسی بر آسمان، بشش سال در گذشت.
# گویند حق سبحانه و تعالی عیسی را علیه السلام خطاب فرمود عظ نفسک فان-
# ~~اتعظت فعظ الناس والا فاستحی منی.
# مقالآت دوم : در ذکر انبیا
### | هابیل
# بن آدم علیه السلام . اول کسی که نبی بود و مرسل اوست. حکایت او و خصومت
# ~~برادرش قابیل با او در ذکر انبیا علیهم السلام آمده است.
### | ذوالقرنین
# و هوهرمس بن رومی بن لیطی بن یونان بن تارخ بن یافث.2 اورا ذوالقرنین
~~PageV01P058
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0092.png)

# ~~اکبر میخوانند. بقول بعضی مورخان، ذوالقرنین که سدیا جوج ومأجوج ساخته
~~اوست
# ~~وطواف جهان او کرد وپیش از ابراهیم خلیل بود وخضر معاصر اوبودودر طلب
~~آب
# ~~حیوان برمقدمهآ او. و بعضی کفته اند ذوالقرنین، اسکندر بن داراب بن
~~بهمن بوده واین
# ~~کارها او کرد و پیغمبری ذوالقرنین ببعضی روایات مسلم نمیدارند. نام او
~~صریحا در
# ~~قرآن هست، اما بملکی منسوبشده .
# ابی ملخ و ملکی صدق
# ~~پیغمبران سریانی بودند، بردین ابراهیم خلیل، ومعاصراو.
### | لابان
# ~~بن بتوئیل بن ناحور، ابن اخ ابراهیم خلیل و بردین ابراهیم بود.
# ~~الیفاز تیمانی وبلدد شوحی وصو فارنعمانی والیهوبن برخئیل بن بوزی
# ~~معاصر یعقوب بودند1 ودر کنج بیت الاحزان ومصاحب او بردین ابراهیم
# ~~علیه السلام.
# [دارع]2 و ایثان واهیمان و هلگان
# ~~پسران زرح بن یهودا بن یعقوبند. در مصر دعوت دین ابراهیم کردند.
### | شههوکن
# ~~از نسل دان بن یعقوب.
### | الداد و میداد
# ~~در مصر دعوت دین ابراهیم کردند.
### | امیر والقانا
# پسران قارون صاحب مال، که عمزادهآ موسی بودند و بردین موسی بودند و
# ~~درتیه با او بهم ، PageV01P059
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0093.png)

### | ابی یاسافی]1
# ~~اونیز بردین موسی بود و درتیه با اوبهم
# ~~از نسل ms051 هارون اخ موسی بود ونزدیک زمان او و بردین او
### | اغریرث
# ~~ابن پشنک بن زادشم بن توربن فریدون. از تر کستان بغیر او پیغمبر مسطور
# ~~نیست وپیغمبری او بعضی مورخان مسلم ندارند. چون برادرش
~~افراسیابدرایران، نوذر
# ~~بن منوچهر را بکشت وظلم و خرابی بسیارمی کرد، اومانع شد و افراسیاب
~~اورا بکشت
### | پشوتون طالوت
# ~~که بنی اسرائیل اورا شاؤل خوانند
### | عزریا
# ~~معاصر آسابود و بردین موسی.
### | زخریا
# ~~هو ابن یهویاداع و هیمان بن یوئیل بن اشموئیل بملوک بنی سلیمان
# ~~منزل بودند .
### | میشائیل
# ~~معاصردانیال بود وبملوک بنی سلیمان منزل .
### | عوبدیا
# ~~معاصر یونس پیغمبر بود و بملوک بنی سلیمان منزل.
# الیعزر بنزخریا هود و عمری و یحزئیل بن حزیا
# ~~بملوک بنی سلیمان منزل بودند.
# احاب وحلقیه و شمعیا
# ~~بملوک بنی سلمان منزل بورند PageV01P060
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0094.png)

### | حنیا وحننیا
# بولایت ری مدفونند و این جماعت بعد از موسی وپیش ازعیسی بودند .
# ~~تمامت دعوت موسی کردند.
### | شمهون
# بردین عیسی بود و دعوت دین عیسی کرد .
### | حجرحجیس
# از فلسطین بود و بازر گانزاده. بعضی حواریان را دریافت. خدای تعالی او را
# ~~بقوم شهر موصل فرستاد. ملک موصل او را بانواع عذابها زحمت میداد: از
~~بستن و
# ~~زندان کردن و کشتن و سوختن و غیر آن. بامداد باز بر قرار بودی. ملک
~~موصل از و[درستوه1
# ~~شد وحق تعالی سرانجام جرجیس را بدان قوم ظفر داد و او دین عیسی
~~آشکاراکرد.
### | خالل
# ابن سنان العبسی معاصر انوشیروان عادل بود و دعوت دین عیسی می کرد، در
# ~~زمین بنی غطفان. در آن وقت، آنجا آتشی از زمین بر آمدی، هر که[در2 آن
~~نزدیکی
# ~~بگذشتی او را بسوختی. بعضی از اعراب آن آتش را بخدائی می پرستیدند.
~~خالد آن
# ~~قوم را منع کرد و ایشان را بدین عیسی خواند. او را گفتند تو آن آتش را
~~دفع کن، تا
# ~~ما دین عیسی قبول کنیم. خالد با ده رفیق روی بآتش نهاد. آتش آهنگ ایشان
~~کرد.
# ~~خالد دره بر آتش میزد و ms052 رفیقان را کفت تا نعلین بر آن میزدند. بعد از
~~ضرب بسیار
# ~~آتش بگریخت و بچاهی فرو رفت . خالداز عقب آتش بچاه فروشد. بعد از زمانی
~~بیرون
# ~~آمد، جامها از عرق ترشده اما هیچ نسوخته و دیگر آن آتش را کس ندید.
~~خالدهروقت
# ~~که خواستی که باران بارد، سر بجیب فروبردی باران باریدن گرفتی وتا سر
~~بر نیاوردی
# ~~باز نایستادی. بوقت وفات وصیت کرد که مرا [برفلان3 یشته دفن کنید و
~~بعداز سه
# ~~روز که شتردم [بریدهام4 برسر گورآید، مرا از آن گور بر آرید تا شما را
~~هرچه
# ~~تا قیامت خواهد بود، حکایت کنم. چون وفات کرد قومش خواستند که وصیت
~~اوبجای PageV01P061
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0095.png)

# ~~آورند اقربای اومانع شدند و گفتند ما این ننگ برخود نپسندیم که مردهآ
~~ما را از گور
# ~~برآورند. [والله اعلم واحکم]1.
# فصل دوم از باب اول
# درذکر حکما و بزر گانی که پیغمبر نبودهاند، اما در کار دین سعی نمودهاند
~~.
### | ومنهم الحکماء
# اعاظم حکماء [متقدم2 چون برأی العین بر اسرار مقصود و آفرینش و
# ~~تحقق وحدت آفرید کار واقف بودند، برهنمون محتاج نشدند و مقلد انبیا
~~نگشتند،
# ~~بلکه از حکمت، خلق را رهنمونی کردند و بمواضع و نصایح با راه راست]
~~آوردند.3
# ~~سخنان ایشان را هر زبانی تجربه کردهاند).4 بعضی سخنان ایشان را برای
~~تسهیل
# ~~خوانند گان بپارسی ایراد کنیم.
### | القمان
# علیه السلام بقول بعضی مورخان عم زادهآ ابراهیم خلیل است علیه السلام پسر
# ~~ناحور وبقولی غلام سیاه[ بوده5 وبعضی اورا پیغمبر شمارند. نام او صریحا
~~در قرآن
# ~~آمده است ، اما بحکمت منسوب است قوله تعالی و لقد آتینا لقمان الحکمة
~~6.
# ~~بوقتی که جهت قوم هود بباران خواستن بمکه رفته بود بطول عمر حاجت
~~خواست.
# ~~خدای تعالی او را عمر هفت کر کس داد و کر کس را ببعضی اقوال پانصدسال
~~عمر باشد
# ~~و بعضی کمتر. گویند بهمه اقوالزیاده از هزارسال عمریافت 7 . از سخنان
~~اوست: چهار
# ~~صد هزار کلمه در حکمت جمع کردم و ms053 چهار از آن بر کزیدم دو بباید دانست و
~~یادداشت و PageV01P062
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0096.png)

# ~~دو فراموش باید کرد: بدی که با تو کنند [فراموش باید کرد1 و نیکی که
~~بمردم
# ~~کنی [فراموش باید کرد2 خدا را یاد باید داشت و مرگ را [یاد باید داشت].
# ~~احمق اگرچه صاحب جمال باشد با اوصحبت نباید داشت که شمشیر اکر چه خوب
# ~~رخسار است زشت کردارست. صحبت عالم مردهآ جاهل را زنده کرداند چنانکه
~~باران زمین
# ~~پژمرده را. همه باری کشیدم کرانتر از قرض و دین ندیدم و همه لذتی چشیدم
~~خوشتر از
# ~~عافیت ندیدم. زیان کارتر عیبی عیب خود نادیدنست . دانا چون چراغست. هر
~~که باو
# ~~بگذرد ازونور گیرد. هر کرا گفتار و کردار موافق نباشد، عقلش اورا نکوهش
~~کند.
# ~~هر که سؤالی کند که سزاوار آن نباشد یابی هنگام از لئیمی چیزی خواهد
~~بمراد
# ~~نرسد. خوش خوی خویش بیگانگان باشد و بدخوی بیگانهآ خویشان. از و
~~پرسیدند
# ~~چیست که فایدهآ آن همه رار سد؟ گفت نیستی بدان
### | فیثا غورس
# حکیم شاگرد لقمان حکیم بود و معاصر گشتاسف . اکثر سازها در علم
# ~~موسیقی ساختهآ اوست و ازسخنان اوست: مدح خود گفتن راستی را نایسندیده
~~است.
# ~~سو کند بسلف خوردن نشان دروغست. صبر بر مصیبت، مصیبت شماتت کننده است.
### | جاماسب
# برادر گشتاسف بود و شا گرد لقمان. او را درعلوم نجوم احکام است. از عهد
# ~~خود تا سه هزار سال بود نیها حکم کردهاست واو بولایت فارس میفونست . از
~~سخنان
# ~~اوست :
# عوام چون انعامند و توانگران چون کولان. بدترین خصلت کریم ترک [عمل3
# ~~است و بهترین خصلت لئیم ترک [عمل3 است. بزر گترین جراحتی آنست که کریمی
# ~~از لئیمی حاجت خواهد و روانگردد و سخت ترین مذلتی رفتن بزر کی باشد بدر
~~کوچکی
# ~~و راه نیافتن. گناه دردیست که دوای آن استغفار است و شفای آن توبهآ
~~نصوح .

PageV01P063

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0097.png)

### | بقراط
# ~~حکیم، شا گرد فیثاغورس بود و معاصر بهمن. تصانف او درعلم طب اعتباری ms054
# ~~عظیم دارد و فصول بقراط علماء طب را نص قاطع باشد. ازسخنان اوست:
# ~~عمر کوتاهست و کار در از. عاقل آنست که این عمر کوتاه، در چیزی صرف کند
# ~~که [ضرورتر است1 یعنی در طلب آخرت و رضای حق تعالی جل وعلا.
### | بقراطیس
# ~~شا گرد بقراط بود. از سخنان اوست:
# ~~علم شریف در دل قرار نگیرد تا کارهای دنی از دل بدر نرود. هر کرا بعد
# ~~ازونسل نماند ، بحقیقت مرده باشد. سخن نیکو صیاد دلهاست و خط [زیبا]2
~~تربیت
# ~~چشمها. نعمت عرو سیست مهر آن شکرست و صدقه نگهبان آن. [بذل کم3 پایدار،
~~بهتر
# ~~از بسیاری ناپایدار.
### | سقراط
# ~~حکیم، شا گرد بقراطیس بود. از سخنان اوست:
# ~~بانادان تواضع کردن همچنانست که حنظل را آب دادن: چندانکه آب بیشتر
# ~~یابد تلختر گردد . عقل وعلم مشابه روح و جسمند . عقل بیعلم صورتیست بی
~~معنی و
# ~~علم بیعقل بادی بی مأوی. سعی درغیر موقع، بدتر از کاهلی درکارها، [
~~کردنی].4 هر
# ~~که با دانا مشورت کند، از رسوائی ایمن باشد. با دشمن نیز مشورت باید
~~کرد، تاپایهآ
# ~~دشمنی او معلوم کردد.
### | افلاطون
# ~~حکیم، شا گرد سقراط بود ومعاصر داراب. از سخنان اوست:
# ~~با بدان منشین که چون [بسلامت ازدستشان بجهی بر تومنت جانی دانند5
# ~~هر که ضبط نفس خود نکند، ضط نفوس دیگران چگونه کند؟ بر پادشاه شراب
~~PageV01P064
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0098.png)

# ~~خوردن نزد عقلا حرامست زیرا پادشاه نگهبان رعیت است و زشت باشد که
~~نگهبان
# ~~را نکهبانی]1 باید. بامردم شریر منشین که طبیعت تو شر نفس او دزدیده
~~بیاموزد چنانکه
# ~~تو ندانی . هر که مدح تو بچیزی کند که درتو نباشد ، چون ازتو برنجد ذم
~~تو بچیزی
# ~~کند که درتونیاشد. درویشی که خود را توانگر نماید، چون ورمیست که آماسش
~~تن
# ~~را فربه نماید. بخیل را عفو کردن گناه بسیار، بردل آسانتر باشد از
~~مکافات نیکی اندک.
# ~~چون مصیبتی بشما رسد از آن صعبتر در دل آورید، تا اندوه آن مصیبت، بردل
~~کم گردد
# ~~ونیکی ms055 نیز اگرچه اندک بود، کوچک مدانید که نیکی در قدر بزرک است. هر که
# ~~از تونیکی نادیده شکر گوید، در نیکی کردن با او تعجیل نما تا بشکایت
~~نرساند. برسه
# ~~کس [رحم باید کرد:2 بردانائی که محکوم جاهلی باشد وضعیفی که بندهآ قوی
~~بود
# ~~و کریمی که محتاج لئیمی بود . بدنفس اظهار بدی دیگران واخفای نیکی
~~ایشان کند
# ~~چنانکه مگس [همیشه3 برجای مجروح نشیند. ببد کرداری دیگران شاد مباش
# ~~که روز گار منقلب است، یمکن که ترانیز چنان گرداند. عاقل باید که با
~~جاهل مجادله
# ~~نکند و هشیار بامست. بهترین خصلت پادشاه راست قولیست که ترس دشمن و
~~امیددوست
# ~~در آن مضمرست. جود ناخواسته دادنست که دادن بعد از خواستن مکافات خواهش
~~باشد.
# ~~بنویس نوادرحکمت اکر خود بر بیاض دیده بنوک خنجرباید نوشت .
### | ارسطا طالیس
# حکیم شا گرد افلاطون و دستور اسکندر بود. از سخنان اوست:
# سلطان چون رودی بزر گست و ارکان دولت چون جویها که از و منشعب شده
# ~~چنانکه هرطعم ورنگ و بوی آب رود باشد، جویها نیز چنان باشد. همچنین
~~چنانکه
# ~~روش پادشاه در عدل وظلم باشد ، ارکان دولت را نیز چنان بود، پس بر
~~پادشاه و اجبست
# ~~سیرت پسندیده داشتن تا دیگران نیز نیکو سیرت گردند. با حکمت مال مطلب
~~تا
# ~~کمال یابی. حکمت درختیست که بیخ آن دردل روید وثمرهآ آن اززبان دهد. سه
~~کسر PageV01P065
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0099.png)

# ~~را سرزده باید داشت: زن وفرزند و بنده. سه چیز بخداوندش زیان رساند:
~~کار کردن
# ~~باعتماد نیروی تن و بسیار خوردن باعتماد صحت و تکلیف کردن باعتماد
~~قدرت. بابزر گو
# ~~کوچک مزاح نباید کرد که بزرگ کینهور گردد و کوچک دلیر. هر که بچشم خرد،
~~عاقبت
# ~~کارتوان دید، چون بدان رسد اندوهگین نباشد.
### | بلیناس
# حکیم، شا گرد ارسطاطالیس بود. منارهآ اسکندریه که هرچه در ملک فرنگ
# ~~میرفت دروپیدا بود، اوساخت. از سخنان اوست: پادشاه باید که از همه کس
~~چیز ستاند
# ~~تا ملک او برقرار بباشد نه ms056 آنکه همه از وستانند تا ملک برافتد] و بهمه
~~کس چیزی دهد
# ~~تاپادشاهیش مسلم باشد1 .
### | جالینوس
# حکیم شا گرد بلیناس بود، از سخنان اوست:
# اندوه بیماری جانست. بیمار مشتهی، بصحت نزدیکترازتن درست بیاشتها که
# ~~آن صحت می افزاید و این رنج.
### | بطلیموس
# شا گرد جالینوس بود. از سخنان اوست:
# سعادت گوینده آنست که شنونده فهیم باشد. نیکبخت آنست که از حال
# ~~دیگران پند گیرد و بد بخت آنکه از حال اوپند گیرند. حماقت سلامت برباید
~~و ملامت
# ~~میراث دهد. عقل وزیریست رشید و پادشاهی سعید؛ هر کهمطاوعتش کند، نجات
~~یا بد و
# ~~هر که مخالفتش کند هلاک شود.
### | بیادق 2
# حکمم معاصر انوشیروان بود. در حق او وصیت کرد لاتأکل الطعام و فی-
~~PageV01P066
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0100.png)

# ~~معدتک الطعام ولاتأکل مالایقدر الانسان علی مضغه ولاتبتلعه وعلیک فی کل
~~اسبوع
# ~~نقیئة وعلیک فی کل یومین مرة بالحمام فانه یخرج من بدنک مالایصل الیه
~~الدوا واکثر
# ~~الدم فی بدنک کی تحرس به نفسک العزیز الحکیم. ولا تتعود مشرب الدوا
~~ومالم یکن
# ~~لک حاجة داعیة ولا تباشر العجوز فانه یورث الموت الفجأة ولاتجامع کثیرا
~~فانه ینقص
# ~~نور البصر ولا تحبس البول اذاما حضرک ولوعلی سرجک کیلا یغفرک. اعرض
~~نفسک علی
# ~~الخلاء قبل نومک.
### | بوذر جمهر
# وزیر انوشیروان عادل بود و مروی نژاد. از سخنان اوست.
# پنج چیز بقضا و قدرست وسعی بنده در آن مفید نیست: زن موافق خواستن و
# ~~فرزند آوردن ومال یافتن و جاه بلند کردن و زند کانی دراز یافتن و پنج
~~چیز بجد وجهد
# ~~ینده حاصل گردد: علم وادب و شجاعت ویافتن بهشت و رستن ازدوزخ و پنج چیز
~~طبیعیست:
# ~~وفا ومدارا وتواضع وسخاوت و راست کوئی وپنج چیزعادتیست: رفتن وخفتن و
~~جماع
# ~~کردن و بول وغایط کردن و پنج چیزموروثیست: روی خوب وخویخوش وهمت بلند و
# ~~متکبری و سفلگی. بوذرجمهر گفت ازاستاد پرسیدم از خدای تعالی چه خواهم
~~تاهمه
# ~~چیز خواسته باشم؟ گفت سه چیز: تندرستی و توانگری وایمنی. گفتم کارهای ms057
~~خود بکه
# ~~سپارم؟ گفت بدانکه خود را شایسته بود. گفتم ایمن بر که باشم؟ گفت بر
~~دوستی که
# ~~حسود نبود. گفتم چه چیزیست که بهمه وقتی سزاوارست؟ کفت بکار خود مشغول
~~بودن.
# ~~گفتم درجوانی و پیری چکار بهتر؟ گفت در جوانی دانش آموختن و در پیری
~~بکار آوردن.
# ~~گفتم کدام راستست که در نزدمردم خوار نماید؟ گفت عرض هنرخود کردن. گفتم
~~از دوست
# ~~ناشایست چگونه باید برید؟ گفت بسه چیز: بدیدنش نا رفتن وحالش نا پرسیدن
~~و ازو
# ~~آرزوها خواستن].1 گفتم کارها بکوشش است یا بقضا؟ گفت کوشش قضا را
~~سببست.
# ~~کفتم از جوانان چه بهتر و از پیران چه نیکوتر؟ گفت ازجوانان شرم و
~~دلیری و ازپیران PageV01P067
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0101.png)

# ~~دانش و آهستگی. گفتم [مهتریر ا که شاید و مهتر که باشد 2کفت مهتری آنکس
~~را
# ~~شاید که نیک ازبد بداند ومهتر آنکه کار بکاردان سپارد. گفتم حذر از که
~~باید کرد تا
# ~~رسته باشم؟ گفت از ناکس چاپلوس [خسیس]1 که توانگرشده باشد. گفتم درین
~~جهان
# ~~چه چیز نیکوتر؟ گفت تواضع بی مذلت و رنج بردن در کارها نه از بهردنیا و
~~سخاوت نهاز
# ~~بهر مکافات. گفتم درین جهان چه بدتر؟ گفت تندی از پادشاهان و بخیلی از
~~توانگران.
# ~~گفتم سخی ترین کس کیست؟ گفت آنکه چون ببخشد شاد شود. گفتم برهردم هیچ
~~چیز
# ~~عزیز ترازجان هست؟ گهت سه چیزست که جان بدان پرورند: [دین داشتن و کین
# ~~خواستن و رستن از سختی. 2 گفتم کدام چیزست که همه آن را جویند و کسی
# ~~بجملگی در نیا بد؟ گفت چهار چیز: تندرستی و راستی وشادی و دوستی مخلص.
~~گفتم نیکی
# ~~کردن به یا از بدی دور بودن ؟ گفت از بدی دور بودن سر همه نیکوئیهاست.
~~گفتم
# ~~وهیچ هنر بود که3 وقتی بعیب باز گردد؟ گفت سخاوت با منت. گفتم چونست که
# ~~مردم از حقیرعلم نیاموزند؟ گفت زیرا که عالم، حقیر[ وحقیر]4 ، عالم
~~نباشد. گفتم چه
# ~~چیزست که دانش را بیاراید؟ ms058 گفت راستی، گفتم چه چیزست که بردلیری نشان
~~بود؟
# ~~گفت عفو کردن در قدرت. گفتم آن کیست که درو هیچ عیب نیست؟ گفت خدای
~~تبارک
# ~~وتعالی. گفتم از کارها عقلا را چه بهتر؟ گفت آنکه بد را ازبدی بازدارد.
~~گفتم از عیبهای
# ~~مردم کدام زیان کار تر؟ گفت آنکه بروپوشیده باشد . گفتم از زند گانی
~~کدام ساعت
# ~~ضایعتر؟ گفت آن زمان که بجای کس نکی تواند کرد و نکند. گفتم از فرمانها
~~کدام
# ~~خوار نباید داشت؛ گفت چهارفرمان: فرمان خدای تعالی وفرمان عقلا وفرمان
~~پادشاه و
# ~~فرمان مادر وپدر. گفتم کدام تخمست که بیکجا بکارند و دوجا بردهد؟ گفت
~~نیکی کردن
# ~~درحق مردم: دراین جهان، ازیشان پاداش بینند ودر آن جهان از خدای تعالی
~~ثواب
# ~~یا بند. گفتم بهتر از زند گانی چیست؟ گفت فراغت و امن. گفتم بدتراز مر
~~گ چیست؟

PageV01P068

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0102.png)

# ~~گفت درویشی و بیم. گفتم [عاقبت1 را چه بهتر؟ گفت خشنودی خدای تعالی .
~~گفتم
# ~~چه چیزست که مروت را تباه کند؟] گفت چهارچیز: بزر گان را بخلی ،
~~دانشمندان
# ~~را عجب، زنان را بی شرمی، مزدان را دروغ. گفتم چه چیزاست که کار مردم
~~پارسا تباه
# ~~کند،]2 کفت ستودن ستمکاران. گفتم این جهان را بچه درتوان یافت؟ گفت
~~بفرهنگ
# ~~وسپاس داری. گفتم چکنم تا بطبیب حاجت نباشد؟ گفت کم خور و کم گوی و
~~خواب
# ~~باندازه کن و خود را بهر کس میالای. گفتم ازمردم که عاقل تر؟ گفت کم
~~گوی بسیاردان.
# ~~گفتم ذل ازچه خیزد؟ گفت از نیاز، گفتم نیاز ازچه خیزد؟ گفت از کاهلی
~~وفساد. کفتم
# ~~رنج که کمتر؟ گفت آنکه تنهاتر. گفتم که پرمشقت تر؟ گفت آنکه پرعیالتر
~~گفتم نامرادی
# ~~از چه خیزد؟ گفت از استعجال در مبرات. گفتم پادشاهان را بلندی ازچه
~~خیزد؟ گفت
# ~~ازعدل و راستی. گفتم شرم از چه خیزد؟ گفت دین داران را از بیم دین و
~~بیدینان را
# ~~از[نادانی3 . گفت چه چیزست که حمیت را ببرد؟ گفت طمع. گفتم ms059 درجهان چه
~~چیز
# ~~نیکوتر؟ گفت تواضع بی مذلت و رنج بردن درکارها نه از بهر دنیا وسخاوت
~~نه از بهر
# ~~مکافات. گفتم در جهان چه بدتر؟ گفت تندی از پادشاهان و بخیلی از
~~توانگران. گفتم
# ~~اصل تواضع چیست؟ کفت تازه رویی با فروتر از خود و دست بازداشتن اززنا.
~~کفتم تدبیر
# ~~از که پرسم تا مصیبت زده نشوم ؟ گفت از آنکه سه خصلت دارد: دین پاک و
~~صحبت
# ~~نیکان ودانش تمام. گفتم پادشاه را بچه چیز حاجت بیشترافتد؟ گفت بمرد
~~دانا. گفتم در
# ~~این جهان که بیگانه تر؟ گفت نادانتر. گفتم دراین جهان که نیکبخت تر؟
~~گفت آنکه
# ~~کردار بسخاوت بیاراید و گفتار براستی. گفتم هیچ عزهست که در آن ذل
~~باشد؟ گفت عز
# ~~درپادشاه وعز باحرص وعز با عشق. گفتم از خوی خوش کدام کزینم تا درغربت
~~غریب
# ~~نباشم؟ گفت از تهمت زده دور شو و کم آزارباش وادب بجای آور. گفتم حق
~~مهتر بر
# ~~کهتر چیست؟ گفت آنکه رازش نگهدارد و نصیحت از و باز نگیرد و بروی
~~مهتریدیگر
# ~~نگزیند. گفتم عبادت چند بهرهاست ؟ گفت سه بهره: یکی بهرهآ تن، عمل کردن
~~دوم PageV01P069
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0103.png)

# ~~بهرهآ زبان، ذکر کردن سیوم بهرهآ دل، فکر کردن. گفتم نشان دوست نیک
~~چیست؟
# ~~گفت آنکه خطای تو بیوشد و ترا پند دهد وراز تو آشکارا نکند و بر کذشته
~~نگوید چنین
# ~~می بایست. گفتم چکنم تا زند گانی بسلامت گذرد گفت پرهیز کن از استجفاف
~~بر
# ~~پادشاه وقت و علمای دین و دوست صادق. گفتم نیکوئی با که باید کرد؟ گفت
~~باعاقل و خداوند
# ~~حسب. گفتم با چند گروه نیکویی نباید کرد؟ گفت با ابله وبد گوی و بدفعل
~~. گفتم
# ~~نیکویی بچند چیزتمام شود؟ گفت بتواضع بیتوقع وسخاوت بی منت وخدمت بی
~~طلب
# ~~مکافات. گفتم چند چیزست که زند گانی بدان آسان گذرد؟ گفت پرهیز کاری و
~~بردباری
# ~~و بی طمعی. گفتم سرمایهآ حرب کردن چیست؟ گفتا عزم درست و نیروونشاط.
~~گفتم ms060 حاجت
# ~~خواستن بچند چیز تمام شود ؟ گفت بدانچه از کسی خواهی که خوشخوی ترباشد
~~و
# ~~آن چیز خواهی که سزاوارتر. گفتم چند چیزست که از بیشی مستغنی نیست؟ گفت
~~خردمند
# ~~اگر چه عاقل بود از مشورت مستغنی نباشد و جنگی اگر چه زورمند بود از
~~حیلت
# ~~مستغنی نگردد و سالک اگر چه پر طاعت باشد از زیادتی آن مستغنی نباشد .
# ~~گقتم چکنم تامردم مرا دوست دارند؟ گفت در معامله ستم مکن و دروغ نکوی و
~~بزبان
# ~~کسی را مرنجان. گفتم از علم آموختن چه یابم؟ گفتاگر بزر کی نامدار شوی
~~و اگر
# ~~گفت تا حق خویشان ونزدیکان بکزاری و بسوی پدر ومادر ذخیره فرستی و
~~توشهآ
# ~~آن جهان از بهر خود برداری ودشمن را بدان دوست کردانی و دوست را بی
~~نیاز کنی
# ~~گفتم چه چیزست که اگر چه نخورند، تن را سود دارد؟ گفت شش چیز: جامهآ
~~نرم و
# ~~دیدار نیکو و صحبت بزر گان و نیکی دیدن از دوستان و کرمابهآ معتدل و
~~بوی خوش .
# ومنهم المجتهدون
# ازین نوع اکا بر بسیار بوده اند آنچه حکایت ایشان از عجایب است نموده می
~~شود اول :
# اصحاب الکهفاند
# معاصر ملوک طوایف بودند ، در شام بحدود طرطوس . در شهر ایشان PageV01P070
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0104.png)

# ~~ملکی بت پرست بود یونانی ، دقیانوس نام. اصحاب کهفرا نام اینست :
~~مکسملینا ،
# ~~محسملینا ، مرطوس ، بیرونس ، کسوطونس ، یملیخا . این شش کس دین موسی
# ~~عله السلام اختیار کردند . چون دقیانوس از حالشان واقف شد، دین آشکارا
~~کردند .
# ~~دقیانوس خواست که ایشان را بکشد ، درشب بگریختند . برسمونس شبان رسیدند
# ~~او نیز دین موسی علیه السلام بپذیرفت ، هفت شدند . عزیمت غاری کردند.
~~سک شبان
# ~~همراهشان شد . خواستند که سگ را باز گردانند. سگ با ایشان بسخن در آمدو
~~گفت
# ~~من نیز او را می خواهم که شما می طلبید . دست از و بازداشتند. [سعدی
~~شیرازی1
# ~~درین معنی گفته است :
### | بیت
# سگ اصحاب کهف روزی چند %~% پی [نیکان]2 گرفت و مردم شد
# این هفت ms061 کس و سگ درغاری شدند و بخفتند . ملک الموت روحشان قبض
# ~~کرد. سیصد و نه سال مرده بودند. بعد از عیسی زنده شدند. از احوال روز
~~کارخبرنداشتند .
# ~~اما مردم از عیسی علیه السلام احوال ایشان شنیده بودند که زنده خواهند
~~شد. یکی
# ~~ازیشان بشهررفت تاطعام خرد. خبازچون درم اوینام دقیانوس دید، اورا پیش
~~ملک شهر
# ~~برد. ملک احوال او تفحص نمود نشانها بازداد. ملک و[قوم3 شهر بااو
~~بدرغار شدند
# ~~تا یاران او را دریابند . او درغار رفت واحوال با یاران بگفت. بجمعیت
~~دعا کردند تا
# ~~حق تعالی ایشان را مرگ فرستاد . ملک و شهریار چون حال چنان دیدند .
~~بردر غار
# ~~مسجدی ساختند و بردیوار مسجد [احوال بنوشتند]) .4
# ~~دیگر:
### | شمشون 5
# رومی بخدای تعالی ایمان آورده مردی صاحب قوت بود و در آن عهد کس با
~~PageV01P071
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0105.png)

# ~~قوت با اوبسنده نبود. شمسون مردم شهر را بخدا خواند، اجابت نمی کردند.
~~شمسون
# ~~با ایشان جنگ کرد . سلاح او استخوان شتری بود . حق تعالی او را از آن
~~استخوان
# ~~طعام وآب مهیا کردی. چون اهل شهر بقوت با او [ بسنده نبودند1 ، زن او
~~را
# ~~بفریفتند تا او را ببندد. زن، او را بهرچیز که ببستی ، آن رسن و زنجیر
~~بگسستی.
# ~~زن از او پرسید که ترا بچه چیز بندند که نتوانی گسستن؟. گفت بموی من.
~~زن او را
# ~~بموی او ببست و کافران را آگاه گردانید. خدای تعالی او را از آن بند
~~خلاص داد.
# ~~شمسون قوت کرد وستون کوشک ملک بکند و آن قوم را بزخم ستون هلاک کرد و
~~بعضی
# ~~را که بخدای ایمان آوردند ، دست باز داشت.
# پادشاه یمن بود، ازحمیریان، در زمان بهرام گور. قوم یمن بت پرست بودند
# ~~و در آن ولایت غاری بود، آتشی از آنجا بیرون آمدی، راست گوی را ضرر
~~نرسانیدی اما
# ~~کذاب را بسوختی. [تبع بمدینه آمد و بجنگ مشغول شد. علماء یهود کفتند
~~این
# ~~شهر هجرت گاه پیغمبری خواهد بود که ms062 از مکه بیرون آید.2 تبع بخدای تعالی
# ~~ایمان آورد و برفت وخانهآ کعبه را زیارت کرد و جامه پوشانید و پیش ازو
~~کس جامه
# ~~در خانهآ کعبه نپوشانیده بود. قوم او [از3 یمن برو بیرون آمدند و با او
~~جنگ خواستند
# ~~کرد. او با ایشان شرط کرد که بدر غار آتش روند وهردو دین بر آتش عرض
~~کنند تا هر
# ~~قوم که گمراه باشند بسوزند. بدین شرط بدرغار رفتند. آتشی بیرون آمد وبت
~~پرستان
# ~~را بسوخت. تبع و قوم تبع را ضرری نرسید.

PageV01P072

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0106.png)

# ~~دیگر
# درزمان قبادبن فیروز درشهر نجران مردی قیمون نام بود ، [ بندهآ دیگری
# ~~ودین عیسی داشت و مردم نجران درختی را که [درمیان2 شهربود، بخدائی
~~[پرستش
# ~~می کردند3 . او ایشان را از آن منع کرد و بدین عیسی خواند، از و برهان
~~خواستند.
# ~~او دعا کرد. خدای تعالی باد را فرمان داد تا آن درخت از بیخ بر کند،
~~چنانکه زمین
# ~~خراب نشد . نجرانیان به عیسی ایمان آوردند. قیمون ایشانرا انجیل
~~بیاموخت . اورا
# ~~شا گردی ، مستعدترین آن قوم ، بود، نامش عبدالله بن تامر . از قیمون
~~[درخواست4
# ~~تااورا اسم اعظم آموزد . اجابت نکرد. عبدالله تامر از قیمون شنیده بود
~~که اسم اعظم
# ~~سوخته نگردد . هرچه در انجسل نام خدای تعالی بود. جدا جدا بر کاغذ
~~پارهها نوشت
# ~~ودر آتش افکند، آن یکی که نسوخت، پاد گرفت. قمون اورا وصیت کرد که
~~بناشایست
# ~~و بی رضای خدای تعالی بدان نام دعا نکند که موجب خشم خدای تعالی بود5 و
# ~~عبدالله بن تامر را وصی کردانید . بعداز مدتی ذونواس[ یوسف] حمیری، که
~~پادشاه
# ~~یمن بود، بجنگ مردم شهرنجران آمد؛ عبدالله تامر بردست ایشان اسیر شد.
~~اورا از
# ~~کوه بزیر انداختند ، ضرری بدو نرسید . یوسف حمیری ، بدست خود ، چوبی
~~برسر
# ~~اوزد، بشکست و بدان بمرد و درزمان عمر رضی الله عنه7 ، در نجران عمارتی
~~میکردند،
# ~~گور او پدید آمد اورا دیدند خفته ودست برآن زخم نهاده . چون دست اورا
~~از ms063 آنجا
# ~~دور کردندی ، خون روان شدی وچون بر آن بنهادندی ، بایستادی . [عمر8 رضی
~~الله
# ~~عنه بفرمود تا گور او آشکاراکردند . یوسف حمیری، بعدازقتل عبدالله بن
~~تامر، مغاکی
# ~~پرآتش کرد و نجرانیان را در آن جا میانداخت و میسوخت . گویند اصحاب
~~الاخدود9 PageV01P073
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0107.png)

# ~~اشارت بدین است . یوسف ذونواس بعد از تخریب نجران با [یمن1 شد . حق
~~تعالی
# ~~بدین سبب براو خشم گرفت ودولت پادشاهی، که زیاده ازهزار سال ، در آن
~~تخمه بود،
# ~~ازیشان بیفکند وبقوم حبشه رسانید و از تخم او ، حسن صباح را که اصل
~~ملاحده بود
# ~~بیافرید .
# حق سبحانه و تعالی، [ارباب دولت این زمان وهمه زمانیرا از گمراهی نکه
# ~~داراد وتوفیق خیر رفیق گرداناد].2
# 1-م : دینآ-ف ، ب. آرباب دولت اینرمان را هومرههی مکاهدار،ه و
# ~~توفیق خیر کرامت کماد- ک : ار باب دولت این رمانر1 آر دمراهی
~~تکاهداراد، بلق محمد PageV01P074
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0108.png)

### | باب ن وم
# در ذکر پادشاهان که پیش از اسلام بوده اند و آن مشتمل است بر چهارفصل:
### | فصل اول
# در ذکر پیشدادیان : یازده پادشاه ، مدت ملکشان دو هزار و چهار صد
# ~~وپنجاه سال .
### | کیومرث
# بعضی مورخان اورا آدم میخوانند و بعضی می گویند هفتم فرزند است ، از
# ~~نوح، علیه السلام ونسیش چنین گفتهاند : کیومرث بن ولاد1 بن امیم بن ارم
~~بن ارفخشد بن
# ~~سام بن نوح و بعضی گفتهاند آدم نیست ولی پیش از نوح بوده است ، از نسل
~~شیث علیه السلام
# ~~واین قول مناسبتر مینماید : حقیقت آن ایزد تعالی میداند . اما بهمه
~~قولی ، پیش از
# ~~او شاه نبود . مقام او درغارها بودی و پوست حیوانات پوشیدی . در آخر
~~عمر عمارات
# ~~ساخت وخانه کرد،2 دیه وشهر از آن پیدا گشت . اورا پسری سیامکنام بود و
~~بقولی
# ~~نبیرهاش [پسر میشی[3 وصی کیومرث بود . دیوان، در آن وقت ، از آدمیان
~~پوشیده PageV01P075
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0109.png)

# ~~نبودند و محکوم بنی آدمو پودند. بسبب آنکه سیامک بر دیوان تحکمات می
~~کرد،
# ~~دیوان سیا مکازا نجانگشگفد . کیومرث درفراق او زاری می کرد، تا ms064 هوشنگ
~~پسر سیامک
# ~~و بقولی پسر فرواک1 بن سیامک بزرگ شد . نبیره و نیا، باتفاق یکدیکر ،
~~بجنگ
# ~~دیوان رفتند و مهتردیوان را بکشتند و کین سیامک بخواستند . کیومرث را
~~هزارسال عمر
# ~~بود . اماسی سال پادشاهی کرد، بعدازقتل مهتردیوان .
### | شعر
# # کیومرث چون شد جهان کدخدای %~% نخستین بکوه اندرون ساخت جای
# # سر تاج و تختش بر آمد ز کوه %~% پلنگینه پوشید خود با گروه
# # بخوبی ورا سال سی ، شاه بود %~% بکیتی چو خورشید بر گاه بود2
# و بقولی کویند او نام یادشاهی برخود [ نینداخت3. از آثارش اصطخرفارس
# ~~ودماوند وبلخ است .
### | وشنع
# ابن سیامک بن کیومرث ، بعد ازجد پادشاه شد . نام او [بوم شاه است ؛
# ~~بسبب آنکه هوش وهنگ ، یعنی دانائی بسیار، داشت، اورا هوش هنگ خواندند .
~~در
# ~~عدل و داد کوشید ودرظلم وجور در بست . چونپیش ازو آئین داد ندیده بودند
~~، اورا
# ~~پیشداد ، لقب کردند . بعضی اورا ایران خوانند و کویند ایرانزمین بدو
~~منسوبست و
# ~~بعضی کویند به ایرج بن فریدون منسوبست . ازمعادن وبحار ، بعضی فلزات
~~وحلیات،
# ~~او بیرون آورد . از آثار او شهر سوس وشوشتر و بعضی از اصطخر فارس است .
~~ادریس
# ~~پیغمبر علیه السلام معاصر او بود . مدت پادشاهی اوچهل سال . اول
~~پادشاهی که در
# ~~پندیات سخن گفت اوست . پسر خودرا گفت : حقیقتاست که مانبودیم، هست شدیم
~~و PageV01P076
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0110.png)

# ~~بازنیست خواهیم شد ، پس برما و اجبست دانستن که از کجا آمدیم و چرا
~~آمدیم و کجا
# ~~خواهیم رفتن . بدانکه درمبدأ [فطرت1 ، خلقتما جهت اظهارقدرت واثبات
~~وحدت
# ~~بود ومقام درین عالم صورت ، جهت تقریر تحقیق آن ومعاد بمرجع اصلی ، جهت
~~تصدیق
# ~~کمال حکمت ؛ پس از بهرمبدأ خدارا شکر باید گفت و از بهر معاد ازو راه
~~بایدجست
# ~~و درین مقام خودبین نباید شد ، [ بلکه2 خودرا فانی باید دانست تا مقصود
~~حاصل
# ~~گردد . سرهمه یقینها خداشناسیست . بهترین چیزی که بنفس خود دهند پنداست
~~.
# ~~مالکترین کس برعلم ، عمل کنندهآ علم است . دینرا شعباست ، چون عمارات
~~راارکان،
# ~~هرشعبه که ازدین ترک کنی ، شعبهآ ms065 دیگر درپی آن برود ، چنانکه هرر کنی
~~از عمارت
# ~~که خراب شود، [رکن دیگر از آن خلل یابد3 . توانگری در قناعتست و سلامت
# ~~درعزلت . ترک شهوت ، آزادی نفس است . صدق دوستی درقطع طمع است. سختی
~~دنیا
# ~~چهار است: پیری [بی کفاف]4 و بیماری در غربت و قرض در [ بی مالی[5 و
~~بازماندن از
# ~~همراه ، در رحلت . زن مستورهآ صالحه ، ستون دین و یاری دهندهآ مردست
~~برطاعت .
# ~~سه چیز بسه چیز درنتوان یافت : توانگری بتمنا و جوانی بخضاب وصحت بدارو
~~. دنیا
# ~~بشش چیز خوش گذرد: طعامی [ گوارنده و زنی موافق وفرزندی مقبل وعقلی
~~کامل
# ~~ومخدومی مشفق و سخنی پاک . نصیحت کننده ، قوتدهندهآ طبیعتاست . عاقل
~~نطلبد
# ~~چیزی که [نخواهد یافت].7 هشت چیز ازغایت جهلست : [غضب8 بیموقع و بخشش
# ~~بی استحقاق و رنج بر خودنهادن بباطل و نشناختن دوست از دشمن و راز
~~بانااهل گفتن و
# ~~امید بنا آزموده داشتن و حسن ظن بربیوفا بردن وسخن بسیار بیفایده گفتن
~~. هر که
# ~~بی وفا شود ، ببلامبتلیشود . هزل ودروغ وجور، ضد جد و راست و عدل است
~~که صفت
# ~~پادشاهانست : اگر پادشاه هزمال شود، هیبتش برود و اگر کذاب کردد ، خوار
~~شود و PageV01P077
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0111.png)

# ~~برقولش اعتماد نماند واگر جور کند ، سلطنت برو [نپاید.1 سلطان باید که
~~[سه
# ~~چیز2 عادت کند : درنگ درعقوبت و [شتاب درنیکی2 وصبر در حادثات . پادشاه
# ~~باید که از کشتهآ خود خورد وازرشتهآ خودپوشد و بر چهار پایان نتاجی خود
~~نشند4
# ~~وباخویشان خود پیوند کند واینهمه میسرنشود ، الابتدبیر وتدبیر نباشد
~~الابمشورت
# ~~ومشورت نشاید کرد الا باعاقل تجربه یافته . برعاقل پنج حق واجبست : یکی
~~حق خدا
# ~~جل وعلا که اورا یگانه داند و از شریک وانباز و زن وفرزند ومثل ومانند
~~وجسم وجا و
# ~~مکان وابتدا وانتها ، منزه و مستغنی شمارد وشکر او گوید. دوم حق سلطان
~~وقت که
# ~~فرمان او برد . سیم حق نفس خود که در نیکی کوشد و از بدی بپرهیزد .
~~چهارم حق دوستان
# ~~که وفاداری کند[ایشانرا بتنگی دوست ms066 گیرد5 . پنجم حق عوام که بدی
~~ازیشتان
# ~~بازدارد . هر که چیزی بخشدو باز کیرد ، لئیمی خودثابت کرده باشد . پنج
~~چیزاند کش
# ~~بسیارست : درد وغم وعار و بند گی و دشمنی . هر کرا نیکی بربدی غالب
~~نباشد، بلاهای
# ~~گونا کون از و دورنگردد . آز وامل قاطع خیرات است وترک طمع مانع خوف .
~~صبر
# ~~بمقصود رساننده است . چون پادشاه نیکوزند گانی باشد ، روز گار رعیت
~~بخوشی گذرد.
# ~~دوستی دوستان درغیبت توان شناخت . پایهآ مقدارعقل مردم ، در حالت
~~(حیرت6 پدید
# ~~شود . خوی مردم در سفر ظاهر گردد و سخاوت در تنگدستی پدید آید و راستی
~~درغض
# ~~پیدا شود . [حلم لشکریست، جواب دهندهآ سفیه]7 . بزر کترین چیزی که خدای
# ~~تعالی ببنده دهد ، درین جهان ، حکمتاست ودر آن جهان مغفرت . بهترین
~~چیزی که
# ~~خدای تعالی ببنده دهد ، درین جهان، حکمتاست و در آن جهان مغفرت .
~~بهثرین
# ~~چیزی که بنده از حق تعالی خواهد، عافیت است . فاضل ترین [ذکری8 که بنده
# ~~گوید، [یگانگی خداست9 . از جمله کارها * [این جهان]10 چهار چیز بهترست:
~~PageV01P078
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0112.png)

# ~~دانائی و خرسندی]1 و راستی و مستوری . رستگاری بسه چیزاست : راه راست
~~سپردن
# ~~وازخدای تعالی ترسکار بودن وحلال طلبیدن . توانگری در خرسندیست و
~~درویشی در
# ~~بیشی طلبی2 : آنکه خرسند است، اگر نیز گرسنه و برهنه است، توانگرست و
# ~~آنکه [زیادت جوست 3 ، اگر نیز همهآ عالم از آن اوست، درویش است. سدفساد
~~است که
# ~~صلاح پذیر نیست :
# دشمنی اقرباء و حسد همسران وابلهی پادشاهان . سه صلاح است که [فساد پذیر
# ~~نیست4 : عبادت دانایان وقناعت حکیمان و[خیر کردن5 مهتران .
### | طهمورث
# ابن هو شنک بن سیامک بن کیومرث. بعضی مورخان نسبش کویند طهمورث بن
# ~~ویونجهان بن هو نکهدبن هوشنک . لقب اورا دیوبند گویند جهت آنکه دیوان
~~مأمور
# ~~امر او بودتد و بعضی لقبش زیناوند گویند یعنی تمامت اسلحهرا
~~کارفرماینده . آئین روزه
# ~~داشتن درعهد او پدید شد ، جهت آنکه قحطی عظیم  نعوذ بالله7 اتفاق
~~افتاده بود .
# ~~دهسالمتواتر بماند ، هرچه زرع کردند برنرست وتخم نیز تلفشد ms067 . مردم دست
~~اززرع
# ~~وبازداشتند8 . رزق بنی آدم را وفا نمی کرد وضعفا از گرسنگی هلاک
~~میشدند. شخصی
# ~~ابوداسف]9 نام ، پیشوای جمعی درویشان بود . ایشان را [بروز]10 کسب
~~فرمود
# ~~کردن و از خوردن منع کرد و بشب از آن کسب سد رمقی می ساختند . آن قومرا
# ~~در توریة نام مسطور است . ایشان را کلدانیان خوانند . طهمورث بمتا بعت
~~ایشان PageV01P079
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0113.png)

# ~~حکم کرد که هر کهرا [دستگاه بیش[1 باشد، غذاخوردن بروزی2 ، یک نوبت
# ~~قناعت کند ویک نوبت بدرویشان دهد[ تاهمه را کافی باشد واین آئینی شد .
~~هر که
# ~~خواستی که بحقتعالی تقرب نماید ، روزه داشتی وغذای یک نوبت بدرویش دادی
# ~~شیخسعدی شیرازی مناسب این معنی کفته است :
# # مسلم کسی را بود روزه داشت %~% که درماندهای را دهد نان وچاشت
# # و گرنه چه [حاجت4 که زحمت بری %~% زخود باز گیری وهم خود خوری
# حق سبحانه و تعالی این قاعده را [پسندیده داشت5 . چون پیغمبران را
# ~~علیهم السلام6 فرستاد [در ادیان7 روزه فرض گردانید . و رسم بت پرستی
~~بزمان
# ~~او پیدا شد . بدانسبب که هر کرا عزیزی میمرد یاغایب میشد ، برشکل او
~~صورتی
# ~~میساخت و بدان تسکین سوز دل می کرد و آن را حرمت میداشت . چون بطنی چند
~~بر
# ~~آن بگذشت، سبب ساختن آن را فراموش کردند وپنداشتند که ایشان میان خدا و
# ~~بنده و اسطهاند و آن را پرستیدند . بت پرستی ظاهر گشت . هم درزمان او،
~~متنبی صاحب
# ~~بدعت [ صابی بن لمک بن اخنوخ]8 خلق را دعوت کرد و گمراه گردانید [
~~بستاره
# ~~پرستی9 . قوم صابیان از و باز ماندند . از آثار طهمورث، کهن دز مرو است
~~و آمل
# ~~طبرستان و اصفهان و بابل و کرد آباد، از جمله مداین سبعهآ عراقعرب .
~~مدت پادشاهی
# ~~او سیسال . طهمورث هیچکس را در کار دین متعرض نبود و گفتی هر کس هردین
~~که
# ~~خواهدنکاهدارد .
### | حمشیل
# ابن طهمورث بن هوشنگ بن سیامک بن کیومرث. بعضی گویند برادرطهمورث
# ~~بود . نام او جم بود ولقبشید . جهت آنکه ازخوبی ms068 صورت، روشنی ازروی
~~اومیتافت،
# ~~اورا بخورشید نست کردند . پادشاهی [زیرک]9 بود . اقوام مردم را ازهم
~~جدا کرد.

PageV01P080

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0114.png)

# ~~دروهیرا به سپاهیگری و گروهی به پیشهوری و کروهی به برزیکری مشغول
~~گردانید.
# ~~کثر صنعتها درزمان او بادید شد . آهن ازسنگ [بیرون آوردن او بازیافت]1
~~واز
# ~~آن آلات حرب وکارفرماها ساخت . علمطب درزمان او آغاز کردند واول کسی که
~~در
# ~~آن شروع نمود یا بال بن لامح بن متوشلخ بن محوئیل بن یحموربن اخنوخ بن
~~قابیل بن
# ~~دم2 بود . و برادر یابال ، یوبال 3 نام ، علم موسیقی از آواز موسیجه
~~وضع کرد
# ~~وبرادر دیگرشان توبل4 بیشتر صنعتها وضع کرد . جشن سده، جمشید نهاد و بت
# ~~پرستی درعهد اوغلبه[ گرفت]2 . جهت آنکه جمشید در آخر [کار]6 دعوی خدائی
# ~~کرد و بر شکل خود تمثالها ساخت و باطراف فرستاد و فرمود تا آن را
~~پرستند . از آثار
# ~~او [عمارت7 اصطخر است ، چنانکه دوازده فرسنگ طول وده فرسنگ عرض داشت
# ~~و دراندرون، مواضع ومزارع بود وشهر همدان و[فول8 سنگین بر دجله9 . چون
# ~~اسکندر آنرا بدید گفت اثری عظیم است پادشاهان فرس را و آن را بشکافت .
~~اردشیر
# ~~با بکان خواست که عمارت کند، دستش نداد ، از زنجیر جسر بست . مدت
~~پادشاهی
# ~~جمشید هفتصد سال. [عاقبت10 از ضحاک بگریخت . صد سال گرد جهان می گشت
# ~~تا وفات یافت .
### | ضحاک
# نامش بعربی قیس و به پارسی بیورسف بن مرداس بن زینکاوندبن بادسره بن
# ~~تاج بن فرواک بن سیامک بن کیومرث 11. فارسیان اورا بلقب ده آک گفتند
~~یعنی خداوند PageV01P081
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0115.png)

# ~~دهعیب : زشت پیکری، کوتاهی ، بیداد گری ، بیشرمی ، بسیار خوری، بدزبانی
~~،
# ~~دروغ گوئی ، شتاب کاری ، بددلی، بیخردی . عرب ده آک معرب کردند ضحاک
~~گفتند.
# ~~گویند]1 خواهرزادهآ جمشید بود. برو خروج کرد و پادشاهی [ از و بستد].
~~2عظیم
# ~~ظالم وستمکاربود، در آخر دولتش اورا دوفضله، بردوش، ازرنج سرطان پیداشد
~~و مجروح
# ~~گشت . درد می کرد . تسکین او به مغز سر آدمی بود .
# # ابر کتف ضحاک جادو، دو مار ms069 %~% برست و برآمد ز مردم دمار3
# ازحکم اوخلقی بی شمار بدین علت کشته شدند . مردم اورا اژدها خواندند.
# ~~میدادند، بعضی را می کشتند و مغزشان با مغز گوسفند آمیخته، پیش ضحاک می
~~بردندو
# ~~بعضیرا بجان امان [داده5 ، گوسفندان می بخشیدند و بکوهها رهنمونی
~~میکردند.
# ~~وقوم کردان از[تخم]6 ایشانند .
# در آنوقت، در اصفهان، آهنگری کاوه نام بود و [دو پسر]7 داشت . [پسران]1
# ~~اورا جهت کشتن، [بمداوای9 ضحاک بگرفتند . فریاد بر آورد و پوست آهنگری
~~بر
# ~~سرچوبی کرد و روان شد. خلقی بی شمار، درمخالفت ضحاک [بروجمع[10 شدند.
~~اوبه
# ~~فریدون پیوست. به بیت المقدس برفتند وضحاکرا برانداختند .
# از آثار ضحاک گنگ دزبود به بابل . مدت پادشاهی اوهزارسال . هرچند از
# ~~پادشاهان هیچکس را چندین زمان ودولت نبوده است ، اماچون ظالم وستمکار
~~بود ، آن
# ~~دولت برونماند ونامش ببدی بماند .
# هی الدنیا تقول بملئ فیها %~% حذار حذار من بطشی وفتکی
# فلا یغررکم طول ابتسامی %~% فقولی مضحک والفعل مبکی
# ترا دنیاهمی گوید شب وروز %~% که هان از صحبتم پرهیز پرهیز PageV01P082
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0116.png)

# مده خود را فریب ازرنگ و بویم %~% که هست این خندهآ من کریه آمیز1
# پادشاه صاحب سعادت آن است که بطول زمان دولت فانی غره نشود و در کسب
# ~~نام باقی بکوشد . حق سبحانه و تعالی ارباب دولترا این توفیق کرامت[
~~گرداناد].2
### | فریدون
# ابن آتبین بن اثفیان ، از نسل جمشید . بعضی مورخان و نسابان گفتهاند :
# ~~از آتبین تابه جمشید ، هشتتن واسطه بودهاند وهمهرا نام اثفیان بوده
~~وشهرت سرخ
# ~~گاو و زرد گاو وسیاه گاو وعلی هذا گروهی بیشتر و کمتر گفتهاند . فریدون
~~به مدد
# ~~کاوهآ آهنگر و اکابر ایران بر ضحاک خروج کرد و اورا بگرفت و بکوه
~~دماوند در
# ~~چاهی محبوس کردانید و آن روز را که برو مستولی شد، مهرجان نام نهاد . [
~~جهت آنکه
# ~~درعهدضحاک ، ازظلم او ، حکامرا مهر برجان رعیت نبود3 . فریدون در
~~آبادانی جهان
# ~~و دفع ظلم وعدوان و رواج عدل وداد کوشید . درحق او گفتند :
# فریدون فرخ فرشته نبود ms070 %~% زمشک و زعنبر سرشته نبود
# بداد و دهش یافت[او نیکوئی]4 %~% توداد و دهش کن فریدون توئی
# ان فریدون لم یکن ملکا %~% ولا من المسک کان معجونا
# بالعدل والجود نال رتبته %~% فاعدل واحسن تکن فریدونا5
# فریدون [پوست]6 آهنگری کاوه را که [ برسبیل درفش7 بر افراشته
# ~~بود ، برخود مبارک دانست و بجواهرثمیز مرصع کرد و درفش[ کاویان]8 نام
~~نهاد و بعد
# ~~از و پادشاهان بر آن جواهر میافزودند تا بحدی رسید که مقوم از حصر بهاء
~~آن عاجز
# ~~شد و بوقت فتح قادسیه ، بدست مسلمانان افتاد، برلشکر بخش کردند .
~~فریدون را PageV01P083
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0117.png)

# ~~سه بسر نامدار بود. مملکت برایشان بخش کرد : دیار مغرب تا رود فرات به
~~پسرمهتر
# ~~سلم داد و دیار مشرق تا رود جیحون به پسر [میانین]1 تور داد و[میانه]2
~~که تختگاه
# ~~اوبود و به ایران منسوب است، به پسر کهتر ایرج داد . [ گویندهفت هزار
~~شهر قسمت
# ~~کرد برپسران3 . برادران مهتر، جهت فضیلت تختگاه برو رشگ بردند و ایرج
~~را
# ~~بکشتند وسرشرا پیش فریدون فرستادند . از ایرج دختری مانده بود . فریدون
~~او را
# ~~به [پسر4 خود داد، اگرچه نامدار نبود . منوچهر ازیشان متولدشد، فریدون
~~اورا
# ~~تربیت کرد ؛ تاچون بمردی رسید، کین ایرج ازسلم وتور بازخواست و هردورا
~~بکشت
# ~~وسرهاشان پیش فریدون فرستاد .
# از آثار فریدون، باروو خندق شهرهاست. جهت آنکه در آخر دولت، ازتور
# ~~وسلم، ایمن نبود . فریدون افسونهای نیکودانستی. تریاک مار افعی از بهر
~~دفع زهراو
# ~~ساخت. خر بر مادیان درعهد او جهانیدند تا ازیشان استر آمد . درعهد او
~~کوش فیل دندان،
# ~~برادرزادهآ ضحاک ، بر ولایت بربر مستولی شد و دعوی خدائی کرد . فریدون
~~، سام بن
# ~~نریمانرا بجنگ اوفرستاد ومیانشان محاربات عظیم برفت. اماظفر سام را بود
~~و کوش
# ~~بمطاوعت در آمد. نمرودبن کنعان از تخم کوش است . فریدون بعد از قتل
~~هرسه پسر نماند.
# ~~مدت پادشاهیش پانصدسال .
# ببد در جهان پانصد سال شاه %~% بآخر شد و ماند ازو جایگاه
# جهان جهان دیگری را سیرد %~% بجز حسرت ودرد چیزی ms071 نبود 5
# ازسخنان اوست : روز گار کارنامهآ کردار شماست . بر آن جا صورت کردار
# ~~نیکو باید انگاشت.
### | هنوچهر
# ابن منشخورنار بن هوشنگ6 بن فریدون . بعد ازکین ایرج خواستن، PageV01P084
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0118.png)

# ~~پادشاهی برو راست شد و اوجهان پهلوانی برسام نریمان داد[ واز کوهها
~~ریاحین کرد
# ~~کرد و بکشت و چهاردیوار گرد آن بکشیدو باغ ساخت و آنرا بوستان نام نهاد
~~و دهقانی
# ~~او پدید آورد وفرمود تا هردیهیزا زعیمی باشد و هرشهری را رئیسی. موسی
~~پیغمبر و یوشع
# ~~بن نون درعهد منوچهر بودند 1 و صدو بیستسال حکم کرد ودر گذشت .
### | نوذر
# ابن منوچهر . بعداز پدر بپادشاهی نشست . از اولاد توربن فریدون، افراسیاب
# ~~با او مخاصمت کرد درمیانشان محاربات عظیم رفت . نونر در آن جنگ اسیر
~~شدو بحکم
# ~~افراسیاب کشته گشت . مدت ملکش هفتسال
### | افراسیاب
# ابن پشنگ بن زادشم بن توربن فریدون . بعد از قتل نوذر برایران مستولی
# ~~شد. قتل وغارت[ بسیار]2 کرد و در خرابی ملک 3 کوشید . [عمارات بشکافت و
~~چشمها
# ~~کور کرد و کاریزها اناشته4 گردانید5 و درختان ببرید . درین حال سام
~~نریمان
# ~~نمانده بود6 وزال به تعزیت او مشغول بود.7 چون از آن فارغشد ، بمال
~~خودلشکر
# ~~بیاراست و با افراسیاب جنگ کرد اورا ازین ملمک براند و پادشاهی به زوبن
~~طهماسب داد.
# ~~مدت استیلاء افراسیاب بر ایران دوازده سال .
### | رو
# ابن طهماسب بن منوچهر . بمدد زال پادشاه شد و در کار عمارت ملک سعی
# ~~نمود و هفت سال خراج از جهان برداشت تامردم درعمارت افزودند وملک
~~معمورشد واز
# ~~خزائن پادشاهان ماضی که دست افراسیاب بدان نرسیده بود، بخرج خود و
~~اتباع میکرد
# ~~از آثاراو دو رودخانه در دیار بکراست که آب از ممراول گردانیده است و
~~بد جله رسانیده
# ~~تا آب دجله خوش شده و بر آن رود ها8 دیه ها ساخته است . هر یک از آن آب
~~را PageV01P085
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0119.png)

# ~~زاب میخوانند وچون [او مسن بود، بحال حیات خود1 پادشاهی به پسرداد .
~~مدت
# ~~پادشاهی اوپنجسال [و ms072 بروایتی پانزده سار
### | شاس
# ابن زوبن طهماسب بن منوچهر بحال حیات پدر پادشاه شد . افراسیاب بااو
# ~~جنگ کرد واو در آن جنگ متوفی شد . افراسیاب برایران مستولی خواست شد .
~~زال
# ~~لشکر کشید واورا منهزم گردانید و پادشاهی به کیقباد داد . مدت پادشاهی
~~گرشاسف
# ~~شش سال . بعضی مورخان پادشاهی اومسلم ندارند و گویند چون او درحال حیات
~~پدر
# ~~پادشاه شد وهم درحیات او بمرد ، زمان او داخلزمان پادشاهی پدرش باشد و
~~هر دویازده
# ~~سال بود .
### | فصل دوم
# از باب دوم ، در ذکر پادشاهان کیانیان ، مدت ملکشان هفتصد و سی و
# ~~چهار سال:
### | کیقباد
# ابن زاب بن زوبن طهماسب بن منوچهر. بمدد زال زر و پسرش رستم، ایران
# ~~از دست افراسیاب مستخلص[ گردانید4 و ملک اورا [مسلم[5 گشت وجهان
~~یهلوانی
# ~~که درین زمان، امیر الامرائی و [میر الوسی]6 می خوانند برستم داد و ده
~~یک خراج،
# ~~جهت لشکر بنهاد. مردم بعهد او در کشاورزی کوشیدند . فرهنگ او پدید کرد
~~.
# ~~چون کیقباد با تورانیان صلح [می کرد]7 ، سرحد ایران و توران [ساری8
~~معین
# ~~کرده بودند . آرش پسر کیقباد، از افراسیاب [درخواست[9 تایکتیر پرتاب
~~راه اضافت
# ~~کند . افراسیاب رضاداد. آرش بصنعت وادویهآ [هوائی10، تیری ازساری بدان
~~روی PageV01P086
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0120.png)

# ~~مرو انداخت . بدین سبب ، سرحد رود جیحون مقرر شد . مدت پادشاهی کیقباد
# ~~صد سال .
# # برین گونه صد سال آسان بزیست %~% نگر تا چنین در جهان شاه کیست 1
# دار الملک کیقباد اصفهان بود [واو آن را کورهآ معتبر گردانید ویک نیمه
~~عراق
# ~~که در آن حدودست از توابع آن ساخت]2 .
### | کیکاوس
# ابن کیقباد . گروهی گویند نبیرهآ کیقباد و پسر کیانیه3 بود. بوصیت کیقباد
# ~~پادشاه شد . بعدازمدتی ، بجانب مازندران رفت و آنجا گرفتار شد . رستم
~~زال، به راه
# ~~هفتخوان، جریده بمازندران [اندر آمد و نگهبانان [مازندرانی5 را بکشت و
# ~~رسانید6 . دیگر باره کاوس به هاماوران رفت [ بجنگ ذی الاذعار بن ابرهه
~~بن ذی المناربن
# ~~رایش بن صفی7 و گرفتار شد. رستم لشکر کشید و [با پادشاهان ms073 هاماوران و
~~مصر و
# ~~شام جنگ کرد و ایشانرا بکشت و کاوسرا مظفر باتختگاه خود آورد8 . کاوس ،
~~به
# ~~مکافات، خواهر خود ، مهرنازرا بزنی برستم داد و [ اورا خطاب از
~~پهلوانی9 وامارت،
# ~~بپادشاهی رسانید . پس ابلیس کاوس را بفریفت تاهوس کرد که بر آسمان رود،
~~[ همچنان
# ~~که10نمرود ، صندوق و کر کس ترتیب کرد و برهوا رفت . چون کر کسانرا قوت
# ~~ساقط ]11 شد، باز گشتند واورا بازمین آوردند . در[شیراز]12 عزم هوا[
~~کرده13، در
# ~~ساری [برسر14 آب افتاد و باو آسیبی نرسید .

PageV01P087

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0121.png)

# بعد ازین، رستم بسبیل شکار ، به سمنگان رفت و دختر پادشاه سمنگان را
# ~~بخواست واز وپسری شد . مادرش اورا سهراب نام کرد . چون بحد بلوغ رسید،
~~بالشکر
# ~~افراسیاب بجنگ کاوس رفت . کاوس رستم را برابر فرستاد. پدر و پسر ،
~~ناشناخته ،
# ~~جنگ کردند ، سهراب بردست رستم کشتهشد . مادرش بکین خواستن پسر آمد.
~~رستم
# ~~اورا دلخوش کرد وازو فرامرز بزاد .
# پهلوانان ایشان بشکار گاه افراسیاب رفتند . دختری را ازتخم گرسیوز
# ~~یافتند . کاوس اورا از پهلوانان بستد وسیاوش ازو بزاد . بعد ازیوسف
~~علیه السلام ،
# ~~بصورتاو، دیگری نبود . بتهمت سوداوه زن کاوس که بر وعاشق بود. [سپاه
~~برداشت1
# ~~بهتر کستان پیش افراسیاب رفت ودخترش (فرنگیسرا]2 بخواست. چون فرنگیس
# ~~از وحاملهشد ، سیاوش بقصد گرسیوز، برادر افراسیاب، کشتهشد. گویند کبود
~~پوشیدن
# ~~و [مویفرو گذاشتن3 ازرسم عزای اوست.
# چون خبرقتل او بهایران آمد، رستم زال که اتابک او بود، بیامد وسوداوه
# ~~را بکشت و با اکا بر ایران بتر کستان رفت و با افر اسیاب جنگ کرد و
~~اورا منهزم گردانید.
# ~~رستم تاهزار فرسنگ زمین [در تر کستان ولایات4 خراب کرده و قتل عام [
~~رفت]
# ~~پس به ایران آمد [وخاک تر کستان به ایران آورد6 . کیکاوس درولایت دیار
~~بکر[از
# ~~آن خاک که رستم از ولایت توران زمین آورده بود7 ، پشته ای بلند ساخت و
~~بر آن
# ~~عمارت کرد . آن را اکنون [عقرقوف8 خوانند . مدت پادشاهی کاوس صدو پنجاه
# ~~سال بود .

PageV01P088

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0122.png)

### | کیخسرو
# ابن سیاوش ms074 بن کیکاوس بن کیقباد ، درتوران بعد از قتل پدر بچهار ماه متولد
# ~~شد . چون بحد بلوغ رسید ، [ گیو گودرز[1 از ایران برفت و اورا بیاورد
~~ودر راه ایشان
# ~~را بالشکر افراسیاب، محاربات رفت و گیو در آن [جنگ2 مردیها نمود و
~~چندلشکر
# ~~بشکست و[بی3 کشتی ازجیحون عبور کردند . درایران ، طوس نوذر جهت فریبر
~~زبن
# ~~کاوس ، بااو در کار پادشاهی ، تنازع کرد . قرار برفتح دز بهمن در
~~اردبیل نهادند .
# ~~فریبرز از آن عاجزشد . کیخسر و آنرا [ مسخر گردانید4 پادشاهی بر وقرار
~~گرفت.
# ~~طوسرا بگناه کاری، بجنگ افراسیاب فرستاد و وصیت کرد که از پشت سیاوش،
~~پسری
# ~~فرودنام ، درتوران است؛ باید که بااو جنگ نکنی . طوس سخن او خوار داشت
~~و با
# ~~فرود جنگ کرد. فرود در آن جنگ کشته شد . طوس بجنگ افراسیاب رفت. منهزم
# ~~با ایران آمد. کیخسر و از و برنجید و اورا محبوس گردانید. طوس شفیعها]5
~~انگیخت
# ~~واستدعای جنگ افراسیاب کرد . کیخسرو اورا باز بجنگ افراسیاب فرستاد.
~~ازتوران
# ~~لشکری بیشمار بجنگ او آمدند . ایرانیان، منهزم، بکوه [هماون6 گریختند و
# ~~از کیخسرو مدد طلبیدند . کیخسرو ، رستم زال را بمدد ایشان 7 فرستاد .
~~رستم
# ~~با کاموس کشانی وخاقان چینی وشنگل هندی و دیگر پادشاهان( اطراف که
~~بالشکر
# ~~بمدد افراسیاب آمده بودند8 جنگ کرد وازیشان بعضیرا بکشت و بعضی را
~~منهزم
# ~~گردانید ومظفر با ایران آمد . کیخسرو ، بیژن کیورا بجنگ کرازان به
~~[اران9
# ~~فرستاد . بیژن بعد از قتل گرازان، بفریب گر گین میلاد ، بدربند خزران
~~رفت ،
# ~~بدیدن دخترافر اسیاب، منیژه نام. هردو [برهم]10عاشق شدند . منیژه اورا
~~درخواب
# ~~بدزدید و بهتر کستان برد . افراسیاب ازین حال آ گاهشد . بیژن را بگرفت
~~و صلب PageV01P089
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0123.png)

# ~~خواست [کردن]1 . [پیرانویسه 2 که وزیر افراسیاب بود، شفیع شد تابیژن را
# ~~محبوس کردانید . کیخسرو در جام کیتی نما ، احوال او مشاهده کرد . اهل
~~معنی
# ~~گویند : جام گیتی نمای درون صافی اوبود ودرون مصفی را حجاب نباشد . بنا
~~براین
# ~~معنی ، بعضی اورا پیغمبر دانند. کیخسرو ، رستم زال ms075 [به استخلاص[3 بیژن
~~بفرستاد.
# ~~رستم، بشکل بازر گانان، به توران رفت و بیژنرا خلاص کرد و باافراسیاب
~~جنگ کرد
# ~~ومظفرشد . افراسیاب بدین کینه ، لشکر برعقباو بایران فرستاد . کیخسرو ،
~~گودرز
# ~~را باسپاهی کران بفرستاد. چند روز جنگ کردند . ظفرروی نمینمود . از
~~هرطرف
# ~~دوازده پهلوان اختیار کردند . تمامت پهلوانان تورانی ، بردست ایرانیان
~~کشتد شدند.
# ~~این [جنگ را4 دوازده رخ خوانند . پس ازین کیخسرو، خود بجنگ رفت بردر
~~خوارزم
# ~~با افراسیاب جنک کرد ، شیده پسر افراسیاب بردست کیخسرو کشته شد و
~~افراسیاب
# ~~منهزم[شد [2 . کیخسر و درعقب برفت و[بیکنده]6 را بعد از محاصره خراب
~~گردانید
# ~~افراسیاب ، از آنجا نیز بگریخت و به گنگدز [مشرق]7 رفت . کیخسرو در طلب
~~او
# ~~از دریا بگذشت و اورا گرد جهان [می گردانید8 تادر آذربایجان ، در دریاء
~~چیچست
# ~~بردست هوم [زاهد9 اسیرشد . کیخسرو اورا با برادرش گرسیوز بمنزل فنا
~~رسانید.
# ~~بعد ازین شصتسالپادشاهی کرد. پس[لهراسف10را ولیعهد کرد و از پادشاهی
~~کرانه
# ~~گزید و دل ازدنیای فانی برید. [ کافی الدین کرجی درین معنی گوید:
# ~~غلام کیخسر و هم که بیکش اندیشه بکرد
### | احین مبان زوبوریب بحرمیش کال اودا PageV01P090
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0124.png)

# گروهی گویند : کیخسرو در دمه بمرد، در کوه دنا، بکوه کیلویه. درمیان
# ~~عراق وفارس ؛ کوهست که آنرا[کوشید1 خوانند. در آنعهد، بر آن کوه
~~اژدهائی
# ~~عظیم پیدا گشت، چنانکه از بیم آن آبادانیها باز گذاشتند. کیخسرو
~~بفرستاد[ آن را
# ~~بکشت و بر آن کوه ، آتش خانه ساخت. آن را دیر کوشید خوانند . از سخنان
~~کیخسرو
# ~~است : سعادت در مساعدت قضاست23 . در آن زمان که لهراسب را ولی عهد
~~میکرد این
# ~~وصیت کرد :
# پادشاه و آفرید گار آسمان و زمین ، هر که را در زمین خدایگانی داد ،
# ~~سزاوار است آن کس را که فرمان خدای تعالی نگاه دارد و آن کند در میان
~~خلق که
# ~~اوفرموده است وعدل وانصاف نگاهدارد وهرکار که فرماید ، باستحقاق فرماید
~~و بداند
# ~~که مدارپادشاه و رعیت و صلاح دین ودنیا بمال است و ایزد تعالی مال ms076 را
~~آلت زند کانی و
# ~~مرگ بند گان گردانیده است و چشمه و کانی که ازومال بدست آید ، عمارت
~~است
# ~~یعنی اگر صلاح دین و دنیای خود و رعیت میخواهی، در آبادانی کوش و عدل
# ~~نگاهدار4
### | لهراسف
# ابن اروند شاه بن کی یشن بن کیقباد ، چون کیخسرو را پسر نبود، پادشاهی
# ~~یدو داد . بردل اکابر ایران گران بود. جهت آنکه یدران او اگر چه شهزاده
~~بودنده
# ~~نامدارنبودند . چون پادشاهی بر اوقرار کرفت دیوان عرض لشکر بنهاد و
~~[جهت لشکریان
# ~~نان پاره معین کرد واز بهر سرلشکران تخت ، پارهای سیمین و پارهای زرین
~~ساخت .
# ~~جهت خود سرایردهزد]5 .پسرش گشتاسف6 را هوس پادشاهی بود . پدر بدو
~~نمیداد PageV01P091
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0125.png)

# ~~بخشم [ناشناس]1 . بروم رفت . قباصرهرا عادت بود که چون دختر بحد بلوغ
~~رسد. ترنج
# ~~زند وشوهر گزیند . قیصررا سه دختر رسیده بود ؛ [مهترین کتایون2 نام ،
~~ترنج بر
# ~~گشتاسف زد و اورا بشوهری بپسندید . چون اورا آنجا کس نمی شناخت ، قیصر
~~از
# ~~دختر برنجید وازخانه بیرون کرد . کتایون با گشتاسف بسر میبرد و گشتاسف
~~حال
# ~~خود بااو نمی گفت . قصر ازعادت اجداد خود تجاوز کرد و گفت هر که بفلان
~~کوه ،
# ~~اژدها را یا بفلان بشه کر گدن را بکشد ، دختر او را دهم . دو قیصر زاده
~~، نامشان
# ~~اهرون ومیرین]3 هوس دامادی قیصر کردند و درخود توانائی جنگ اژدها و کر
~~گدن
# ~~نمی دیدند. کسی را میجستند که از بهر ایشان این کار بسازد. ایشان را به
~~کشتاسف
# ~~دلالت کردند. اوچهت ایشان، آن کار کفایت کرد ومهر انگشتری خود بآتش بن
~~سرین
# ~~ایشان نهاد. ایشان بنابر آنکه اژدها و کر گدن را کشتهاند، دختران
~~قیصررا بستدند.
# ~~بعد از مدتی، این حکایت بر قیصر ظاهر شد. گشتاسف و کتایون را باخانه
~~برد و نوازش
# ~~نمود . بواسطهآ مردی گشتاسف [ بسیاری ولایت درملک قیصر افزود. قیصر
~~بقوت او] 4
# ~~آهنگ ایران زمین کرد . لهراسف را معلوم شد که قوت قیص، بواسطهآ گشتاسف
~~است.
# ~~تخت وتاج پیش گشتاسف ms077 فرستاد وپادشاهی بدوتسلیم کرد و خود بعبادت مشغول
~~شد ،
# ~~ودرشهر بلخ وهم آنجا مقام کرد5. بعهد گشتاسف ، ارجاسب ببلخ آمد و
~~لهراسف را
# ~~بکشت. مدت پادشاهی اوصدوبیست سال بود.
### | شتاسف
# ابن لهراسب بن اروندشاه بن کی پشن بن کیقباد، درشهر حلب ، تخت و تاج
# ~~ایران بدورسید. بپادشاهی نشست. زردشت پیشوای گبران، بعهد اودعوت کرد.
~~کشتاسف
# ~~دین کبری بپذرفت و [ایرانیان را الزام]6 نمود تا گبری اختیار کردند .
~~گشتاسف PageV01P092
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0126.png)

# ~~بروم فرستاد تا دین کبری بپذیرند . رومیان عهد نامهآ فریدون [ بنمودند
~~[1 ، مشتمل
# ~~بر آن که هردین که رومیان را اختیار باشد، کسی متعرض ایشان نشود.
~~گشتاسف گفت
# ~~امتثال فرمان جدم برمن اولیتر. دست ازیشان بازداشت. پسرش اسفندیار، در
~~رواج
# ~~دین گبری سعیها نمود و پدرش بسخن گرزم اورا محبوس کرده، بقلعهٔ‌ کرد
~~کوه
# ~~که آن را [دو گنبدان3 خوانند] فرستاد]4 . ارجاسف، نبیره افراسیاب، ازتر
~~کستان
# ~~به بلخ آمد و بلخ خراب کرد و لهر اسفرا بکشت. گشتاسف بزاولستان بود.
~~آهنگ جنگ
# ~~او کرد. رستم زال از وتخلف نمود. گشتاسف را سخت آمد ، اما اظهار نکرد و
~~بجنگ
# ~~ارجاسف رفت و ازو منهزم بر کوه گریخت و برادر خودجاماسف را بفرستاد تا
~~اسفندیار
# ~~را از بند بیرون آورد و اومید پادشاهی داد. اسفندیار با ارجاسف جنگ کرد
~~. ارجاسف
# ~~از و بگریخت. اسفندیار در عقب او براه هفتخوان به تر کستان رفت و برشکل
~~بازر گانان
# ~~در [روئین دز5 رفت وارجاسف را بکشت و برملک مستولی گشت و پادشاهی توران
# ~~بیکی ازفرزندان اغریرثداد. چون اسفندیار مظفر با ایران آمد، از پدر
~~پادشاهی طلبید.
# ~~کشتاسف حهت آنکه از رستم آزرده بود، اورا بجنگ رستم فرستاد تا اورا بند
~~کرده بیاورد
# ~~یا6 بکشد. رستم تن در بند نداد. جنگ گردند. رستم با او بسنده نبود. بتد
~~بیرزال
# ~~زر وسیمرغ بر اسفندیار دست یافت واورا بتیر گز هلاک کرد . از سخنان
~~اسفندیار
# ~~است: قدر شکر گیرنده7 از دهندهآ نعمت بیشتر است که شکرباقی میماندو ms078
~~نعمت
# ~~فانی می گردد.
# از آثار گشتاسف، قلعهآ سمرقند ودیواری میان ایران و توران بیست فرسنگ
# ~~از آن سوی سمرقند و آتش خانه در ممنور8 به عراق وشهر بیضا وفسا به
~~فارس. و
# ~~فسا دراول مثلث ساخته بودند. درعهد حجاج بن بوسف، عامل او، آزادمرد
~~نام، آن بارو PageV01P093
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0127.png)

# ~~بشکافت و شهر از آن شکل بکردانید. مدت پادشاهی کشتاسف صدو بسست سال از
~~سخنان
# ~~گشتاسف بود: هر که بنام فریفته شود بنان درماند [وهر که بنان فریفته
~~شود، بجان
# ~~درماند]1
### | بهمن
# ابن اسفندیاربن کشتاسف بن لهراسف بن اروند شاه بن کی یشن بن کیقباد ،
# ~~بحکم وصیت نیا پادشاه شد و بکین پدر یجنگ خاندان رستم زال رفت وفرامرز
~~بن رستم
# ~~را بکشت وزال زر را محبوس گردانید، پس خلاص داد [ورستم در آن حال در
~~چاه بمکر
# ~~برادر مجروح شده بود]2 . فارسیان اورا [اردشیر 3 در از دست[خوانند4 .
~~جهت آنکه
# ~~ولایات بسیار در حکم خود آورد. از آثاراوبند کوار فارس و آباد اردشیر
~~به یمن.5 اکنون
# ~~آن را تماشا میخوانند و [میشان6 بحدود بصره و [نسا درولایت بم کرمان7
~~وسه
# ~~آتش خانه]8 به عراق یکی به [ماربین 9 اصفهان [ویکی به برخوار اصفهان10
~~و
# ~~یکی به [اردستان11 ودر کتب بنی اسرائیل نام او کورش ملک آمده است. اورا
~~پسری
# 2- فقط در، م وخاشیه ر.

PageV01P094

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0128.png)

# ~~ساسان نام ودختری همای نام بود. بهمن، همای را زن کرد وپادشاهی بدوداد
~~. ساسان
# ~~ازرشک بعبادت مشغولشد. مدت پادشاهی بهمن صدو دوازده سال
### | همای
# وهی شمیران بنت بهمن بحکم وصیت پدر پادشاه شد. از پدرحامله بودوضع
# ~~حمل بپسری شد ، حب شاهی برمهر پسرغالب آمد. اورا در صندوقی نهاد و بآب
~~انداخت
# ~~گازری آن صندوق بگرفت و پسررا داراب نام نهاد و بپرورد. چون پسر بحد
~~بلوغ رسید
# ~~گوهر پادشاهی [بکار آمد[1 سربکار گازری در نمی آورد. بسلاح ورزی مشغول
~~شد. با
# ~~لشکری که مادرش بجنگ رومیان میفرستاد، ضمشد. امیرلشکردر راه از و آثار ms079
~~دولت
# ~~مشاهده می کرد. چون بهروم رسیدند، اومردی بسیار کرد. [امیر لشکر احوال
~~او باهمای
# ~~تقریر کرد2. همای تفحص احوال اوواجب دانست. چونم حقق شد که پسر اوست.
~~پادشاهی
# ~~بدو تسلیم کرد وخود کرانه گزید . مدت پادشاهی همای بیست و[ردوسال3. از
~~آثار او
# ~~هزار ستون اصطخر است که اسکندر آن را خراب کرد و شهر[سمره4 کهاکنون
# ~~جر بادقان میخوانند.
### | داراب
# ابن بهمن بن اسفندیار بن کشتاسف بن لهراسف بن اروند شاه بن کی پشن بن
# ~~کیقباد، بجای مادر پادشاه شد. صاحب خبران را تعیین کرد تا اخبار زودتر
~~بدو رسانند
# ~~وجهت ایشان درمنازل اسببست2 تا خبر زودتر برسد. فارسیان ایشان را بریده
~~دم
# ~~گفتند. عرب بعضی حذف کردند برید خواندند . داراب دختر [فیلفوس6 ،
~~قیصرروم
# ~~را بخواست و بسبب بوی ناخوشی که از دهانش می آمد اورا با پیش فیلفوس
~~فرستاد. دختر
# ~~از داراب به اسکندرحامله بود. چون بزاد ، فیلفوس گفت از مناست . داراب
~~راپسری PageV01P095
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0129.png)

# ~~دیگر دارا نام بود. اورا ولی عهد گردانید. مدت پادشاهی داراب دواز ده
~~سال
### | ارا
# ابن داراب بن بهمن اسفندیاربن گشتاسف بن لهراسف بن اروند شاه بن کی
# ~~پشن بن کیقباد، بحکم و صیت پادشاه شد. میان اوو برادرش اسکندر رومی
~~مخاصمت افتاد .
# ~~وجهت آنکه خراج ولایات بربر وقبط وفلسطین و آن حدود که داخل ایران بود
~~و
# ~~بتصرف رومیان، خایهآ زرین آوردندی1 . دارا بعد از مرگ فیلفوس بطلب خراج
~~پیش
# ~~اسکندر فرستاد . اسکندر چون برادر مهتر بود، هرچند مخفی میداشت ، اما
~~از اداء
# ~~خراج ننگ میداشت. گفت مرغی که آن خایه [میآورد[2 بمرد و بجنگ عزیمت
~~ایران
# ~~کرد. دارا را دوبنده بکشتند. بتصور آنکه اسکندر با ایشان نیکوئی کند،
~~پیش اسکندر
# ~~رفتند. اسکندرایشان را بکشت. ملک ایران اورا3 مسلم گشت. دختردارا را،
~~روشنا
# ~~نام، بوصیت دارا، زن کرد. مدت پادشاهی دارا چهارده سال. از آثار
~~او[داراب گرد فارس
# شهر ا بهراست.
### | اسکندر
# ابن داراببن بهمن بن اسفندیار بن گشتاسف بن لهراسف بن اروند ms080 شاه بن
# ~~کی پشن بن کیقباد. بعد از برادر، پادشاهی ایران بدو رسید و او تمامت
~~جهان در ضبط آورد.
# ~~حمزهآ اصفهانی آورده است که هشت هزارملک و ملکزاده را بکشت. از
~~پادشاهان هر که
# ~~با اومخالفت کرد ، رسم قتل در آن ملک مستمر داشت، تاهمه مطیع او شدند ،
~~مگر
# ~~قیدافه ملکهآ اندلس. اسکندر برسم رسولان پیش اورفت. او اسکندر را
~~شناخت. خواست
# ~~که هلاک کند، چون اسم رسل5 داشت، پسندیده ندید. اورا بجان امان داد
~~و[عهد
# ~~ستد] که تعرض بملک اونرساند. اسکندر باز گشت . پس بطلب آب حیوان رفت و
~~PageV01P096
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0130.png)

# ~~خضر علیه السلام برمقدمهآ او بود. بآب رسید واز آن آب بخورد و اسکندر
~~محروم بماند.
# ~~ارسطاطالیس حکیم وزیر اسکندر بود . کتب [حکمت وفلسفه و منطق و اقلیدس و
# ~~مجسطی و هیأت و غیر آن هرچه اعتباری داشت1 ، از ایران بروم فرستاد و
~~باقی
# ~~بسوخت و آن علوم ازین ملک برافکند. از آثار اسکندر سد یاجوج و ماجوج
~~است به
# ~~مشرق. بقول بعضی مورخان سد، ذو القرنین اکبرساخته وطلب آب حیوان نیزاو
~~کرده،
# ~~اما بقول بعضی دیگر[ اسکندریه بمغرب]2 و دمشق به شام و[مرووهری3
~~بخراسان
# ~~و سمرقند به ماوراءالنهر و بردع بهاران اسکندر ساخته است و بعضی کویند
~~اوهمه خرابی
# ~~کرد و در ایران ازو آبادانی نماند .
# چون اسکندر ازدنیا رحلت خواست کرد، جهان بر ملوک الطوایف بخش کرد
# ~~ودر ایران نود پادشاه را معین گردانید، چنانکه هیچ یک[فرمان دیگری
~~نبردی
# ~~وبدین سبب از ملوک الطوایف کسی به روم حکم نتوانست کرد و روم که مقام
~~اجداد و
# ~~مولد ومنشأ او بود، از جنگ وفتنهآ ایرانیان ایمنماند.
# مدت پادشاهی اسکندر درایران چهارده سال، وفاتش به شهر زور، گورش به
# ~~اسکندریه. وامق وعذرا [معاصراو[5 بودند، ازسخنان اوست:
# سخت ترین حالی بخشایش دشمن است بربدی حال دشمن. عاقل را بزیادی
# ~~مکافات نیکی وعفوبدی، بعد ازقدرت موجب شادمانست. قدراستاد ازپدر ، بیش
~~است
# ~~که پدرسبب حیات فانیست واستادسبب علم باقی. تحمل ms081 با درویشی بهتر از
~~تحمل بذل
# ~~نا کسان که درین قناعتست و در آن خواری . بده ومنت منه . مخواه و آب
~~روی مکاه
# ~~بدمکن ومترس] PageV01P097
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0131.png)

# فصل سوم از باب دوم
# در ذکر :
# ملوک الطوائف
# ~~ازعهد اسکندر تا زمان اردشیر بابکان ، مدت سیصد و هجده سال ، ایران
# ~~ملوک الطوائف داشتندو[ ایشان باهمدیگر کوشش بمسائل مشکل کردند1. لاجرم
~~در عهد
# ~~ایشان، مردم در تحصیل علوم [می کوشیدند]2 واهل علم درعلم بدرجه اعلی
~~رسیدند.
# ~~کتاب سند باد نامه 3 و[شماس]4 و [یوسفاس]5 و غیر آن با هفتاد پاره کتب
~~معتبر
# ~~درعهد ایشان ساخته وایشان سه فرقهاند که بیست ویک پادشاه بوده اند و از
~~دیگران
# ~~بزر گتر بودهاند .
### | فرقهآ اول
# ~~انطخس رومیست. چون اسکندرجهان بر ملوک الطوائف بخش کرد، خراسان
# ~~وعراق وبعضی از فارس و کرمان بدو داد واومدت چهارسال [مباشر6 بود، تابر
~~دست
# ~~اشک بن دارا کشته شد .
### | فرقهٔ‌ دوم
# ~~اشکانیان اند: دو از ده پادشاه. مدت ملکشان صد و شصت و پنج سال، اصحاب
~~الکهف
# ~~بعهد ایشان بغار رفتند.
### | اشک
# ~~ابندارا. بزمانعمش، اسکندر، از بیم پنهان بود و بعداز و بر(انطخس
~~PageV01P098
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0132.png)

# ~~خروج کرد واورا بکشت. ملک انطخس اورا مسلم شد. با دیگریادشاهان اطراف
~~مقرر
# ~~کرد که نام او درفرمانها بالای نام خود نویسند واونیز ازیشان خراج
~~نخواهد وبوقت
# ~~تشویش، لشکر بمددهمدیگردهند و نصب و عزر[ هیچیک1 بدست دیگری نباشد. مدت
# ~~پادشاهی اوپانزده سال.
### | اشک بن اشک
# ابن دارا بعد از پدر بحکم ارث بپادشاهی نشست و مدت بیست سال حکم کرد
# ~~و در کذشت .
### | شاپور
# ابن اشک بن دارا. اورا شایور بزرگ خوانند. بعد از برادر، پادشاهی بدو
~~تعلق
# ~~گرفت واو بجنگ روم رفت. خلقی بیشمار بقتل آورد واز اموال و خزائن که
~~اسکندر
# ~~ازایران به روم برده بود، بسیاری باز آورد و از آن اموار [جوی نهر ملک2
~~به عراق
# ~~عرب بیرون آورد. مدتشش سال درپادشاهی بماند ودر گذشت.
# ابن شایوربن اشک. بعد از پدر بحکم ms082 وصیت پادشاه شد ومدت یازده سال ، در
# ~~یادشاهی، بزیست وبمرد.
### | بلاش
# ابن بهرام بن شاپور بن اشک . بعد از پدرکار ملک، بدو تعلق گرفت . مدت
# ~~یازده سال .
### | ههرهزد
# ابن بلاش بن بهرام بن شاپوربن اشک. بعدازپدر پادشاهشد ومدت شانزده سال در
# ~~حکومت بسر برد و در گذشت .

PageV01P099

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0133.png)

# ~~ابن بلاش بن بهر ام بن شاپور بن اشک. بعداز برادر پادشاهی بدو تعلق
~~گرفت، مدت
# ~~چهارده سال درپادشاهی بماند و در گذشت.
### | فیروز
# ~~ابن هر مزبن بلاش بن بهرام بن شایور بن اشک . بعد ازعم پادشاه شد ومدت
# ~~هفده1 سال در پادشاهی بماند و نماندآ
### | لاشر
# ~~ابن فیروز بن هر مزدبن بلاش بن بهرام بن شاپوربن اشک. بعد از پدرپادشاه
~~کشت
# ~~ودوازده سال حکم کرد ودر گذشت.
### | خسرو
# ~~ابن بلاش بن نرسی بن بلاش بن بهرام بن شاپوربن اشک. بعداز پسرعم زادهآ
~~پدر،
# ~~پادشاه شد ومدت هشت سال درپادشاهی بماند ونماند.
### | بلاشان 3
# ~~ابن بلاش بن نرسی بن بلاش بن بهرام بن شایوربن اشک، مرغزار بلاشان،
# ~~بحدود اصفهان، بدومنسوبست. بیست ودوسال درپادشاهی بسر برد و در گذشت .
### | اردوآن
# ~~ابن بلاشان بن بلاش بن فیروز بن هرمز بن بلاش بن بهرام بن شاپور بن
~~اشک. بعد
# ~~از پدر پادشاه شد و مدت سیزده سال در پادشاهی بسر برد و درجنگ اشغانیان
~~کشته گشت».

PageV01P100

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0134.png)

### | فرقهآ سیم
# ~~اشغانیان اند: از نسل فریبرز بن کاوس1 : هشت پادشاه . مدت ملکشان] صدو
# ~~بنجاه]2 سال
### | اردوان
# ~~ابن اشغ با اشکانان جنگ کرد و دولت از خاندان ایشان بیرون آورد وملک
# ~~بروقرار گرفت. باملوک الطوایف همان شرط کرد. مدت [ بیست وسه3 سال در
~~پادشاهی
# ~~بسربرد و در کذشب .
### | خسرو
# ~~ابن اشغ. [بوصیت برادر پادشاه شد وشانزده سال حکم کرد و نماند5
### | بلاش
# ~~ابن اشغ. بعداز برادرپادشاه شد ومدت دواز ده سال درپادشاهی بود و در
~~گذشت
# ~~عیسی پیغمبرعلیه السلام، بعهد او، متولدشد6.
### | گودرز
# ~~ابن بلاش بن اشغ. اورا گودرز بزرگ خوانند. کین یحیی پیغمبر علیه السلام ms083
# ~~از بنی اسرائیل او باز خواست [و نبوت از بنی اسرائیل منقطعشد] مدت سی
~~سال پادشاه
# ~~بود ونماند.
# ~~ابن گودرزبن بلاش ابن اشغ. بعد از پدر پادشاه شد و بیست سال در پادشاهی
# ~~بود و نماند. [مؤبد ویس ورامین8 از قبل اوحاکم خراسان ومازندران بود.

PageV01P101

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0135.png)

### | حودرز
# ~~ابن نرسی بن کودرزبن بلاش بن اشغ، بعد از پدرپادشاه شدومدت [دهسال]
# ~~حکم کرد ونماند.
### | نرسی
# ~~ابن نرسی ابن گودرزبن بلاش بن اشغ، بعد از برادر پادشاه شد. رومیان
~~درعهد او
# ~~قصد ایران کردند. او از ملوک الطوایف مددخواست و ایشان را از ایران دفع
~~کرد. مدت
# ~~دوازده سال، درپادشاهی بسر برد ودر گذشت .
### | اردوان
# ~~ابن نرسی بن نرسی ابن گودرز بن بلاش بن اشغ و هو آخر ملوک الطوایف. بعد
~~از
# ~~پدر پادشاه شد و مدت سی ویکسال در پادشاهی بماند و در جنگ اردشیر با
~~بکان کشته کشت
# ~~ودولت ملوک الطوایف سیری گشت .
### | شعر
# # برخیز ومخور غم جهان گذران %~% بنشین و جهان بشاد کامی گذران
# # درطبع جهان اگر وفائی بودی %~% نوبت بتو خود نیامدی از دگران] 2
# فصل چهارم از باب دوم
# ~~در ذکر :
# پان شاهان ساسانیان
# ~~که ایشان را اکاسره خوانند : سی و یک پادشاه . مدتشان پانصد و بیست و
# ~~هفت سال .
### | اردشیر با بکان
# ~~اردشیر بجد مادری منسوبست و این بابک، از قبل اردوان، حاکم فارس بود و
~~شهر
# ~~با بک. میان فارس و کرمان، بدومنسوبست. پدر اردشیررا ساسان نام بود،
~~ازنسلساسان
# ~~بن بهمن. پدر اردشیر، شبانی بابک کردی. بابک درحق اوخوابی دید. از
~~نژادش پرسید.
# ~~اظهار کرد. بابک اورا معزز گردانید و[دخترداد3. اردشیر از ومتولد شد.
~~چون بحد PageV01P102
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0136.png)

# ~~بلوغرسید، بخدمت اردوان رفت. باسریتی از سراری او سر بر آورد. هردو
~~باهم بگریختند
# ~~و بفارس رفتند . اردوان پسرخودرا بجنگ او فرستاد . اردشیر برو مظفرشد و
~~بجنگ
# ~~اردوان آمد و اورا برظاهر ری بعد از محاربه بکشت و بر ملمک اومستولی
~~شدودخترش را
# ~~زن کرد. دختر، بفریب ms084 برادر، اردشیررا زهرخواستدادن. اردشیر فهم کرد.
~~اورا بوزیر
# ~~داد تا بکشد. زن گفت حاملهام. چوناردشیررا پسرنبود، وزیر اورا زنهار
~~داد وخودرا
# ~~خصی کرد. بعداز چند ماه، شاپور از آن زن متولد شد. وزیراورا بپرورد و
~~درده سالگی
# ~~درحالت گوی باختن، براردشیرظاهر کشت. وزیر احوال عرضه داشت.
~~اردشیروزیررا
# ~~نوازش کرد. آل برامکه از تخم آن وزیرند. اردشیر، پادشاهان ملوک الطوائف
~~، هر کرا
# ~~مطاوعت او کرد وخراج پذیرفت، بگذاشت وهر کرا دم مخالفت زده برداشت و
~~اکر
# ~~بعد از محاربه بمطاوعت آمد، مقبول نداشت.
# در ولایت کرمان، درشهر بم، مردی هفتواد نام ، مستولی شد و اورا کرمی بود
# ~~که هرکار ببخت کرم کردی، ساخته شدی. اردشیربا او جنگ کرد . بخت کرم
~~غالب
# ~~آمد. اردشیر دانست مردی او بابخت کرم بسنده نخواهد بود. بحیلت، بشیوهآ
~~پیشه کاران.
# ~~بخدمت کاری کرم رفت و کرم را هلاک کرد. گویند کرمان بدان کرم منسوبست.
~~بعداز
# ~~هلاک کرم اردشیربر کرمان غالب آمد و هفتواد وپسران اورا برانداخت.
# از آثار او [خورهٔ‌]1 فارس. عضد الدولهآ دیلم آن را فیروز آباد نام کرد و
~~شهر
# ~~گواشیر است که دار الملک کرمان است و دراول [بردشیر2 میخواندند و[نرم
~~اردشیر
# ~~که درولایت بم، نرما شیر میخوانند3 واهواز و بندرود مسرقان بخوزستان
~~و[جزیره4 PageV01P103
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0137.png)

# ~~بدیار بکر و بحرین بدریای فارس و [یر که؟[1 بقزوین که اکنون دیهیست و
# ~~وبهمنشیر[2 به گیلان که اکنون کرجیان میخوانند ونه در بیابان سیستان و
~~کرمان
# ~~وشهری3 ازمداین سبعه به عراق عرب [بغریی دجله4 و آن را اکنون اثرنیست.
~~و
# ~~آب زنده رود اصفهان در میان رعایا بخش کرد و نصیب هرولایت مقرر
~~کردانید. از سخنان
# ~~اوست :
# ملک بی لشکرنتوان داشت ولشکر بیمال ومال بیعمارت حاصل نشودوعمارت
# ~~بیعدل میسر نگردد و عدل بی سیاست صورت نبندد. ملک ودین توأمانند. دین
~~اصل است
# ~~وملک نگهبان او، هرچه بی اصل بود نپاید و هرچه بی نگهبان بود، زود
~~بزوار آید. 5
# ~~لذت عفوخوشتر از لذت انتقام که نتیجهآ ms085 این شکراست و نتیجهآ آن پشیمانی.
~~عدل شهریار
# ~~بهتراز فراخی روز گار . بخل ویران کنندهآ بنای کرم است. خردمند باش و
~~اندوه
# ~~دنیا]6. مخور [بی گنه7 باش واز کس مترس. راستی کن تاهمه کسترا
~~استواردارند.
# ~~بفرهنگ آموختن جهد کن تا دانا گردی. سپاس داری کن تا مستحق نیکی باشی.
~~بزرگ
# ~~منش [یعنی متکبر[8 مباش، تاهمه کس میل بتو کند و[دوستی9 جوید .
~~دانایانرا
# ~~نیکودارتا نیکونام10شوی. پادشاه را فرمان بردار باش تا بجان ومال ایمن
~~باشی .
# ~~چنان کن که همشه بیم دوزخ وهول محشر بیاد داری، تا رستگارشوی. بهیچ حال
~~بر
# ~~سو گند خوردن، دلیری مکن. گذشته را یاد] میار11. بدانچه هنوز [ نرسیده
~~باشی2؟
# ~~اندوه مخور. [بهیچ وجه 13 حیلت و منافقی مکن تا از همه اندوهی رسته
~~باشی. برحسودان
# ~~مال خودعرض مکن .

PageV01P104

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0138.png)

# سه پند برالواح نوشته، در نظرداشتی، تاچون درغضب رفتی، غضبش بدان سا کن
# ~~شدی: بدان که تو خدانیستی بلکه جسدی که بعضش بعضی را بخورد رحمت کن بر
~~بند کان
# ~~خدا تاخدا برتو رحمت کند. حقی که بند گان خدا را برتوست گوش دار .
# مدت پادشاهی اردشیر [چهل سال و دوماه]1 . چهارده سال و ده ماه همه
# ~~جهان را پادشاه بود وسی سال درجنگ ملوک طوائف بود تا جهان اورا مهیاشد2
~~.
### | شاپور
# ابن اردشیرین ساسان. بعد از پدر پادشاهی بدو تعلق گرفت و مدت سی ویک سال
~~در
# ~~حکم بماند. از آثار او بلاد شاپور فارس و عمارت نشا بور خراسان که
~~طهمورث آغاز کرده
# ~~بود و پیش از اتمام خراب شده. شاپور آن را برمثال رقعهآ شطرنج، [هشت
~~درهشت قطعه] 3
# ~~بساخت و اکاسره را عادت بوده است که شهرها برمثال جانوران میساختند ،
~~چنانکه
# ~~شوش برمثال [باز4 وشوشتر بر مثال اسب وعلی هذا. گویند چون اردشیر، در
~~بیابان،
# ~~شهر[نه5 بساخت [و آن رانه اردشیر نام نهاد6 ، شاپور از و آن شهر بخواست
~~[اردشیر
# ~~مضایقه کردو گفت تو نیز یکی بساز. شایور غیرت کردونشا بورساخت7 و[ آن ms086
~~رانه شاپور
# ~~نام کرد8 وبمرور ایام نشابورشد وشاد شاپورقزوین وجندشاپور خوزستان و
~~بهرولایت
# ~~روستاهای بسیارساخت .
### | اورمزد
# ابن شاپوربن اردشیر بن ساسان. بعد از پدرمملکت بدو رسید و او مدت دوسال
# ~~مباشرت نمود [و بقوت و دلاور و بانیرو بود و اورا دلاور سخت زور گفتندی
~~و دردفع
# ~~زندیقان واتباع مانی سعیها کرد]9 و بصورت و هیأت مانند جدش اردشیر بود.
~~از آثاراو PageV01P105
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0139.png)

# ~~شهررام1 در خوزستان و دستگرد میان بغداد وخوزستان.
# ابن اورمزدبن شاپوربن اردشیر بن ساسان بعد از پدر پادشاه شد ومدت [سیزده
# ~~سال2 وسهماه پادشاهی کرد ودر گذشت .
### | هر41
# ابن بهرام بن اورمزدبن شاپور بن اردشیر بن ساسان. بعداز پدر پادشاه شد
~~ومدت
# ~~ربیست2 سال درپادشاهی بسر برد ونماند.
### | هرام
# ابن بهرام بن بهرام بن اورمزدبن شاپوربن اردشیر بن ساسان . اورا [بهرام
# ~~بهرامان4 خوانند و سکان شاه نیز خوانند وسکان سجستان است. اکاسره را
~~عادت بوده
# ~~که هر پسر که ولیعهد پدر باشد، اورا بدان ولایت که در عهد پدر حا کم آن
~~جابوده باز
# ~~خوانند. بعد از پدرپادشاهی بدورسید. مدت [سیزده سار و چهارماه2 حکم کرد
~~و
# ~~در گذشت .
### | فرسی
# ابن بهرام بن بهرام بن بهرام اورمزدبن شاپور بن اردشیر بن ساسان، بعد از
~~پدر
# ~~بپادشاهی نشست [چون برادرش بهرام نماند، فرزندینداشت. پادشاهی باورسیدو
~~در نسل
# ~~اویماند7 مدت نه سال در حکومت بماند و بگذشت.

PageV01P106

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0140.png)

### | اورهزد
# ابن نرسی بن بهرام بن بهرام بن بهرام1 اورمزدبن شاپوربن اردشیر بن ساسان
~~.
# ~~بعد از یدر پادشاهشد و اول پادشاهی[از اکاسره2 که بنفس خود بدیوان
~~مظالم بنشست،
# ~~اوست. سیرت نیکوداشت وداد مظلوم دادی. مدت نه سال جهان درتحت فرمان
~~داشت. از
# ~~آثاراو، درولایت خوزستان، روستاهای بسیاراست .
### | شاپور
# ابن اور مزدبن زرسی بن بهرام بن بهرام بن بهرام بن اورمزدبن شاچور بن
~~اردشیر بن
# ~~ساسان. بوقت وفات پدر، او هنوز متولد نشده بود و اورمزدهیچ فرزند
~~نداشت. ارکان دولت
# ~~ورشبستان اورمزد3 ، احتیاط کردند. مادر شایور حامله بود. پادشاهی بدو ms087
~~دادند. بعداز
# ~~چهل روز، شاپور متولدشد. طفل را برتخت خوابانیدند و تاج بالای سراو
~~بیاویختند .
# ~~چون اوطفل بود، ملک پر آشوب شد. از عرب طایرغسانی لشکر کشید و طیسفون
~~که
# ~~تختگاه ساسان بود ، غارت کرد و نوشه خواهر اورمزد بغارت برد و زن کردو
~~از ودختری
# ~~آورد. اورا ملکه نام کرد. چون شایور، بحد مردی رسید، بجنک طائررفت .
~~دختر
# ~~نوشه4 با اومتفق شد واورا درقلعه راه داد تاطایر را بگرفت و بکشت وملکه
~~را زن
# ~~کرد. گویند شبی ملکه دربغل شایور، نالیدن گرفت. احتیاط کردند. برگ مورد
~~برزیر
# ~~پهلویش افتاده بود و ریش کرده. شاپورپرسید که ترا پرورش بچه چیز
~~کردهاند که چنین
# ~~نازک اندامی؟ گفت پدرم بیشتر [غذای من از مغز استخوان تازه ونبات سوده
~~دادی
# ~~شایور ازو برنجید گفت بایدری که ترا بدین نازنینی پرورد چه وفا کردی تا
~~با من که
# ~~یدرت را کشتهام چه کنی و اورا نیزسیاست کرد و بسیاری از قوم عرب بکشت.
~~چون از
# ~~قتل ملول شد فرمود تاشانهآ اعراب [بیرون می کردند وایشان بسختی میمردند
~~.

PageV01P107

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0141.png)

# ~~اعراب بدین سبب اورا ذوالاکتاف گفتند [وفارسیان هیبه کیاخوانند و هیبه
~~، گتف
# ~~باشد]1 . گویند از اجداد رسول الله مالک بن نضر، پیش او رفت واورا از
~~آزار عموم عرب
# ~~پرسید. شایور گفت از منجمان شنیدهام که ازعرب شخصی خیزد که هلاک ملوک
~~عجمرا
# ~~سبب باشد. بدان کینه این قتل می کنم. مالک گفت شاید قول منجمان دروغ
~~باشد و
# ~~اگر [البته بودنیست21 اولیتر که این قتل کمتر باشد تا آن صاحب دولت را
~~کینه کمتر
# ~~باشد. بدینسبب، شاپور دست از آزار عرب بداشت. بنابراین، اعراب خودرا
~~آزاد کردهآ
# ~~مالک شمارند.
# شاپور ذوالاکتاف، دربیستوشش سالگی، برسم رسل، برومرفت. قیصر اورا
# ~~بشناخت. بگرفت و محبوس کرد و بایران آمدو خرابی بسیار کرد و درین ممالک
~~متمکن
# ~~شد. شاپور اززندان قصر، بمدد کنیز کی ایرانی، که نکهبان او بود و
~~بروعاشق، خلاصی
# ~~یافت و با آن کنیزک بگریخت ms088 و بایران آمد و تا بزمین قزوین، هیچ جائی
~~آرام نگرفت .
# ~~در آن زمین بباغی که اکنون [ به شایوران مشهوراست3 و شاپور ساخته و در
~~آن وقت
# ~~باغی کوچک وصومعهآ یزدان پرستی بود، نزول کرد و از حالایران استکشافی
~~می نمود.
# ~~صومعه دار با او گفت: وزیرشاپوردر رود بارست و امیر لشکرش در[ شهریار .
~~باستحضار
# ~~هردو اشارت کرد، بخدمتش پیوستند و باتفاق بقصد قیصر، بجانب بغداد، روان
~~شدند و
# ~~نابیوسان برسر قیصر رسیدند واورا اسیر کردند وملک شاپوررا صافی شد. چون
~~ملک بر
# ~~اوقرار کرفت، قیصررا الزام نمود تاهرچه درایران خرابی کرده بود، معمور
~~کردانید و
# ~~نگذاشت که ایرانیان جهت او[ مزدوری5 کنند تا[مزدور]6 از روم بیاورد و
~~آن رسم
# ~~هنوز باقیست: رومی و گرجی به ایران آید بکار کل.
# بعضی از مورخان گویند : در زمان شاپور، مانی صورت گر، دعوی پیغمبری
~~PageV01P108
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0142.png)

# ~~کرد و برهان دعوی او آن بود که ادوار بزرگ و کوچک و خطهای دراز و کوتاه
~~بکشیدی
# ~~چنانکه چون به پرکار ومسطر احتیاط رفتی، تفاوت نبودی وصورت ربع مسکون
~~وسه
# ~~ربع غیر مسکون [بر گوئی1 چند بیضه بنگاشته بود، چنانکه تمامت شهرها
~~ودریاها
# ~~و کوهها و رودها از آن معلوم میشد و پیراهنی نیز ساخته بود چنانکه چون
~~بپوشیدی مرئی
# ~~بودی و چون ازتن [بر کندی]2 نامرئی. امادرمناظرهآ باعلماء دروغ زنشد.
~~شاپور اورا
# ~~هلاک کرد و بعضی مورخان گویند : مانی درزمان اردشیر بود و حمزهآ
~~اصفهانی آورده که
# ~~بعهد بهرام اول بود . مردی آذرباد نام ، هم بعهد او بآذربایجان، دعوی
~~پیغمبری کرد.
# ~~اهل آن ولایت متابع او شدند. گویند آذربایجان3 بدو باز می خوانند شاپور
~~اورا بکرفت.
# ~~بعضی فلزات برسینهآ او گداخت . ضرربدو نرسید. مردم درحق معتقدشدند.
~~اومردم را
# ~~بناشایست تحریض داد و اباحت کرد. آن فلزات[تبرکرا4 ، درخانهآ پادشاهان
~~بودی.
# ~~هارون الرشید، آن را بر احتی ساخت.
# از آثار شاپور، [شارستان2 قزوین که اکنون محلتی است از آن و مسقط
# ~~رأس ومقام ومولد ومنشأ مؤلف ms089 این کتاب است وشهر مداین وتجدید عمارت
~~انبار و
# ~~شادروان شوشتر و بزرج شایور2 که اکنون آن عکبرا خوانند وخوره شاپور که
~~آن را
# ~~سوس گویند و چند شهر درسجستان و هند بساخت. مدت [عمراو وپادشاهی7
~~اوهفتاد
# ~~و دو سال .
### | اردشیر
# برادر شایور ذوالا کتاف بود ازمادر. چون پسرشایور کوچک بود، پادشاهی
~~PageV01P109
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0143.png)

# ~~به اردشیرداد ، [تاچون شایور بن شاپور بزرک شد بدوسپرد1 . مردی عاقل
~~بود. [دل
# ~~دردولت عاریتی نبست2 وبا مردم نیکوئی کرد. بدین سبب نیکوکار لقب یافت .
~~چون
# ~~برادرزادهاش، بحد مردی رسید، ملک بدو تسلیم کرد وخود کرانه گزید.3 مدت
~~دولت
# ~~او[ده سال]4.
### | شاپور
# ابن شایوربن اورمزدبن نرسی بن بهرام بن بهرام بن بهرام بن اورمزدبن
~~شاپوربن ارد
# ~~شیر بن ساسان بعد از عم پادشاهشد شکار دوست بود. در نخجیر کاه بادی سخت
~~بر آمدوستون
# ~~بار گاه بشکست برسراو آمد بدان در گذشت. پادشاهی اوپنجسال و چهارماه.
# شروین و خوروین)5 معاصراو بودند. پادشاه روم را در حالت رحلت پسر کودک
# ~~نود.6 پیش شاپور فرستاد که کسی را بفرست تا ملک مضبوط دارد و چون پسرم
# ~~بزرگ شود بدوسپارد. شاپورشروین را بفرستاد تا بر ملک روم حا کم شد. چون
~~پسرقیصر
# ~~بحد مردی رسید ، شروین ملک بدوسپرد. اوشروین را اجازت مراجعت نداد ودر
~~روم
# ~~نگه داشت. شروین تا عهد بهرام در روم بماند. نام شروین در اشعار پهلوی
~~بسیاراست .
# ~~کتابیست در عشق نامهآ او[شروینیان7 خوانند.
### | هراه
# ابن شاپوربن اورمزد بن نرسی بن بهرام بن بهرام بن بهرام بن اور مزد بن
# ~~شایوربن اردشیربن ساسان بعد از پدر پادشاه شد. چون بعهد پدر حا کم
~~کرمان بود، او
# ~~را کر مانشاه خواندند. ظالم و جبار صفت یود، قصهآ مظلومان نخواندی وداد
~~کس ندادی8 PageV01P110
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0144.png)

# ~~بعد ازوفاتش، درخزانه ، قصهای بیشمار سر بمهر یافتند. مدت سیزده سال
~~درپادشاهی
# ~~بماند و در گذشت.
# ~~در مقبرهآ خود از چوب آبنوس [گور]1 ساخت و بر آن نوشت :
# ما دانستیم که بدین جایگاه سر بنهیم ms090 ومهر هیچ مهربان ما را سود نکند
# ~~و کین هیچ بد کمان مارا پیش از وعده اینجانفرستد. حظ خود از جهان
~~برداشتیم وجهان
# ~~بدیگران بگذاشتیم.
### | یزدگرد
# ابن بهرام ین شاپور بن شاپوربن اورمزدبن نرسی بن بهرام بن بهرام بن بهرام
# ~~بن اورمزدبن شاپوربن اردشیربن ساسان بعد از پدر پادشاه شد و یک سال حکم
~~کرد و
# ~~فارسیان او را در عداد پادشاهان نیاوردهاند. اما حمزهآ اصفهانی و بعضی
~~مورخان بر
# ~~درستی احوال او مبالغه کردهاند والعلم عندالله. [لایعلم الغیب الاهو].
### | یزدگرد
# این شایور بن شایوربن اورمزدین نرسی بن بهرام بن بهرام بن بهرام بن
# ~~اورمزدبن شاپوربن اردشیر بن ساسان. بعد از برادر زاده پادشاه شد، عظیم
~~ظالم و ستمکار
# ~~بود. فارسیان اورا [بزه کر4 و عرب اثیم [خواندند5 ومنجمان را فرمود
~~تاطالعش
# ~~احتیاط کردند. گفتند مرگ او بکنارچشمهآ [سبز6 بخراسان خواهد بودن. نذر
~~کرد
# ~~که مدة العمر بخراسان نرود. بوقت مر کش رعاف برو مستولی شد و بهیچ چیز
~~امساک
# ~~نمی پذیرفت. طبیبان حکم کردند که بخراسان باید رفت و بآب چشمهآ سبز غسل
~~کردن
# ~~تا صحت یابد. ناچار آنجا رفت وبدان آب غسل کرد و صحت یافت. بر منجمان
~~عظیم PageV01P111
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0145.png)

# ~~منکر شد و گفت آنچه مایهآ صحت من بود، بزشتترین وجهی بر من عرض کردند
~~تامن
# ~~از آن اجتناب مینمودم و هلاک خواستم شد و نمیدانست که قضا و قدر در کار
~~خود
# ~~واستواراند1 و او را بپای خود بلب گور آوردند. ناگاه اسبی بغایت خوب از
~~چشمه
# ~~بر آمد و با هیچکس رام نمیشد. یزد گرد آن را بخود زین بر مینهاد. چون
~~[پاردم2
# ~~در می انداخت، جفتهای برسینه [یزد گرد3 زد و اورا بکشت وبا چشمه رفت.
~~مدت
# ~~پادشاهی او بیست و یک سال و نیم. در عهد او اکثرایران از ظلم وجورخراب
~~شد.
### | مرا
# ابن یزد گردبن شاپوربن شاپوربن اورمزدبن نرسی بن بهرام بن بهرام بن
# ~~بهرام بن اورمزدبن شاپور ابن اردشیر بن ساسان. ms091 بعد از پدرش، ارکان دولت
~~بسبب ظلم
# ~~یزد کرد، اورا اختیار نکردند و پادشاهی به[ کسری نام4 دادند. بهرام با
~~او منازعت
# ~~کرد . بمحاربت می انجامید. بهرام رنج لشکرنخواست کفت دعوی من و او
~~راست. ناج
# ~~برتخت نهیم و دوشیر کرسنه را درپای تخت بندیم. هر که شیران را بکشد و
~~تاج بردارد
# ~~پادشاهی اورا باشد. کسری بترسید. مکر کرد و گفت من صاحب یدم و تو مدعی
~~. بنت
# ~~ترا باید کرد. بهرام شیران را بکشت و تاج برداشت. پادشاهی برو مقرر شد.
~~بر جراحاتی
# ~~که پدرش کرد، مرهم نهاد و بکردار نیکو مردم را هوا خواه خود گردانید .
~~بغایت
# ~~مردانه بود. تیرا وخطا نرفتی وشکار دوست داشتی و خر گور بسیار کشتی.
~~بدین سب
# ~~اورا بهرام کور خوانند.
# حکایت او با دلارام و آنکه آهوأن را چگونه تیر زد، مشهور است. زسان او
# ~~زمان عیش وطرب بود[ بعهد او5 اهل صنعت تا نیم روز (بعشرت و گشت مشغوا
# ~~بودندی ونیمهآ دیگر بکار خود.6 کار مطربان و اسباب طرب رواجی عظیم کرفت
# ~~چنانکه کمتر مطربی روزی بصد درم قانع [نشدی]. 7 بهرام گور[ دوار،.

PageV01P112

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0146.png)

# ~~هزار1 لوری را از هندوستان جهت [مطربی2 بیاورد و نسل ایشان هنوز در
~~ایران
# ~~مطربی می کنند .
# مردی راست روشن نام وزیر بهرام بود و بهرام زمان خود بر عشرت مصروف
# ~~گردانیده بودی و کار ملک بدو باز گذاشته واو ازغایت حرص [اموال تمامت]3
~~برده
# ~~و ولایتخراب کرد و روزی لشکر نرسانید . بهرام روزی برسبیل شکار بیرون
~~رفت و
# ~~بردر چوپانی]4 ، سگی را دید از درختی آویخته . موجب آن پرسید. گفت این
# ~~سگ برین گله معتمدمی بود . نا گاه در گله کمی و نقصانی بادید می آمد و
~~موجب معلوم
# ~~نمی شد. پنهان تفحص کردم. این سگ با ماده گرگی الفت گرفته و[بااو]5
~~درساخته
# ~~بود که کرک کوسفندرا] می برد وتلف می کرد. بهرام ازین سخن متنبهشد و
~~رمزی
# ~~ازین سخن با ارکان دولت ms092 بگفت. او را از حال راست روشن آگاه کردند.
~~بهرام اورا
# ~~بگرفت واحوال تفحص نمود . گناه بیشمار برو گرد شد. اورا سیاست کرد.
# درین حال خاقان، با سپاهی گران، عزم ایران کرد« در خزانه مال نبود که
# ~~ترتیب] 7 لشکر کند. بهرام[با چهار صد یهلوان گزیده] 8 ببهانهآ زیارت
~~[خانهآ
# ~~تش 9 عزیمت آذربیجان کرد . ارکان دولت تصور کردند که بگریخت. از خاقان
# ~~هر اسان شدند. بدومکتوبات مطاوعت نوشتند. خاقان پادشاهی ایران خود را
~~مسلم
# ~~شمرد . بهرام کور از آتش خانهآ 10 آنربیجان با آن پهلوانان براه کوه
~~[مرز]11و
# ~~دریا کنار، فابسوسان، بخراسان رفت وبر خاقان شبیخون زده او را بکشت.
~~لشکرترک
# ~~منهزم شدند و بهرام گور غنیمت فراوان یافت وعهد نامههای [اکابر] 12
~~ایران که به
# ~~خاقان نوشته بودند، بدست او افتاد. اظهار نکرد و مظفر باز آمد.

PageV01P113

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0147.png)

# مرزمیان ایران و توران او پدید کرد وبر سر حد منارها ساخت، تا از طرفین
# ~~زیادت از آن تصرف نکنند. پس برسم رسل بهندوستان رفت و آنجا مردی بسیار
~~کرد .
# ~~پادشاهان هندوچین خواستند که او پیش ایشان ملازم شود، نپذیرفت. شنگل
~~پادشاه
# ~~هند، دختر خود رابزنی بدوداد. بهرام چون بایران آمد، خود را برشنگل
~~ظاهر کرد.
# چون مدت شصت وسه سال درپادشاهی ماند در گذشت . بفرمود تا بر کورش
# ~~نوشتند: با آنکه ازین جهان همه کامی برداشتم، [عاقبت] 1 بناکام گذاشتم
~~.
# # آن قصر که بهرام درو جای گرفت %~% روبه بچه کرد و جغد آرام گرفت
# # بهرام که گورمی گرفتی همه عمر %~% بنگر که چگونه کور بهرام کرفت]
### | یزدگرد
# ابن بهرام گوربن یزد گرد شاپور بن اورمزدبن نرسی بن بهرام بن بهرام بن
# ~~بهرام بن اورمزدبن شاپور بن اردشیر بن ساسان. بعد از پدر پادشاه شد
~~و[هجده3 سال
# ~~حکم راند وبگذشت .
### | هرمزد
# ابن یزد گرد بن بهرام گوربن یزد گردبن شاپور بن شاپوربن اورمزد بن نرسی
# ~~بن بهرام بن بهرام بن بهرام بن اورمزدبن شایور بن اردشیر بن ساسان. بعد ms093
~~از پدر بحکم وصیت
# ~~پادشاه شد . برادر مهتر او فیروز بپادشاه [هیتال التجا ساخت . با هرمزد
~~جنگ
# ~~کرد و او را اسیر کردانید. مدت پادشاهی هرمزد یک سال بود.
### | فیروز
# ابن یزد کرد بن بهرام گوربن یزد کردبن شاپور بن شاپور بن اورمزدبن نرسی
# ~~بن بهرام بن بهرام بن بهرام بن اورمزدبن شاپوربن اردشیر بن ساسان. بعد
~~از ظفر بر -
# ~~برادر پادشاه شد. در زمان او قحطی عظیم خاست. هفت سال خراج برداشت تا
~~ضعفاء PageV01P114
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0148.png)

# ~~رعیت مستأصل نشوند. سیرت پسندیده داشت. داد مظلومان نیکو دادی. مجرم را
~~بزندان
# ~~نفرستادی وهم درمجلس حکم جزا بامضاء رسانیدی.
# از آثار اوفیروز رام ری است و روشن فیروزجرجان و رام فیروزهند (وشهر
# ~~نواصفهان و دیواری پنجاه فرسنگ بجرجان1 و کازرون فارس و[ساد ار2
~~آنربایجان
# ~~اورا باخوشنوار3 ترک مصاف افتاد و در جنگ او کشتهشد. مدت پادشاهیش ده
~~سال.
### | بلاش
# ابن فیروز بن یزد گردبن بهرام بن یزد کردبن شاپور بن شاپور بن اورمزدبن
# ~~نر سی ین بهرام بن بهرام بن بهرام بن اورمزدبن شاپور بن اردشیر بن
~~ساسان. بعداز پدر پادشاه
# ~~شد. برادرش قباد از و بکریخت. بعهداو سوخرای2 شیرازی که جهان پهلوان
~~بود، برفت
# ~~و کین فیروز از خشنوار ترک باز خواست وخشنوار را بکشت. بلاش مدت پنجاه
~~سال
# ~~پادشاه بود.
### | قباد
# ابن فیروزبن یزد گرد بن بهرام بن یزد کردبن شاپوربن شاپوربن اورمزدبن
# ~~نرسی بن بهرام بن بهرام بن بهرام بن اورمزدبن شاپوربن اردشیربن ساسان.
~~بزبان پهلوی
# ~~اورا کواذ5 خوانند . بعد از برادر پادشاه شد . در زمان او مزدک لعنه
~~الله دعوی
# ~~پیغمبری کرد و[زنان همه6 را مشترک گردانید. قباد [را گمراه کرد]7 بدو
~~بگروید
# ~~و [از شومی آن طریقت8 جهان برقباد بشورید و [عزلت یافت9 باز بمدد
~~پادشاه PageV01P115
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0149.png)

# ~~هیتال ملک بگرفت. نوشروان بن قباد، مزدک واتباع او را دفع کرد. جهان از
~~شروشور
# ~~ایشان پاک شد.
# از آثار قباد ارجان است1 و حلوان وشهر آباد جرجان وخابور ms094 و دیار بکر و
# ~~چند موضع در طبرستان. درعهد او برادرش ، ارجاسف، در ملک اوفتنه انداخت
~~و بر
# ~~آن مستولی شد . قباد او را قهر کرد . مورخان او را در عداد پادشاهان
~~نیاوردهاند .
# ~~مدت پادشاهی قباد ، شصت وچهار سال.
# کسری انوشروان
# ابن قبادبن فیروزبن یزد گرد بن بهرام بن یزد کردبن شاپور بن شاپوربن
# ~~اور مزدبن نرسی بن بهرام بن بهرام بن بهرام بن اورمزدبن شاپوربن اردشیر
~~بن ساسان .
# ~~بعد از پدر پادشاه شد. [او را کسری گفتند].2 هر که بعد ازو بود، همه را
~~کسری
# ~~خواندند.
# انه شروآن [عادات و آئین نیکو نهاد[.3 ترتیب خراج ملک وضبط لشکر
# ~~بکروه کروه و دفتر [عرضوعارض]4 او پیدا کرد. دیوار دربند خزران، که
~~اسفندیار
# ~~بنیاد کرده بود، او تمام کرد و آنجا اسفهسالاران با سپاه نشاند، تا شر
~~قوم دشت قبچاق
# ~~از مردم ایران دفع می کردند و آن  ولایت5 بنان پاره ، بدان اسفهسلاران
~~داد و
# ~~هر یک را تشریفی داد صورتی بر آن نگاشته . آن [ولایت] در دست فرزندان
~~آن
# ~~اسفهسلاران بماند و ایشان رابدان تشریفات باز خوانند: چون شیران شاه که
~~اکنون
# ~~شروان شاه گویند و[فیلان شاه62 وعلی هذا. [رومیه]7 از مدائنسبعه بهعراق
~~عرب
# ~~او ساخت واکنون خرابست و کیلان ودیلمان او را مسخر شد. قیصر روم را
~~درهرمان PageV01P116
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0150.png)

# ~~خودآورد و برو خراج نهاد و با خاقان چین وصلت کرد و از دختر او هر مزد
~~را بیاورد.
# شهر [زیب خسرو[1 و [سندستان]2 بههنداوساخت و کتاب کلیله و دمنه
# ~~وشطرنج بعهد او از هند بایران آوردند. وزیر او بوزرجمهر، در عوض شطرنج،
~~نرد
# ~~ساخت.3 چون ازملک اوچهل سال بگذشت، اصحاب الفیل، مهترشان ابرهه صباح ،
# ~~قصد خانه کعبه کردند و بمرغان ابا بیل وسنگ سجیل 4 هلاک شدند. وهم درین
~~سال،
# ~~جهان بمقدم شریف پیغمبر ما محمد مصطفی، صلی اله علیه مشرف گشت .
# نوشروان، بعدازین،هشت سال بزیست، [مدت ملکش، چهل و هشت سال1.
# ~~گورش به [جبل الحمیر]2 است. بفرمود ms095 تا بر گورش نوشتند:
# هر چه از پیش فرستادیم ما را ذخیره است ، [پیش کسی که جزای نیکی
# ~~نکاهد ودربدی نیفزاید7 . لایکون العمران حیث یجورالسلطان. 8
# از سخنان اوست: عدل [باروئیست]9 که بآب غرقه نشود [و بآتش سوخته
# ~~نگردد و بمنجنیق خرابنشود10 عدل گنجیست چندانکه از و بیشتر خرج کنی،
~~بیشتر
# ~~باشد و سعادت افزاید و چندانکه کمتر خرج کنی، کمتر کردد، و دولت
~~برباید. هر
# ~~کرا از مردم شرم باشد و از نفس خود نه]11 نفس او را پیش او قدری نیست .
~~مروت
# ~~آنست که در پنهانی کاری کنند که در آشکارا شدنش از آن خجالت نباید برد.
~~هر که
# ~~استعداد نفس خود باطل کند، بزر گی نسب اورا فایده ندهد. [هر که چمد،
~~چرد و PageV01P117
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0151.png)

# ~~هر که خسبد . خواب بیند.1 در جنگ دشمن، از کمی لشکر خود نباید اندیشید
# ~~که هیمهآ بسیار را آتش اندک تواند سوخت. هر که اتباع خود را نیکوزرعایت
~~کند] 2
# ~~امارت را شاید وهر که املاک خود را آبادان دارد، وزارت را پسندیده آید.
# او را تاجی بود، این پندیات بر آنجانوشته. روز بارمنادی کری ندا کردی
# ~~که این پندیات کار بندید: کار بکاردان سپارید. خویشتن شناسان را از ما
~~درود دهید .
# ~~هزینه باندازهآ خزینه کنید تا از نیاز برهید. طعام و شراب تنها مخورید.
~~خیر خود از
# ~~مردم دریغ مدارید. بخوار مایه چیز، کس را میازارید. بجوانی غره مشوید.
~~با دبیر و
# ~~شاعر کینه مگیرید. از بخیلان دور باشید. [جز مرد می پیشه مکنید. 3
~~کارنا کرده کرده
# ~~مشمارید. طاعت کرده نا کرده انگارید. کار امروز بفردا مفکنید. بر
~~پدرومادر مخندید.
# ~~زند گانی را گر چه دراز بود، یک روز شمارید. خداوندان ادب را خدمت کنید
~~. با
# ~~دانایان دوستی کنید [ با نادانان دوری ورزید.4 بهترین دوست دانایانرا
~~دانید و بد-
# ~~ترین مردم طعنه زنان را دانید. نیکوترین پیرایه خاموشی دانید. نا گفتنی
~~مگوئید .
# ~~ناجستنی مجوئید. [بهیچ گونه بابد همداستان مشوید. در ms096 کارها مشورت
~~کنید[2 سخن
# ~~جهان دید گان خوارمدارید. در زمین کسان، درخت منشانید. از مردم کینه ور
~~بترسید.
# ~~مست و دیوانه را پند مدهید. بجایگاه بدنام مروید. قدر عافیت بدانید. از
~~خداوندان
# ~~محنت عبرت گیرید. زن پیر بیگانه را در خانهآ خود راه مدهید. از مکر
~~زنان ایمن
# ~~مباشید. بر مرگ دختران غم مخورید. دشمن اگر چه خرد بود خوار مدارید .
~~[از
# ~~دوست نادان دوری کند . از دشمن دانا بترسید . بیادب خدمت سلطان مکنید5
# ~~بجای نا کسان رنج مبرید. همت خودرا قدر بشناسید. [با حقیران منشینید.6
~~هر که
# ~~بخود نشاید، او را مردم مدانید7 [با مردم تنگ دیده8 صحبت مکنید . با
~~مردم PageV01P118
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0152.png)

# ~~دو روی صحبت مدارید1 . راز خود پیش سخن چین مگوئید. [راز مردم چون راز
~~خود
# ~~نگاه دارید]2 . زن و فرزند را در تنگی مدارید. نان خود بر سفرهآ
~~[دیگران]
# ~~مخورید. [از زنان چشم وفا مدارید4 بهمسایگی پادشاهخانه مکیرید. خدمت
~~ناحق
# ~~شناسان مکنید . میان زن و شوهر کینه منهید. بهمه کار نیکو محضری کنید .
~~سخن
# ~~پادشاه مگوئید. در حق عالمان طعنه مزنید. بعیب جستن مردم مشغول مشوید.[
~~بانادان5
# ~~گستاخ میاشید. با درم خرید گان مزاح مکنید. کاهلی پیشه مکیرید.1 بتن
~~درستی
# ~~ایمن مباشید. عمر بنادانی صرف مکنید. بهیچ کس افسوس روا مدارید. هر که
~~ازمادر
# ~~ابله زاد، پندش مدهید. از آموختن ننگ مدارید. [پیش بدی بازمروید . با
~~همه کس
# ~~میامیزید].7 [فرزند را پیشه آموزید. بهر کار استادی مکنید. ناپرسیده
~~سخن مکوئید.
# ~~پیش پادشاه چشم نگاهدارید8 . اگر چه دشوار یود، علم طب طلب کنید9
~~.[بیمار
# ~~پرستی برغبت کنید10. یکدیگر را هدیه دهید. براست و دروغ سو گند مخورید.
# ~~تا درخت نونکارید،11 درخت کهن مبرید. کارها را پیش و پس بنگرید. بیم از
~~زهر بتردانید
# ~~ایمنی از [همه چیز12 خوشتردانید. آن جهان بدین جهان بدست آرید. بزیارت
~~نیکان
# ~~بسیار روید. برپادشاه دلیری مکنید. بهرجا که روید بزیر بنشینید.
~~ناخوانده بمهمان
# ~~کس مروید. بابدنام همراهی مکنید. از نو کیسه وام ms097 مخواهید. راز خود با
~~کودکان و
# ~~زنان مگوئید.[دبیرنادان راد بیری مفرمائید. ناسخته سخن مگوئید13. باخد
~~اوندان دولت
# ~~کینه مدارید. آزموده را میاز مائید. خرسندی14را کار بندید. شتاب زد گی
~~مکنید عاقبت PageV01P119
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0153.png)

# ~~کارها را بنگرید. از سفلگان و ناکسان حاجت مخواهید. پای باندازهآ گلیم
~~[فرا -
# ~~کشید]1 . پیوستگی با خداوندان خواسته کنید. کارنیک بدست خود کنید.
~~حاجتاز
# ~~مهتران خواهید. در شورستان تخم مکارید. با نا کس رنج مبرید. برخواستهآ
~~این جهان
# ~~کبر منمائید. از مردم رنج بردارید. دوستی و دشمنی از بهر خدا کنید .
~~بخواستهآ
# ~~مردم رغبت مکنید. بند گان را بیهوده مزنید . بوقت فراخی سپاسداری کنید.
~~بوقت
# ~~نیکی صبوری کنید. سخن نیک از همه کس بشنوید. سخن باندازهآ خود کوئید.
~~پیش
# ~~پادشاه سخن بمراد او گوئید . بکاه دولت مردم را یاری کنید تا بروز نکبت
~~وفابینید.
# ~~هر چه بزبان گوئید، دردل همان دارید. حالخود بدوست ودشمن منمائید.
~~دوستان
# ~~را از عیبشان آ گاه کنید. براهی که نرفته باشید، مروید و بر هیچکس لعنت
~~مکنید.
# ~~جنگ با کسان خود مکنید. با هیچکس سخن تلخ مگوئید. خسیس طبع ودون همت
# ~~مباشید. غریبان را خوار مدارید . از پادشاه بر حذر باشید . اگر پادشاه
~~ضعیف باشد
# ~~اورا خوار مدارید . کار آرمیده مجنبانید . راز پادشاه آشکارا مکنید.
~~فرزندان را نام
# ~~نیکونهید. بمرگ دشمن خرم مباشید. بر گذشته تیمار مخورید . ازین جهان
~~بهرهآ
# ~~خود بردارید . تن درستی بهترین نعمتها دانید . خویشتن را بجوانی نیک
~~نام کنید.
# ~~بهر جا و بهر حال نیکی کنید. چهار چیز همیشه نگاهدارید : دیر خفتن و
~~زودخاستن
# ~~و کم گفتن و کم خوردن. کم رنجی در تنهائیست. بی نوائی در کدخدائیست.
~~[نوشروان
# ~~را نقش مهر خاتم این بود: لایکون العمران حیث یجور السلطان)2
### | کسری هرهزد
# ابن انوشیروان بن قبادبن فیروزبن یزد کردبن بهرام بن یزد کردبن شایوربن
# ~~شاپور بن اورمزدبن نرسی بن بهرام بن بهرام بن بهرام بن اورمزدبن
~~شاپوربن اردشیر بن
# ~~ساسان. بعد از پدر پادشاه شد. ظالم وستمکاره بود. ms098 ارکان دولت کسروی
~~بیشتررا ببهانهای
# ~~ناواجب برانداخت: بعضی را بکشت و بعضی را بمصادرات عنیف پایمال کرد.
~~زمینها PageV01P120
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0154.png)

# ~~را بپیمود و خراج زیادت کرد. بدین سبب ارکان دولت و رعیت [متنفر1 شدند.
~~چون
# ~~آوازه باطراف رسید، پادشاهان بیگانه هوس ایران کردند ساوه شاه از تر
~~کستان، با
# ~~لشکری بیقیاس، بطرف خراسان آمد. پادشاه دشت خزر وقیصر روم وقوم عرب، بر
# ~~آهنگ ایران لشکر کشیدند. هر مزد متحیر گشت. مؤبد موبدان تدبیر کرد تا
~~پادشاه
# ~~دشت خزر و قیصر روم وقوم عرب را به تحف وهدایا خشنود گردانید تا باز
~~گشتند و بهرام
# ~~چوبین را با لشکری کران بجنگ ساوه شاه فرستاد. جنگ کردند. بهرام اورا
~~در جنگ
# ~~بکشت [و با پسرش پرموده]2 بیحرمتی کرد و از غنیمت بعضی که درخور پادشاه
~~بود
# ~~جهت خود تصرف کرد . هرمزد ازین حرکت بر نجید و خلعتی زنانه پیش او
~~فرستاد.
# ~~بهرام بروعاصی شد و پسرش پرویز را برومتهم کرد و سکه بنام پرویز زد .
~~پرویز ازپدر
# ~~بترسید و بگریخت و بولایت ارمن رفت وبر دخترپادشاه آنجا شیرین عاشق شد
~~.
# چون هرمزد [ظلم را کم3 نمی کرد، ارکان دولت، از بیم جان ومال، متفق
# ~~شدند و او را خلع کردند و میل کشیدند و پسرش پرویز را بیاوردند و
~~پادشاهی دادند.
# ~~پس هرمزد را بکشتند. مدت ملک هرمزد دوازده سال. از سخنان اوست: کافر
~~نعمت در
# ~~معرض سخط خالق وذم مخلوق باشد .
### | بهراه چوبین
# بقول بعضی ازفرزندان گر گین میلاد وبقولی از تخم یزد گرد بزه کر، بدین
# ~~ترتیب: بهرام بن بهرام بن اردشیر بن شاپوربن یزد گرد بزه کر بدعوی خدمت
~~گزاری
# ~~هرمزد وهوس پادشاهی، بکین خواستن هرمزد آمد. پیش رود نهروان، او را با
~~پرویز
# ~~ملاقات افتاد . مکالمات درشت رفت و بمحار به انجامید. پرویز از بهرام
~~انهزام کرد و بهرام
# ~~بر ملک مستولی شد. پرویز به روم رفت پیش قیصر و دختر[اورا بخواست مریم
~~نام].4
# ~~قیصر او را بلشکر ms099 مدد کرد. پرویز بایران آمد. [دراوجان[5 با بهرام
~~چوبین جنگ PageV01P121
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0155.png)

# ~~کرد . بهرام شکسته بخراسان گریخت و از آنجا پیش[پرموده]1 خاقان رفت
~~ودختر
# ~~او را بخواست. پرویز بفرستاد ویکی را بفریفت تا او را همانجا بکشت. مدت
~~استیلاء
# ~~او برایران دوسال. [از آثار بهرام چوبینه شهر سر اوست. اورا چوبین از
~~آن گفتند که
# ~~بغایت خشک ولاغر بود]2
### | کسری پرویز
# ابن هرمزد بن انوشروان بن قبادبن فیروزبن یزد کرد بن بهرام کوربن
# ~~یزد کرد بن شاپور بن شاپور ذوالا کتاف بن اورمزد بن نرسی بن بهرام بن
~~بهرام بن
# ~~بهرام بن اورمزد بن شاپوربن اردشیر بن ساسان. ازوتا اردشیر  هجده [3
~~نسب است
# ~~و نبیرهاش پادشاهی کردند، اما چون زمانیاندک بود، آن را اعتباری نباشد.
# بعد از بهرام چوبین پادشاهی برو قرار گرفت. کسانی را که پدرش را کشته
# ~~بودند، اگر چه خالان او بودند و او بسعی ایشان از ورطهآ بهرام چوبین
~~خلاص یافت،
# ~~بقصاص پدر بکشت . فارسیان درشرح بزر گی او مبالغه کنند. اما آنچه رواة
~~معتمد ،
# ~~چون حمزهآ اصفهانی وابوعلی مسکویه نقل کرده اند، یادمی کند:
# یازده4 هزار کنیزک مطربه وخدمتکار وشش هزار خادم و حارس  وبیست
# ~~هزاروپانصد بار گیر: اسب عربی و رومی وأسترزینی و نهصدوشصت زنده فیل،
~~درحضرت
# ~~اومی بود، بیرون آنچه در شهرهاداشتی وچون سوار شدی دویست کس با مجمرها
~~در
# ~~حوالی او رفتندی تا باد بوی خوش بدو رسانیدی و هزار[ آدمی و چهارپای]2
~~آب بر
# ~~ره گذرش پاشیدندی تا گرد فرونشستی و او بروی خوب ولطف شمایل و حسن خلق
~~و زور
# ~~و دلیری وقوت شهوانی ، سرآمد زمان خود بود . و آنچه او را بود و دیگری
~~را نبود: PageV01P122
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0156.png)

# ~~آنکه پارهآ [زرطلا1 چون موم نرم، هر صورت که خواستی، بی آتش ازان
~~برساختی
# ~~و دستی عاج، با پنج انگشت کشاده . چون او را فرزندی خواستی شدن، آن
~~پنجه در
# ~~آب نهادندی؛ چون فرزند متولد شدی، آن انگشتان [باهم]2 آمدی ms100 و منجم طالع
# ~~گرفتی و احتیاج نبودی از [حرم پرسیدن3 و کاسهای که چون آب از آن
~~بخوردندی،
# ~~بی آنکه آب درو ریزند ، باز پرشدی ، و فیل سفید که بعهد او در ایران
~~بچه آورد
# ~~و بایران فیل را توالد نمی باشد و بار بد مطرب که تا غایت مثل او در آن
~~علم نبوده. او
# ~~را جهت بزم پرویز، سیصدوشصت نواست. هرروزی یکی گفتی2 و استادان
~~موسیقیرا
# ~~قول اوحجت است و [همه خوشه چین خرمن اواند5 و گنج باد آورد و آن چنان
~~بود
# ~~که میان قیصر و پرویز مخالفت شد4 . پرویز آهنگ ملک او کرد. بکنار در
~~یافرود آمد.
# ~~قیصر از بیم، خزائن آباء و اجداد خود، تمامت، در کشتیها نهاد تا در
~~جزایر دریا [وقلعها
# ~~پنهان کند[7 . باد، آن کشتیهای [دفاین وخزائن]8 بمنزل پرویز رسانید و
~~آنهمه
# ~~خواسته روزی پرویز شد . چون از ملک پرویز نوزده سال بگذشت، پیغمبر ما
~~محمد
# ~~مصطفی صلی الله علیه و سلم، بشرف وحی مشرف کشت و چون از وحی نوزده سال
# ~~بگذشت. به پرویز نامه کرد و او را باسلام خواند. پرویز از آنچه پیغمبر
~~صلی الله علیه،
# ~~نام مبارک خود بالای نام پرویز نوشته بود بر نجید و نامه بدرید و گفت.
# کرا زهره که با این احترامم %~% نویسد نام خود بالای نامم
# چون خبر به پیغمبر صلی الله عله وسلم رسید که [ که پرویز نامهآ مبارک
~~دریده
# ~~واحترام نامهآ همایون او نکرده بود9 در حق او فرمود مزق الله ملکه
~~کمامزق کتابی.
# ~~بسببدعای رسول، ملک بروی بشورید و پسرش شیرویه بروی خروج کرد و او را
~~بکشت.
# ~~گویند پرویز برامیرلشکرخود متهم10 شده بود و اورا بی گناه کشته، پسر آن
~~امیر اورا PageV01P123
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0157.png)

# ~~بقصاص پدر خود بکشت : شیرویه از و پرسید : در آن حالت پدرم چه گفت. گفت
~~: هر که
# ~~کشندهآ پدر نکشد، گوهرش پاک ناشد. شیرویه دانست که درین سخن ترغیب قاتل
~~بر
# ~~قتل خود نکرده است ms101 بلکه تنبیه شیرویه برسیاست او کرده؛ او را سیاست کرد
~~.
# از آثار پرویز [قصر شیرین وصفهآ شیدیزاست1 و ایوانی که در بیستون
# ~~میساخت وتمام نشد . پادشاهی او سی و هشت سال. از سخنان اوست: شکر کننده
~~را
# ~~نعمت دهید و نعمت دهنده را شکر گوئید2 .
# کسری شیرویه
# ابن پرویز، بعد از قتل پدر بپادشاهی نشست. پادشاهی برو قرار نمی گرفت
# ~~واو بدین سبب برادران و اقربای خود را بکشت. [بدی کار خون پدر3 و خون
~~برادران
# ~~سرایت کرد واو را لبرنج تن]4 گرفتار گردانید. باری5 بعد ازشش ماه بمرد.
~~مدت
# ~~عمرش بیست ودوسال
### | کسری اردشیر
# بن شیرویه بن پرویز. بعد از پدر، پادشاهی بنام او مقرر شد. کودک بود. بعد
# ~~از یک سال ونیم، پیش از بلوغ، بردست بندهای کشته آمدا
### | فرایین 7
# امیری بود از امرای پرویز. حا کم ملک روم بود. چون دولت ساسانیان، در
# ~~انحطاط روی نهاد، او طمع در ملک کرده بتغلب و استیلا پادشاه شد ومدت دو
~~سال حکم PageV01P124
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0158.png)

# ~~کرد . ارکان دولت با او در نساختند در شکار گاه بر دست امیری کشته شد.
### | بور اندخت 1
# بنت پرویز. چون از تخمه پسرینه نمییافتند، پادشاهی بدودادند. او کینهآ
# ~~اردشیر بن شیرویه بازخواست. زنی عاقله بود . بورانی بدومنسوبست .
~~پیغمبر صلی الله
# ~~علیه وسلم، در عهد او بدار القرار [رحلت فرمود].2 پادشاهی اوشش ماه3
### | آزرمی دخت
# بنت یرویز بعد از خواهر پادشاه شد. بغایت جمیله وعاقله و زیرک بود. امیر
# ~~لشکرش خواست که بااو عشقبازی کند. او را بخلوت راه داد و بکشت [جهان نا
~~آزرم
# ~~بی آزر می کرد و اورا از پادشاهی بر خورداری نداد و روز او برسراو
~~آورد4 مدت
# ~~ملکش چهار ماه.
### | فرخ زاد
# ابن پرویز ازمطربهآ شکر نام اصفهانی حاصل آمده بود. [نست او مصدق
# ~~نمی داشتند].5 ازین تخمه چون دیگری [نبود]6 ، پادشاهی بدودادند. قریب
~~یکماه
# ~~پادشاه بود]7 وبر دست بنده ای کشته شد.
### | کسری یزدگرد
# ابن شهر یاربن پرویز ms102 بن هرمزدبن انوشیروان بن قبادبن فیروزبن یزد کردبن
~~PageV01P125
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0159.png)

# ~~بهرام بن یزد گردبن شاپوربن شاپور ذوالا کتاف بن اورمزدبن نرسی بن
~~بهرام بن بهرام-
# ~~بن بهرام بن اورمزدبن شاپور بن اردشیر بن ساسان.1 آخر ملوک عجم بود.
~~چون شیرویه
# ~~بن پرویز ، اقربای خود را می کشت ، دایه اش او را بفارس گریزانید و
~~آنجا بیرورد
# ~~و او بطبع عزلت خواستی . چون از آن تخمه جز او نبود ، پادشاهی بدو
~~دادندی .
# ~~در زمان اوکار اسلام قوی شده بود و دولت عجم ضعیف گشته .( امیر
~~المؤمنین
# ~~ابوبکر2 رضی اللهعنه]، در عهد اورحلت کرد وخلافت با [ امیر المؤمنین
~~عمر رضی -
# ~~الله عنه 3 رسید. سعد وقاص را با لشکر بسیار بجنگ عجم فرستاد. یزد گرد
~~، رستم
# ~~فرخ زاد را برابر فرستاد. رستم فرخ زاد منجم بود ؛ میدانست که دولت
~~اکاسره بآخر
# ~~رسیده است. [خواست صاح کند، میسرنشد4 . رستم فرخزاد، در آن جنگ کشته
~~شد.
# ~~عرب قوت گرفت . یزد گرد از عراق عرب بخراسان رفت وپناه به[ امیرلشکرش
# ~~ماهوی سوری برد . لشکرعرب بخراسان رفتند . درمروالرود دوماه بااوحرب
~~کردند .
# ~~اوازیشان منهزم پیش ماهوی سوری رفت. ماهوی او را لشکرداد . او هوس عراق
~~کرد.
# ~~باز خبر یافت که [بیژن6 پادشاه تر کستان، قصدایران دارد. بجنگ اورفت.
~~ماهوی
# ~~با بیژن7 متفقشد. با یزد گردجنگ کردند. یزد گرد بگریخت و در آسیائی
~~پنهان شد.
# ~~شخصی ماهوی را از حال او خبرداد. حکم بقتل رانا.. بفرمان ماهوی، یزد
~~گرد را در آن
# ~~آسیا بکشتند، بزمان خلافت امیر الم ؤمنین عثمان رضی الله عنه. بیژن
~~پادشاه تر کستان
# ~~بکین او8 ماهوی سوریرا بافرزندانش بکشت و سوخت.9 مدت پادشاهی یزد گرد
~~PageV01P126
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0160.png)

# ~~یست ن  پهرقتان بیس رواج نداشت وشانزده سال ل باطراف
# ~~ریزان بود تاکشته شد و[ دولت ساسانیان بآخر رسید3 . والله اعلم بالصواب
~~و
# ~~یه المرجع 4 والمآب PageV01P127
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0161.png)

# در ذکر پیغمبر ماصلی الله علیه و آله وسلم وخلفا واولاد و اصحاب واحفاد
~~او
# ~~رضوان الله علیهم اجمعین ms103 و این مقدمه وشش فصل است.
### | هقل مه
# در شرح نسب مطهرش وقبایل عرب که بدوپیوستهاند
# چون حق سبحانه و تعالی را در مبدأ فطرت ، ارادت «کنت کنزا مخفیا
# ~~فاحببتان اعرف فخلقت الخلق لاعرف» باعث آفرینش شد ، خلقی که بالاتر از
~~آن
# ~~ممکن نباشد واجب گشت. بهترین مخلوقات، خلاصهآ کاینات و زبدهآ موجودات
~~یعنی
# ~~نورخاتم الانبیاء محمد مصطفی صلی الله علیه بیافرید ولفظ درر بار نبوی
~~حاکی این
# ~~حکایت 1 است که «اول ما خلق الله نوری، و از غایت قابلیت محل دوستی ،
~~مرتبهٔ‌
# ~~انسیت داد واگر نه بدوستی او بودی ، لاشک مکونات از کتم عدم بحیز وجود
# ~~نیامدی2 « کمافی حدیث القدسی »3 لولاک لما خلفت الافلاک». معنی4 آن نور
# ~~در صورت بشریت که احسن صورست باظهار[رسانیدن5 وبنی آدم را [بسبب عزت]6
# ~~آن تشریف تکریم «ولقد کرمنا»7 پوشانیدن لازم گشت. لاجرم نور مصطفی از
~~جبین
# ~~مبین ابوالبشر آدم علیه السلام درخشان8 گشت و او  بسبب تعظیم آن9 مسجود
# ~~ملائکه10 شد و بنا بر آنکه ذات مطهراو : PageV01P128
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0162.png)

### | مهر
# مقصود جهان آفرینش %~% لابل که روان آفرینش
# ومظهر صنع وقدرت الهی ومخزن سرو حکمت نا متناهی بود، او را در
# ~~آخر جمع انبیا و رسل مبعوث می بایست شد تامکمل جمیع کمالات و متمم کل
~~رسالات
# ~~باشد و آن نور برسبیل ودیعت از جبین آدم علیه السلام بوسیلت الطیبین
~~والطیبات و
# ~~الطاهرین والطاهرات، نسل برنسل می آمد، تا بمقام مستقررسید و از قوت
~~بفعل انجامید
# ~~و عالم صورت بمعنی آن مشرف ومزین گشت و معنی آفرینش بصورت آن مکرم و
~~مفتخر
# ~~شد واکنون ذکر2 جمعی که در آن واسطه بودند و قبائلی که از آن منشعب شد
# ~~با یجاز[یاد کرده میشود]
# از آدم (ع) آن نور به شیث آمد وازوبه پنجم پشت به ادریس (ع) وازو
# ~~بسیوم پشت به نوح (ع) واز و بهسام (ع) وازو بجهار پشت به فالغ که پدر
~~عبریان است
# ~~وازو به پنجم یشت به ابراهیم خلیل ms104 (ع) برسید . و ازوبه اسماعیل (ع).
~~ابراهیم را دو
# ~~پسر دیگر بود: اسحق ومدیان. اعراب از تخم مدیانند واسحق را دو پسر بود:
~~عیص و
# ~~یعقوب. عیصاویان از تخم عیص اند و بنی اسرائیل از تخم پعقوب و ایشان
~~دواز ده شعیهاند
# ~~بدوازده پسر یعقوب منسوب. از اسمعیل (ع)، نور مصطفوی علیه افضل السلام
~~بچند
# ~~پشت به عدنان رسید و ازو بپسرش معد وازو بپسرش نزار وقبائل ایادی
~~وقضاعی هم از
# ~~تخم معدند. از نزار نور مصطفی (ع) به مضر رسید. ربیعه هم پسر نزاراست و
~~بنی حنیفه
# ~~و بنی شیبان و بنی خثعم از تخم ربیعهاند. نور مصطفی از مضربه الیاس
~~آمد. قیس عیلان
# ~~نیز از تخم مضر است. بنی هوازن وبنی مازن و بنی سلیم و بنی غطفان و
~~باهلی از قیس
# ~~علانندوبنی سعد بکر که دایگان رسول ص بودند و بنی ثقیف و بنی عامر که
~~مجنون
# ~~ازیشان بود و بنی خفاجه و بنی ضمره و بنی هلال از هوازناند. نورمصطفوی
~~از الیاس
# ~~بیسرش مدر که آمد. بنی ضبه و خزاعی و ثوری و ریاحی هم از تخم الیاساند.
~~نور PageV01P129
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0163.png)

# ~~محمدی1 از مدر که بپسرش خزیمه آمد و بنی هذیل هم از تخم اواند و بنی
~~تمیم و
# ~~بنی لحیان از بنی هذیلاند. نور مصطفی از خزیمه بپسرش کنانه آمد. بنیاسد
~~هم از
# ~~تخم خزیمهاند. نورمحمدی از کنانه [بیسرش نض2 رسید. بنی قعقاع و بنی لیث
# ~~هم از تخم کنانهاند. نضر را لقب قریش است وقوم قریش از نسل اواند.
~~نورمصطفوی
# ~~(6) از نضر بپسرش مالک آمد وازو بپسرش فهر، بنی فهر بدو منسوباند . از
~~فهر
# ~~بپسرش غالب آمد و ازو بپسرش لوی. [بنی دارم23 از تخم غالباند [و بنی
~~عامراز
# ~~لویاند4 . نور محمدی ازلوی، بپسرش کعب آمد واز کعب بپسرش مره. بنیعدی
~~که
# ~~عمر خطاب [رضی الله عنه5 ازایشان بود و بنی سهم و بنی جمح از تخم
~~کعباند. نور
# ~~مصطفی از مره بپسرش کلاب ms105 آمد، بنی تمیم که ابوبکر صدیق6 [رضی الله
~~عنه]5
# ~~ازیشان بود و بنی مخزوم که خالد ولید و ابوجهل ازیشانند ، از تخم
~~مرهاند. نور
# ~~خاتم النبیین از کلاب بپسرش قصی آمد. بنی زهره که مادر رسول ص و سعد و
~~قاص از یشانند
# ~~از تخم کلاباند . قصی اهل قریش را به مکه [جمع کرد7 و امیر قریش شد و
# ~~دار الندوه جهت دیوان خانه بساخت. نورمصطفوی از و بپسرش عبد مناف آمد.]
~~خدیجه،
# ~~زوجه،8 رسول ص ، هم از تخم قصی بود. عبدمناف را بیک [شکم]9 دو پسر آمد
~~.
# ~~هر دو را [پشت برهم دوسیده بود10. عبدمناف ایشان را بشمشیر از هم
~~ببرید،
# ~~لاجرم تا قیامت عداوت [بشمشیر]11 در نسل ایشان بماند. از آن پسران یکی
~~هاشم
# ~~است و بنور مصطفی مشرف. دیگر عبدالشمس، پدر امیه که عثمان بن عفان و
~~معاویه از
# ~~نسل ایشان بودند. عبدمنافرا پسردیگر، مطلب نام بود . بنی مطلب بد و
~~منسوباند . امام
# ~~اعظم شافعی رضی الله عنه از آن قوم است. نور محمدی ازهاشم به عبد
~~المطلب آمدوعبد المطلب PageV01P130
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0164.png)

# ~~را نام عامر بود و لقب [شیبة الحمد]1 و بعم منسوبست . جهت آنکه هاشم از
~~اعراب
# ~~زنی خواسته بود و ازو پسر آورده. مطلب برفت، او را بر یشت شتر خود
~~نشانده بمکه
# ~~آورد، مکیان او را عبدالمطلب خواندند. از عبد المطلب، نور رسالت به
~~عبدالله و از
# ~~عبدالله بمستقرخود، خاتم النبیین وسید المرسلین وحبیب رب العالمین،
~~محمد مصطفی ص
# ~~رسید و از پرتو آن عالم صورت و معنی منورشد. رایات دین اسلام افراشته
~~گشت و
# ~~عادات کفر و اصنام برداشته شد . سر مقصود آفرینش از کمال ذات مبار کش
~~که
# ~~مجموعهآ کل کمالاتست ، باظهار رسید. صلی الله علیه وعلی آله الطیبین
~~الطاهرین
# ~~الاخیاه
### | فصل اول
# در ذکر احوال پیغمبر ما علیه السلام وشرح غزوات و کمیت ازواج و
# ~~دبیران واقربا ومخلفات او.
# پیغمبر ما [محمد مصطفی ص ، خاتم النبیین واولواالعزم ششمین است و
# ~~با ms106 کثر روایات چارمین، یعنی معنی غائی در چهار است هر چند بحکم صورت
~~بشریت
# ~~در آخر انبیا و رسل مبعوث شد ، اما بمعنی علو مرتیت و شرف مزیت بحکم
~~حدیث
# ~~«کنت نبیا وآدم بین الماء والطین» وخبر صحیح «نحن آلاخرون السابقون،
~~مقدم و
# ~~پیشوای همه است. از ملوک زاد گان مکه بود . ولادت مبار کش باصح روایات
~~، شب
# ~~دو شنبه ثانی عشر ربیع الاول من عام الفیل بود ، بعد از ینجاه و هفت
~~روز از وصول
# ~~اصحاب الفیل به مکه. طالعش بقول ابومعشر بیست درجهآ جدی و زحل و مشتری
~~در
# ~~عقرب] آ خانهآ امد و سعادت برسه درجه مقترن ومریخ : [بحمل بخانهآ خود3
# ~~وافتاب نیز بحمل بشرف و زهره در حوت بشرف و عطارد در حوت مؤبل و قمر در
~~PageV01P131
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0165.png)

# ~~اول میزان و رأس بجوزا بشرف و ذنب بقوس بشرف بخانهآ اعدا و بتاریخ
~~فارسیان هفدهم
# ~~دی ماه سال بر چهل از پادشاهی نوشروان عادل وبتاریخ اسکندری ، غرهآ
~~نیسان سنهآ
# ~~اثنی و ثمانین وثمانمایه . بعضی گویند عشرین نیسان بود. در شب ولادت
~~مبار کش،
# ~~همه بتان بروی در افتادند و ایوان کسری بشکست و بحیرهآ ساوه از آب خشک
~~شد و
# ~~آتش آتشکدهٔ‌ ]1 فارس بمرد و از کعبه ندا آمد که کفر پژمرد و دین
~~برافروخت و
# ~~مرا نیز زمان]2 طهارت رسید. چون مادرش درو3 نگرید ، نوری از و درخشان
~~بود
# ~~که ستار گان را ناپیداکرد و از پیش او تا بشام برفت، چنانکه کوشکهای
~~شام در
# ~~ونظرش)4 آمد و [از ایوان انوشروان چهارده کنگره بیفتاد5 وانوشروان عادل
# ~~در خواب دید که از طاق او ده کنگره بزمین آمد و مؤبد مؤبدان دید که
~~شتران
# ~~لاغر عرب با شتران فربه عجم جنگ کردند و ایشان را با خراسان
~~گریزانیدند. از
# ~~سطیح کاهن تعبیر پرسیدند گفت زمان دولت اکاسره رسید و از اهل عرب زوال
~~یابند
# ~~و آن صاحب دولت که زوال ایشان از و خواهدبود، متولدشد. ms107 اما از اکاسره
~~ده کس دیگر
# ~~پادشاهی کنند. و سطیح در حال در گذشت. نوشروان [از وفات او7 خرم شد
# نسب مبارک ییغمبر ص اگرچه در مقدمه ذکررفت ، اما [ تسهیل خوانند گان8
# ~~را مکرر می کند: محمدبن عبدالله بن عبدالمطلب، اسمه عامر و لقبه شیبة
~~الحمد، ابن
# ~~هاشم ، اسمه عمرو ولقبه عمرو العلی، ابن عبد مناف، اسمه مضر، ابن قصی،
~~اسمهزید،
# ~~ابن کلاب بن مره بن کعب بن لوی بن غالب بن فهربن مالک بن النضر، اسمه
~~عامر ولقبه
# ~~قریش ، ابن کنانه بن خزیمة بن مدر که بی معدبن الیاس بن مضربن نزار بن
~~معد بن
# ~~عد نان.
# پیغمبر علیه السلام تا عدنان فرمود درست است و کفت: لاتجاوز معدبن
# ~~عدنان. کذب النسابون فیما بعد. از عدنانتا اسمعیل، نسابان اختلاف
~~کردهاندو کما- PageV01P132
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0166.png)

# ~~اسحق (ع) چهل وسه1 تن را واسطه گفتهاند وعدنان قریب عهدعیسی(ع) بوده
~~وبنده در
# ~~کتب انساب زیادت از سیزده تن نیافته : عدنان بن اد بن اددبن مقوم بن2
~~ناحوربن
# ~~تیرح بن نابت بن حمل بن الیسع بن الهمیسع بن سلامان بن یعرببن یشجب بن
~~قیداربن
# ~~اسمعیل (6) بحقیقت خدای تعالی داناست برآنکه چند کس از عدنان تا اسمعیل
# ~~واسطهاند و از اسمعیل تا آدم بربن موجب گفته اند.
# اسماعیل بن ابرهیم خلیل الله بن تارح وهو آزربن ساروغ بن ارغوبن فالغ بن
# ~~عابربن شالح بن ارفخشدبن سام بن نوح بن لمک بن متوشلخ بن اخنوخ
~~وهوادریس بن
# ~~یردبن مهلائیل بن قینان بن انوش بن شیث بن آدم علیه السلام.
# ومادر او آمنه بنت وهب بن عبدمناف بن حارث بن زهره وهواصل قبیلة بنی
# ~~زهرة بن کلاب پیغمبر ص از کلاب درابوت هفتم است و اوششم.
# ییغمبر(ص) هنوز متولد نشده بود، پدرش عبدالله بمدینه در گذشت. بیست و
# ~~پنج ساله بود و ببعضی روایات، بعد از ولادتش در کذشت ودر کمیت زمان او
~~اختلافست.
# ~~اما پیغمبر(ص) را ندید.
# ولادت مبار کش، بمکه بود، بخانهای که منسوب بود به دار ms108 محمد بن یوسف
# ~~و آن خانه را، خیزران3 مادرهارون الرشید خلیفه، مسجد کرد. چون متولد
~~شد، اول
# ~~ثویبه4 ، بعد از آن حلمه از بنیسعد بکراورا دایگی کردند. چون پنج ساله
~~شد،
# ~~زمان انشراح بود وسورهآ «الم نشرح»5 شاهد8 آنست. درین وقت حلیمه از
~~کاهن
# ~~احوال اوپرسید و کاهن خبرداد که اوخاتم الانبیاست. حلیمه او را با پیش
~~مادرش آورد
# ~~وبدوسپرد. مادرش هم دران چند کاء اورا با خود بمدینه برد، بدیدن خالان
~~خود و PageV01P133
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0167.png)

# ~~ویک سال آنجا بودند. بوقت مراجعت ، مادرش، در دیه ابوا رحلت کرد .
~~پیغمبر را(ص)
# ~~دایهاش ام ایمن ، اسمها بر کة، بمکه آورد. چون سن مبار کش هشت سال و
~~دوماه و
# ~~ده روز شد، جدش عبدالمطلب، در ثانی عشرین جمادی الاول سنه تسع من عام
~~الفیل
# ~~در گذشت . صدو یازده سال عمر داشت . اورا بعم مادر پدری او ابوطالب
~~سپرد. چون
# ~~خدای تعالی درازل پیغمبر را(ص) علم لدنی کرامت فرموده بود، در معنی
~~حکمت ازلی
# ~~روا نبود که اورا بصورت ، استاد و معلم باشد. لاجرم ابوطالب را دل
~~نمیداد که بروی
# ~~جور آموز گار رود. اورا نه بدبستان1 فرستاد، نه ییشه ای آموخت. ابوطالب
~~او را در
# ~~دوازده سالگی بتجارت]2 بشام می برد بسخن [نسطور]3 راهب و مبشرات رسول،
# ~~او را باز کردانید. چون پانزده ساله شد، خرج خود، از عمش، ابوطالب،
~~برداشت واز
# ~~کسب معاملات خود کردی. چون بیست ساله شد، با اعمام خود، بحرب الفجار4
~~رفت
# ~~و کروه قیس عیلان را اگر چه کثرت ایشان بیش بود، منهزم کردانید.
# جون پیغمبر(ص) طریق راستی میسیرد، در عرب مثل کشت. اورا امین لقب
# ~~کردند. چون سن مبار کش بیست و چهار سال شد، جهت خدیجه، باغلامش، بتجارت
~~بشام رفت
# ~~ودرراه بحیرای راهب، از و مبشرات دید. اهل کاروان را، از[کار5 رسالت او
~~آگاهانید
# ~~وابو بکر را رضی الله عنه گواه گرفت که بدوایمان دارم و چهار هزار درم
~~به ابو بکرداد
# ~~تا چون او ms109 دعوت کند، درراه حق صرف (گرداند].6 چون از آن سفرمراجعت کرد
~~،
# ~~خدیجه زن اوشد وابوطالب خطبه خواند:
# الحمد لله الذی جعلنا من ذریة ابراهیم وزرع اسمعیل وضیضئی معد وعنصر
# ~~مضر وجعلناحصنة بیته وسواس حرمه وجعل لنا بیتا محجوجا وحرما آمنا و
~~جعلنا
# ~~الحکام علی الناس فی محلنا الذی نحن فیه. ثم ان ابن اخی هذا محمدیز
~~عبدالله من PageV01P134
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0168.png)

# ~~لایوزن به فتی من قریش الارجح به ولایقاس به احد الاعظم منه . فان کان
~~فی المال قل
# ~~فالمال بعد الرزق ظل زائل ولهو حائل ومحمد من قدعرفتم [مراتبه وله
~~رغبة1 فی-
# ~~خدیجه بنت خویلد ولها مثل ذلک و قد بذل لها من الصداق ما عاجله وآجله
~~فی ماله و
# ~~هو والله بعد هذا له نبأعظیم وخطر جلیل شایع جسیم.
# در ثانی عشرین جمادی الاول سنهآ ست عام الفیل ، زفاف بود . درین وقت
# ~~پیغمبر(ص) بیست و پنج ساله بود و خدیجه چهل ساله و پیغمبر(ص) بکر بدو
~~رسید و با
# ~~وجود اوهیچ زنی دیگر نخواست. چون پیغمبر(ص) سی وپنج ساله شد، قریش
~~خانهآ
# ~~کعبه را عمارت کردند و او در آن کار حکم بود و حجر الاسود بدست مبارک
~~بر رکن
# ~~عراقی نشاند. بعد ازین بسبب قحطی که در مکه بود ، دخل ابوطالب بخرجش
~~وفا
# ~~نمی کرد، پیغمبر(ص) [علی را علیه السلام]2 عباس و جعفر را ازوبستد و
~~پرورش کرد
# ~~تاخرج او کمتر گردد. چون پیغمبر (ص) چهل ساله شد، حق سبحانه و تعالی او
~~را بشرف
# ~~وحی مشرف کرد . از ربیع الاول تا شش ماه خواب وحالات مبشرات میدید.
~~حدیث
# ~~«الرؤیا الصالحة جزومن ستة واربعین جزوأمن النبوة» مبنی برین معنیست.
~~یعنی بیست و
# ~~سه سال که زمان رسالت او بود، چهل وشش، [شش[3 ماه باشد. پس شش ماه
~~خواب،
# ~~جزوی از چهل وشش جزوبود و به بیداری ، در را بع4 عشرین رمضان سنهآ احدی
~~واربعین
# ~~عام الفیل وحی آمد و کلام مجید برین معنی ناطق است: «شهررمضان الذی
~~انزل فیه -
# ~~القرآن»5 ms110 و کتب آسمانی، همه دررمضان نازلشد: توریت9 در سادس رمضان و
~~زبوردر
# ~~ثانی عشر و قرآن در5 را بع عشرین و بتاریخ اسکندری در ماه آب سنهآ احدی
~~وعشرین
# ~~و تسعمایه بتاریخ فارسیان اردی بهشت ماه، سال برنوزده از پادشاهی
~~خسروپرویز. چاشتگاه
# ~~جبرئیل بدووحی آورد، به پنج آیت ازسورهآ «اقرء باسم ربک الذی خلق، 7 .
~~بخانه در آمد PageV01P135
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0169.png)

# ~~و با خدیجه باز گفت. خدیجه را عمزاده ای بود، نامش ورقة بن نوفل] اسد
~~بن عبد العزی
# ~~در مکه از وعالمتری نبود و دینعیسی ع داشت . خدیجه از واحوال جبرئیل
~~پرسید .
# ~~گفت [رسول خدا پیش پیغمبران جبرئیل باشد]2 ودر کتب اوائل مسطوراست که
# ~~درین عهد پیغمبری باشد که رسالت بروختم کردد و اکابرپیشین از کار او
~~بشارتها دادهاند
# ~~ازجمله ملک حارث الرائش، اول ملوک حمیر گفته.
# ویملک بعد هم رجل عظیم %~% نبی لایرخص فی الحرام
# یسمی احمد یالیت انی %~% أعمر بعد مخرجه بعام
# اکنون اکر اورا امر3 دعوت فرمودهاند، ایمان آوردن بدو واجب باشد.
# ~~خدیجه گفت از دعوت سخن نگفت . و بخانه پیغمبر را علیه السلام ، سرما در
~~وجود
# ~~مبارک اثر کرده بود و جامه بسردر کشیده جبرئیل آمد و آیت «یا ایها
~~المزمل؟ » بیاورد
# ~~وامر دعوت فرمود. خدیجه درحال بدوایمان آورد. پیغمبر وخدیجه و جبرئیل
~~علیهم-
# ~~السلام بهم نماز کزاردند5 . وقت پیشین بود. بعد از زمانی مرتضی علی رضی
~~الله عنه مسلمان
# ~~شد واو در آن وقت یازده ساله بود. باز نماز کردند؛ وقت عصر بود.
~~جبرئیلع غیبت
# ~~کرد. پس ازین، زیدبن حارثه مولی رسول الله مسلمان شد. باز نماز کردند؛
~~وقتشام
# ~~بود. [پیغمبر را صلی الله علیه وسلم، دل باسلام زنی و کود کی وغلامی
~~خرسندنبود،
# ~~بشبگیر7 امیر المومنین ابو بکر[ رضی الله عنه8 مسلمان شد. پیغمبر (ص)
~~باسلام هیچکس
# ~~چنان خرم نشد که باسلام صدیق رضی اللهعنه . اول کسی که از مردان مسلمان
~~شد،
# ~~ابو بکراست و اززنان خدیجه و از کودکان مرتضی علی و از بند ms111 گان زید بن
~~حارثه بسخن
# ~~ابوبکر رضی الله عنه بعضی از اکابر ایمان آوردند، چون: عثمان بن عفان و
~~طلحه و زبیر PageV01P136
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0170.png)

# ~~عوام وسعد وقاص و عبدالرحمن عوف رضی الله عنهم اجمعین. پس ازیشان
~~ابوعبیدهٔ‌
# ~~جراح مسلمان شد واین هفت مرد ، درمسلمانی، سابقاند .
# چون از مبعث، بیست روز گذشت ، رجوم شیاطین بادید شد و قریش فهم
# ~~کردند که رسول (ص) دعوت می کند. مردم، در خفیه، مسلمان میشدند . تا سه
~~سال،
# ~~دعوت دین، آشکارا نبود و مسلمانان بمسجد نمی یارستند1 رفتن. پیغمبر(ص)
~~دعا کرد و
# ~~گفت: «اللهم ایدالدین2 بعمراو با بی جهل،. دعا درحق عمرمستجاب شد.
~~پنجاه آدمی
# ~~مسلمان شده بودند: یازده زن وسی ونه مرد. چهلم عمرخطاب رضی اللهعنه
~~بود. چون
# ~~او باسلام در آمد، مسلمانی آشکارا کردند و پیغمبر(ص) بایاران بسعی او
~~بمسجد رفت و
# ~~نماز جمعه3گزاردند و مکیان صریح بدیدند که پیغمبر (ص) دین آشکاراکرد.
~~اما
# ~~بسبب آنکه ابوطالب امیر مکه بود، آسیبی ظاهر بدو نمی توانستند رسانید.
~~مسلمانان
# ~~را زحمات بسیار میدادند5 [واهانت می کردند . ابی العاص بن ربیع را که
~~زینب
# ~~بنت رسول الله و عتبة بن ابی لهب را که رقیه بنت رسول الله (ص)
~~درحبالهآ ایشان بودند،
# ~~الزام نمودند تا زنان را طلاق دهند و پذیرفتاری7 کردند که دخترهر بزرگ
~~[از مکه که
# ~~ایشان خواهند، بخواهند بعوض ایشان8. ابی العاص نپذیرفت . اما عتبه،
~~رقید9 را پیش
# ~~از دخول طلاق داد . پیغمبر (ص) درحق او دعا کرد و گفت: «اللهم سلط علیه
~~کلبا من
# ~~کلابک» اورا شیری در سفر بدرید. پیغمبر(ص) رقیه را بعثمان عفان رضی
~~الله عنهماداد.
# چون از وحی پنج سال بگذشت، در ماء رجب امیر المؤمنین عثمان رضی الله
# ~~عنه با رقیه و حمزه و جمعی از صحابه، بفرمان رسول (ص) به حبشه هجرت
~~کردند و
# ~~بعضی زنان را با خود ببردند و بعدازمدتی، بعضی ازیشان باز آمدند. پس از
~~آن قریش، از
# ~~پیغمیر(ص) و بنی هاشم و مسلمانان ms112 ببریدند و تاهشت ماه باایشان نه سخن
~~گفتند و نه پیوند PageV01P137
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0171.png)

# ~~ومعامله کردند تا ابوالبختری زهیر بن هشام که پسرعموی رسول بود ، آن
~~مخالفت نامه
# ~~باطل کرد. پس ازین معجزهآ شق القمر بود.
# چون از وحی سال دهم در رسید، درذی القعده، ابوطالب در گذشت وخدیجه
# ~~علیها السلام [1 بعد از و[بسدروزنماند2. پیغمبر(ص) آن سال را عام الحزن
~~خواندی.
# بعد از ابوطالب، عباس امیر مکه شد. اما چون سلیم القلب بود، شر کفار
# ~~قریش از پیغمبر(ص) دفع نتوانست کرد. قریش با او جفاها کردند. ییغمبر
~~(ص) با بنی هاشم
# ~~از دست ایشان، بحصاری که آن را شعب خوانند، متحصن شد و عبدالله عباس،
~~آنجا
# ~~متولد کشت. پیغمیر(ص) بعد ازسه ماه به طایف رفت و زیدبن حارثه با او
~~بود . دوماه و
# ~~ده روز آنجا اقامت فرمود. دین او کس نپذیرفت و با او جفاها کردند و
~~بالزام از
# ~~آنجا براندند. چون عزیمت مکه کرد، در راه کروه جن بدو رسیدند و مسلمان
~~شدند.
# ~~پیغمبر(ص) بزنهار مطعم بن عدی بمکه در آمد .
# چون از وحی ، یازده سال و چند ماه بگذشت، معراج اتفاق افتاد ، درشب
# ~~سابع عشرین رجب سنة اثنین و خمسین عام الفیل، و پنج نماز فرض شد. چون
~~جور
# ~~کفار سخت گشت، حاجیان اهل مدینه را بخفیه دعوت کرد. از بنی خزرج، شش کس
# ~~دین او پذیرفتند. بمدینه رفتند و سال دیگر، از اهل مدینه ، دوازده کس،
~~از اوس و
# ~~خزرج بیامدند و در عقبه با او بیعت کردند و پیغمبر (ص) مصعب بن عمیررا
~~با ایشان بفرستاد
# ~~تا اهل مدینه بر دست او مسلمان شدتد. ازین معنی کفار خبر یافتند؛
~~باتفاق ابلیس
# ~~که بصورت شیخ نجدی پیش ایشان آمد، تدبیر کشتن رسول (ص) کردند. رسول
~~بفرمان
# ~~خدای تعالی، در آخرسال سیزده از وحی که سنهآ ثلاث وخمسین عام الفیل بود
~~، بمدینه
# ~~هجرت فرمود. ابو بکر رضی الله عنه وغلامش عامربن فهیر وعبدالله اریقط
~~در خدمتش PageV01P138
# ![image ms113 filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0172.png)

# ~~بودند. بمدینه درخانهآ کلثوم بن الهدم نزول فرمود . تا آدینه آنجا بود.
~~روز آدینه، دربنی
# ~~سالم، نمازجمعه گزارد و برناقه نشست، سرش رها کرد. ناقه بدینجا که
~~اکنون [روضهآ
# ~~مطهر (1 است فرو آمد. بحدود آن درخانهآ ابوایوب خالدبن زید انصاری نزول
~~کرد و آن
# ~~زمین پاره بخرید وبرو مسجد و خانه ساخت. مدنیان او را نصرت کردند. بدین
~~سبب
# ~~به «انصار» لقب یافتند. [جهودان مدینه کفتندما جادوئی کرده ایم تا
~~مسلمانان رانسل
# ~~نیاشد وخبر بمکه فرستاده بودندو کافران بدین شادمان گشته و رسول فرموده
~~بود که نسل
# ~~مسلمانان تا قیامت باقی خواهد بود. در آن سال، در مدینه ، از مسلمانان
~~، عبدالله بن
# ~~ز بیر از مهاجر ونعمان بن بشیر ازانصار و مختاربن ابی عبید ثقفی از
~~اعراب بیرونی
# ~~متولد شد و جهودان کاذب گشتند و این هرسه امارت یافتند.2
# پیغمبر(ص) درمدینه، بفرمان حق تعالی، قبله [باطرف بیت المقدس فرمود3
# ~~و اسلام آشکارا کرد و مسلمانی قوت گرفت. پیغمبر(ص) با بعضی جهودان صلح
~~کرد. در
# ~~آن چند ماه امر آمد و نماز پیشین و عصر و عشا بچهار رکعت وشام بسه رکعت
~~معین
# ~~کشت.
# در مدت ده سال که پیغمبر (ص) در مدینه بود، با کفار ، بیست وهشت بار4
# ~~غزا کرد و بروایتی سی ویک بار:
### | در سال اول
# ماه رمضان، حمزة بن عبدالمطلب رضی الله عنه را برسر کاروان مکه فرستاد که
# ~~از شام می آمدند ومهترایشان ابوجهل بود. حمزه برفت و ایشان را نادیده
~~بامدینه آمد.
# دیگر حمزه وابوعبیده جراح و سعد وقاص، در شوال ، بجنگ عکرمة بن
# ~~ابی جهل فرستاد. عکرمه ازیشان منهزم شد و ایشان مظفر با مدینه آمدند.
# دیگر درثامن عشرذی الحجه، عید غدیر فرمود ومهاجر وانصار را بایکدیکر
~~PageV01P139
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0173.png)

# ~~برادریداد . در ثامن عشرین ذیالحجة ، عایشه بنت ابی بکر رضی الله عنهما
~~را با خود
# ~~گرفت. عایشه نهساله بود. تا دوسال بااو دخول نکرد .
# در سال دوم
# امیر المومنین ابو بکر صدیق رضی ms114 الله عنه فاطمه بنت رسول (ص)راخواستگاری
# ~~کرد. رسول (ص) فرمود که قضا نازل نشده است. بعد از آن، عمرخطاب وجمعی
~~اکابر
# ~~قریش خواستاری کردند. همین جوابداد. جمعی مرتضی علی را گفتند تو
~~خواستاریش کن
# ~~گفت چگونه خواستاری کنم و پیغمبر(ص) اورا باشراف قریش نداد. گفتند تو
~~بخواه شاید
# ~~بتودهد. امیر المؤمنین علی خواستاری کرد. پیغمبر(ص) فرمودحق تعالی مرا
~~امر فرموده
# ~~است بدین تزویج و انس مالک را فرمود ابو بکر صدیق وعمرخطاب و عثمان
~~عفان و
# ~~عبدالرحمن عوف و سعدوقاص و طلحه و زبیر و بعضی را از اصحابه بخواند.1
~~چون
# ~~حاضرشدند، پیغمبرلرص برین موجب خطبه فرمود.
# الحمد لله المحمودبنعمته، المعبود بقدرته، المطاع بسلطانه. المرهوب من
# ~~عذابه وسطواته ، النافذ امره فی ارضه وسمائه الذی خلق الخلق بقدرته
~~ومیزهم باحکامه
# ~~واعزهم بدینه واکرمهم بنبیه محمد.
# ثم ان الله تبارک اسمه وتعالت عظمته جعل المصاهرة نسبا لاحقاوامرا مفترضا
# ~~اوشح به الارحام والزمه الانام. فقال عزوجل هوالذی خلق من الماء بشرا
~~فجعله نسبا و
# ~~صهرا وکان ربک قدیرا. فامرالله یجری الی قضائه وقضائه یجری الی قدره
~~ولکل قدر
# ~~اجل ولکل اجل کتاب یمحوالله مایشاء ویثبت عندهام الکتاب  ثم ان الله
~~تعالی امرنی
# ~~ان ازوج فاطمة بنت خدیجه من علی بن ابی طالب [علیه السلام]2 فاشهد و
~~انی قد
# ~~زوجته ایاها علی اربعمایة مثقال فضة ان رضی علی بذلک والله اعلم
~~بالصواب.
# پس طبقی خرما و پست خواست وپیش ایشان نهاد و فرمود تا تاراج کنند
~~PageV01P140
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0174.png)

# ~~در آن حالت مرتضی علی در آمد. پیغمبر(ص) در روی او تبسم فرموده گفت:
~~خدای تعالی
# ~~مرا فرمود فاطمه را باتونکاح کردن1 بچهارصدمثقال نقره].2 توبدین راضی
~~هستی؟.
# ~~علی کفت بلی یارسول الله پیغمبر (ص) فرمود: جمع الله شملکماو اقرعینکما
~~و اسعد جد کما
# ~~و بارک علیکما و اخرج منکما کثیرا طیبا . ودر ماه صفر فاطمه [علیها
~~السلام]3 را
# ~~بامیر المؤمنین علی کرم الله وجهه سپرد. فاطمه سیزده ساله بود و نه سال
~~با او بماند.
# ~~علی ms115 ازو سه پسر آورد: حسن و حسین و محسن و دو دختر: زینب وام کلثوم.
~~فاطمه علیها
# ~~السلام درماه رمضان سنهآ احدی عشر، شش ماه بعد از وفات رسول الله (ص)
~~در گذشت .
# ~~مرتضی علی واسماء بنت عمیس اورا غسل کردند و درشب بخاک سپردند به بقیع.
~~مرتضی
# ~~علی بوضیت او ، امامه دختر زینب بنت رسول اله را که پیشتر زن مغیرة بن
~~نوفل بود
# ~~بخواست.
# دیگر در ربیع الاول، بخود، عزیمت کاروان مکد فرموده بدیشان نرسید .
# ~~با بوا رفت و زیارت گور مادر کرد و جهت او آمرزش خواست. خطاب آمد که
~~چون او
# ~~دین دار نبود، از مغفرت با نصیب نباشد. اما زایند کان ترا ببرکت فرزندی
~~تو از عذاب
# ~~ایمن کردانم در آن حدودمردم دیه [ودان با پیغمبر صلح کردند. پیغمبر(ص)
~~بامدینه
# ~~مراجعت فرمود.
# دیگر درماه ربیع الاخر بجنگ کاروان5 مکه که از شام می آمدند و امیه
# ~~خلف مهترشان بود، روان شده تا بموضعی که نامش بواط4 است ، شنید که
~~کاروان
# ~~مکه بگذشت. با مدینه مراجعت فرمود .

PageV01P141

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0175.png)

# دیگر در ماه جمادی الاول برعزم کاروان بیرون رفت، تا بموضعی که ان را
# ~~ذات العشیره خوانند. چندانکه در بیابان کشتند، از کاروان خبری نبود. با
~~قوم بنی
# ~~جهم صلح کردند و امیر المؤمنین علی [علیه السلام1 را آنجا ابوتراب کنیت
~~فرمود و
# ~~جهت آنکه، علی خفته بود و گرد بر رویش نشسته پیغمبرص بردای خود، کرد
~~ازوپاک
# ~~کرد وابوتراب خواند.
# دیگر درماه جمادی الاخرخبر آمد که عمروجابرمکی و کروه بنی جهین ،
# ~~چهار پایان مدینه از کله براندند، پیغمبر(ص) در عقب کفار روان شد. تا
~~چاهسار بدر
# ~~برفت و [این بدر که چاه بدو]2 منسوب است ، پسر[نض3 قریش بود . از
~~کاروان
# ~~اثری نبود. با مدینه مراجعت کرد. این غزو را بدراول کویند.
# دیگر درماه رجب، عبدالله بن جحش را با جمعی یاران بفرستاد تا از مکه
# ~~خبری آرند. ایشان برفتند و در موضعی که بطن النخله گویند، ms116 برکاروان مکه
~~زدند که
# ~~از طایف می آمدند و عمرو حضرمی را بکشتند و غنیمت بمدینه آوردند .
~~پیغمبر
# ~~تصرف نمی فرمود، جهت آنکه در ماه حرام جنگ نبود. بعد از آن آیت اجازت
~~آمد
# ~~تصرف فرمود.
# دیگر در روز برات قبلهآ اسلامیان با کعبه معین شد و هم درین روزصوم رمضان
# ~~فرض شد.
# دیگر در روز ماه رمضان وحی آمد که ابوسفیان باکاروان مکه از شام می آید.
# ~~راه برایشان بگیر که خدای تعالی ترانصرت خواهد داد. پیغمبر(ص) ویاران
~~روان شدند
# ~~ابوسفیان ازعزیمت او واقف شد. راه بگردانید و بمکه فرستاد ومددخواست .
~~اکابر
# ~~مکه بمدد او روان شدند. ابوسفیان کاروان را براه [ دریا کنار4 بمکه
~~رسانید و مکیان
# ~~براه بدربه پیغمبر(ص) رسیدند. با پیغمبر(ص) سیصد وسیزده مرد بودند:
~~هشتاد وسه از
# ~~مهاجر ودویست وسی از انصار؛ وبا کافران نهصد وپنجاه مرد بودند. جنگ
~~اتفاق افتاد.

PageV01P142

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0176.png)

# ~~از مسلمانان چهارده کس شهید شدند : شش از مهاجر و هشت از انصار؛ و
# ~~صنادید قریش و اکابر مکه : ابوجهل و عتبه و شیبه و دیگران تا هفتاد و
# ~~دو تن، در آن جنگ، کشته شدند و هم چندین اسیر گشتند، بخلاف شا گردان.
# ~~اسیران چندی خود را باز خریدتد و عباس رضی الله عنه و چندی ایمان
~~آوردند
# ~~عقبة بن ابی معیط ونضربن الحارث از جملهآ اسیران بودند ودرمکه با رسور
~~(ص) جفاها
# ~~کرده، بدان سبب ایشان را بکشت . درین حال سودة بنت زمعه بر مرگ
# ~~کفار، زاری می کرد.2 پیغمبر(صا او را طلاق داد و باز بشفاعت عایشه
~~تجدید
# ~~نکاح کرد.
# دیگر درغیبت پیغمبر (ص) رقیه بنت رسول الله که در حبالهآ عثمان رضی الله
~~عنه
# ~~بود، در گذشت. پیغمبر (ص) ام کلثوم را [باجاء3 او داد. بدین سبب عثمان
~~را ذی النورین
# ~~خوانند .
# دیگر بوسفیان اکابرمکه را نکوهش وملامت میکرد، جهت جنگ بدر و ایشان
# ~~را بسستی4 در آن نسبت میکرد . اورا گفتند محمد[ بجاء است و مردی بجاء5
~~. اگرتو ms117
# ~~مردی داری، برو و کین قریش از محمد بخواه. اوسو گند خورد که از کس
~~مددنخواهد و با
# ~~اتباع خود بجنگ [پیغمبر رود. برخاست و ترتیب کرد و] برفت. امابمدینه
~~نیارست
# ~~رفتن]7 . صبحگاه کسان فرستاد و دو مسلمان را که درمدینه، بکار گل مشغول
~~بودند
# ~~بکشت و[خانه ای چند]8 خراب کرد و باز گشت. پیغمبر (ص) بایاران درعقب
~~برفت .
# ~~اورا نیافتند. بوسفیان و اتباعش جهت سبکباری انبانهاء پست9 در راه
~~انداخته بودند.
# ~~آن زا بر گرفتند. این غزو را سویق خوانند .

PageV01P143

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0177.png)

# دیگر درعید اضحی، این سال پیغمبر (ص) قربان کرد [واین اولین قربان بود
# ~~دراسلام1 وهم درین وقت، در ذی قار، عرب را با عجم جنگ بود و با وجود
~~کثرت
# ~~عجم، ظفرعرب را بود، ببر کت نام محمد (ص) که در جنگ یاد می کردند
### | درسال سوم
# درصفر بجنگ بنی سلیم وبنی غطفان رفت، بموضعی که آن را کدرخوانند.
# ~~کفار بگریختند. پیغمر(ص) اموال ایشان غنیمت کرد و با مدینه آمد.
# دیگر بجنگ بنی قینقاع رفت. حصارشان خراب کرد و خواسته غنیمت فرمود
# ~~ومظفر با مدینه آمد. درین وقت شرب خمرحرام شد.
# دیگر محمدبن مسلمه2 الاوسی را باجمعی یاران فرستاد تا کعب بن اشرف
# ~~جهود را از قوم بنی نضیر بکشتند وهفت کس را بفرستاد از بنی خزرج تا
~~ابورافع سلام
# ~~بن ابی الحقیق3 خیبری را بکشتند.
# دیگر زیدبن حارثه را بجنگ کاروان مکه، مقدمشان ابوسفیان ، فرستاده
# ~~بموضعی قرده 4 نام بهم رسیدند . ابوسفیان منهزم شد . زید خواستهٔ‌
~~ایشان غنیمت
# ~~کرد و بمدینه برد. پیغمبر (ص) بریاران بخش کرد وخمس خود تصرف فرمود .
# دیگر در منتصف شوال بوسفیان با سه هزارمرد جنگی بجنگ آمد. پیغمبر
# ~~(ص) با هزارمرد برابررفت. بر کوه احد فریقینرا ملاقات بود. جنگ کردند.
~~شکست
# ~~براهل اسلام افتاد. شصت و پنج صحابه: چهار ازمهاجر و شصت ویک از
~~انصارشهید شدند
# ~~و دندان مبارک مصطفی (ص) [شکستهشد5 و ابرویش6 مجروح کشت و پیغمبررا (ص)
# ~~وبر کشتگی ms118 بیتداختند[7 . امیر المومنین علی (6) و سعد وقاص رضی الله
~~عنهما، آنجا PageV01P144
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0178.png)

# ~~مردیها نمودند. پیغمبر(ص) تیر گردمی کرد و به سعد و قاص میداد ومی گفت:
~~«ارمفداک
# ~~ابی وامی، ومی کفت «هذا خالی فلیأت کل رجل بخاله».
# درین جنگ شمشیر مرتضی علی شکسته شد . پیغمبر(ص) ذوالفقار بدو داد و
# ~~آن شمشیری بود که در حرب بدر، منبه بن حجاج به پیغمبر داده بود . امیر
~~المؤمنین
# ~~علی(ع) بزخم ذوالفقار، کفار را منهزم گردانید. پیغمبر(ص) درحق او فرمود
~~: «لافتی-
# ~~الاعلی لاسیف الاذوالفقاره. درین جنگ حمزة بن عبد المطلب شهید شد ،
~~بردست وحشی
# ~~و اورا هفتاد زخم بزد وبیست و دو کافر کشته شدند . لشکر اسلام را از
~~مردی مرتضی
# ~~علی و سعد و قاص علیهما السلام قوتی بادید آمد. عود کردند و کفار را از
~~[رزمکاه]
# ~~براندند. کفار وعده کردند کهسال دیگر ببدر حرب کنند . مسلمانان شکسته
~~بسته با
# ~~مدینه آمدند.
### | در سال چهارم
# جمعی از کفار بنی لحیان، بمدینه، پیش پیغمبر (ص) آمدند و کفتند قوم ما
# ~~مسلمان میشوند. معلم می باید تا ایشان را مسلمانی آمورد . پیغمبر شش کس
~~را از
# ~~صحابه بفرستاد. ایشان غدر کردند و هر شش را بکشتند بجائی که آن را رجیع
~~خوانند.
# دیگر ازقوم بنی عامر بیامدند وهمچنین التماس معلم کردند . پیغمبر(ص)
# ~~مسموع نمیداشت. سو گند خوردند وپیمان کردند. پیغمبر(ص) چهل کس را از
~~صحابه
# ~~با ایشان بفرستاد. عمرو بن امیه ضمری2 با ایشان بود. در موضعی که آن را
~~بئر معونه3
# ~~خوانند، مهترقوم بنی عامر مخالفت قوم خود کرد و بمدد بنی سلیم،
~~مسلمانان را بکشت.
# ~~تنها عمرو امیه بجست.
# دیگر عمرو امیه ضمری را با مردی ازانصار بفرستاد تا ابوسفیان را بکشند.
# ~~براودست نیافتند. بکین چهلصحابه که در بنی عامر کشته بودند، دوجهود، از
~~بنی عامر
# ~~که از پیش پیغمبر باز گشته بودند، بکشتند.

PageV01P145

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0179.png)

# دیگر بنی عامر پیش پیغمبرفرستادند و در کار آن دو مقتول سخن گفتند که
# ~~چون ایشان از ms119 حضرت رسالت امان یافته بودند، قاتل را بما فرستد تا قصاص
~~کنیم یا
# ~~خون بها فرستد . پیغمبر با اصحاب بدیه قوم بنی نضیر رفت و ازیشان جهت
~~خون
# ~~بهای [آن دومرد]1 مدد خواست. ایشان پذیرفتاری کردند و در نهان اندیشه
~~کردند
# ~~که از بام سنگی بر سرپیغمبر زنند و بکشند. جبرئیل اورا از مکرجهودان
~~خبر کرد.
# ~~پیغمبر (ص) اصحاب را بکذاشت و راه مدینه برداشت . اصحاب در عقب
~~بیامدند.
# ~~پیغمبر احوال باایشان بگفت .
# دیگر بجنگ بنیغطفان و بنی تعلب رفت. کافران، بعد از محاربه، از جنگ
# ~~بگریختند و آنچه داشتند، بگذاشتند. ییغمبر خواسته غنیمت فرمود و با
~~مدینه مراجعت
# ~~کرد [این غزوه را غزوذات الرقاع خوانند ودرین غزو صلوة الخوف کردند2.
# دیگر درماه شوال بشرطی که در احد رفته بود، ببدر رفت. کفارنیامدند. با
# ~~مدینه مراجعت کرد . آن غزو را بدرالموعد گویند .
### | سال پنجم
# بماه ربیع الاول آگاهی آمد که جمعی اعراب بچاهی که آن را دومة الجندر
~~خوانند
# ~~مجتمعاند . پیغمبر (ص) آهنگ جنگ ایشان کرد، کفارجنگ ناکرده بگریختند .
# ~~عیینة3 بن حصن وقوم فزاره بحضرت رسالت آمدند وصلح کردند . پیغمبر(ص)
~~اجازت
# ~~داد که چهار پایان ایشان در حدود مدینه علف خوار کنند و بامدینه مراجعت
~~فرمود.
# دیگر درمامشوال از قبایل عرب ده هزارمرد بجنگ پیغمبر (ص) متفق شدند.4
# ~~قصد مدینه کردند . پیغمبر(ص) بتدبیرسلمان فارسی، رضی الله عنه، بفرمود
~~تا [مدینه
# ~~را خندق کردند5 ، تا کفار بر آنجا مظفر نشوند و سه هزارهرد جنگی ترتیب
~~کرد.

PageV01P146

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0180.png)

# ~~لیکن نعیم بن مسعود ثقفی،1 باشارت رسول (ع) حیلت کرد تا اعراب و جهودان
~~بنی قریظه
# ~~درحق همدیگر ، بدظن2 شدند وحق تعالی باد و کردی عظیم بفرستاد وخوف در
~~دل
# ~~کفار نهاد تا روی بهزیمت آوردند و مسلمانان از شرایشان [ایمن شدند3 و
~~درین جنگ
# ~~مرتضی علی علیه السلام با عمروبنعبدود» که سر آمد پهلوانان عرب بود،
~~جنگ کرد
# ~~واورا بکشت و این حرب از معظمات حروب اوست5 .
# دیگر در ماه ذی القعده ms120 پیغمبر (ص) بجنگ جهودان بنی قریظه رفت و ایشان را
# ~~محصور کرد. جهودان بشرط آنکه چنانکه سعد معاذ مصلحت بیند، پیغمبر(ص)
~~باایشان
# ~~بتقدیم رساند، بیرون آمدند. سعد معان مصلحت چنان دید که مردانشانرا
~~بکشند و زن
# ~~و بچه وخواسته، غنیمت آرند . پیغمبر (ص) از صواب دید سعد تجاوز نفرمود
~~و[همان
# ~~با ایشان بتقدیم رسانید6
### | در سال ششم
# یکین شش صحابه، بجنگ بنی لحیان رفت. کافران جنگ نا کرده بگریختند
# ~~پیغمبر(ص) با مدینه مراجعت فرمود. درماء شعبان بغزو بنی المصطلق رفت و
~~مظفرشد.
# ~~خواسته و بردهآ بسیار غنیمت کرد. درین غزو، عایشه [رضی الله عنها]7را
~~با صفوان متهم کردند
# ~~وحمنه خواهرزینب8 بنت جحش حرم رسول وحسان ثابت ومسطح بن اثاثه غلام ابی
~~بکر
# ~~صدیق، رضی اللهعنه99 ، تصدیق قول منافقان کردند. پیغمبر(ص) متردد شد .
~~درکار او
# ~~با مرتضی علی [علیه السلام]10 مشورت کرد. علی گفت زنان [نیکوروی]11
~~سیارند.
# ~~اگر در وشکی داری، اورا رها کن، دیگری را بخواه. بدین سخن عایشه را با
~~علی PageV01P147
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0181.png)

# ~~کراهتی شد. پیغمبر(ص) باعمر در کار او مشورت کرد . عمر گفت سخن دشمنان
~~در حق او
# ~~مسموع نباید داشت که حق تعالی روا نداشت که بر زایند گان تو [تاحوا1
# ~~خطایی رود . چگونه روا دارد که بر محبوبهآ تو خطای زنا رود ودیگر آنکه
~~هر چه
# ~~دست توبدان میرسد، آتش بروکار نمی کند. زنی که اندام او باندام تورسیده
~~باشد، آتش
# ~~برو چگونه کار کندهو بدکاره را از سوختن در آتش چاره نیست. بدین تهمت
~~بروی گناهی
# ~~مگیر که مردم را از تهمت گزیرنیست. هر چند عمر [رضی اللهعنه]2 ، جواب
~~عقلی و
# ~~نقلی گفت، پیغمبر (ص) همچنان متردد حال می بود و در آن چند روز، و حی
~~منزل نمیشد
# ~~تا عاقبت هفده آیت بپاکی وطهارت او منزل گشت و پیغمبر را علیه السلام
~~دل
# ~~فارغ شد.
# دیگر پیغمبر شتران را بچرا گاه فرستاد . عیینة بن حصن و قوم فزاره از
# ~~بهر چرا گاه در پیمان ms121 تخلف کردند وشتران پیغمبر را بردند . سلمهآ
~~ساربان در عقب
# ~~برفت و بجنگ، شتزان را باز گرفت. چون خبر بردن شتران به پیغمبر (ص)رسید
~~بجنگ
# ~~کفار روان شد. کفار گریخته بودند و سلمه شتران باز گرفته. پیغمبر(ص)[
~~از قرد3
# ~~مراجعت فرمود  آیت آمد و حج فرض شد [و آن را غزاء غابه گویند. ازمدینه
~~تا غابه
# ~~ویک بریده راه است، یعنی دوازده میل2
# دیگر عمر وعاص وخالد ولید، درین سال مسلمان شدند.
# دیگر در ذی القعده عزیمت حج فرمود . مکیان او را در مکه راه ندادند .
# ~~پیغمبر(ص) در حدیبیه با مکیان صلح فرمود بقرار آنکه مکیان سال دیگر شهر
~~باز
# ~~گذارند تا او بیاید وحج کند و آن را بیعة الرضوان خوانند.
# دیگر در ذی قعده، هشترسول به پادشاهان اطراف فرستاد و دعوت دین اسلام
~~PageV01P148
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0182.png)

# ~~کرد.1 حاطب بنابی بلتعه را به مقوقس ملک قبط فرستاد. مسلمان نشد، اما
~~نامهرا
# ~~جواب نوشت و تحفه فرستاد . استردلدل ودو کنیزک با آن تحفها بود: یک
~~کنیزک ماریه
# ~~نام را پیغم بر(ص) تصرف نمود و ابراهیم از و تولد نمود. کنیزک دیگر
~~شیرین نام را به حسان
# ~~بن ثابت بخشید واستر دلدررا بمرتضی علی (6) داد. شجاع بن وهب آرا به
~~حارث غسانی
# ~~پادشاه شام فرستاد. مسلمان نشد ونامه را نیز جواب ننوشت. سلیط بن عمرو
~~را به هوذة
# ~~[بنعلی] حنفی پادشاه یمامه فرستاد . مسلمان نشد [وجواب نامه ننوشت]3 .
~~عمرو
# ~~عاص را به جیفربن جلندی ملک عمان فرستاد. مسلمان شد وجواب نامه نیز
~~نیکو
# ~~بنوشت . علاء حضرمی را بهمنذربن ساوی ملک بحرین فرستاد. مسلمان شد و
~~پاسخ
# ~~نامه بازفرستاد. عمروامیه ضمری را به اصحم4 ملک حبشه فرستاد واصحم
~~معروف است
# ~~به نجاشی. مسلمان شد وپاسخ نامه نیکونوشت وتحفها فرستاد. دحیة بن خلیفه
~~را به
# ~~هرقل قیصرروم فرستاد. اسلام [در خفیة5 قبول کرد واز رومیان، نهان داشت
~~و نامهرا
# ~~نیکو جوابنبشست. عبدالله بن حذافة السهمی را به پرویز پادشاه ایران
~~فرستاد وبرین
# ~~صورت نامه ms122 نوشت:
# بسم الله الرحمن الرحیم من محمد رسول الله الی پرویز بن هرمزد. فانی
# ~~احمدالله الذی لااله الاهوالحق الذی ارسلنی بشیرا ونذیرا الی قوم غلبه
~~السفه وسلب
# ~~عقولهم ومن یهدی الله فلا مضل له ومن یضلله فلاها دله وان الله بصیر
~~بالعباد. اما بعد فاسلم
# ~~تسلم اوایذن بحرب من الله ورسوله ولم تعجزهما 1.
# پرویز مسلمان نشدونامه بدریدودرحق رسول ناسزا گفت چون خبر برسول النه
~~PageV01P149
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0183.png)

# ~~رسید، در حق او [فرمود: «مزقالله ملکه کمامزق کتابی»]1 . بدین سبب ملک
~~اوبر
# ~~افتاد و دیگر تخمهآ او از پادشاهی تمتع نیافتند .
# دیگر هم درسال ششم صلوة استسقافرمود.
### | درسال هفتم
# بماه محرم فتح خیبر فرمود وآن هفت قلعه بود درهم . امیر المؤمنین علی،
# ~~کرم الله وجهه، بیک روزسه قلعه: ناعم، قموص و شق مسخر گردانید وبا
~~قلاع2 وطیح،
# ~~سلالم، ظفر، نطاة بنیمه مال صلح کرد تاقلعه بردارند و بیرون روند
~~ومردیها که مرتضی
# ~~علی در استخلاص این قلاع فرمود، در عبارت نگنجد.
# دیگر بعد از فتح خیبر، عزیمت استخلاص فدک فرمود و بی جنگ بصلح مسخر
# ~~گشت و آن را خاص خود گردانید. برظاهر آن پیغمبررا علیه السلام، زینب
~~بنت حارث
# ~~یهودی ، در بزغالهٔ‌ بریان ، زهرداد . بزغاله با او بسخن آمد که ازمن
~~مخور مسمومم.
# ~~پیغمبر از زینب پرسید که چرا چنین کردی ؟ گفت اندیشیدم که اگر پیغمبری
~~،
# ~~بنور نبوت دریابی وترا زیان نکند واگرپادشاهی، مردم ازدست تو برهند.
~~پیغمبر اورا
# ~~عفو کرد. بشربن براء از آن خورده بود ، بدان در گذشت .
# دیگر ازفدک، عزم وادی القری کرد و آن را محصور کردانید. بعد از هفته ای
# ~~مسخر کرد.
# دیگر درماء شعبان، ام کلثوم بنت رسول الله که در حبالهآ عثمان [رضی الله
~~عنه
# ~~بود، در گذشت. عثمان از فوت او عظیم متألم و متأسف شد. پیغمبر(ص)
~~اورانوازش فرمود
# ~~و گفت اگر دختری دیگر داشتمی بتو دادمی .
# دیگر درین سال جهت پیغمبر(ص) منبری ساختند بسه در جه ودر زمان[ معاوید4
~~PageV01P150
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0184.png)

# ~~شش درجهآ ms123 دیگربر آن افزودند . چون پیغمبر(ص) برآن منبر رفت، درختی که
~~پیغمبر
# ~~(ص) بر آن تکیه کرده خطبه فرمودی، برفرقت رسول(ص) بنالید. پیغمبر(ص)
~~ازمنبر
# ~~فرودآمد و درخت را در کنار گرفت و خشنود کرد و باز بر منبررفت.
# دیگر درماه ذی القعده برفت وحج وعمره قضا1 کرد . مکیان سه روزشهر
# ~~بدو باز گذاشتند و پیغمبر (ص) روز چهارم مراجعت فرمود .
### | درسال هشتم
# عبدالله سلمی2 را با پنجاه صحابی، بجنگ بنی سلیم که چهل کسرا از صحابه
# ~~کشته بودند، فرستاد و درشب گروهی از بنی سلیم برایشان افتادند. بغیر از
~~عبدالله دیگران
# ~~را بدرجهآ شهادت رسانیدند.
# دیگر غالب لیثی را با صد وسی صحابه بجنگ بنی ملوح فرستاده بر کفار
# ~~شبیخون کردند و بسیاری را بکشتند و خواشته غنیمت آوردند و بامدینه
~~آمدند.
# دیگر شجاع بن وهب را بابیست و چهارصحابی بجنگ بنی عامر فرستاد. بر
# ~~ایشان شبیخون کردند. بنی عامرپنداشتند که لشکر اسلام بسیاراست ؛
~~بکریختند.
# ~~شجاع بن وهب ومسلمانان، خواسته و چهار پایان ایشان را غنیمت کردند و با
~~مدینه
# ~~آمدند.
# دیگر ابوعبیدهآ جراح را با سیصد مرد بجنگ کفار [ بدریا کنار]3 فرستاد .
# ~~مدتی در ساحل توقف کردند ؛ از کفار کسی را ندیدند. رزق تمام شد ؛ برک
~~درختان
# ~~می خوردند، عرب آن را غز و الخبط نام کردند و بامدینه آمدند.
# دیگر عمروعاص را بقوم بنی قضاعه فرستاد، باسیصد مرد. عمر و عاص مدد
# ~~خواست. ابوبکر وعمر و ابوعبیدهآ جراح رضی الله عنهم با دویست مرد بمدد
~~اوفرستاد.
# ~~او تصور کرد که ایشان بامارت آمده اند. سؤال کرد. گفتند نه بمدد آمده
~~ایم. عمر وعاص
# ~~جنگ ناکرده مراجعت نمود و کس از آن قوم نیز اسلام نپذیرفت.

PageV01P151

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0185.png)

# دیگر در ماه جمادی الاولی، لشکر روم قصد اسلام کردند ، زیدبن حارثه را
# ~~با سه هزار مرد بجنگ رومیان فرستاد وفرمود اکر زید شهید شد، جعفربن
~~ابوطالب
# ~~امیر باشد واکر او نیزشهید شود، عبدالله رواحه امیر باشد[وا گر او نیز
~~شهید شود، ms124 خالد
# ~~بن ولید امیر گردد.1 هر گاه که رسول (ص) چنین فرمودی، آن کسان البته
~~شهید شدندی.
# ~~برفتند ودر مؤته شام جنگ کردند . زیدبن حارثه و جعفربن ابوطالب (ع)
~~هردو در آن
# ~~جنک شهید شدند و عبدالله رواحه ا امیر ند و منهزم باز آمدند .
# دیگر درماه رمضان ، عزیمت استخلاص مکه فرموده جهت آنکه مکیان
# ~~مخالفت عهد کرده بودند و با دشمنان خزاعیان که زینهاری بنی هاشم بودند،
~~متفق کشته
# ~~و زبادت حنگی نرفته، شهر مسخر گشت وتمامت اهل مکه مطیع و منقاد شدند .
~~پیغمبر
# ~~(ص) کعبهآ معظم را4 از بتان پاک گردانید وبردر گاه مکه ایستاده گفت: ای
~~اهل مکه
# ~~چگوئید؛ سزا ومکافات کردار شما چگونه کنم؟. سهیل بن عمرو گفت : در خور
~~ما با
# ~~مامکن، در خورخود کن تا مردم باز گویند که نیکونهادی بلند همت پاک
~~نژادی را
# ~~حق تعالی از خلق اولین و آخرین بر گزید. اقربا و هم شهریان اوبا
~~اومخالفت کردند
# ~~واورا در مقام [او]5 نگذاشتند و بر وخواریها و جفاها کردند و بقصد جانش
~~برخاستندتا
# ~~ناچارغربت اختیار کرد . خدای تعالی اورا به بیگانگان نصرت داد و بر آن
~~قوم ییروز
# ~~کرد و اوچنانکه بزر گی اوسزید، با پیران وجوانان بآزرم زند گانی کرد و
~~با زنان و
# ~~کود کان شفقت و مهربانی نمود و درمکافات بدی کردار ایشان نیکی فرمود .
~~پیغمبر
# ~~(ص) برین سخن رقت آورد و جرم اهل مکه ببخشود . آن روز بوسفیان را مکرم
~~داشت و
# ~~فرمود: «من تعلق باستارالکعبه فهو آمن ومن دخل دار ابی سفیان فهو آمن.
# بعد از آن بر ظاهر مکه نزول فرمود. اهل مکه فوج فوج می آمدند و مسلمان
~~PageV01P152
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0186.png)

# ~~میشدند . پدر و مادر ابوبکر رضی الله عنهم هردو درین روز ایمان آوردند
~~. ابوبکر
# ~~ایشان را بحضرت رسالت برد . پیغمبر (ص) احترام ابی بکررا ، فرمود
~~چرانگذاشتی
# ~~تا من بدیدن ایشان رفتمی. پانزده روزدرمکه مقام فرمود و آنجا [نماز قصر
~~کرد].1
# دیگر درماه شوال عتاببن ms125 اسید را بر مکه امیر کرد وبا دوازده هزار مرد
# ~~بجنگ مالک بن عوف نصری2 به حنین روانه شد. عباس رضی اللهعنه به بسیاری
~~لشکر
# ~~مباهات کرد. پیغمبر(ص) اورامنع فرمود و گفت «نستنصر بصعالیک الامة»».
~~در آن جنگ
# ~~اول شکست بر اسلام افتاد. پیغمبر(ص) وابوبکروعمر وعلی وفضل وعباس و
~~نوفل وربیعه
# ~~که عم زادهآ رسول(ص) بودند، این هفتمرد و دوغلام پیغمبر اسامه و برادرش
~~ایمن
# ~~بایستادند و مردیها کردند. پیغمبر(ص) بآواز بلندی فرمود:
# انا النبی لا کذب %~% انا ابن عبد المطلب
# و عباس ندای می کرد و مسلمانان را میخواند . بآواز عباس ، مسلمانان باز
# ~~گردیدند و جنگی سخت اتفاق افتاد. مسلمانان مظفر شدند و غنیمت بسیار
~~بافتند .
# ~~عباس گفت:
# نصر نا رسول الله فی الحرب سبعة %~% وقدفر من فر منهم فاقشعوا
# و ثامننا لاقی الحمام بسیفه %~% لما مسه فی الله لا یتو جع
# ~~مالکین عوف واکثر کفار مسلمان شدند و پیغمبر ایشان را و بعض اکابر مکه
~~را از
# ~~خواسته که در آن حرب غنیمت فرموده بود ، انعام کرد تا مسلمانی بر دلشان
~~شیرین
# ~~گردد. ایشان را مؤلفة القلوب خوانند و هم درین ماه با اهل طایف صلح کرد
~~.
# دیگر امیر المؤمنین علی را علیه السلام3 بجنگ قوم طی فرستاد. عدی بن حاتم
# ~~از و بگریخت. مرتضی علی (ع) خواهرش را اسیر کرد وپیش پیغمبر (ص) آورد
~~پیغمبر (ص)
# ~~آن زن را حرمت داشت و با پیش برادر فرستاد. بدین سبب عدی و اکثر اهل طی
# ~~مسلمان شدند.

PageV01P153

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0187.png)

# دیگر نجاشی پادشاه حبشه در گذشت. پیغمبر(ص) برونمازغائب کرد1 وحق
# ~~تعالی حجاب برداشت تا صحابه اورا درحبشه برتخت خفته میدیدند.
# دیگر تمامت قبائل عرب، میل مسلمانی کردندوپیغام فرستادند و اسلام قبول
# ~~کردند. قوم بنی تمیم ، قوم بنیسعد بکر که دایگان رسول الله بودند و قوم
~~عمروبن
# ~~معدی کرب وقوم عبدالقیس وقوم بنی لبید ازیمن، این اقوام تمامت مسلمان
~~شدند .
# ~~قوم بنی حنیفه واهل یمامه، همچنین اسلام را قبول کردند و ms126 ده کس را پیش
~~پیغمبر
# ~~فرستادند. مسیلمهآ کذاب وهو ثمامة بن حبیب با ایشان بود . خدمت ایشان
~~می کرد.
# ~~پیغمبر بنا بر آنکه فرموده بود : «سیدالقوم خادمهم» ، بایاران مسیلمه
~~کفت که او
# ~~بهترین شماست. مسیلمه این سخن را بهانه ساخت وچون بامیان قوم خود رفت،
~~دعوت
# ~~پیغمبری آغاز کرد و فتنهآ او تا درزمان ابوبکر رضی اللهعنه بماند. قوم
~~بنی نجران ترسا
# ~~بودند. بصلح جزیه قبول کردند. از قوم بنیعامر، دو کس [یکی عامربن طفیل
~~بود و
# ~~یکی زیدبن ربیعه2 ببهانهآ مسلمان شدن، بقصد پیغم بر(ص) آمدند.
~~پیغمبر(ص) درحق
# ~~ایشان دعا کرد: یکی بطاعون و دیگر بصاعقه بمرد.
# دیگر[ بماه ذی القعده3 زینب بنت رسول الله (ص) که در حبالهآ ابی العاص
~~بود،
# ~~در گذشت. دیگر بماه ذی الحجه، ابراهیم بن رسول الله (ص) از ماریه
~~متولدشد.
### | در سال نهم
# بماه رجب، بر عزم غزا، بطرف شام، روانه شد و فرمود که متمولان اسلام ،
# ~~ضعفارا بخواسته مدد کنند. عثمان رضی الله عنه، بسیاری مال، بذل کرد.
~~پیغمبر(ص) تا
# ~~موضعی که نامش تبوک بود، برفت و بصلح مراجعت فرمود.
# دیگر امیری حج بحکم4 ربالعالمین، باسلام رسید وحکم رفت که کفار
~~PageV01P154
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0188.png)

# ~~دیگر بحج نروند. و اول کسی که امیر حج شد، ابو بکر صدیق بود و مرتضی
~~علی مصاحب
# ~~او، تا آیت که در شأن حج آمده بود ، بر مردم خواند و کفار را از رفتن
~~بحج منع
# رد]1.
### | درسال دهم
# عامل صدقات باطراف فرستاد و ز کوة بستد .2
# دیگر درماه شوال، ابراهیم بن رسول الله (ص) در گذشت و پیغمبر (ص) در عزای
~~او
# ~~لمحزونون» عمرابراهیم یکسال و دوماه3 وهشت روز بود. در بقیع مدفون است.
# دیگر در ذی الحجهآ این سال، حج کرد و آن را حجة الوداع خوانند. در
# ~~آن راه [نفس مبار کش]4 رنجور شد و رنجور بمدینه رسید.
### | درسال یازدهم
# در ماه محرم خبر آمد که شامیان قصد اسلام دارند. اسامة بن زیدرا [
~~بامردان ms127
# ~~کار]5 جنگ فرمود و از یمن خبر آمد که اسودبن کعب عنسی، دعوی پیغمبری می
~~کند.
# ~~بفیروز دیلمی واهل یمن نامه کرد تا اورا بکشتند. پیغمبر(ص) بنورنبوت،
~~اصحاب را
# ~~از قتل او خبرداد. اماخبر قتلش، از یمن، بعد از وفات رسول (ص) رسید و
~~از طرف یمامه، خبر
# ~~آمد که مسیلمه دعوی پیغمبری می کند وازقوم عرب طلیحه دعوی رسالت می کرد
~~.
# ~~کاراین دوتن کفایت کردن، زمان نیافت. رنجوری سخت شد؛ چنانکه از نماز
~~جماعت و
# ~~امامت بازماند. امیر المؤمنین ابو بکر را رضی الله عنه امامت فرمود و
~~پیغمبر(ص)[درپی1
# ~~او نماز کرد. ابویکر رضی الله عنه در هفده نماز ، در حال حیات رسول
~~(ص)، مسلمانان
# ~~را امامت کرد. پیغمبر (ص) در روز دو شنبه دواز دهم ربیع الاول سال
~~مذکور بدار القرار
# ~~رحلت کرد و جهت دو هوایی و تنازع در کار خلافت ، سه روز در خانه بماند
~~تا چون
# ~~خلافت برا بوبکر رضی الله عنه مقرر شد، امیر المؤمنین مرتضی علی (ع)
~~وعباس وپسران PageV01P155
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0189.png)

# ~~او فضل و قثم وموالی رسول (ص) : اسامة وشقران، باتفاق اصحاب وانصار
~~تجهیز
# ~~رسول (ص) کردند و سه کفن درو پوشیدند. پس برو نماز کردند . اول مرتضی
~~علی و
# ~~عباس و بنیهاشم بر وی نماز کردند ، پس یاران ، پس اصحاب از مهاجر و
~~انصار، فوج
# ~~فوج نماز می کردند ، پس زنان و کودکان نماز کردند . درخانهآ عایشه ،
~~رضی الله عنها
# ~~بمدینه ، هم آنجا که وفات کرده بود، گور حفر کردند . مرتضی علی و پسران
~~عباس
# ~~فضل و قشم و شقران ، بگور فرو رفتند و او را دفن کردند و آخرین کسی که
~~از گور1
# ~~برآمد ، قثم بود و او بدین فخر کردی . صفیه عمهآ او در مرثیهآ او بگفت
~~:
# # الا یا رسول الله کنت رجائنا %~% و کنت بنا برا ولم تک جافیا
# # وکنت رحیما هادیا ومعلما %~% لیبکعلیک الیومماکان با کیا
# # لعمرک ما ابکی علیه لفقده %~% ولکنما اخشی من الهرج آتیا
# # کان علی ms128 قلبی لذکری محمد2 %~% وماجیت من بعد النبی المداویا
# # افاطم صلی الله رب محمد %~% وماخفت من بعد النبی المکاویا
# # فدی لرسول الله امی وخالتی %~% وعمی3 و آبائی و نفسی ومالیا
# # صدقت وبلغت الرسالة صادقا %~% ومت صلیب العود ابلج صافیا
# # فلوان رب الناس ابقی نبینا %~% سعدنا ولکن امره کان ماضیا
# # علیک من الله السلام تحیة %~% وادخلت جنات من العدن راضیا
# # اری حسنا ایتمته وتر کته %~% فیبکی ویدعوجده الیوم ثانیا
# ~~وفاطمه بنت رسول الله، رضی اللهعنها، این ابیات ، انشاکرد:
# # ماذا علی من شم تربة احمد %~% ان لایشم مدی الزمان غوالیا
# # صت علی مصائب لو انها %~% صبت علی الایام صرن لیالیا
# ~~وهم او کفته [علیها السلام4.
# # اذامات منا میت قل ذکره %~% وذکرابی اذ مات والله اکبر PageV01P156
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0190.png)

# فوا عجبا للموت یغتال مثله %~% فوا عجبامن مثله کیف یعثر 1
# لئن غیبوا جثمانه لم یغیبوا %~% مکارمه اللاتی الی الحشرتذکر
# واعرابئی، هم درمرثیهآ او گفته است :
# یاخیر من دفنت فی القاع اعظمه %~% فطاب من طیبهن القاع والاکم
# نفسی الفداء لقبرانت ساکنه %~% فیه العفاف وفیه الجود والکرم
# انت النبی الذی ترجی شفاعته %~% یوم الحساب اذا مازلت القدم
# وهم فاطمه رضی اللهعنها گوید، درمرثیهآ پیغمبر (ص):
# روحی علی ز فراتی مطویة %~% یالیتها خرجتمع الزفرات
# لم ابک حبا للحیات وانما %~% ابکی مخافة ان تطول حیاتی *
# درذکر خصایص رسول (ص)
# نماز چاشت و نماز وتر و نماز تهجد بشب و مسواک کردن و قربان کردن بر
# ~~وی واجب بود و بر امت سنت است . و زنان را مخیر گردانیدن بر دوام
~~نکاحشان با
# ~~ییغمبر (ص) و بر زهرات دنیا از بهر راحتشان ومشورت با صحابه در امور و
~~تغییر
# ~~منکر و صبر بر قتال با وجود آنکه لشکر کفار زیادت از ضعف باشد و دین
~~میت
# ~~معسر[مفلس2   گزاردن برو واجب بود و بر امت نیست . و بر امت واجب بود ،
~~از
# ~~بهر او که زنی او را درنظر خوش آید، شوهرش آن زن را از برای پیغمبر(ص)
~~طلاق
# ~~دهد و ms129 اگر امت در نماز باشند و پیغمبر علیه السلام آواز دهد ، اجابت
~~کردن وجواب
# ~~دادن واجب است و ز کوة فرض بر او و بر خویشان هاشمی و مطلبی و آزاد کرد
~~گان
# ~~او و ایشان، جهت حرمت3 اوحرام است وصدقهٔ‌ تطوع خاصه برو حرام است و
~~زره
# ~~از تن بیرون کردن، چون بنیت جنگ یوشیده باشد ، پیش از آنکه بجنگ رود و
# ~~ظفر و هزیمت معینشود ، بروحرام بود . و خیانت بچشم کردن، یعنی شخصیرا
~~بظاهر
# ~~امر نوازش کردن، و بچشم اشارت بعقوبتی بر او حرام بود بقولی مکروه و بر
~~امت
# ~~نست و چیزی بکسی دادن تا زیادت از آن، بر او تکلف کند ، برو حرام بود و
~~بر PageV01P157
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0191.png)

# ~~امت نیست و نکاح کتابیه و کنیزک بر اوحرام بود و بر امت نیست و اکل سیر
~~و پیاز
# ~~خام و مانند آن بر وی بقولی حرام و بقولی مکروه و بر امت مکروهست ، خام
# ~~خوردن آن، اما حرام نیست و بر امت جهت اوحرام بود : [زنی که پیغمبر
~~بخواستی
# ~~او را در نکاح خود داشتن[1 و منکوحهآ مدخولهآ اورا خواستن و آواز بلند
~~تر از آواز
# ~~او برداشتن و او را بنام یا بکنیت خواندن یا آواز در خانهدادن و اورا
~~خواندن و جهت
# ~~دیکران حرام نیست. و روزهآ وصال داشتن و گزین غنیمت [جهت خود]2 تصرف
# ~~کردنوخمس2 جهت خود برداشتن، اورا مباح بود وامت را نیست . و اورا مباح
~~بود،
# ~~درمرض الموت، مال 4 خود بهر که خواهد، وصیت کند و امت را ثلث بیش
~~روانیست .
# ~~و اورا روا بود از بهر خود گواهی دادن و بر آن حکم کردن و همچنین از
~~بهر فرزند
# ~~خود و امت را روا نیست و روا بودش، دختر هر کسرا که خواهد، بزنیهر که
~~خواهد
# ~~بدهد، اگرچه ولی ودختر، راضی نباشند و روا بودش بلفظ هبه نکاح کردن
~~وهمچنین
# ~~بی مهرو بی نکاح و گواه و زیادت از چهار ms130 و نه و امت را زیادت از چهار
~~بمهر ونکاح
# ~~روا نیست و روا بودش ، با وجودآنکه او در احرام باشد ، با ولی زن یا زن
~~با شوهر
# ~~تزویج کردن و امت را روا نیست .
# ذکر ازواج پیغمبر (ص)
# چهارده زن رانکاح و وطی کرده است، ازیشان5: خدیجه وزینب بنت خزیمه
# ~~و [اساف بنت خلیفه کلبی، درحالت حیات او متوفی شدند و عالیه بنت ظبیان
~~و
# ~~خوله بنت هذیل را طلاق داد و این نه: عایشه ، سودة ، حفصة، ام سلمة ،
~~زینب،
# ~~جویریه ، رمله، صفیه ، میمونه ، بعد ازو، در حیات بودند و چهار زن را
~~نکاح کرد و
# ~~بوطی نرسیدند و پیش ازنکاح دست بداشت و دوسریت داشت . از زنان :
~~PageV01P158
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0192.png)

# اول - خدیجه بنت خویلد بن اسدبن عبدالعزی بن قصی، درابوت پنجم است
# ~~ازقصی و پیغمبر ششم بود. خدیجه پیش از پیغمبر، دوشوهر کرده بود و از هر
~~یکی ،
# ~~دختری آورده و سه از پیغمبر پسر آورد : قاسم و طیب وطاهر و هوعبدالله.
~~قاسم وطاهر
# ~~پیش از وحی متولد شدند و کویند طاهر چندان بزیست که بر چهار پای مینشست
~~و
# ~~در کمیت زمان عمرش اختلاف بسیار است و طیب در زمان وحی متولد شد و حکمت
# ~~آن که، پسران او، پیش از بلوغ، بآخرت رفتند، عین مصلحت است. جهت آنکه
~~فرزندان
# ~~ییغمبران ما تقدم ، بسیار بشرف رسالت رسیدند ، نشایستی که مرتبهآ
~~فرزندان او دون
# ~~مرتبهآ دیگری بودی وچون اوخاتم النبیین است، بعد ازو پیغمبری نمی شایست
~~و نیز
# ~~آنکه اگرایشان بماندندی، امامت و حکومت بدیشان رسیدی و یمکن که هریک
# ~~هوائی کردی و از آن در اسلام فتنه خاستی. حق تعالی، ایشان را پاک بآخرت
~~برد تاازین
# ~~اقسام هیچ نباشد و[ کسی زبان طعن، درحق اهل بیت دراز نتواند کرد[1 و
~~چهاردختر
# ~~آورد: زینب که جفت ابی العاص بود و رقیه وام کلثوم که جفت عثمان عفان
~~رضی اللهعنه
# ~~بودند وهرسه پیش از وحی متولد شدند و فاطمه رضیاللهعنها ms131 در زمان وحی
~~متولدشدو
# ~~ازونسل بماند. خدیجه درذی القعده درسال دهم ازوحی در گذشت. بیست وپنج
~~سال با
# ~~رسول (ص) بود و شصت وپنج سال عمرداشت . تا او در حیات بود، پیغمبر (ص)
~~هیچزنی
# ~~دیگرنخواست .
# د وم - سودة بنت زمعة بن قیس ازبنی عامربن لوی. پیشتر، زن سکران بن
# ~~عمرو بود . چون پیغمبر، درپرده رفت، او درحیات بود و سیزده سال با
~~رسول(ص) بود
# ~~و در عهدعمر خطاب رضی اللهعنه نماندآ .
# سو8 عایشه بنت ابی بکر صدیق رضی الله عنهما. بکرپیش رسول الله آمد. او در
# ~~نکاح، دوم زن رسول (ع) است و در وطی سیم . چون رسول (ص) درپرده رفت، او
~~در
# ~~حیات بود و نهسال با رسول(ع) بود وهجده ساله. چهل وهفت سال دیگر بزیست
~~و در PageV01P159
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0193.png)

# ~~سنهآ ثمان وخمسین ، معاویةبن ابیسفیان ، در دهلیز خانهآ خود ، چاهی زده
~~بود و سر
# ~~پوشانیده. عایشه در آنجا افتاد و بدان در گذشت. عمرش شصت وپنج سال بود
~~. ببقیع
# ~~مدفونست. شخصی از و درخواه پند کرد. گفت: یاد دار ونگهدار وفروخور و
~~کرد کن
# ~~وسخت دار و ببر و بپیوند و بپوش و بردار و بده و بستان. مرد گفت رمزنمی
~~دانم. عایشه
# ~~رضی الله عنها کفت: یاددارخدای را عزوعلا و نگه دار زبان را وفروخورخشم
~~راو کرد کن
# ~~علمرا وسخت دار دین را و ببراز بدان و بپیوند بنیکان و بپوش عیبمردم و
~~بردار بار مردم و
# ~~بده داد مردم وبستان اجر آخرت.
# چهارم حفصة بنت عمر بن الخطاب رضی الله عنهما ، پیشترزن خنیس بن
# ~~حذافة السهمی بود . در رابع عشرین شعبان سنهآثلاث هجری اورا بخواست قرب
~~هشت
# ~~سال با پیغمر(ص) بود. چون پیغمبر(ص) درپرده رفت، او در حیات بود. بزمان
~~عثمان
# ~~رضی الله عنه درسنهآ سبع وعشرین در گذشت .
# پنجم - ام سلمة هند بنت ابی امیة1 بن مغیرة المخزومیه، از عاتکه عمهآ
~~رسول
# ~~بود و پیشترزن عبدالله بن2 عبدالاسدمخزومی بود  برادر رضاعی پیغمبر2
~~درسنهآ اربع
# ~~هجری اورا ms132 بخواست، از پسرش سلمه. بوقت وفات رسول (ع) در حیات بود وچهل
~~و
# ~~هشت سال دیگر بزیست . درسنهآ تسع و خمسین نماند. هفت سال با رسول (ع)
~~بود و
# ~~او بعد از تمامت زنان رسول در گذشت.
# ششم _ زینب بنت خزیمة بن4 صعصعه از قوم عبدمناف . پیشتر زن طفیل بن
# ~~حارث مطلبی بود . در رمضان سنهآ اربع هجری اورا بخواست . چون کمابیش
~~دوماه
# ~~با رسول الله (ص) بود، در گذشت. پیغمبر اورا ام المساکین خواندندی، جهت
~~آنکه رحیم
# ~~دل2 بودی.
# هفتم - ام حلیمه زینب بنت جحش الاسدیة از امیمه عمهآ رسول. در اولزن
~~PageV01P160
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0194.png)

# ~~زیدبن حارثه بود. در سنهآ خمس هجری اورا بخواست . وعقد نکاح او حق
~~تعالی بست.
# ~~پیغمبر(ص) بهمان نکاح با او دخول کرد و او بدین فخر کردی . چون
~~پیغمبر(ص) در
# ~~پرده رفت، او در حیات بود وشش سال با او بود. بعد از رسول(ع) از زنانش
~~اول اونماند،
# ~~درسنهآ عشرین هجری .
# هشتم - جویریه بنت حارثبن ابی ضرار1 بن ابی مصطلق خزاعیه. اسمها
# ~~بره. پیشترزن مالک بن صفوان بود . در رمضان سنهآ ست هجری اورا بخواست.
~~پنجسال
# ~~ست وخمسین نماند .
# نهم - ام حبیبه رمله بنت ابی سفیان الامویة . پیشترزن عبیدالله آ جحش
# ~~بود و او بحبشه نماند3 . نجاشی اورا جهت پیغمبر(ص) درسنهآ ست هجری
~~بخواست
# ~~و چهار صد دینار مهر داد . اززنان پیغمبر هیچکس را چندین مهر نبود.
~~پیغمبر (ص)
# ~~آن پیوند قبول کرد و در سنهآ سبع هجری اورا با خود گرفت. بوقت وفات
~~رسول(ص)
# ~~درحیات بود . قرب چهارسال با رسول (ص) بود. درسنهآ اربع واربعین نماند
~~.
# دهم - صفیةبنت حیی خیبری . پیشترزن سلام بن مشکم4 حا کم خیبربود .
# # درسنهآسبع هجری اورا بخواست. چون پیغمبر رحلت کرد[ بسراء %~% او درحیات
~~بود.
# ~~سهسال وچند ماه با اوبود و بعد ازو بیست وپنج سال بزیست. درسنهآ ست
~~وثلاثین نماند .
# یازدهم میمونه بنت الحارث الهلالیة بود. پیشترزن عمیربن عمرو8 بود . در
~~PageV01P161
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0195.png)

# ~~ذی الحجهآ سنهآ سبع و ms133 هجری اورا بخواست و گوینداو نفس خود برسول (ص)
~~بخشید1
# ~~وسه سال وچند ماه با رسول بود . چون رسول الله در پرده رفت ، او در
~~حیات بود .
# ~~بیست و هفت سال دیگر بزیست.- درسنهآ ثمان و ثلاثین نماند .
# دواز دهم -[شراف]2 بنت خلیفة الکلبی. پیشترزن [اعرابی3 بود. چون
# ~~مدتی با پیغمبربود ، در گذشت. بغیرازو و زینب بنت خزیمة وخدیجه هیچ
~~زندیگر
# ~~درخانهٔ‌ رسول متوفی نشد .
# سیز دهم عالیة بنت ظبیان، و بروایتی غزیه بنت دودان. ییشترزن ابی العسکر
# ~~سهمی بود . چونمدتی بارسول بود ، اورا طلاق داد .
# چهار دهم فاطمه، بنت ضحاک الهذیلی. پیشترزن [اعرابی3 بود. چون
# ~~طلاق داد . فاطمه چنان درویش شد که پشکل شتربشستی و جو از آن بیرون
~~آوردی
# ~~و بقوت کردی و گفتی بدبخت دنیا و آخرت منم که جهت دنیا از صحبت رسول بر
~~آمدم
# ~~ودنیا نیافتم .
# ~~و بخلاف این چهارزن را در نکاح آورد و بوطی نرسیدند :
# اول - سبا5 بنت رفاعه. پیش از آنکه برسول برسد، نماند .
# دوم - عمرة2 بنت جابراز بنی کلاب. پدرش با پیغمبر گفت که دخترم هر کز
~~PageV01P162
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0196.png)

# ~~رنجورنشده است. رسول (ص) گفت اورا درحضرت خدا قربی نباشد وطلاق داد.
# ~~سو4 - قتیله بنت قیس بن معدی کرب . پیش از آنکه برسول (ص) برسد
# ~~متوفی شد .
# چهارم - لیلی بنت الخطیم [پبش ازملاقات شنید که برص دارد، طلاقش
# ~~داد
# ~~وبخلاف این پنج زن خواست .
# ~~اول - امهانی بنت ابی طالب
# ~~دو4 - ضباعة بنت عامر بن صعصعه2
# ~~سوه - صفیه بنت اسامة خیبری 2
# چهارم - ام حبیب بنت عباس
# ~~لنجم - جمره بنت حارت بن حارثه
# ~~پیغمبربا هیچ قبیله پیوند نکرد ، الا ببر کت مصاهرت او آن قبیله در
~~اسلام
# ~~آمدند وازین صورت معلوم میشود که این پیوندهاجهت قوت و رفعت اسلام
~~فرمودنه
# ~~از بهر ازالت شهوت .
# ~~وازسراری ماریه بنت شمعون قبطی بود و ازو ابراهیم متولد شد. ماریه در
# ~~سنهآ ست عشر هجری در گذشت . دیگرریحانة بنت زید قیطی5 از و فرزند
~~متولدنشد.

PageV01P163

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0197.png)

# درذکرد ms134 بیران رسول
# عثمان بن عفان و علی مرتضی کاتبان وحی و مناشیر بودند. اگر ایشان حاضر
# ~~نبودندی ، ابی بن کعب و زیدبن ثابت وحی نبشتندی و اگرایشان نیز حاضر
~~نبودندی
# ~~ازین جماعت هر که حاضر بودی نوشتی: خالدبن سعیده علاء حضرمی. معاویة بن
~~ابی
# ~~سفیان . حنظلهآ اسدی. عبدالله بن مسعود . ابان بن سعید. عبدالله بن سعد
~~بن ابی سرح واین
# ~~عبدالله در آخر معزول شد. ز بیر بن عوام و جهیم بن الصلت کاتبان ز کوة
~~بودند. حذیفه
# ~~کاتب نخل بود. مغیرة بن شعبة وحصین بن نمیر کاتب معاملات ومداینات مردم
~~بودند .
# ~~والله اعلم بالصواب،
# ذکراسامی پیغمبر
# که در قر آن واحادیث آمده است
# محمد و احمد و بشیر ونذیر وطه ویس و مزمل و مدثر و نبی التوبه و
# ~~نبی الملحمة و یروی الملاحم ومقفی یعنی بعدالانبیاء کلهم وماحی یعنی
~~یمحوالله به
# ~~الکفر وعاقب فلیس بعده النبی وخاتم الذی ختم الله به النبوة وحاشر الذی
~~یحشر الناس
# ~~علی قدمه و نبی الرحمة الذی رحم الله به علی الناس ودر تواریخ و
~~تفاسیر: اول ، آخر
# ~~اولی ، آمر، امام ، ابطحی ، امین ، بیان ، برهان ، بار، باطن، ناح ،
~~حامد ، حافظ ،
# ~~حکیم ، حجت ، حق ، حلیم ، خلیل ، خطیب ، داعی ، رسول، رحمة ، سراج، سید
~~،
# ~~سابق ، شهید ، شافی ، شفیع ، شکور، صفی ، صادق ، صاحب ، ضحوک ، طیب،
~~طاهر
# ~~ظاهر، عادل، عربی، عزیز ، عبدالله، فصیح، فاتح ، قائم، قاسم، قرشی ،
~~قریب ، قتال ،
# ~~قبةالمسلمین، کلیم، محمود، منیر ، مهتدی ، مصطفی، مرتضی، مختار، مومن ،
~~مطیع،
# ~~مذک، مکی، مدنی، مضری، مطیب ، متو کل، مطهر، متوسط ، مقتصد1 ،
~~مهدی،مبین،
# ~~مشفع، محلل، محرم، مجتبی، منیب، مبلغ، منذز، ناصر، نور، ناطق، ناهی،
~~هادی،هاشمی،
# ~~ولی و در توریت طاب طاب و در انجیل میدمید2 ودر زبور فارقلیطا و در صحف
~~مقفی3 PageV01P164
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0198.png)

# ~~و بسریانی المنحمتا1 و برومی البرقلیطس.
# درذکر اعمام وعمات رسول (ص)
# اورا نه عم بودند : اول حارث مهترازهمه بود . دوم زبیر سیوم جحل لقبه
# ~~غیداق چهارم ضرار پنجم مقوم ششم ابوطالب هفتم ابو لهب هشتم حمزه نهم ms135
~~عباس .
# ~~حمزه کهتر از همه بود. ازیشان حمزه وعباس مسلمان شدندوشش عمه داشت : ام
~~حکیم
# ~~وهی بیضا ، عاتکه ، امیمه و هی ام زینب و رضیعة رسول (س) ، صفیة وهی ام
~~زبیر و
# ~~شقیقه2 حمزه وبره و اروی و از ایشان صفیة مادر زبیرعوام مسلمان شد.
# ذکر مخلفات پیغمبر(ص)
# اورا چهارده غلام بود و اکثر را آزاد کرده : سلمان فارسی ، زیدبن حارثه
# ~~ابوضمیره، ابو بکره رویفع ، ثوبان ، شقران ، یسار، فضاله ، ابو مویهبه،
~~سفینه اسمه
# ~~رباح ابو کبشه ، مدعم و دو غلام زاده ، پسران زیدبن حارثه : اسامه وابو
~~رافع.
# وپنج کنیزک : ام ایمن حاضنه ، سلمی ، رضوی، ماریه ، ریحانه ،
# وهفت اسب ، نامهاشان : سکب3 . سوادبن حارث بدوداد. لزاز، مقوقس بدو
# ~~فرستاد. ظرب4، فروة بنعمر و بدو داد. لخیف، ابن ابی البراء 5 بدوداد .
~~ورد، تمیم الداری
# ~~بدو داد. مرتجز [اسبی سفید بود. از اعرابی بخرید ، آن اعرابی انکار
~~کرد. خزیمة بن
# ~~ثابت براو گواهی داد. سبحه اسبی بود که سابق شد و رسول تسبیح خواند و
~~برو دمید
# ~~پس اورا سبحه خواندند . یعسوب.7 و دو استر داشت: دلدل ، مقوقس
~~بدوفرستاده
# ~~بود، او بمرتضی علی داد[فضة، فروةبن عمرو بدو داده بود. او بهابوبکر
~~صدیق رضی الله
# ~~عنه داد8.

PageV01P165

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0199.png)

# وهشت شمشیرداشت: یکی از پدرش مانده بود وهفت اوحاصل کرد. نامشان:
# ~~زوالفقار1 صمصام، بتار، حتف،مخذم، رسوب،عضب. درغزو بدر بدین شمشیر حرب
~~کرد
# ~~وسه زره داشت : سعدیه2 ، ذات الفضول3 . فضه . وسه کمان داشت : روحاء .
~~صفراء .
# ~~بیضاء [و کنونه نیزمی گفتند4 وسپری نامش زلوق و چهار نیزه ودو مغفر:
~~یکی نامش
# ~~موشح ودیگر سبوغ و دو عصا یکی نامش عنزه . تازمان مأمون خلیفه درمدینه
~~بود و
# ~~یکی [مثوی]5 و [عمامه ای داشت نامش سحاب وردائی نامش فتح[6 وعلمی از
~~صوف سیاه
# ~~جامهآ سفید بر او دوخته ، نامش عقاب و سقاطی که آن را عرجون خوانند و
~~قضیبی که
# ~~آن را ممشوق خواندندی؛ باطیلسان و بردیمانی بدست خلفا افتاد و کمری از
~~ادیم
# ~~سه حلقهآ نقره براوزده7 ویک ms136 جعبه تیر و بیرقی سفید و خری یعفور نام و
~~سه شتر
# ~~ناقه ، نامشان: قصواء، عضاء وجدعاء و بیست شتر ماده و صد کوسفند و دو
~~بردیمانی
# ~~نادوخته و مئزری8 عمانیو دو کرباس صحاری9 و دوپیراهن وجبهآ بردیمانی و
~~کلیمی
# ~~سرخ وسه کلاه کوچک لاطی10 و ازاری و لحافی کرباس سرخ وموزهآ سیاه و
~~آینهای
# ~~وشانهای و سرمهدانی و ناخن بری11 و مسواکی و دو کاسهآ 12 چوبین [و ظرفی
~~سنگین
# ~~داشت نام آن مخضد و محضنی بزنجیر داشت سه بند نقره بر آن زده13 و کاسهآ
~~آبگینهآ PageV01P166
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0200.png)

# ~~حلبی و کاسه ای از گل پخته [و مطهرهآ آب نامش صادر وعطردانی]1 و
~~دریسهای و
# ~~سریری کوچک از چوب [ و دو نعلین از پوست خام زرد باریک داشت3 . هر جمعه
# ~~برد سرخ و موزهآ سیاه که نجاشی فرستاده بود پوشیدی وعود و بوی خوش بکار
~~داشتی. او را
# ~~وظیفهآ مطبخ نبود ، اما وظیفه بوی خوش بود. [این اسامی را مجموع از
~~صفات مسمیات
# ~~آن اخذ کردهاند یا از بهر تفأر فرموده4 اما زینهار بدین نظر نباید کرد
~~که این
# ~~بضاعت مزجات است. چه حق تعالی را درین حکمت است. اگر خواستی که اورا
~~مال
# ~~دنیایی باشد ، کوهها جهت او زر و جواهر5 کردانیدی . اما حکمت ازلی چنان
# ~~اقتضا کرد که اورا از مال دنیایی نصیب نباشد تا چون اکاسره و قیاصره
~~وجبابرهآ جهان
# ~~را او وملت اوخراب کردند و هلاک گردانیدند ولشکرهای ایشان را بکشتند و
~~ولایات
# ~~ایشان بستدند ، هیچکس در آن زبان طعن دراز نتوانست کرد که از شوکت
~~پادشاهی
# ~~بود بل که همگنان را معلوم و محقق میشد که بتأیید الهی بود. یفعل الله
~~مایشاء 6
# ~~ویحکم مایرید .
# دیگر آنکه قبایل و عشایر اورا مخالف او کرد تا او برهمه مظفر آمد و هیچ
# ~~کسرا برو منتی نبود و همه را معلوم ومحقق شد که کار خدائیست نه هوائی.
# فصل دوم ازباب سیم
# در ذکر خلفای راشدین ms137 و امراء مهتدین رضوان الله علیهم اجمعین . مدت
# ~~خلافتشان پنج تن، چنانکه پیغمبر(ص) فرمود که «الخلافة بعدی ثلاثون سنة
~~ثم یکون
# ~~ملکا عضوضا، سی سال بود. بعد از آن عالم پرآشوب گشت.
# خلیفة رسول الله ابوبکر
# ابو بکر رضی الله عنه در جاهلیت نامش عبدالکعبه بود پیغمبر (ص) اورا
~~عبدالله
# ~~نام کرد و عتیق لقب فرمود یعنی از آتش دوزخ آزاد شده و صدیق لقب کردجهت
~~تصدیق PageV01P167
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0201.png)

# ~~معراج. نسیش ابو بکر بن ابی قحافه عثمان بن عامربن عمروبن کعب بن سعدبن
~~تیم2 و
# ~~هواصل قبیلة بنی تیم بن مره . ابوبکر رضی النه عنه از مره هشتم است و
~~پیغمبر نیز
# ~~همچنین . سه سال از ومهتر بود: او [در سی وهفت سالگی2 مسلمان شد و بیست
~~و
# ~~شش سال در اسلام بزیست. چون رسول(ع) رحلت فرمود ، اهل اسلام دو گروه
~~شدند.
# ~~انصار، سعدبن عباده را برخود مهتر2 می گردانیدند ومهاجر ابوبکر وعمرو
~~ابوعبیدهآ
# ~~جراح رضوان الله علیهم ایشان را از آن دوهوائی منع کردند و از آن معنی
~~بازداشتند.
# ~~عمر خطاب رضی الله عنه سعی نمود تا خلافت برابوبکررضی الله عنه قرار
~~گرفت . اکثر
# ~~مهاجر وانصار با او بیعت کردند. ابوسفیان راضی نمیشد. امارت شام بپسر
~~او معاویه
# ~~دادند، او نیز بیعت کرد . ابو بکر رضی اللهعنه برموجب فرمودهآ رسول
~~(ص)، اسامة بنزید
# ~~را بجنگ شام فرستاد وعمر خطاب را درفرمان او کرد. اسامة از قضاعه آغاز
~~غارت و
# ~~تاراج کرد وتا مؤته شام برفت. روز چهلم مظفر بمدینه باز آمد. چون
~~خبروفات رسول (ص)
# ~~منتشر گشت، اعراب بادیه مرتدشدند چنانکه اسلام درمکه ومدینه بیش نماند.
~~ابو بکر
# ~~رضی الله عنه بجنگ مرتدان رفت و ایشانرا منهزم کردانید، حوالی مدینه دو
~~روزه راه
# ~~در اسلام آمدند. جمعی اعراب پیغام فرستادند که از زکوة برما تخفیفی کن
~~تا بادا
# ~~رسانیم. ابو بکر رضی الله عنه سو گند خورد که اگر از آنجه در عهد رسول
~~(ص) می
# ~~دادید ، زانو بند ms138 شتری کم باشد ، جنگ کنم و بستانم . دوازده لشکرترتیب
~~کرد و به
# ~~اطراف فرستاد .
# اول خالد ولید را بجنگ طلیحه که دعوی نبوت می کرد. عوام بنی طی وبنی
# ~~اسد وبنی غطفان برطلیحه گرد شده بودند. جنگ اتفاق افتاد. خالد مظفرشد.
~~طلیحه
# ~~بگریخت تا درزمان عمر بن خطاب مسلمان شد. خالد بیشترمرتدان را بکشت.
# دوم در موصل زنی دعوی پیغمبری می کرد. جهت آنکه سخن را مسجع کفتی
~~PageV01P168
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0202.png)

# ~~اورا سجاعه1 کفتندی. مالک بن نویره بصلح با او متفق شد و اکثر بنی تمیم
~~و بنی هذیل
# ~~دردین او رفتند. او با اتباع خود، عزم یمامه کرد، پیش مسیلمهآ کذاب.
~~هردو بشهوت میل
# ~~هم کردند . مسیلمه با اومباشرت کرد و سه روز باهم بودند. نماز بامداد و
~~خفتن به
# ~~کاوین2 او از آن قوم برداشت. چون اعراب دیدند که سجاعه زانیه است ، از
~~دین او
# ~~بر گشتند . ابوبکر صدیق، بارشاد عمرخطاب رضی الله عنه، خالد را بجنگ
~~مالک بن
# ~~نویره فرستاد. خالدقصد حرب او کرد. مالک بترسیدمسلمانی اظهار کرد و ز
~~کوة فرستاد
# ~~وپیش خالد آمد. در اثناء حکایت ، در حق رسول (ص) گفت مرد شما چنین گفت:
~~خالد
# ~~گفت چون اورا مرد خود نمیدانی، کافر باشی و کسان خالد اورابکشتند. خالد
~~منکوحهآ
# ~~اورا در نکاح آورد .
# عمر خطاب، رضی اللهعنه، جهت آنکه دوست مالک بود، بدین حر کت از خالد
# ~~برنجید وشکایت او با ابو بکر رضی الله عنه بگفت. خالدآ گاه شد. پیش ابو
~~بکر رضی الله
# ~~عنه رفت وپنهان از عمر، بلالرا [رشوت داد3 و این اولین توسل4 بود
~~دراسلام . بلال
# ~~خالد را پیش ابوبکر رضی الله عنه برد. خالد ابوبکررا گفت که از رسول
~~نشنیدهای که
# ~~مرا سیف الله خواند؟ گفت بلی. گفت؛ [شمشیر خدا بباطل نرود . ابوبکر رضی
~~الله عنه
# ~~تصدیق کرد]5 . خالد گفت پس برمن چه گناه باشد. ابوبکر رضی الله عنه
~~اورااستمالت
# ~~داد وبا سرلشکر فرستاد ومیان خالد و عمر خصومت قائم ms139 شد. سیم خالد بجنگ
~~مسیلمهآ
# ~~کذاب رفت . بیمامه، بر در باغ مسیلمه که آن را حدیقة الرحمن خواندندی و
~~بعد ازو
# ~~حدیقة الموت خواندند ، حرب کردند . از اسلام قرب یکهزار و هشتصد1
~~مسلمان
# ~~شهید شدند و ازیشان قریب ده هزار7 مرتد کشته گشتند . مسیلمه بردست وحشی
~~قاتل
# ~~حمزه هم بدان حربه که حمزه را شهید کرده بود 8 کشته کشت. درین جنگ هجده
~~PageV01P169
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0203.png)

# ~~ارا مرتدان، مسلمانان را باز پس نشاندند و خالد مردیها نمود تا عاقبت
~~ظفریافت .
# ~~چون خبرظفر با بوبکر رضی الله عنه رسید، خطبهٔ‌ بلیغ فرمود و گفت :
# ابها المسلمون واللهانکم المنصورون والغالبون و ان قتل منکم انمالحق
# ~~باخوانه الذین وعدهم ویستبشرون الذین لم یلحقوا بهم من خلفهم الاخوف
~~علیهم ولاهم
# ~~یحزنون .
# چهارم علاء حضرمی به بحرین رفت بشهر هجر. یک ماء روزی دونوبت حرب
# ~~بود. عاقبت مظفرشد. از آنجا بشهردارین رفت درمیان دریا. مرتدان کشتیها
~~بسوختند.
# ~~علاء حضرمی دعا کرد و در آب راند. سوار وپیاده را تا زانو [اسب]2 آب
~~زیادت نبود.
# ~~برفت و شهردارین3 در اسلام آورد و هم برین صورت باز آمد ودریا یک روزه
~~راه بود .
# ~~هشت لشکردیگر که ابو بکر رضی الله عنه بجنگ مرتدان فرستاده بود، تمامت
~~مظفر شدند
# ~~واین احوال درسنهآ احدی وعشر بود.
# دراثنی عشر، خالد ولید را بفتح بلاد عراق فرستاد، بالشکری بسیار . خالد
# ~~باقوم شهرحیره بجزیت صلح کرد و به ابله رفت. ملک عجم، هرمزد را باسپاهی
~~کران،
# ~~آزجا نشانده بود. جنگ کردند. هرمزد بردست خالد کشتهشد. قوم عجم منهزم
~~کشتند.
# ~~مسلمانان غنیمت بسیاریافتند. ازعجم، قارن بالشکری بسیار بجنگ خالد آمد.
~~بموضعی
# ~~مذار4 نام جنک کردند. قارن کشته شد و از عجم سی هزار مرد کشته آمد.
~~پادشاهعجم لشکری
# ~~گران با پهلوانی نام او، هزار سوار، بجنگ خالد فرستاد. خالد با اوجنگ
~~کرد و اورا
# ~~بکردار مرغ برباب زن بنیزه بر آورد و در آن حالت طعام خواست و گفت سیم
~~روزاست
# ~~که این پهلوان ms140 بما رسیده ، نذر کرده بودم که تااورا نکشم، افطار نکنم.
~~هردولشکر
# ~~از[مردی و قوت5 خالد متعجب بماندند. مسلمانان برآن لشکر منصور گشتند؟ .
# ~~پادشاه عجم، بهمن جادورا [بلشکر کشی7 نامزد کرد. اوجابان8 نامی را در
~~مقدمه PageV01P170
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0204.png)

# ~~با لشکری بجنگ خالد فرستاد. جابان، لشکرخودرا1 بر کنار فرات ضیافتمی
~~کرد.
# ~~خالد با لشکری بر سرشان رسید. سفرهای طعام بکذاشتند و آلات حرب
~~برداشتند و
# ~~روی بجنگ نهادند. قوت ایشان با دولت اسلام و مردی خالد. بسنده نبود. از
~~عجم چندان
# ~~کشته شد که آب فرات از خونشان رنگ بگردانید. مسلمانان بعد از انهزام
~~عجم بسر
# ~~طعامهای ایشان رسیدند. نان رقاق را کاغذ و حلوای قندی را زهرپنداشتند.
~~خالدایشان
# ~~را دل داد تا بخوردند . خالد با لشکری بولایت امغیشا 2 رفت که اکنون
~~شقاثا 3
# ~~خوانند و آنرا خراب کردانید .
# مردم شهر حیره از جهت آنکه در امغیشیا املاک داشتند، از عهدخالد بگشتند و
# ~~بجنگ آمدند. خالد با ایشان حرب کرد. مهتر شهر حیره کشته آمد و شهریان
~~منهزم
# ~~گشتند . خالد به خورنق شد و مثنی بن حارثه را بجنک حصارحیره فرستاد .
~~مثنی کار
# ~~برایشان تنگ آورد4 عبدالمسیح مهترایشان بصلح بیرون آمد وپیش خالد رفت.
~~خالد
# ~~صلح قبول کرد. عبدالمسیح پارهآ زهر هلاهل داشت. خالد پرسید چیست؟ کفت
~~زهراست،
# ~~آورده بودمتا اگرشفاعت قبول نکنی، قدری بخورم تا هلاک شوم وبی حرمت
~~باپیش قوم
# ~~دروم. خالد آن زهر از و بستد و بر آنجا خواند که :
# بسم الله الرحمن الرحیم بسم الله الذی لایضرمع اسمه شیئی فی الارض ولافی
~~السماء
# ~~روهوالسمیع العلیم5 ، ودر کشید. عرقی از جبین او بیرون آمد و هیچ گزندی
~~نکرد. مردم
# ~~متحمرشدند. اما باقدرت خدای تعالی جای تعجب نیست:
# باز ازعجم سپاهی گران بایهلوانی شیرزاد نام بجنگ مسلمانان آمدند. تمامت
# ~~به آهن پوشیده بودند چنانکه جز از چشم هیچ پدید نبود . مسلمانان
~~برایشان تیر باران
# ~~کردند . ازعجم فراوان کور شدند . ناچار بااو صلح کردندخالد برفت و
~~برانبار PageV01P171
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0205.png) ms141

# ~~مستولی شد وبه عین التمر رفت ومسخر کرد وبه دومة الجندل شد وبحرب بستد
~~ودرین
# ~~مواضع قتل بسار کرد . مردم انبار مخالفت نمودند . لشکرعجم برایشان گرد
~~میشد.
# ~~بجنگ ایشان رفت . مهتر قوم عجم ، هلال 1 نام بگریخت . بروم رفت . قیصر
~~اورا
# ~~بصد هزار سوار مدد کرد . بیامد ، بر کنار فرات باخالد جنگ کرد .
~~یکنیمهآ ایشان
# ~~بعضی کشته گشت و بعضی غرق شد . خالد بعدازظفر ونصرت بمکه رفت وحج
~~بگزارد و
# ~~باحیره آمد .
# درسنهٔ‌ثلاث وعشر ، ابوبکر رضی اللهعنه ، معاویه وعمر و عاصرا بجنگ روم
# ~~فرستاد و فرمود خالد ولیدرا که از عراق بشام رود و بر ایشان امیر باشد
~~. خالد مثنی
# ~~حارثهرا درعراق امارت داد وبشام رفت . سپاء مسلمانان سیوشش هزار بودند
~~ورومیان
# ~~دویست هزار. جنگ درپیوستند . درممان حرب، خبر وفات ابو بکر رضی اللهعنه
~~و خلافت
# ~~عمر خطاب وعزل2 خالد و امارت ابوعبیدهٔ‌ جراح برسید . پوشیده داشتند تا
~~لشکر
# ~~اسلام مظفر شدند و رومیان ، بعدازقتل بسیار منهزم گشتند. بعد از فتح ،
~~خبر آشکارا
# ~~کردند . لشکر بفرمان عمر خطاب ، درامر ابوعبیدهآ جراح آمد.
# درعراق ، پادشاه عجم لشکر گران بافیلان بسیار بفرستاد . لشکر اسلام فیل
# ~~ندیده بودند. بترسیدند . مثنی ایشان را دل داد تا [ به بیر]3 خرطوم
~~فیلان را زخم
# ~~رسانیدند . فیلان باز گشتند وعجم را درپای گرفتند . عجم بهزیمت شدند .
~~هرچهاز
# ~~آن روی فرات بود ، باز گذاشتند . مسلمانان در تصرف آوردند . مثنی بعداز
~~ظفر، خبر
# ~~بیماری ابوبکر بشنید ، بمدینه رفت و اورا بدید .
# ابوبکر در آن رنجوری، عمر خطاب را ، رضی الله عنه خلیفه کرد . طلحه
# ~~اورا گفت : « اتولیعلینا فظا غلیظ القلب4 ماتقول لربک اذ لقیته؟»
~~ابوبکر رضی الله
# ~~عنه جواب داد که : « بالله خوفتنی اذا لقیته اقول ولیت علیهم خیر اهلک»
~~پس صحابه PageV01P172
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0206.png)

# ~~را بخواند و گفت راضی هستید بخلافت خلیفهای که شما را معین کنم والله
~~که از
# ~~خویشان خود کسیرا معین نمی کنم؟ صحابه کفتند بهرچه تو کنی ماراضییم .
~~پس عمر
# ~~را بخواند وخلافت بدوداد و ms142 نصیحتهای نافع کرد و گفت : « ایها الناس قد
~~استخلفت
# ~~علیکم من بعدی عمر. فانیعدل ، فذاک ظنی ورجائی فیه وان جاز فما اردت
~~الاالخیر
# ~~ومایعلم الغیر الاالله وسیعلم الذین ظلموا ای منقلب ینقلبون1 ،
# ابوبکر[ صدیق2 ] رضی الله عنه ، روز دوشنبه بیست و دوم جمادی الاخر
# ~~سنهآ ثلاث عشر هجری متوفیشد . زنش اسماء بنت عمیس اورا غسلداد . اول
~~زنی که
# ~~دراسلام شوهررا شست اوست. عمررضی النه عنه در مسجد رسول (ص) میان
~~منبرومحراب
# ~~برونماز کرد وعمر وعثمان وعبدالرحمن بن ابو بکر رضی الله عنهم اورا
~~درپهلوی پیغمبر
# ~~(ص) دفن کردند . مدت عمرش شصت وسه سال بود ومدت خلافتش دو سال وسه
~~2آماه و
# ~~هفت روز . اورا هرسال شش هزار درم از بیت المال نفقه معین کرده بودند.
~~اورا دراین
# ~~مدت سزده هزار وششصد و پنجاه درم تصرف می بایست کردن ، اما هشت هزار
~~تصرف
# ~~کرده بود واز آن جمله هفتصد4 درم موجود بود . عمر رضی الله عنه بفرمود
~~تا با بیت
# ~~المال [بردند5 و بوارثان نداد  ابوبکر رضی اللهعنه درزمان خلافت،
~~برادران پدری
# ~~را از میراث بیفکند و بجد داد و دونوبت حج کرد و اوراق وحی هر که نوشته
~~بود بستد
# ~~ودر خریطهای نهاد و سر بمهر کرد و به حفصة حرم رسول الله سپرد و
~~بروایتی گویند
# ~~ابوبکر رضی الله عنه خود برین صورت جمع کرد و عثمان رضی الله عنه [با
~~بیاض برد.
# ~~ابوبکررا سه پسربود .
# اول عبدالله. مادرش از قبیلهآ بنی عامر بود و اسماء ذات النطاقین7 نیز
~~ازوبود، و
# ~~او بحال حیات پدر در گذشت . اورا نسل نیست .

PageV01P173

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0207.png)

# دومم عبدالرحمن . مادرش امرومان بنت حارث1 بود از بنی فراس وعایشه نیز
# ~~ازو بود واو درسنهآ ثلاث وخمسین هجری بفجأة در گذشت .
# سیم محمد . مادرش اسماء بنت عمیس را مرتضی علی علیه السلام بخواست و
# ~~محمد ازشیعهٔ‌ او بود . بمصر کشته شد .
# عمر خطاب رضی اللهعنه قاضی او بود و عثمان بن عفان و زیدبن ثابت کاتب ms143 او
~~بودند
# ~~وابوعبیدهآ جراح صاحبشرط وسدیف2 مولی ابو بکرحاجبش بود. و اول کسی کهدر
# ~~اسلام صاحب شرط وحاجبداشت ، ابوبکر بود . خاتم رسولص [خاتم2 اوبود و
~~ازو
# ~~بعمر خطاب رسید .
# عمر الفاروق
# رضی الله عنه ، نسبش ابوحفص عمربن خطاب بن نفیل بن عبدالعزی بن قرط
# ~~بن ریاح بن عبدالله بن رزاح بن عدی و هواصل قبیلة بنیعدی بن کعب . دهم
~~است از کعب
# ~~و پیغمبر نهم بود و بیست ویکسال از ومهتر بود . مادرش حنتمة بنت هشام
~~خواهر
# ~~ابوجهل بود . در بیست و دوسالکگی مسلمان شد وسی وسهسال در اسلام بود.
~~پیغمبر(ص)
# ~~اورا فاروق لقب فرمود . جهت آنکه حق از باطل فرق کرد و دین اسلام
~~یذیرفت و اسلام
# ~~بدو قوت گرفت . بوصیت ابوبکر رضی الله عنه، درثالث عشرین اجمادی الاخر4
~~سنهآ
# ~~ثلاث عشر ، بخلافت نشست . خطبهآ بلیغ فرمود و گفت : ای مسلمانان خدای
~~تعالی
# ~~پیغمبر (ص) را وعده داده است که شرق و غرب جهان ، امت او را شود. قوله
~~تعالی :
# ~~لیظهره علی الدین کله ولو کره المشر کون5 ، خدای تعالی وعده خود خلاف
~~نکند .
# ~~کیست از شما که بجهاد عراق رغبت نماید؟ همه خاموش شدند الا ابوعبید بن
~~مسعود
# ~~ثقفی وطلحة ضبی6 [کفتند ما رغبت داریم7 . عمر خطاب امارت آن جنگ ایشان
~~را PageV01P174
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0208.png)

# ~~داد. صحابه گفتند کسیرا برما امیرمیکنی که اورا این مرتبت نبوده . عمر
~~رضی الله عنه
# ~~گفت خدای تعالی بدان سبب شمارا معزز کردانید که در کار دین و نصرت رسول
~~(ص) بر
# ~~اکابر و صنادید قریش و عرب مسابقت نمودید. ایشان نیز درین کار سبقت
~~کرفتند و
# ~~مثنی بن حارثه را با ابوعبید ثقفی1 و طلحهآ ضبی بعراق فرستاد و
~~ابوعبیدهآ جراح را بشام
# ~~امارت داد و خالد ولید را مأمور امر او گردانید . ابوقحافه پدر ابوبکر
~~رضی الله عنه در
# ~~سنهآ اربع عشر هجری در گذشت، نودوهفت سالعمرداشت . ابوعبیدهآ جراح با
~~دمشقیان
# ~~وحمصیان بنیمهآ مال صلح کرد . خالد ولیدرا بجنگ قنسرین فرستاد واوبحرب ms144
~~آنرا
# ~~مسخر کرد و معاویة بن ابوسفیان را به قیساریه فرستاد. اونیز [از جنگ
~~کردن آن
# 2 بستد وعمروعاص را به اجنادین فرستاد . اونیز بعد ازحرب بر آن مظفر شد .
# ~~از آنجا آهنگ بیت المقدس کرد. حاکم آنجا ارطبون بدوپیغام فرستاد که این
~~شهر
# ~~بردست کسی مسخر گردد که نام اوسه حرف باشد و نام تو باحرف اضافه چهار
~~است .
# ~~عمروعاص بعمر خطاب پیغام فرستاد . عمر عزیمت بیت المقدس کرد . چون
~~ارطبون
# ~~بشنید ، بمصررفت . قوم بیت المقدس بصلح پیش عمر رضی الله عنه آمدند .
~~عمر باایشان
# ~~صلح کرد وجزیه برایشان مقرر گردانید و عمرو عاصرا بجنک مصر فرستاد .
~~ارطبون
# ~~ازو بگریخت و بروم رفت . بعد از مدتی قیصر روم، صدهزار سوار به حمص
~~فرستاد ،
# ~~بجنگ ابوعبیدهٔ‌ جراح . خالد ولید بمدد او رفت . با رومیان جنگ کردند .
~~سیم روز
# ~~مظفر شدند و رومیان منهزم گشتند.
# درسنهآ سبععشر ، عمرخطاب ، خالد ولیدرا از شام بازخواند بسبب[ سخاوت
# ~~که در بیتالمال می کرد .4 درسنهآ ثمان عشر ابوعبیدهآ جراح در حمص، برنج
~~طاعون
# ~~در گذشت5 وعمر خطاب امارت شام به معاویة بن ابوسفیان داد وخود نیز عزم
~~شام کرد
# ~~و بسبب رنج طاعون که در آن ولایت بود، بمشورت صحابه از راه باز گشت.
~~معاویه PageV01P175
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0209.png)

# ~~عمرو عاص را بحکومت مصر فرستاد . اهل اسکندریه بجزیه صلح کردند و ملک
~~قبطیان
# ~~بجنگ عمر وعاص آمد . عمروعاص برومظفر شد .
# درعراق ، مثنی بن حارثه وابوعبید ثقفی بحیره آمدند ولشکر اسلام باایشان
# ~~ضمشد . ازعجم رستم فرخ زاد، جابان1 را بجنگ ایشان فرستاد . او بردست
~~مسلمانان
# ~~اسیر شد . لشکرعجم منهزم باز گشتند . بازنرسی و بعداز و جالینوس بجنگ
~~مسلمانان
# ~~آمدند و شکسته شدند . ولایت سواد کوفه درتصرف مسلمانان آمد ومردم دیهها
~~جزیه
# ~~قبول کردند . از عجم لشکر بسیار با بهمن جادو بجنگ مسلمانان آمدند .
~~ابوعبیدثقفی
# ~~درپای فیل کشته شد . بعداز و هفت تن بنوبت امیر می شدند و شهید می
~~کشتند تا مثنی
# ~~بن حارثه خود2 بجنگ آمد ms145 . بعد ازحرب بسیار مسلمانان هزیمت شدند و
~~بسیاری در
# ~~آب فرات غرقه گشتند . بهمن جادو درعقب مسلمانان میرفت . ایشان پنج روزه
~~راه
# ~~پس نشستند . به بهمن جادو خبر آمد که قومعجم بر پادشاه خروج می کنند و
~~ملک
# ~~متزلزل است. با در گاه رفت . بعد از فراغت از آن کار، اورا با فیروزان
~~بجنگ مسلمانان
# ~~فرستادند . ایشان جابان2 را درمقدمه بفرستادند . جابان بامتنی بن حارثه
~~حرب کرد
# ~~و کشته آمد، از عجم مهران بن ماذان را بجنگ مسلمانان فرستادند. جنگ
~~کردند .
# ~~اول شکست برمسلمانان افتاد . غلامیی ترسا از لشکر اسلام، مهران را بکشت
~~. لشکر
# ~~عجم منهزم گشتند . مسلمانان جسر بریدند تا هزیمتیان نتوانند کریخت .
~~قوم عجم
# ~~روی بازپس کردند جنگی سخت اتفاق افتاد. از مسلمانان قرب دوهزار شهید
~~شدند، اما
# ~~عاقبت اهل اسلام مظفر گشتند . مثنی بن حارثه خبریافت که عجمیان ببغداد
~~کددر آن
# ~~وقت دیهی بود، بازار کردهاند. برایشان تاختن کرد و خواستهآ بیقیاس
~~بغنیمت ببرد و
# ~~باملک سواد آمد.

PageV01P176

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0210.png)

# در عجم یزد کرد شهریار را پادشاهی دادند و او رستم فرخ زاد را بجنگ
~~مسلمانان
# ~~فرستاد . چونمردم سواد را دل با قوم عجم بود، از مسلمانان هر که درخانه
~~نزول کرده
# ~~بود، میزبان اورا بکشت . مثنی حارثه باز پس نشست . عمرخطاب رضی الله
~~عنه، سعد
# ~~وقاصرا، رضی الله عنه بجنگ عجم فرستاد. بوقت وصول اومثنی حارثه در گذشت
~~. سعد
# ~~و قاص پیغام نزد یزد کرد فرستاد که یامسلمان شود یاجزیه قبول کند یاجنگ
~~بیاراید.
# ~~یزد گرد از رسولان پرسید اینکه پوشیده اید چیست؟ گفت برد. گفت ملکما
~~بردید.
# ~~باز پرسید این که در پا دارید چیست ؟ گفتند نالین1 یعنی نعلین گفت ناله
~~درملک ما
# ~~افکندید. رسولانرا خوار گردانید وخاک برسر کرده از شهر بیرون کرد .
~~مسلمانان
# ~~آن را بفال نیکوداشتند و گفتند خاک عجم بعرب آوردیم. رستم فرخ زاد منجم
~~بود2
# ~~میدانست که دولت عجم سیری شدهاست و اخترعرب بقوت هرچه تمامتر. صلح می
~~طلبید
# ~~میسرنشد. ms146 ناچار بجنگرفت . درقادسیه جنگ کردند . سعد وقاص رنجور بود.
~~قعقاع بن
# ~~عمرو را امیر کرد . سه شبانروز جنک بود . عمرو معدی کرب آنجا مردی ها
~~کرد .
# ~~روزسیم23، رستم بر کنار فرات ، برتخت نشسته بود وچتر برسرزده . باد
~~چترش در آب
# ~~انداخت ، رستم از بیم گرما بر سایهآ شتران خزانه باستاد . لشکرش هزیمت
~~شدند .
# ~~مسلمانان خزینه غارت می کردند . مردی هلالنام بار شتری که رستم برسایهآ
~~ان بود
# ~~ببرید. بار بر پشت7 رستم آمد . از درد خودرا در آب انداخت . هلال بجست
~~و پایش
# ~~بگرفت و بیرون کشید وسرش ببرید . مسلمانان مظفر شدند . اموال بی قیاس
~~غنیمت PageV01P177
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0211.png)

# ~~کردند و آن حرب درسنهآ خمس عشر هجری بود وهم درینسال ، عمر خطاب رضی
~~اللهعنه
# ~~شهر بصره بنا کرد .
# در صفر سنهآ ست عشر ، سعد وقاص بجنگ یزد کرد رفت . یزد گرد به بند
# ~~مروحه1 بحدود عاقول گریخت. سعد و قاص با او جنگ کرد. یزد گرد بر آهنگ
~~خراسان
# ~~از عراق عرب روان شد . سعد وقاص بمیدان آمد و خواستهای آنجا و خزاین
~~اکاسره
# ~~برداشت. آلاتی دیگر که نفیستر بود، جدا کرد و باخمس دیگر خواسته، پیش
~~عمر
# ~~رضی الله عنه فرستاد . عمر قبول نکرد و باییش سعد فرستاد تا بر لشکر
~~قسمت کرد .
# ~~شصت هزار مرد بودند، هریکرا دوهزار دینار رسید. درین جنگ، شش هزار
~~مسلمان
# ~~شهید شدند و از عجم خلقی بی شمار کشته کشت . فیل سفید کسری درین جنگ
# ~~کشته کشت.
# عمرخطاب رضی الله عنه درسنه سبع عشر . تاریخ هجری که اکنون درمیان
# ~~مردم متداولست وضع کرد .
# سعد وقاص ، برادر خود هاشم را برعقب یزد گرد بفرستاد . در حلوان2 از
# ~~عجم ، مهران با لشکری سار نشسته بود. جنگ کردند . مسلمانان مظفر شدند .
# ~~هاشمسپاه باعقبهآ حلوان برد. ازعجم لشکری با پهلوانی حبش3 نام آنجاحرب
~~کردند
# ~~لشکر اسلام مظفر شد وتسامت عراق عرب در تصرف مسلمانان آمد . عجمیان از
~~عقبهآ
# ~~حلوان بگذشتند. خبر بسعد وقاص آمد که جمعی جهودان عرب ms147 با رومیان متفق
# ~~شدهاند و بر قلعهٔ‌ تکریت مستولی شده . سعد وقاص لشکر بجنگ ایشان
~~فرستاد . در
# ~~چهل روز ، بیست وچهار نوبت جنگ کردند . عاقبت جهودان عرب ، مسلمان شدند
~~و
# ~~بشب مسلمانان را در حصار راه دادند تا رومیان را بکشتند . از تکریت
~~تاموصل مسخر PageV01P178
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0212.png)

# ~~گشت . سعد وقاص بولایت جزیره و رها که بهدیار بکر مشهوراست ، لشگر
~~فرستاد .
# ~~بیشتر بجزیه صلح کردند ، مگرقوم بنی تغلب که بروم بگریختند . عمر خطاب
~~رضی الله
# ~~عنه، پیش قیصر فرستاد که اکر ایشانرا اینجا نفرستی، همه رومیان که درین
~~ملکاند
# ~~در معرض سخط باشند. قیصر ایشان را پیش عمر خطاب رضی اللهعنه فرستاد.
~~عمررضی الله عنه
# ~~موجب کریختن پرسید. گفتند ازجزیه ننگ داشتیم برما ز کوة معین کن.
~~عمررضی الله
# ~~عنه همچنین کرد. سعدوقاص در کوفه عمارتی عالی ساخت . آنرا سرای سلطان
~~گفتند1
# ~~عمررضی الله عنه اورا از آن منع کرد. درسنه احدی وعشرین از و کله ، پیش
~~عمر رضی الله
# ~~عنه آمد . اورا باز خواند . سعد وقاص، عبدالله غطفان را بر کوفه امیر
~~کرد و بمدینه
# ~~رفت . چون در ری ، یزد گرد بشنید که سعد وقاص باز گشت ، لشکر جمع کرد .
# ~~صدو پنجاه هزار سوار گرد آمدند . ایشان را به نهاوند پیش فیروزان
~~فرستاد و اورا
# ~~جنگ مسلمانان فرمود . مسلمانان از کثرت ایشان بترسیدند . به عمر رضی
~~الله عنه ییغام
# ~~فرستادند ومدد خواستند. او درین کار باصحابه مشورت کرد . طلحه کفت امیر
~~المؤمنین
# ~~را بنفس خود حرکت باید فرمود تاجواب دشمن گفته شود . عمر رضی الله عنه
~~اززبیر
# ~~عوام رضی الله عنه مشورت طلبید ، همین جواب داد . از مرتضی علی علیه
~~السلام پرسید
# ~~گفت آنچه ایشان گفتند مرا پسند نمی آید . جهت آنکه تو بسر2 مسلمانانی؛
~~اگر
# ~~بر امیران شکست افتد ، تو تدارک توانی کردن ومدد فرستادن اما اگر شکست
~~بر تو
# ~~افتد، تدارک پذیر نباشد . عمر رضیالله عنه این رأی پسندید و ازو تدبیر
~~پرسید .
# ~~گفت دوثلث از لشکر کوفه ms148 و بصره بمدد ایشان فرست . عمر رضی الله عنه ،
~~نعمان بن
# ~~مقرنرا با اکابر عرب و آن سیاه ، نامزد آن جنگ کرد و گفت اگرنعمان کشته
~~شود،
# ~~حذیفة بن الیمان امیر باشد و اگر او نیز کشته شود ، جریر بن عبدالله
~~امیر باشد .
# ~~فیروزان بر صحرای نهاوند ، برراه مسلمانان خسک آهنین ریخت . مسلمانان
~~از آن
# ~~آگاه شدند . دوماء توقف کردند تاعجم پیش دستی نماید . چون نمی کردند.
~~مسلمانان
# ~~دو منزل باز پس نشستند . عجم تصور کردند که مسلمانان بگریختند ، درعقب
~~بیامدند PageV01P179
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0213.png)

# ~~نعمان بن مقرن رو بازپس کرد وجنگ درپیوست . مسلمانان مظفر شدند. نعمان
~~شهید
# ~~گشت وحذیفة امیرشد . فیروزان را در کریز بکشت. سپاه عجمیان را در آن
~~خسک
# ~~آهنین اکثر اسبان مبتلا شدند و نهاوند و دینور مسلمانانرا مسخرشد . عمر
~~رضی الله عنه
# ~~ابوموسی اشعری را باستخلاص خوزستان فرستاد . هرمزان ملک شوشتر با
~~مسلمانان
# ~~هشتاد مصاف بکرد . عاقبت اسیرشد . اورا پیش عمر رضی الله عنه آوردند .
~~حکم بقتل
# ~~او فرمود . زبیر عوام وانس بن مالک و ابوسعید خدری ، درخدمت عمر رضی
~~الله عنه
# ~~بودند . هرمزان آب خواست، بدادند . هرمزان از ترس نمی یارست خوردن .
~~عمر
# ~~رضی الله عنه گفت «لابأس لک حتی تشربه» . هرمزان آب بریخت . عمر بقتل
~~او اشارت
# ~~کرد . هرمزان گفت بعداز امان ، قتل نشاید کرد . عمر گفت امان کی دادم؟
~~گفت
# ~~آنچه گفتی امان بود . عمر رضی الله عنه از صحابه پرسید گفتند راست می
~~گوید. عمر
# ~~دست از و بداشت تا قاتل مقتول شد و هرمزان درقصداوبا ابولؤلؤة متفق کشت
~~. عمر
# ~~رضی الله عنه تمامت عراق عرب وقف کرد وعماربن یاسررا والی آنجا گردانید
~~و خراج
# ~~مقرر کرد . بهرجریبی نخل، ده درم مقرر کرد وهر چهل نخل ، جریبی گرفت و
~~بهر
# ~~جریبی زرع همچنین واهل ذمت را بسه مرتبه فرو نهاد : بر درویش دوازده
~~درم و بر
# ~~متوسط1 بیست وچهار درم و برتوانگر چهل وهشت درم جزیه مقرر کرد. عمررضی
~~الله
# ~~عنه، پسر خود ms149 عبید الله را بااکابر عرب بعراق عجم فرستاد . در همدان با
~~نبیرهآ بهرام
# ~~چوبین جنگ سخت کردند وهمدان مستخاصشد . از همدان ، بولایت ری شدند . در
# ~~ناحیت قها2 با ساوش نامی ازامراء عجم جنگ کردند و ری نیز مستخلص شد .
~~مردم PageV01P180
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0214.png)

# ~~دماوند بجزیه صلح کردند . عبیدالله بن عمر ، نعیم بن نعمان بن مقرنرا
~~برعقب یزد گرد
# ~~بفرستاد بجانب جرجان و خود عازم اصفهان شد . اصفهانیان بجزیه صلح کردند
~~. به
# ~~کرمان رفت . کرمانیان مردم کوچ و بلوچ بمدد خواندند . عبیدالله باایشان
~~حرب کرد
# ~~بجزیه1 شهر کواشیر که دارالملک کرمان است ، مسخر گردانید ، بسیستان
# ~~رفت. حاکم آنحا حصاری شد . عبیدالله ولایت حدود سیستان مسخر کرد چون
~~حاکم
# ~~سستان دید که شهر چون خیمهٔ‌ بیطناب شد ، صلح کرد . عبیدالله عزم مکران
~~کرد.
# ~~ملک مکران ازحا کم سند مددخواست . هردو متفق شدند . عبیدالله بریشان
~~شبیخون
# ~~زد وظفر یافت . از عمر خطاب رضی الله عنه اجازت خواست تا از آب سند
~~بگذرد .
# ~~عمر اجازت نداد وآن احوال درسنهٔ‌ اثنی و عشرین بود .
# عمر رضی الله عنه ، بکیربن2 عبدالله را با امرا وسپاه فراوان ، به جانب
# ~~آذربیجان فرستاد. آنجا باسیاه عجم مهترشان ، اسفندیار جنگ کردند .
~~اسفندیار
# ~~اسیر شد . اورا مقید می داشتند تا دیگران رام میشدند3 . آفربیجان مسخر
~~شد .
# ~~بکیربن عبدالله ، عتبة بن فرقد4 را امارت ولایت و ابودجانه سماک بن
~~خرشة الانصاری
# ~~را امارت لشکرداد و بجانب اران شد و فول خدا آفرید بر آب ارس بساخت و
~~آن احوال
# ~~درسنهآ خمس وعشرین بود .
# بکیربن عبدالله، تا5 در بند خزران برفت و تمامت بلاد و مواضع اران و
# ~~موغان و گشتاسفی و شروان، بعضی بجنگ و بعضی بصلح مسخر گردانید و بامردم
~~دربند
# ~~صلح کرد ، بشرط آنکه بمالخود شر کفار دشت خزر از مسلمانان باز دارند و
~~سراقة
# ~~وعبدالرحمنرا آنجا بنشاند وخود عزم گرجستان9 کرد . عبدالرحمن در دشت
~~خزر
# ~~رفت وتا دویست فرسنگ برفت و مردم بسیاررا در دین اسلام آورد و بکیر بن ms150
~~عبدالله باه ردم
# ~~گرجستان ، بجزیه صلح کرد و بعضی را در اسلام آورد . عمر خطاب رضی الله
~~عنه ، PageV01P181
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0215.png)

# ~~احنف بن قیسرا با سپاهی فراوان بطلب یزد گرد شهریار فرستاد. احنف از
~~عقبهآ حلوان
# ~~باصفهان رفت واز آنجا1 براء طبس گیلکی بیرون آمد وبه هری رفت؛ بحرب
~~آنرا
# ~~بستد وبهمرو ونشابور وبلخ ودیگر بلاد خراسان ، لشکر ها فرستاد و بعضی
~~بحرب و
# ~~بعضی بصلح مسخر کرد . میان او ویزد کرد شهریار درمرو رود2 ، دو ماه حرب
~~بود .
# ~~یزد گرد از و بکریخت وپناه باماهوی سوری برد که امیرلشکر او بود و بحکم
~~او کشته
# ~~شد، چنانکهذ کررفت . بعد از انهزام یزد گرد، اکثر خراسان، مسلمانان را
~~مسخر3
# ~~گشت و آن احوال درسنهآ اثنی و عشرین بود.
# عمرخطاب رضی الله عنه عثمان بن ابی العاص و ساریه را با امراء عرب و سپاه
# ~~مسلمانان باستخلاص فارس فرستاد . در آنجا حا کمی، شهرک نام ، بود. با
~~مسلمانان
# ~~جنک کرد . لشکر فارس ، سلاح تمام آهن پوشیده بودند، چنانکه فروغ میزد .
~~اهل
# ~~اسلام از ترتیب ایشان اندیشناک شدند . حق تعالی نصرت داد . شهرک و پسرش
~~در آن
# ~~جنگ کشته شدند . درولایت فسا و دارا بگرد دو ماه حرب بود . عاقبت
~~مسلمانان مظفر
# ~~شدند و فارس در تصرف اهل اسلام آمد . درین جنگ مسلمانان ، دردامن کوهی
~~دردست
# ~~کفار زبون خواستند شد . عمرخطاب رضی الله عنه درمدینه ، در حالت خطبه
~~کردن،
# ~~واقف آن حال شد . گفت «یاساریة الجبل الجبل ، ، ساریه بقدرت خدای تعالی
~~اواز
# ~~عمر بشنید . بامسلمانان پناه با کوه داد4 و از کفار خلاص یافت . بعضی
~~کویند این
# ~~معنی در کوه نهاوند بوده است و در کوه نهاوند غاریست ، این آواز از آن
~~غار بگوش
# ~~ساریه رسید. اکنون آن غارجهت5 تبرک معطر6 میدارند ومن آنرا زیارت کرده
~~ام.
# ~~ابی بن کعبرا باعمر رضی الله عنه دعوایی بود . عمر بحکم قضا پیش زیدبن
~~ثابت رفت
# ~~و بجواب دعوی اوقیام نمود و بمنصب خلافت ملتفت نشد ms151 . قوم بنی تغلب در
~~ادای ز کوة PageV01P182
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0216.png)

# ~~امتناع مینمودند. تغلیظرا ز کوة ازیشان مضاعف1 بستد تا دیگران را
~~اعتبار باشد .
# جهودان خیبر که پیغمبر(ص) ایشانرا ببرزیگری درخیبر گذاشته بود و
# ~~بخط امیر المؤمنین علی علیه السلام ، شرط نامه نوشته بود، بجرمی که
~~ازایشان مشاهده
# ~~کرده بود ، از خیبر اخراج کرد . ایشان مرتضی علی علیه السلام را بشفاعت
~~بردند،
# ~~مقبول نیفتاد . بدین سبب جهودانرا بامرتضی علی علیه السلام بهتر باشد
~~که باعمر.
# نماز تراویح بجماعت گزاردن او نهاد و درتقویت دین اسلام غایت مساعی
# ~~مبذول داشت و راستی آنکه بسعی عمر2 ، اعلام اسلام تااقصی مشرق ومغرب
~~برسیدو
# ~~اکثر ربع مسکون بنور مسلمانی منور گشت و اقطار آفاق از شر شرک و کفر و
~~بدعت یاک
# ~~شد وآوازهآ عمری درجهان شایع کشت .
# کعب الاحبار عمررا رضی الله عنه گفت چنانکه در توریت خواندهام ، عمرت
# ~~سهروز [مانده است]3 . عمر چون در خود رنجی نمی دید، تصور فجأة کرد و
~~گفت
# ~~« رضینا بقضاءالله وقدره » . درهمان روز ابولؤلؤة فیروز یهودی5 غلام
~~مغیرة بن شعبه و
# ~~بقولی غلام خالدولید ، بشکایت صاحبش پیش او آمد و گفت خواجه ام خراج
~~زیادت
# ~~ازمن میخواهد . عمر کفت چند میستاند ؟ گفت هرروز چهاردرم . پرسید چه
~~پیشه
# ~~میدانی ؟ چندییشه برشمرد . عمر گفت بدین ییشها بسیار نیست . پس گفت
~~شنیده ام
# ~~که آسیای1 بادی میتوانی ساخت . میباید جهت من یکی بسازی گفت جهت تویکی
# ~~بسازم که درشرق و غرب از آن باز کویند. عمر با اصحاب گفت مرا وعدهآ
~~کشتن میدهد.
# ~~گفتند چون چنین است بدفع او قیام فرمای. گفت پیش از قتل قصاص نباشد.
~~ابولؤلؤة
# ~~فرصت نگاه داشت و در اواخر ذی الحجة سنهآ ثلاث و عشرین بوقت صبح (
~~باتفاق8 PageV01P183
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0217.png)

# ~~هرمزان ] اورا شش زخم زد1 . عمررضی الله عنه بدان در گذشت . ابولؤلؤة
~~یازده کس
# ~~دیگر را زخم زد نه از آن بمردند. دو مرد از بنی اسد یکی سپری بر
~~ابولؤلؤةزد،
# ~~بیفتاد. دیگری بکارد گلویش ببرید و ms152 بکشت .
# عمر رضی الله عنه ، عیدالرحمن عوف را گفت تامردم را امامت کرد . پس صحابه
# ~~را جمع کردو گفت قتل من شما فرمودید ؟ همه سو کند خوردند که مارا ازاین
~~خبر
# ~~نیست . گفت الحمد لله که من غیر این امت نیستم و بدست جهودی و گبری
~~هلاک شدم
# ~~ونظر برابولؤلؤة وهرمزان داشت . چون اورا جراحت رسید سخن کعب الاحبار
~~بایادش
# ~~آمد و گفت و کان امرالله مقدورا2 وازعایشه رضی الله عنها اجازت خواست
~~ووصیت کرد
# ~~که بعد از وفاتش نیز اجازت خواهند و اورا در پهلوی ابوبکر رضی الله
~~عنهما ، ییش
# ~~پیغمبر (ص) دفن کردند و کارخلافت برشوری افکند و گفت نمی خواهم که بزند
~~کی
# ~~ومرد گی عهدهآ خلافت برمن باشد واین شش کس را : عثمان عفان و مرتضی علی
~~(ع)
# ~~وطلحه و زبیر وسعد وقاص وعبدالرحمن عوف معین کرد که شایستهآ خلافتاند:
~~الادر
# ~~هریکی سببی میبینم که بدان سبب تفویض نمی کنم . عثمان خویشاوند دوست
~~است.
# ~~بار3 بگردنش فرو کنند و مرتضی علی (ع) مزاح دوست است و خلافت را جدباید
~~و طلحه
# ~~متلف است خلافت را محافظت مال باید، زبیر عوام تند خوست : خلافترا رفق
~~و مدارا
# ~~باید. سعد و قاصشکار دوست است و متعقدتیر و کمان و عبدالر حمن عوف
~~خویشتن دار است
# ~~ودر خلافت ازحرب و زخم نا گزیر باشد. امااگر ابوعبیدهآ جراح یاسالم
~~زنده بودندی
# ~~بدیشان دادمی و ابوطلحه زیدبن سهل انصاریرا باپنجاه سرهنگ معین کرد و
~~گفت
# ~~تا سه روز این جماعت رامهلت است . اگر روز چهارم یکی را بخلافت معین
~~نکرده PageV01P184
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0218.png)

# ~~باشند، همه را سیاست کن وتا خلیفه معین گشتن1 ، صهیب ، مسلمانانرا
~~امامت کند.
# مدت خلافت عمر رضی الله عنه دمسال بود وشش ماء و هفت روز ومدت عمرش
# ~~پنجاه و پنجسال. درمدت خلافت، ده حج گزارد . اورا شش پسر بود : اول 2
~~عبدالله و حفصه
# ~~حرم رسول (ص) هم ازمادر او بود . او با پدرهم بکود کی مسلمانشد وتا ms153
~~زمان عبد الملک
# ~~مروان درحیات بود . بمکه در گذشت . هشتادوچهار سال عمر داشت. دومزید از
~~ام کلثوم
# ~~بنت فاطمة بنت رسول الله (ص) واین زید را در کوفه بغلطی بکشتند و مادرش
~~همان
# ~~لحظه در گذشت چنانکه وارث ومورث معلوم نگشت . سوم عبیدالله بعهدپدر
~~فتوح بسیار
# ~~کرد . درحرب صفین برطرف معاویه همانجا کشته شد. چهارم عاصم فاضل و خیر
~~بود.
# ~~درسنهآ سبعین متوفی شد. پنجم مجیرواورا فرزندان بسیار بودند ، اما نسلش
~~نماند. ششم
# ~~ابوشحمه عبدالرحمن ، پدرش او را در حد خمر خوردن بکشت . حد تمام نشده
~~بود ،
# ~~که بمرد. بعد ازموت نیمهآ حد دیگربزد3 . اول کسی که اورا امیر المؤمنین
~~خواندند
# ~~عمر بود . جهت آنکه ابو بکر را رضی الله عنه خلیفه رسول الله خواندند و
~~اورا در اول
# ~~خلیفة خلیفة رسول الله می گفتند . مغیرة بن شعبه گفت این خطاب بمرور
~~ایام درازشود
# ~~ما مؤمنانیم و او امیرما و اولیتر که ما اورا امیر المؤمنین بخوانیم .
# مرتضی علی وعید الرحمن و زید بن ثابت و زیدبن ارقم کاتبان او بودند و زید
~~بن
# ~~احنف درمدینه و شریح بن حارث کندی در کوفه وقیس بن ابی العاص تیمی4 و
~~کعب بن
# ~~یسار5 در مصر قاضی او بودند . رافع مولی عمر حاجبش بود و اول کسی که
~~دره داشت او
# ~~بود . گویند چون عمرخطاب را بخاک سپردند ، ازهوا آوازی شنیدند که این
~~ابیات
# ~~بخواند : PageV01P185
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0219.png)

# لیبک علی الاسلام ماکان با کیا %~% فقد اوشکوا هلکی وماقدم العهد
# و ادبرت الدنیا و ادبر خیر ها %~% و قدملهامن کان یؤمن بالوحد
# امیر المؤمنین عثمان
# ذی النورین رضی الله عنه ابن عفان بن ابی العاص بن امیة بن عبدالشمس بن
# ~~عبد مناف، ششم است از عبد مناف و رسول (ص) پنجم بود[ و هفت سال از
~~ومهتر1 . مادر
# ~~او اروی دختر بیضا عمهآ رسول بود. [درسی وسه سالگی2 مسلمان شد. وچهل
~~وهشت
# ~~سال دراسلام بود.3 . چون عمر خطاب، کارخلافت بشوری افکند، عبدالرحمن
~~خود
# ~~را ms154 ازخلافت بیرون افکند. عباس، مرعلی .ا گفت تو نیز خود را بیرون افکن
~~مبادا
# ~~بتو ندهند و ازین کار، عاری باشد. علی نشند. عبدالرحمن، علی را گفت بر
~~توبیعت کنم
# ~~بمتابعت کلام خدا و رسول وسیرت شیخین. عمر وعاص کید کردتاعلی بسیرت
~~شیخین
# ~~تن درنداد و گفت باجتهاد خود قبول کنم . عبدالرحمن همین معنی برعثمان
~~عرض کرد.
# ~~عمروعاص اورا ترغیب کرد تا قبول کرد .4 عبدالرحمن باز با علی رجوع کرد،
~~همان
# ~~جواب داد گفت بیعت کنم عثمانرا. علی گفت خارالله لنا وله. کار برعثمان
~~قرار گرفت
# ~~و نکتهآ سیرت شیخین بر علی پوشیده شد . چه چون عثمان در بعضی امور
~~باجتهاد و
# ~~رأی خود کار کرد، اورا گفتند چرا از سیرت شیخین تجاوز میکنی؟ گفت نمی
~~کنم. ایشان
# ~~باجتهاد ورأی خود کردنده من نیز همان می کنم چمان سیرت شیخین باشد.
~~درحالت
# ~~وفات عمرخطاب، عبیدالله عمر، هرمزان اهوازی را که از تبع بنی هاشم بود،
~~بسبب خون
# ~~عمر خطاب کشته بود. بنی هاشم خواستند که قصاص کنند. عمر وعاص گفت در
~~جهان
# ~~آوازه شایع گردد که خلیفهآ وقت را بکشتند و مسلمانان پسرش را نیز
~~بکشتند. موجب
# ~~شکست اسلام باشد
# عثمان رضی الله عنه دیت خون هر مزان از بیت المال بداد و حکم کرد که
~~کارداران5 PageV01P186
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0220.png)

# ~~عمر، برقرار، برسرکارباشتد وتا یک سال هیچ کس را معزول نکرد . چون
~~خلافت برو
# ~~قرار گرفت، خویشان خود را بکارها نامزد کرد و بامارت ولایات فرستاد.
~~خبر آمد که
# ~~قوم اسکندریه مرتد شدند. عمر وعاصرا مصر و اسکندریه داد و آنجا فرستاد.
~~عمر وعاص
# ~~آن ولایت را رام کرد و باسلام آورد. عثمان عفان برادر مادری خود،
~~ولیدبن عقبه را بر
# ~~عراقین و آذربیجان امیر کرد و او جماعتی را که نافرمانی کردند ، درطاعت
~~آورد و
# ~~سلمان1 باهلی را بجنگ ولایت ارمن فرستاد و او از آنجا خواستهآ بی نهایت
# ~~آورد2 . چون خبر وفات عمر بروم رسید، قیصر لشکر بشام ms155 فرستاد، بجنگ
~~معاویه.
# ~~عثمان، عبدالله ابی سرح23 وعبدالله زبیر را بمدد بفرستاد ، چون فریقین
~~بهم رسیدند ،
# ~~عیدالله زبیر باعبدالله ابی سرح گفت لشکرروم وفرنگ بسیاراست وسپاه
~~مسلمانان اندک،
# ~~بریشان بحیله مظفرتوان گشت. درین روز که هنوز وعدهآ حرب نرسیده ، توبا
~~لشکر
# ~~برنشین و منتظر باش. چون آواز تکبیر بشنوی، برلشکرروم و فرنگزن تامن با
~~سیسوار،
# ~~برسم رسولان بروم مگر پادشاهشان را هلاک توانم کرد که خبر یافتم او از
~~لشکرجدا
# ~~شده، درسایبانی از پرطاوس بادومطربه نشسته است. عبدالله ابی سرح مستعد
~~شد و
# ~~عبدالله زبیر برسم رسل برفت . لشکر فرنگ راهش بازدادند . چون نزدیک
~~پادشاه
# ~~رسیدو آن سی مردرا گفت. شمامیان من ولشکرروم و فرنگ بایستید تا بر حال
~~من و اقف نشوند
# ~~واگر قصد من کنند، شما زمانی ایشان را موقوف دارید تا من کار خود بکنم
~~و اسب
# ~~بتاخت. قیصر دانسب که او سر جنگ دارد. خواست تاسوارشود و بکریزد .
~~عبدالله زبیر
# ~~میان او و اسبش در آمد و تیغی زد چنانکه دستش از دوش بیفتاد . آن دو
~~کنیزک خود را
# ~~براوانداختند . هرسه را بزخم تیغ بکشت و تکبیر کرد. آن سی سوار آواز
~~تکبیر بلند
# ~~کردند. عبدالله ابی سرح بالشکر در آمد ولشکرروم وفرنگ را بهم بر
~~شکستند. قرب
# ~~ده هزار آدمی بتیغ آمد . لشکری چنان عظیم از دلاوری عبدالله ز بیر
~~شکسته شد و از PageV01P187
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0221.png)

# ~~شهرهای روم چندی در تصرف مسلمانان آمد که حد نداشت. عبدالله ابی سرح،
~~بهاندلس1
# ~~رفت و آن ولایت مسخر کرد . در سنهآ ست و عشرین، عثمان سرائی چند در
~~حوالی
# ~~حرم مکه بخرید و اضافت مسجد کرد. درسنه تمان و عشرین، خبر آمد که
~~خراسانیان
# ~~نافرمانیمی کنند سعد بن عاص را بفرستاد تا ایشان را رام کرد و هم درین
~~سال درمیان
# ~~مسلمانان در قرائت قرآن اختلاف عظیم پدید آمد، چنانکه هر قومی دیگری را
# ~~کافر می خواندند . عثمان قرآن برین صورت که اکنون در مصحفها مسطور است
~~،
# ~~جمع ms156 کرد و دیگر نسخها را ناچیز کرد.2
# در سنهآ ثلثین، انگشتری پیغمبر از دست عثمان. در چاه اریس2 افتاده
~~چندانکه
# ~~جستند نیافتند وهم درین سال، معاویه درقسطنطنیه غزا کرد.
# درسنهآ اثنی و ثلثین، از روم لشکر بجنگ مسلمانان آمد. در دریا، عبدالله
~~ابی-
# ~~سرح ومسلمانان با ایشان حرب کردند و مظفر شدند. عبدالله سبا یهودی:
~~درعهد عمر
# ~~خطاب رضی الله عنه مسلمان شده بود، اما همچنان حقد یهودی دردلش بود.
~~میخواست
# ~~که در کاراسلام شوری افکند وفتنه ای انگیزد . صلابت عمری مانع فکر
~~اندیشهآ او بود
# ~~و دستش نداد. در عهد عثمان فتنه انداخت وروشهاء عثمان که خلاف سیرت
~~شیخین بود،
# ~~بهانه ساخت ومسلمانان را برعثمان آغالید و در خاطر مردم متصور گردانید
~~که خروج
# ~~برعثمان عبادتست. گروهی از مصر وجمعی از بصره و کوفه بسخن اوفریفته
~~شدند و
# ~~بهمدیگر مراسلات نوشتند وفتنه بالا گرفت. مصریان، پیش مرتضی علی،
~~ترددمیکردند
# ~~و بصریان پیش زبیر عوام و کوفیان پیش طلحه و نصیحت آن اکابر ایشان را
~~مفید نمی آمد.
# ~~آن جماعت باهم قرار دادند که عثمان را الزام کنند تا خود را خلع کند
~~والابکشند.
# ~~بغوغاء عام ، برعثمان خروج کردند و محمد بن ابوبکر و مالک اشتر و عدی
~~حاتم PageV01P188
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0222.png)

# ~~طائی و عماربن یاسرو کنانة بن بشر مصری وسودان بن حمران1 وعبدالرحمن بن
# ~~عدیس 2 و عمروة بن نباع 3 وعمرو بن حمق4 ، با ایشان متفق شدند وبر
~~عثمان
# ~~حجتها گرفتند :
# اول آنکه رسول (ص) وابوبکر وعمر درعرفات نماز قصر کردند، عثمان نماز
# ~~تمام کرد. جواب داد که چون کاردین بزرک شد و خلایق شرق وغرب باسلام در
~~آمدند
# ~~و در عرفات مجتمع میشوند، اگر نماز تمام نکردمی، گروه ولایات دور تصور
~~کردندی که
# ~~نمازچنان می باید کرد وسبب قصرندانستندی.
# دوم آنکه رسول (ص) و شیخین، ابوذرغفاری را مکرم داشتندی. بسبب تنازع
# ~~که اورا برسر گفتن بیت مال الله و بیت مال المسلمین ، در شام با معاویه
~~بود و گفت ms157
# ~~مال الله بدین سبب می کوئی تا بدل خود خرج کنی وجواب درعرصات با خدا
~~باید
# ~~گفت، بیتمال المسلمین میباید خواند وجواب در دنیا با مسلمانان می باید
~~کفت و
# ~~بدین سبب بخشم از شام با مدینه آمد . عثمان اورا ازمدینه براند تا
~~دردیهی2 خراب
# ~~مقام کرد. عثمان جواب داد که ابوذر ، در روی من سخنان درشت گفت. اورا
~~ازمدینه
# ~~بسبب آن دور کردم تا مبادا بچیزی سرایت کند که در اسلام خللی ظاهر شود.
# سیم آنکه ز کوة مخداوندان مال بگذاشت تا بدل خود میدادند وپیش از آن
# ~~ز کوة را عمال بود . جواب داد که عمال مال تلف می کردند و مطالبت آن با
~~کراه و
# ~~اجباری می کشید ومتعذر میشد. در دست متمولان بگذاشتمتا بخود حمل بیت
~~المال
# ~~کنند واز ایشان توان ستدن.
# چهارم آنکه حکم بن العاص ومروان بن الحکم را رسول (ص) بسبب نفاقی
# ~~که دریشان مشاهده فرموده،1 ازمدینه بیرون کرده بود. او باز آورد. جواب
~~داد که
# ~~دروقت مرض رسول (ص) از و اجازه خواستم تا ایشان را باز آورم. اجازت
~~فرمود، این سخن PageV01P189
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0223.png)

# ~~با ابوبکر وعمر گفتم . کواهی دیگر خواستند، نبود. چون خلافت بمن رسید و
~~علم من
# ~~بدان اجازت محیط بود، باجازت رسول(ص) ایشان را باز آوردم .
# ینجم آنکه عطا بر بنی امیه زیادت کرد و معاش ایشان فراخ کردانید جواب
# ~~داد که همگنان را معلوم است که حق تعالی مرا مال و ثروت داده است و من
~~پیوسته
# ~~صلت رحم محافظت می کنم و کردهام . اکنون که عمر بآخر رسید، ازین سیرت
# ~~پسندیده چگونه تجاوز کردمی . اما والله که از بیت المال، هیچ بدیشان
~~نداده ام و از
# ~~خاص خود داده ام [ هرچه داده ام1
# ششم آنکه نسخهای چند از قرآن بیاض کرد و[باقی نسخها را]2 بسوخت.
# ~~جواب داد که از اطراف جهان مینوشتند که در روایات قرآن اختلافست.
~~نخواستم
# ~~بدین واسطه در اسلام فتنه افتد. آن را جامعی ms158 ساختم ونسخهاء مبتر بسوختم
~~تا زبان
# ~~طاعنان دردین دراز نشود.
# هفتم آنکه ابوبکر حرمت رسول (ص) را یک درجه از منبر فروتر آمد وعمر
# ~~حرمت ابوبکر را یک درجه از و فروتر. عثمان با جاء رسول رفت. جواب داد
~~که اگر
# ~~این قاعده مستمر داشتمی، بتدریج خطبا را درچاهی بایستی [رفت و خطبه
~~کرد.
# هشتم آنکه حجاب ونواب را بردربنشاندی. جواب داد که چون کار دولت و
# ~~دین بزرگ شد، جهت دفع فرصت بددینان محافظت جان خود کردم.
# نهم آنکه چهارپایان مردم را از خوردن گیاه صحراء بقیع منع کردی .
# ~~جواب داد جهت چهار پایان بیت المال آن را رعایت کردم تا ایشان را علف
~~باشد و
# ~~تلف نشوند.
# دهم آنکه انگشتری رسول (ص) گم کردی . جواب داد که بحضور صحابه در
# ~~چاه اریس افتاد و چندانکه جستم نیافتم و از آن شرف محروم شدم.
# چون عثمان رضی الله عنه، هریک را جوابی بسزا گفت، بسعی مرتضیعلی(ع)
# ~~قنته فرونسست وخوخا باز کشت. جماعت مصریان در راه غلام عثمان رضی الله
~~عنه را PageV01P190
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0224.png)

# ~~دیدند بانامهای بخط مروان خکم و نشان عثمان بحاکم مصر نوشته بقتل ایشان
~~.
# ~~باز گشتند و غوغا غلو گرفت. بر سراو رفتند و چهل روزاو را در خانه
~~محصور گردانیدند
# ~~بمرتبهای که گفت هر که از غلامان سلاح بیندازد وجنگ نکند، ازمال من
~~آزادست.
# ~~عاقبت درخانه بسوختندودر رفتند. در ثامن عشرذی الحجة سنهآ خمس وثلثین
~~او را شهید
# ~~کردند. قرآن می خواند. خونش بر مصحف چکید، برآیت فسیکفیکهم الله1
~~[ودرین
# ~~معنی از رسول (ص) مرویست : قال یا عثمان تقتل و انت تقرأ القرآن سورة
~~البقره تقطر
# ~~قطرة من دمک علی فسیکفیکهم الله2
# قاتل او بروایتی جبلة بن الایهم البصری و بروایتی کنانة بن بشر و این
# ~~اولین فتنه است دراسلام. چون شهید شد، هشتاد ویک ساله بود واو را [بپای
~~مزبله3
# ~~کشیدند. بنی امیه از مرتضی علی رضی الله عنه اجازت خواستند تا بشب او
~~را ms159 در بقیع
# ~~دفن کردند.4 مدت خلافتش یازده سال و یازده ماه و نوزده روز . او را
~~یازده پسربودند
# ~~اول عمر وبزر گترین فرزندان او بود، به منی در گذشت . دوم عبدالله اکبر
~~سیم عبدالله
# ~~اصغر ازرقیه بنت رسول الله (ص)، او را درشش سالگی خروسی منقار در چشم
~~زد، بدان در
# ~~گذشت. چهارم ابان راوی حدیث است . در حرب جمل با عایشه رضی الله عنها
~~بود.
# ~~بنجم خالد، مصحف که خون عثمان رضی الله عنه بر آنجا ریخته شد ، در دست
~~او و
# ~~فرزندانش بود. ششم سعید از قبل معاویه حا کم خراسان بود، هم آنجا کشته
~~شد. هفتم
# ~~عمر. هشتم ولید نهم شیبه5. دهم مغیره یازدهم عبدالملک، بطفلی نماند.
# بنی امیه، امیر المؤمنین علی رضی الله عنه را، بخون عثمان متهم کردند. او
~~گفت
# ~~من در میان رکن و مقام، پنجاه سو گند خورم که عثمان را من نکشتم و
~~نفرمودم PageV01P191
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0225.png)

# ~~و بدان هم داستان نبودم لکن کشند گان او بر من غلبه کردند و بسخن من بر
# ~~نمی گشتند. 1
# عثمان رضی الله عنه درخلافت ده حج پیاپی کرد و آخرین سنهآ اربع وثلثین .
# ~~کاتبش مروان حکم بود وقاضی، کعب بن سور و عثمان قیس وحاجب، حمران مولی
~~او
# ~~وصاحب شرط، عبدالله بن ربیعه تمیمی.
# امیر المؤمنین علی علیه السلام
# عم زادهآ رسول الله، مادرش فاطمه بنت اسدبن هاشم، ولادتش بکعبه بود، در
# ~~ثانی جمادی الاخرسنهآ ثلثین عام الفیل، موافق باسنهآ احدی وعشر
~~وتسعمایهآ اسکندری
# ~~وهشت سال از پادشاهی پرویز گذشته2 . سبب ولادت او بکعبه، آنکه مادرش
~~بزیارت
# ~~در رفت . او را[ نفاسی]3 پیدا شد. خروج متعذر بود؛ علی را هم آنجا
~~بزاد. دریازده
# ~~سالگی، پیش از بلوغ مسلمان شد. بعد ازقتل عثمان ، مسلمانان خواستند برو
~~بیعت
# ~~کنند. مغیرة بن شعبه گفت صبر کنید تا بدانیم که طالب خون عثمان کیست.
~~آن روز
# ~~بیعت موقوف شد. دیگر روز پیش علی آمد و گفت تدبیر دوشین خطا ms160 بود،
~~دربیعت
# ~~مبادرت میباید کرد .4 عبدالله عباس، علی را گفت مغیره دوش نصیحت کرد و
~~امروز
# ~~خیانت کرد .5 درتاسع عشرذی الحجة سنة خمس وثلثین، بسعی مالک اشتر،
~~خلافت بر
# ~~علی مقررشد. اول کسی که از و بیعت خواستند، طلحه بود. ابا می کرد. مالک
~~علی را
# ~~گفت بفرمای تا گردنش بزنم. طلحه از بیم بیعت کرد. [دست اوشل بود؛
~~زیرکان گفتند
# ~~این خلافت متزلزل باشد، بجهت آنکه دست ناقص اول بیعت کرد.
# چون بخلافت نشست ، او را نصیحت کردند تاکارداران عثمان را بتخصیص
~~PageV01P192
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0226.png)

# ~~معاویه را معزول نکند تا کارها قرار کیرد، پس ببهانه بحضرت خواند و
~~اجازت مراجعت
# ~~ندهد. علی رضی اللهعنه گفت «وما کنت متخذ المضلین عضدا»1 تا بدین واسطه
~~فتنه
# ~~پدید آمد و امراء اطراف سر کشی آغاز کردند. عمر و عاص در وقت فتنهآ
~~عثمان به ایلهآ
# ~~شام گریخت وهر روز برسر راهی رفتی برسبیل تفأل خبر پرسیدی. یک روز از
~~مردی
# ~~نام اوپرسید گفت محصور. عمرو کفت عثمان محصور است.
# دوم کرت2 پرسید. مردی گفت حرب. عمرو گفت با عثمان درحربند. سیم
# ~~کرت2 پرسید گفت قتل. نعرهای بزد و گفت قتل الرجل. پس از آنمرد، حال
~~پرسید.
# ~~گفت چنانکه تو نخواهی، عثمان را کشتند وعلی بخلافت نشست. عمروعاص با
~~پسران
# ~~درین کارمشورت کرد. یکی گفت تواز صحابهآ رسولی و پیغمبر (ص) ترا معزز
~~داشتی. هر
# ~~که خلیفه شود [بی شک ترا]3 اکرام کند. پسردیگر گفت این رأی رکیک است.
~~ما
# ~~را بریکی از اهل خلافت حقوق ثابت باید کرد تا پیش اومحترم شویم وما را
~~ازعلی
# ~~هیچ نگشاید و از معاویه آب روی بیفزاید. عمروعاص این رأی پسندیده داشت
~~و پیش
# ~~معاویه رفت و او را بخواستن خون عثمان بر انگیخت تا از مرتضی علی طلب
~~خون
# ~~عثمان کرد و گفت قاتلان عثمان با تواند ایشان را به ما ده . طلحة بن
~~عبیدالله و زبیر
# ~~عوام ومروان بن الحکم وعبدالله بن زبیر ms161 بر مخالفت مرتضی علی به مکه
~~رفتند. درین حال
# ~~ام المومنین عایشهآ صدیقه رضی الله عنها بحج رفته بود. او را بفریفتند
~~وببصره بردند ،
# ~~ایشان را با حاکم بصره، عثمان بن حنیف که ازقبل مرتضی علی حا کم بود،
~~جنگ اتفاق
# ~~افتاد. بعد از قتل بسیار، شهر بستدند و در بصره متمکن شدند. مرتضی علی
~~بجهت جنگ
# ~~ابشان از کوفیان مدد خواست. ابوموسی اشعری، ایشان را ازمدد کردن مرتضی
~~علی
# ~~منع کرد و بطلب خون عثمان تحریض داد. مرتضی علی پسر خود[امیر المومنین
~~حسن
# ~~را]4 باستدعا [ی لشکر5 بکوفیان فرستاد. کوفیان بمدد او رفتند و ببصره
~~شدند.

PageV01P193

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0227.png)

# ~~میان علی وعایشه وطلحه و زبیر صلح [خواست شد]1 بر آنکه هر که در خون
~~عثمان
# ~~ساعی بوده باشد، علی اورا بسپارد. مالک اشتر وعدی بن حاتم و جمعی که
~~قتل عثمان
# ~~بدیشان نسبت می کردند ، مکر کردند تا جنگ قائم شد و طلحه و زبیر در آن
~~جنگ
# ~~کشته شدند و بر هودج عایشه تیرباران کردند . هزیمت برطرف لشکر عایشه
~~افتاد و
# ~~لشکر علی مظفرشدند. درین حرب بروایتی هشت هزار و بروایتی هفده
~~هزارمسلمان
# ~~شهید شدند: قرب یک هزار از لشکرعلی وباقی از لشکرعایشه. از جمله هفتاد
~~کس
# ~~که مهارشترعایشه نگاه میداشتند. عایشه را برادرش محمدبن ابی بکر نکوهش
~~کرد
# ~~وگفت .
# لک التسع آمن الثمن وفی الکل تکلمت %~% تجملت تبغلت و لوعشت تفیلت
# وامیرالمؤمنین علی)3 عایشه را با زنان اکابر بصره بمدینه فرستاد. امارت
# ~~بصره بعبدالله عباس داد وخود بکوفه رفت و دارالملک ساخت . سعد وقاص و
~~عبدالله بن
# ~~عمر و اسامة بن زید واحنف بن قیس درین حرب موافقت طرفین نکردند. مرتضی
~~علی
# ~~با نود هزار مرد بجنگ معاویه عزم شام کرد و معاویه با صدوبیست هزار مرد
~~برابر
# ~~آمد، بموضعی که صفین خوانند. در ذی الحجهآ سنهآ ست وثلثین بهم رسیدند.
~~مرتضیعلی
# ~~می خواست که بنصیحت و پند او را از جنگ بازدارد. اما حب دنیا در دل ms162
~~معاویه نچنان
# ~~جا گرفته بود که بمواعظ ونصایح زائل گردد و کار بمحار به انجامید. از
~~هرطرف لشکر
# ~~بهفت بخش کردند و بهفته هرروز، قومی جنگ کردند. تا ماه ذی الحجة تمام
~~شد. درماه
# ~~محرم دست ازحرب بازداشتند. علی میخواست تا بصلح انجامد میسرنشد وصفر
~~حرب
# ~~با سر گرفتند و صد روز جنگ کردند و نود جنگ واقع شد . از طرف مرتضی علی
# ~~بیست وپنج هزار کشته شدند و از جمله بیست و پنج صحابهآ بدری و از طرف
~~معاویه چهل
# ~~وپنج هزار کس بقتل آمدند وبیشتر روزها ظفر لشکر علی را بود.

PageV01P194

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0228.png)

# اهل شام منهزم خواستند شد. عمروعاص حیله کرد و مصحفها بر سرنیزه کردند
# ~~وندا دردادند که ما سخن باشما بکتاب خدا می گوئیم. سپاه علی ازین مکر،
~~درجنگ
# ~~سست شدند وهر چند مرتضی علی رضی اللهعنه1 می کفت مکرست هیچ فایده نبود.
~~بر
# ~~دو کس قراردادند که حکم باشند و آیت اختیار کنند. از طرف معاویه، عمر و
~~عاص معین
# ~~شد و از طرف علی، عبدالله عباس . شامیان راضی نشدند و گفت او عم زادهآ
~~تست و بقرابت
# ~~نگرد . برابوموسی اشعری قرار گرفت2 .
# چون اوحاضر نبود،. تا مدت هشت ماه وعدهآ حکمین معین شد و از همدیکر
# ~~یر کشتند . مرتضیعلی بکوفه رفت ومعاویه بهشام. چون وعده منقضی شد؛
~~عمروعاص و
# ~~ابوموسی اشعری به دومة الجندل حاضر شدند واز هرطرف چهارصد مرد جهت
~~اقامت
# ~~شهادت برفتند. عمر وعاص برا بوموسی اشعری مکر کرد و گفت صلاح در آن است
~~که
# ~~هردو را از خلافت معزول کنیم و ثالثی اختیار کنیم همچنانکه عمر خطاب
~~فرمود .
# ~~ابوموسی دم او بخورد و بواسطهآ کبرسن وعلم، اول خطبه کرد و تشبیه
~~بانگشتری کرده،
# ~~علی را ازخلافت معزول کرد . عمر وعاص همچنین تشبیه بانگشتری کرده ،
~~خلافت
# ~~پر معاویه مقررداشت.
# بعد از آن در همدیگر افتادند وفتنه قائم شد. چون این خبر بمرتضی علی
# ~~رسید، بعد از نماز برین پنج کس: معاویه ms163 و عمروعاص وابواعور سلمی و
~~عبدالرحمن
# ~~خالد وضحاک قیس لعنت کردی. چون معاویه بشنید او نیز بعداز نماز برین
~~پنج تن:علی
# ~~مرتضی و حسن و حسین رضی الله عنهم و عبدالله عباس ومالک اشتر لعنت کردی
~~و مدت
# ~~شصت و سه 3 سال این لعنت کردندی تا عمر عبد العریز علیه الرحمة رفع
~~کرد.
# مرتضی علی(ع)، قیس بن سعدبن عباده را به امارت مصر فرستاد و او درمصر
# ~~متمکن شد. معاویه اندیشناک بود که اگر علی مرتضی ازین روی و قیس از آن
~~روی
# ~~برجنگ اولشکر کشند]4 ، او درمیان تلف شود؛ مکر کرد و آوازه بدوستی با
~~قیس PageV01P195
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0229.png)

# ~~منتشر گردانید. چون این خبر بمرنضی علی رسید، برفور قیس را ازمصر معزول
~~کرد و
# ~~بمحمد بن ابوبکر صدیق داد.
# محمدا بوبکررا در مصر کارمتمشی نمی شد. مرتضی علی، مالک اشتررا بمدد
# ~~اوفرستاد. معاویه جمعیرا بفریفت تا مالک را در راه زهردادند وعمر وعاص
~~را بامارت
# ~~مصر فرستاد . او با محمدبن ابوبکر جنگ کرد و اورا منهزم گردانیده در
~~خرابه ای
# ~~لشکر عمر و عاص، اورا بکشتند و در شکم شتری مرده نهادند و بسوختند و
~~بدین سبب
# ~~شکستی عظیم بکار مرتضی علی راه یافت .
# درعراق جمعی از شیعهآ علی، جهت قضیهآ حکمین، بر اوخروج کردند. ایشان
# ~~را خوارج خوانند.1 علی در نهروان با ایشان جنگ کرد. بیشتر خارجیان کشته
~~شدند.
# ~~معاویه می خواست که معلوم کند که کار او بامرتضی علی بچه خواهد رسید
~~ومیدانست
# ~~که بغیر از علم مرتضی علی معلوم نتواند کرد. چند کس را پیاپی از شام
~~بکوفه فرستاد
# ~~و آوازهآ مرگ خود در افکند . چون خبر بمرتضی علی میرسانیدند، باورنمی
~~کرد. چون
# ~~آوازه متواتر شد، مرتضی علی گفت :
# کیف یموت [معاویة2 ولم یخضب هذه عن هذه واشارت بسروریش خود
# ~~کرد. چون معاویه برین معنی واقف شد بامیدی تمام طلب خلافت کرد و روز
~~بروزکار
# ~~براوقوت می کرقت. تا درسنهآ تسع و ثلثین در عراق شروع ms164 کرد ودیار
~~بکروهیت و انبار در
# ~~تصرف آورد . بیشتر اعراب بادیه را مطیع کرد و مردم عراق را ازحج
~~بازداشت و مکه
# ~~ومدینه وحجاز بستد. مرتضی علی لشکر فرستاد ومکه ومدینه از تصرف کسان
~~معاویه
# ~~بیرون آورد . خواستند که بر آن صلح کنند که عراق و این حدود، مرتضی علی
~~را باشد
# ~~وشام وآن حدود، معاویه را، میسر نشد.
# از خارجیان، عبد الرحمن بن ملجم مرادی زنی قطام بام را دوست میداشت و پدر
# ~~و برادر آن زن درجنگ نهروان، بردست سپاه مرتضی علی رضی الله کشته شده
~~بودند .

PageV01P196

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0230.png)

# ~~عبدالرحمن آن زن را خواستاری کرد. زن گفت اگر علی را بکشی زن تو شوم .
# ~~عیدالرحمن ملجم یاور طلسد؛ با مبارک بن1 عبدالله و عمروبن بکر اتفاق
~~کردند تاعلی
# ~~ومعاویه وعمر وعاص را بکشند. قرار بروز آدینه هفدهم ماء رمضان سنهآ
~~اربعین نهادند.
# ~~مبارک بدمشق رفت و معاویه را برسرین زخم زد ، امادوا پذیر شد وعمروبن
~~بگر بمصر
# ~~رفت. عمروعاض را آن شب، زحمت قولنج بود، سهل عامری را بامامت فرستاده
~~بود ،
# ~~اورا بکشت. عیدالرحمن ملجم بوقت صبح درمسجد کوفه، مرتضیعلی را بر فرق
~~زخمزد،
# ~~بشمشیری زهر آب داده و کار کر آمد. علی گفت «فزت و رب الکعبه» و پیوسته
~~گفتی«لتخضبن
# ~~هذه من هذه9 بعنی سر او رنگ کنندهآ ریش اوست بخون. علی دو روز دیگر
~~بزیست و
# ~~درنوزدهم رمضان بجوار حضرت [حق2 پیوست. حسن وحسین، اورا بموجب وصیت،
# ~~برشتری مشمر روان کردند. شتر برفت تا آنجا که اکنون مشهدست، فرود آمد .
~~او را
# ~~هم در آ نجادفن کردند.1 در زمان بنیامه، گوراو ناپدید کردند. هارون
~~الرشید پدید
# ~~کرد. عضدالدولهآ دیلم عمارت عالی ساخت، چنانکه اکنون است.
# مدت عمر مرتضیعلی شصت وسه سال،مدت خلافتش چهار سال ونه ماه. او را
# ~~بروایتی سی وپنج فرزند بود و بروایتی سی ودو: چهارده پسر وهجده دختر .
~~امایازده
# ~~پسر را نام یافتهام ونسل ازین پنج مانده است :
# اول حسن دوم حسین. شرح ms165 حال هر دو علی حده خواهد آمد . سیوم محمد
# ~~حنفیه، مادرش خوله از بنی حنیفه . او را بدین سب حنفیه گویند . از
~~عبدالله زبیر
# ~~منهزم شده بطایف رفت و آنجا فرمان یافت ، درسنه [احدی و ثمانین4 شصت و
~~پنج
# ~~سال عمر داشت چهارم عباس در کربلا شهید شد با حسین پنجم عمر مادرش از
~~بنی ثعلبه
# ~~بود[ و ازین شش پسرنسل نبود5 : اول محسن از فاطمه بنت رسول الله رضی
~~الله عنها PageV01P197
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0231.png)

# ~~بطفلی نماند. دوم عبدالله. مختار تقفی او را در حرب مصعب زبیر بکشت سوم
~~عثمان
# ~~چهارم عبدالله پنجم جعفر؛ هر سه با حسین در کر بلا شهید شدند. ششم
~~یحیی. مادرش
# ~~اسماء بنت عمیس بود واو با محمد ابوبکربرادر مادری بود.
# وازدختران سیزده را نام یافتهام: ام کلثوم و زینب از فاطمه بنت رسول
~~الله.
# ~~ام کلثوم را بعمر خطاب داد . آزیدبن عمر از و متولد شد . بعد از آن او
~~را به عون
# ~~جعفر داد. بعد ازعون، محمدبن جعفراورا بخواست ودختری ازو بثینه نام
~~متولدشد.
# ~~بعد ازمحمدین جعفر، عبدالله بن جعفر او را بخواست . اما زینب، عبدالله
~~بن جعفر او
# ~~را بخواست و درخانهآ او وفات کرد. علی بن عبدالله وعون بن عبدالله از و
~~متولد شدند1 و
# ~~جعفریان که خود راسید می پندارند ، نسبت با زینب و ام کلثوم، بنات
~~فاطمه بنت
# ~~رسول الله را گویند2 رمله، ام الحسن، ام کلثوم صغری، زینب صغری، حمامه،
~~میمونه،
# ~~خدیجه ، ام الکرام، نفیسه ، امامه از امهات مختلف .
# سخنان عای کرم الله وجهه بی شمارست . تبرک را این کلمات ایراد میرود :
# فرض الله تعالی الایمان تطهیرا من الشرک والصلوة تنزیها من الکبر والزکوة
# ~~تسبیبا للرزق والصیام ابتلاء لاخلاص الخلق والحج تقویة للدین والجهاد
~~عزأللاسلام و
# ~~الامر بالمعروف مصلحة للعوام والنهی عن المنکر ردعا للسفهاء وصلة
~~الارحام منعا
# ~~للعدو والقصاص حقأ للدماء واقامة الحدود اعظاما للمحارم وترک شرب الخمر
~~تحصینا
# ~~للعقل ومجانبة السرقة ایجابا للعفة وترک الزنا تحصینا للنسب ms166 وترک
~~اللواطة تکثیرا
# ~~للنسل والشهادات استظهارا للمجاحدات وترک الکذب تشریفا للصدق والسلام
~~امانا
# ~~للمخاوف والامانة نظاما للامة والطاعة تعظیما للامامة [صدق ولی الله
# اهیر المؤمنین وحافد رسول رب العالمین امام المجتبی
# حسن بن علی المرتضی (ص)
# بعد از مرتضیعلی، اهل عراق بروبیعت کردند وقوم شام خود مطمع معاویه
~~PageV01P198
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0232.png)

# ~~بودند. از عشرین رمضان سنهآ اربعین بخلافت نشست . میان او و معاویه
~~تنازع بود .
# ~~آهنگ بکدیگر کردند . حسن صاحب تدبیر بود . [دانست1 که بر دولت متزلزل
# ~~اعتماد نباشد وبرمتابعت اهل عراق وثوق نداشت.
# در اثناء این، مختاربن ابوعبید ثقفی اندیشه کرد که او را بگیرد و بمعاویه
# ~~دهد]2 . حسن رضی الله عنه از غایت عقل پیش اندیشی کرد و با معاویه[ صلح
# ~~کرد3 بر آنکه حکومت بمعاویه باز گذارد و حسن با اهل بیت بمدینه رود و
# ~~وخواستهآ بیت المال عراق آنچه موجود است، او را باشد و دارا بگرد فارس4
~~برو-
# ~~مسلم باشد ولعنت علی رفع کنند. معاویه بخلاف لعنت . این شرطها قبول کرد
~~و قرار
# ~~کرد که هرجا که حسن باشد5 ، بر علی لعنت نکند. حسن براوبیعت کرد. حسین
# ~~قبول نمیکرد . حسن اورا الزام نمود تا بیعت کرد. اما اهل شبعه بدین
~~قایل نیستند.
# ~~حسن وحسین برفتند ومعاویه را بدیدند. در ربیع الاول سنهآ احدی و اربعین
~~خلافت بدو
# ~~گذاشتند. درین وقت سی سال تمام بود تا رسول الله در پرده رفته بود و
~~صورت معنی حدیث
# ~~که در باب مدت خلافت فرموده بود، ظاهرشد. بعدازین ملکی بود.1
# عمروعاص، معاویه را گفت حسن را برمنبر بفرست تا خلق را از عزلت خود
# ~~وخلافت تو آگاه کند7 . معاویه ازحسن این التماس کرد. حسن برمنبررفت و
~~بعد از
# ~~سیاس وستایش خدا و درود بر مصطفی (ص)8 گفت :
# ایها الناس ان احمق الحمق الفجور واکیس الکیس التقی وان هذا الامر
# ~~الذی تنازعنا فیه انا ومعاویة بن ابی سفیان، اما ان کان هوحق الذی هو
~~احق منی به-
# ~~فترکت له او کان حقی فترکت ms167 عنه طلبا لصلاح المسلمین وانی قداقررت الی
~~معاویه
# ~~لکم عهدالله ومیثاقه ان یعدل بینکم ویوفر علیکم ولایؤخذفیه احد باخیه
~~ولایرد و
# ~~لاشی کان له فی هذه الحروب PageV01P199
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0233.png)

# و روی با معاویه کرد و کفت نه چنین است ؟ معاویه گفت بلی. حسن گفت:
# ~~«وان ادری لعله فتنة لکم ومتاع الی خین قال رب احکم بالحق و ربنا
~~الرحمن المستعان
# ~~علی ماتصفون1 » . این حال برمعاویه عظیم سخت آمد . عمروعاص را گفت مرا
~~کاری
# ~~می[فرمائی]2 که هیچ درخور نیست و این درشهر کوفه بود.
# حسن وحسین واهل بیت بمدینه رفتند. معاویه همچنان ایمن نبود تازن
# ~~حسن را، اسماء وبروایتی جعدة بنت اشعث بن قیس را بفریفت و وعده داد که
~~آن زن
# ~~را در حبالهٔ‌ نکاح خود در آورد و[ آن زن نابکار3 در رابع صفرسنهآ تسع
~~و اربعین، حسن
# ~~را زهرداد، بدان در گذشت. خواستند که اورا پیش پیغمبر(ص) دفن کنند،
~~عایشه که
# ~~مالکهآ آن زمین بود، اجازت نداد. او را بگورستان بقیع دفن کردند، پیش
~~مادرش فاطمه.
# ~~زن حسن ، بامید مواعید پیش معاویه رفت. معاویه از اواتتقام کشید و گفت
~~تو چنان
# ~~شوهری را نشایستی [که فرزند علی مرتضی وفاطمهآ زهرا ودختر زادهآ محمد
~~مصطفی
# ~~بود، مراهم نشائی که پسر هند قوالم4 .
# ولادت حسن در منتصف رمضان سنهآ ثلاث هجری بود . مدت عمرش چهل و
# ~~پنج سال وچهارماه ونوزدهروز ومدت خلافتش شش ماه بعد از پدرهشت سال و
~~چهار
# ~~ماه وپانزده روز امام بود. بیست وپنج حج کرد، بیشتر پیاده، چنانکه
~~جنیبتها در پیش
# ~~بردندی واو را چهارده پسر بود : عبدالله قاسم حسین الاثرم عقیل حسن زید
~~عبیدالله
# ~~عبدالرحمن احمد عمر اسمعیل فضل طلحه ابوبکر2 وپانزده دختر و دختر اوام
# ~~عبدالله مادر محمد باقر بود و برادرش عبدالله بن علی زین العابدین.
~~[حسن رضی اللهعنه
# ~~بحسن ماننده بود برسول] . گویند سعد بن علقمه جهت امیر المؤمنین حسن
~~رضی اللهعنه PageV01P200
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0234.png)

# ~~مدحی کگفته بود و او صله فراموش کرده ms168 . سعد، این دو بیت باو نوشت :
# # ما ذا اقول اذا صرفت و قیل لی %~% ماذا استفدت من الجواد المفضل
# # ان قلت اعطانی کذبت وان اقل %~% ضن الجواد بماله لم یجمل
# امیر المؤمنین حسن، یک خروار نقره با او عطاکرد و این ابیات بجواب
# ~~نوشت:
# اعجلتنا فاتاک عاجل برنا %~% قلا ولو امهلتنا لم تقلل
# فخذ القلیل وکن کانک لم تسأل %~% و نکون نحن کأننالم نفعل 1
# فصل سیوم از باب سیوه
# در ذکر تمامی ائمهآ معصومین رضوان الله علیهم اجمعین که حجة الحق علی
# ~~الخلق بودند، مدت اقامتشان از رابع صفر سنهآ تسع و اربعین تا رمضان
~~سنهآ اربع و
# ~~وستین ومأتین دویست و پانزده سال وهفت ماه. ائمه معصوم اگر چه خلافت
~~نکردند ،
# ~~اما چون مستحق ، ایشان بودند ، تبرک را از احوال ایشان ، شمهای بر سبیل
~~ایجاز
# ~~ایراد میرود:
# الامام الشهید
# حسین بن علی المرتضی وهوحافد رسول الله، سیوم امام است. یازده سال و
# ~~ویازده ماء وشش روزامام بود . ولادتش روز پنجشنبه دوم شعبان سنهآ اربع
~~هجری بمدینه
# ~~بود. چونسال مبار کش بقرب چهل ودو رسید، زین العابدین متولدشد. چون
~~درعاشر
# ~~محرمسنهآ احدی وستین هجری، بفرمان یزیدبن معاویه وسعی عبیدالله زیاد
~~وعمربن
# ~~سعدبن وقاص و شمر ذی الجوشن وضربهآ زرعة بن شریک شهادت یافت، زین
~~العابدین
# ~~چهارده ساله بود. شخص حسین را، رضی الله عنه بادیگر شهدا در کربلا
~~بگذاشتند و اهل
# ~~بیت را با سرحسین پیش یزید بن معاویه فرستادند. او بسخن ابوبرده، برادر
~~ابوموسی PageV01P201
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0235.png)

# ~~اشعری، ایشان را بمدینه فرستاد و سر حسین[ باز بکر بلا]1 فرستاد و
~~بروایتی در عسقلان دفن
# ~~کردند و بروایتی در حران. و امام حسین را هفت پسر بود: علی اکبر، علی
~~اصغر و هو زین-
# ~~العاید ین، عبدالله محمد عبید الله، جعف، حسین و از ینهاهمه نسل امامت2
~~از زین العابدین
# ~~ماند ودودخترداشت: زینب وسکینه. عمرش پنجاه وشش سال و پنج ماه وهشت روز
~~بود.
# زین العا بدین3
# علی بن حسین بن ms169 علی المرتضی، روز دوشنبه نهم شعبانسنهآ ست و اربعین هجری
# ~~بمدینه متولد شد. چهارم امام است . سیوسه سال و دوماه و بیست وهفت روز
~~امام بود .
# ~~چون سالش بقرب نوزده رسید، پسرش محمد باقر متولد شد وچون بقرب سی و هفت
# ~~رسید، نبیرهاش جعفر صادق بوجود آمد. زین العابدین روز دوشنبه هفتم ذی
~~الحجهسنهآ
# ~~اربع و تسعین هجری بمدینه در گذشت. شیعه کویند بفرمان ولید بن
~~عبدالملک، اورا زهر
# ~~دادند. در گورستان بقیع مدفون است ،
# در وقت وفات او، باقر، سی ساله بود وصادق دواز ده ساله. اورا هشت پسر
~~بود:
# ~~محمد باقر، زیدالذی قتل بکوفه4 عبدالله، عبیدالله، علی لقبه الافطس،
~~حسن ، حسین PageV01P202
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0236.png)

# ~~عمرو پنج دختر داشت: خدیجه، ام موسی، ام الحسن، ام کلثوم، ملیکه و
~~بروایتی یازده
# ~~پسر ونه دختر داشت . مدت عمرش چهل وهشت سال و چهارماه.
### | الباقر
# محمد بن علی بن حسین بن علی المرتضی پنجم امام است. بیست ودوسال وهفت
# ~~ماه وهشت روز امام بود. روز آدینه ششم صفر سنهآ خمس وستین بمدینه متولد
~~شد. چون
# ~~سالش بهیجده رسید، جعفر صادق بوجود آمد. روز دوشنبه ، پانزدهم رجب سنهآ
~~سبع
# ~~عشرومایه بمدینه در گذشت. صادق سی و چهارساله بود . اورا ببقیع دفن
~~کردند . شیعه
# ~~گویند بفرمان هشام بن عبدالملک مروان مسمومشد. عمرش پنجاه ودوسال وپنج
~~ماه و
# ~~دوازده1 روز بود وشش پسرداشت: جعفر صادق، علی، عبدالله دقدق، ابراهیم،
~~احمد،
# ~~حسین. و دو دختر دآشت:سلمه2 وزینب.
### | الصادق
# جعفر بن محمد بن علی بن حسین بن علی المرتضی، ششم امام است. سی و یک
# ~~سال وهشت روز امام بود . روز دو شنبهنهم ربیع الاولسنهآ ثلاث وثمانین
~~هجری بمدینه
# ~~متولد شد. شصت و پنج سال وچنارماه ونیم عمریافت.
# از ائمه معصوم23 هیچکس چندین عمر نیافت و بغیر از مرتضی علی [هیچ
# ~~امام4 از او عالمتر نبود و در اول ، پسرمهتر، اسمعیلرا، ولی عهد کرده
~~بود و بسبب
# ~~شرب خمر،اورا خلع کرد و بموسی کاظم داد و اسمعیل، پیش ms170 ازصادق در گذشت،
~~بدیهی
# ~~چهار فرسنگی مدینه. جعفر صادق او را بمدینه آورد و بحضور مدنیان بگور
~~کرد .
# ~~اسمعیلیان [این معنی را مسموع ندارند[5 و گویند بعد از جعفر صادق،
~~اسمعیل امام
# ~~بود و اعتبارنص اول دارد و بنام او دعوت کنند. جعفر صادق روز دوشنبه
~~بیست و PageV01P203
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0237.png)

# ~~سوم1 رجب سنهآ ثمان و اربعین مایه در گذشت و ببقیع مدفون است. شیعه
~~گویند بفرمان
# ~~جعفر ابودوانیق مسموم شد . بوقت وفات او ، کاظم بیست ساله بود . جعفر
~~صادق را
# ~~یازده2 پسر بود: اسمعیل، موسی، کاظم، محمد که قبر او بجر جانست و بگور
~~سرخ مشهور،
# ~~علی، عبدالله، اسحق [یحیی وعبدالرحمن ویوسف و ابراهیم3 وهفت دختر:
~~امفروه ،
# ~~فاطمد، اسماء، فاطمة الصغری
### | الکاظم
# موسی بن جعفر بن محمدبن علی بن حسین بن علی المرتضی، هفتم امامست. اما
# ~~اسمعیلیان، امام عفتم اسمعیل را میدانند و بروختم کنند. بدین سبب ایشان
~~را سبعیان4
# ~~خوانند . موسی کاظم، سی و چهار سال و شش ماه وبیست ویک روز امام بود و
~~از ائمهٔ‌
# ~~اثنی عشر هیچکس را زمان امامت چندین نیست. ولادتش روز یک شنبه نهم صفر
~~سنهآ
# ~~ثمان وعشرین ومایه بود بمدینه. پنجاه وپنج سال وپنج روز عمر یافت. چون
~~سالش
# ~~بقرب بیست وچهار رسید، رضا بوجود آمد.
# چون در روز آدینه چهاردهم صفر سنه ثلاث وثمانین ومایه ببغداد در گذشت،
# ~~رضاسی و سه ساله بود . او را بمحلهآ کرخ بغداد دفن کردند ومشهد او را
~~عمادالدوله
# ~~دیلم 5 عمارت عالی ساخت . شعه گویند بفرمان هرون الرشید، او را، سرب
~~درحلق
# ~~گداختند. او را سی ویک پسر بود، اما بیست وپنج را نام یافتم. علی
~~الرضا، ابراهیم
# ~~عقیل، هارون، حسن وحسین بشیر ازمدفون است. عبدالله که بمشهد اوجان آوه
~~مدفون
# ~~است. [اسمعل وعبیدالله بگریوهآ مایین مدفونند]6 ، محمد و احمد بشیر از
~~مدفونند.
# ~~عبدالله7 ، جعفر، یحبی، عباس، حمزه. پسر این حمزه، علی نام بشیراز
~~مدفون است و
# ~~مشهداوهیبتی دارد وعدالرحمن وقاسم وجعفر الاصغر ، زید ومحسن ms171 که به
~~فراهان PageV01P204
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0238.png)

# ~~مدفون است و بزاهد محسن مشهور است وابوالخیر به فروجرد مدفونست. طاهر
~~ومطهر
# ~~که به فیروز کوه مدفونند. وبیست وهشت دختر داشت ، اما شانزده را نام
~~یافته ام :ستی
# ~~فاطمه که به قم مدفونست، خدیجه، فاطمهآ کبری، فاطمةآ صغری، زینب حلیمه،
~~اسما، محموده
# ~~امامه، میمونه، ام اسمعیل، ام کلثوم کبری، ام کلثوم صغری ، ام عبد
~~الرحمن ام عبدالله،
# ~~ام فروه، ام قاسم.
### | رض
# علی بن موسی بن جعفر بن محمدبن علی بن حسین بن علی مرتضی، امام هشتم
# ~~است . بیست سال وهفتماه1 وسه روز، امام بود، روزسه شنبه یازدهم ذیقعده
~~سنهآ احدی
# ~~وخمسین ومایه. بمدینه متولد شد و پنجاء و یک سال و دو ماه و بیست و شش
~~روز
# ~~عمریافت. چون عمرش بقرب چهل وچهار رسید، جواد بوجود آمد و چون در
~~روزشنبه
# ~~هفتم شوالسنهآ ثلات ومأتین بطوس در گذشت، جوادهشت ساله بود. شیعه کویند
~~بفرمان
# ~~مأمون در انگور زهرش دادند وبدان در گذشت. بحدود طوس مدفون است. آن
~~مشهد
# ~~را سوری بن معتز، که بعهد سلطان محمود غزنوی حاکم نیشابور2 بود، عمارت
~~کرد.
# ~~رضا را پنج پسر بود: محمدجواد، جعفر، حسین که بقزوین مدفون است، علی،
~~حسن
# ~~و یک دختر
### | الجواد التقی
# محمدبن علی بن موسی بن جعفربن محمدبن علی بن حسین بن علی مرتضی .
# ~~نهم امام است . شانزده سال وهشت ماه و بیست وشش روز امام بود . روز
~~آدینه منتصف
# ~~رمضان سنهٔ‌ خمس وتسعین ومایه بمدینه در وجود آمد وبیست و چهار سال
~~ونهماه و
# ~~هجده3 روز عمر یافت. چون عمرش بقرب نوزده رسید ، نقی بوجود آمد و چون
# ~~روز شنبه سوم رجب سنه عشرین و مآتین ببغداد در گذشت، نقی هفت ساله بود.
~~نقی، PageV01P205
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0239.png)

# ~~جواد را درمحلهآ کرخ دفن کرد ، پیش جدش موسی کاظم . شیعه گویند بفرمان
~~معتصم
# ~~مسموم شد. اورا دو پسربود : [علی نقی و جعفر]1 وچهار دختر: [حلیمه ،
~~میمونه،
# ~~صفیه ، ام سلمه]2
### | افقی
# علی بن محمد بن ms172 علی بن موسی بن جعفر بن محمدبن علی بن حسین بن علی دهم
# ~~امام است . سی و سه سال امام بود . روز شنبهمنتصف3 رجب سنهآ اربع عشر و
~~ماتین
# ~~بمدینه متولد شد . سی ونه سال ویازده ماه و هجده روز عمر یافت . چون
~~سال او
# ~~بقرب هجده رسید ، عسکری متولد شد . چون در روز دو شنبه سیوم رجب سنه
~~اربع
# ~~و خمسین و مأتین بسامره در گذشت ، عسکری بیست و دو ساله بود . شیعه
~~گویند
# ~~بفرمان معتز خلیفه مسموم شد . اورا مشهد در سامره است . از او چهار بسر
~~ماند :
# ~~حسن عسکری، جعفر، ابو ابراهیم4 ، اسمعیل5 ویک دختر آمده بود.
### | العسکری
# حسن بن علی بن محمد بن علی بن موسی بن جعفربن محمد بن علی بن حسین
# ~~بن علی المرتضی یازدهم امام است . پنج سال وهشت ماه وپنج روز امام بود
~~.
# ~~روز دو شنبه دهم ربیع آلاخر سنهآ اثنی وثلثین و مأتین بسامره بوجود آمد
~~و بیست و
# ~~هفت سال وده ماه1 وبیست وهشت روز بزیست. چون عمرش بقرب بیست و دوسال و
~~نیم
# ~~رسید ، مهدی بوجود آمد . چون در روز آدینه هشتم ربیع الاول سنهآ ستین و
~~مأتین
# ~~بسامره در گذشت ، مهدی را چهار سال و نیم بود . شیعه گویند : بفرمان
~~معتمد خلیفه
# ~~مسموم شد . اورا بغیر از مهدی فرزندی نبود . در سامره مدفون است.
### | المهدی
# محمد بن حسن العسکری بن علی نقی بن محمد بن علی بن موسی بن PageV01P206
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0240.png)

# ~~جعفر بن محمد بن علی بن حسین بن علی المرتضی ، دوازدهم امام است و خاتم
~~ائمهآ
# ~~معصومین . چهار سال و نیم ، امام بود وشب پنجشنبه منتصف شعبان سنهآ خمس
~~و
# ~~خمسین و مأتین بسامره متولد شد . چون نه سال گذشت در رمضان سنه اربع و
~~ستین
# ~~و مأتین غائب شد ، بسامره، بزمان معتمد خلیفه و دیگر کسی او را ندید .
~~معتقد
# ~~شیعه آن است که مهدی آخر زمان اوست و در حیاتست . چون وقت ظهوراو باشد،
# ~~بیرون ms173 آید و اسمعیلیان گویند: مهدی چهارم پسر اسمعیل بن جعفراست که در
~~مغرب
# ~~خروج کرد و مدتی آن ملک در تصرف او ل واولادش بماند[1 و اهلسنت می
~~گویند
# ~~بکی باشد از علویان بنی فاطمه و هنوز متولد نشده و جمعی می گویند مهدی
~~پسر
# ~~ابو دوانیق بود و العلم عندالله و[لایعلم الغیب الاالله]2
# فصل چهارم از باب سیوم
# در ذکر بعضی از صحابهآ عظام و جمعی از تا بعین کرام رضوان الله علیهم
# ~~اجمعین الی یوم القیام.
# بعضی علماء اسلام گفته اند که صحابه کسانیند که رسول (ص) را دیده باشند
# ~~و با او صحبت داشته و بدو ایمان آورده و بعضی گفته اندبااین صفات باید
~~که راوی
# ~~حدیث [نبوی3 باشند و بعضی گفتهاند با این صفات باید که در غزوات با او
~~بهم
# ~~بوده باشند و بعضی گفتهاند با این صفات ، باید که طول زمان صحبت یافته
~~باشند ،
# ~~پس هر که بدین صفات بیشتر موصوف باشد ، فضیلت او بیشتر باشد و تابعین
# ~~کسانیاند که بعضی از صحابه را دیده باشند و متابعت افعال و اقوال ایشان
~~کرده و
# ~~صحابهآ عظام و تابعین کرام بسیار بودهاند . آنچه اسامی ایشان مسطور است
~~از صد
# ~~هزار گذشته . بنده بعضی ازیشان برسبیل ایجاد یاد میکنم و ازیشان عشرهآ
~~مبشرة و
# ~~تتمة الاربعین المقدمین فی الاسلام را بسبب تبرک مقدم داشتم. فمنهم :
~~PageV01P207
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0241.png)

# العشرة المبشره
# ازیشان، چهار یار که خلفاء راشدین و امراء مهدییناند ، پیشتر یاد کرده
# ~~شد و باقی تمامی را اینجا یاد می کنیم. [اسماء العشرة المبشرة:
# خیار عباد الله بعد رسوله %~% هم عشرطرا بشروا بجنان
# زبیر وطلحة وابن عوف وعامر %~% وسعدان والصهران والختنان]1
# طلحة 2 بن عبیدالله بن عثمان بن عمر و بن کعب بن سعد بن تیم وهو اصل
# ~~قبیلة بنی تیم ابن مره، نهم است از مره و پیغمبر هشتم بود وهفده سال از
~~و مهتر .
# ~~طلحه رضی الله عنه [عم زادهآ پدر3 ابوبکر صدیق، رضی الله ms174 عنه بود و
~~منکوحهآ او ،
# ~~حمنه بنت جحش، دلختر امیمه ، عمهآ رسول خدای بود و [خواهر4 زینب ، حرم
# ~~رسول الله . در بیست و سه سالگی مسلمان شد و سی و نه سال در [مسلمانی2
~~بود .
# ~~در حرب جمل، ببصره، در ماء جمادی الاول سنهآ ست و ثلاثین هجری کشته شد
~~.
# ~~شصت و دوسال عمر داشت و ده پسر اورده بود: محمد ، عمران ، عیسی ، یحیی،
~~اسمعیل
# ~~اسحق، یعقوب ، موسی ، زکریا، صالح
# زبیر بن العوام بن خویلد بن اسد بن عبد العزی بن قصی ، ششم است از
# ~~قصی وپیغمبرهمچنین . پانزده8 سالاز او مهتر بود . مادر او صفیه بنت
~~عبدالمطلب
# ~~عمهآ رسول الله بود وخدیجه ، رضی الله عنها ، حرم رسول ، عمهآ او . در
~~بیست و پنج
# ~~سالکی مسلمان شد و سی و نه سال در اسلام بود . در حرب جمل ببصره در
~~جمادی-
# ~~الاول سنهآ ست و ثلاثین هجری کشته شد . عمرش شصت و چهار سال . او را ده
~~پسر
# ~~بود : عبدالله ، عاصم ، عروة ، منذر ، از اسماء ذات النطاقین بنت
~~ابوبکر صدیق ،
# ~~مصعب: حمزه، خالد ، عمر ، عبیده ، جعفر ، از امهات مختلف.

PageV01P208

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0242.png)

# سهد بن ابی و قاص بن وهیب بن عبد مناف بن حارث بن زهره و هو اصل
# ~~قبیلة بنی زهرة بن کلاب، هفتم است از کلاب و پیغمبر نیز همچنین . بیست
~~سال از
# ~~او مهتر بود . او پسر عم زادهآ مادر رسول الله بود و در نوزده سالگی
~~مسلمان شد
# ~~و قریب هفتاد سال در اسلام بود . بعد از تمامت عشرهآ مبشره، در سنهآ
~~خمس وخمسین
# ~~هجری در گذشت. عمرش قریب نودسال بود . گویند معاویه اورا زهرداد . او
~~را پنج
# ~~پسر بود: عمر که قاتل حسین(ع) شد ، محمد، عامر ، موسی ، مصعب.
# سعید بن زید بن عمر وبن نفیل بن عبدالعزی بن ریاح بن قرط بن رزاح،
# ~~ابنعدی بن کعب یازدهم است از کعب و پیغمبر نهم بود و زیادت از ده سال
~~ازو
# ~~مهتر بود . در بست و چند سالگی مسلمان ms175 شد . شصت و چهار سال در اسلام
~~بود و
# ~~پسران او: زید ، عبیدالله . و این عبیدالله را، پسری محمد نام بود .
~~یزید و معاویه را
# ~~بشعر هجو کردی . مدت عمر سعید زیادت از هفتاد سال . وفاتش در سنه احدی
# ~~و خمسین.
# ابوعبیدة الجراح عامربن عبدالله بن جراح بن هلال بن اهیب بن ضبه
# ~~ابن حارث بن فهر، نهم است از فهر و پیغمبر دوازدهم بود و سیزده سال از
~~و مهتر بود .
# ~~در بیست و هفت سالگی مسلمان شد وسی و یک سال در اسلام بود. ییغمبر(ص)
~~درحق
# ~~او فرمود : لکل امة امین وامین هذه الامة ابوعبیدة الجراح . در سنهآ
~~ثمان عشرهجری،
# ~~به حمص شام ، برنج طاعون در گذشت . پنجاه و هشت سال عمر داشت . او را
~~نسل
# ~~نیست .
# عبدالرحمن بن عوف بن عبد عوف بن عبد الحارث بن زهره وهو اصل
# ~~قبیلة بنی زهرة بن کلاب، ششم است از کلاب و پیغمبر (ص) هفتم بود و ده
~~سال ازو
# ~~مهتر . در سی سالگی مسلمان شد و چهل وپنج سال در اسلام بود. او را سه
~~برادر بود :
# ~~عبدالله، اسود. خالد. زیادت از ده پسر داشت ، اما ده مسطور است : محمد
~~، ابراهیم ،
# ~~حمید ، زید، ابوسلمه ، مصعب، سهیل، عثمان [میسور1 عمر. وفات او در سنهآ
~~اثنی و PageV01P209
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0243.png)

# ~~ثلاثین ، مدت عمرش هفتاد وپنج سال . عبدالرحمن وصیت کرد که از مال او
~~هر
# ~~صحابهآ بدری که در حیات باشد ، هر یک را چهار صد دینار بدهند ، در آن
~~وقت صد
# ~~صحابهآ بدری زنده بودند. چهل هزار دینار بدیشان دادند و تتمهآ میراث او
~~بر شانزده
# ~~بخش قسمت کردند ، هر بخشی را هشتاد هزار در هم رسیده بود ، بخلاف آنچه
# ~~بغلامان داد و ایشان را آزاد کرد و ایشان سی غلام بودند.
# و منهم تتمة الاربعین
# حمزة بن عبدالمطلب عم رسول الله واو با رسول (ص) شیر خورده بود ، از
# ~~ثویبهٔ‌ یمنی . مادرش هاله بنت [وهیب بن عبد مناف دختر عم مادر1 ms176 رسول
~~بود.
# ~~مردی او مشهور است و بر آن اختراعات کردهاند و کتب ساخته . در حرب احد،
# ~~بردست وحشی، غلام مطعم بن عدی شهید شد . پیغمبر (ص) بر او بهفتاد تکبیر
~~نماز
# ~~کرد و گفت اگر نه آن است که دل خواهرش صفیه آرام نگیرد ، او را بگور
# ~~نکردمی تا وحش وطیر او را بخوردندی و او را در آن درجه بودی.
# ابوذر غفاری اسمه جندب بن جناده از بنی کنانه. وفاتش بدیهی از مدینهآ.
# ~~درسنهآ اثنی وثلاثین در گذشت . او را نسل نماند. گفتی در اسلام سیم
~~ابوبکر و بلالم.
# ~~انیس بن جناده برادر ابوذر بود]3
# بلال بن رباح2 حبشی ، در اول غلام شخصی از بنی جمح بود . ابوبکر
# ~~صدیق رضی الله عنه، اورا بخرید و آزاد کرد و اومؤذن رسوز (ص) بود. بعد
~~از پیغمبر (ص)
# ~~مؤذنی نکرد . پیغمبر در بهشت ، شب معراج، آواز نعلنی شنید . پرسید که
~~از آن
# ~~کیست . جبرئیل گفت از آن بلال است . بعد از رسول بشام رفت و در سنهآ
~~عشرین هم
# ~~آنحا در گذشت.
# جعفربن ابی طالب برادرمرتضیعلی (ع) بود، ده سال ازعلی مهتربود ، درحرب
~~PageV01P210
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0244.png)

# ~~مؤته شام بفرمان رسول (ص) بعد از قتل زیدبن حارثه لوابستد و امیر
~~لشکرشد . کفار
# ~~دستش بینداختند ، لوا بدست دیگر گرفت . آن نیز بینداختند و اورا شهید
~~کردند .
# ~~پیغمبر(ص) در مدینه، بنور نبوت، اصحاب را از حال اوخبر داد و فرمود که
~~بعوض دو
# ~~دست او که در راه خدا بیفکندند ، خدای تعالی او را دو پر داد تا بدان
~~در بهشت
# ~~طیران کند. بدین سبب او را طیار لقب فرمود. منکوحهآ او شرایط عزا
~~بتقدیم رسانید
# ~~پیغمبر(ص) بدیدن او رفت و او را دل باز داد و فرمود: لاعزاء بعد ثلاث.
# خالد بن سعید بن عاص بن امیه کاتب وحی و عامل صدقات بنی زبید بود
# ~~و شمشیر صمصام رسول او داشتی . در غزاء یر موک شهید شد .
# خباب بن الأرت در کوفه سنهٔ‌ ms177 سبع و ثلاثین نماند . هفتاد وسه سال عمر
# ~~داشت و اوست اول صحابی که مرتضی علی (ع) در کوفه تجهیز و تکفین او کرد.
# زید بن الحارثة الکلبی مولی خدیجه رضی الله عنها بود . اورا برسول
# ~~بخشید و[او را کنیزک خود که دایهاش بود، ام ایمن، را بزنی بدوداد و هر
~~دو را
# ~~آزاد کرد . اسامة ازیشان متولد شد . زینب بنت جحش، از امیمهعمهآ رسول
~~الله در
# ~~حبالهآ زید بود . چون او در نظر پیغمبر (ص) در آمد ، او را جهت پیغمبر
~~طلاق
# ~~داد1 . در سنهآ ثمان هجری در مؤتهآ شام شهید شد.
# زید بن خطاب ، برادر عمر رضی الله عنه در جنگ مسیلمهآ کذاب در سنهآ
# ~~اثنی عشر شهید شد .
# ابوسلمه عبدالله بن عبدالاسد بن هلال بن عبدالله بن عمر بن مخزوم بن
# ~~یقظه بن مرة هشتم است از مرة و پیغمبر نیز همچنین . مادر او بره بنت
~~عبد المطلب
# ~~عمهآ رسول بود . برادر رضاعی پیغمبر بود . درسنهآ ، اربع هجری وفات
~~کرد. [او را دو
# ~~پسر و دختری بود از ام سلمه حرم پیغمبر (ص) : سلمه، عمر، زینب]2 .

PageV01P211

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0245.png)

# سعید بن زید و سلمة بن هشام در غزاء بدر شهید شدند.
# صهیب بن سنان بن مالک الرومی ، پیغمبر در حق او وسلمان فارسی و
# ~~بلال حبشی فرمود: انا سابق العرب وصهیب سابق الروم و سلمان سابق فارسن
~~و بلال
# ~~سابق الحبش. پیغمبر (ص) با او مزاح کردی . وفاتش در سنهآ تمان و ثلاثین
~~. عمرش
# ~~هفتادسال.
# عمار بن یاسر مؤذن مسجد رسول الله بود و همچنان مؤذنی ، فرزندان
# ~~اوراست. درجنگ صفین بطرفمرتضی علی بود و هم در آنجا شهید شد ، در سنهآ
~~ست
# ~~و ثلاثین . نود و سه سال عمر داشت.
# عبدالله بن جحش الاسدی برادر زینب حرم رسول وپسر امیمه ، عمهآ آن
# ~~حضرت بود . در حرب احد شهید شد.
# عبدالله بن مسعود از بنی هذیل ، کاتب وحی بود ومدتی از قبل عمر و
# ~~عثمان، عامل صدقات کوفه و ms178 قاضی آنجا بود . وفات او بمدینه در سنهآ اثنی
~~و ثلاثین .
# ~~عمر او زیادت از شصت سال .
# عبیدة بن حارث بن عبدالمطلب بن عبد مناف در حرب بدر شهید شد . او
# ~~گفت اگر ابوطالب زنده بودی، درین صورت با او مفاخرت کردی در معنی آنکه
# ~~او گفتی]1 از بهر رسول جان فدا کنم و [نکرد]2 . رسول فرمود راست می
~~گوئی،
# ~~او را گفتار بود و ترا کردار.
# عتبة بن غزوان بن جابر مازنی ، وفاتش در سنهآ سبع عشر ، در راه مکه .
# ~~عمرش پنجاه وهشت سال.
# عثمان بن مظعون بن حبیب بن وهب بن حذافة بن جمح بن عمر بن
# ~~هصیص بن کعب نهم است از کعب و پیغمبر نیز همچنین بوده. برادر مادرحفصه،
~~حرم
# ~~رسول (ص) بود . در سال اول از هجرت وفات کرد . اول کسی که در بقیع
~~مدفون
# ~~شد، از مهاجن، او بود .

PageV01P212

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0246.png)

# ~~عمرو بن عبسه از بنی سلیم بود . بزمان رسول بزمین بنی سلیم بودی . بعد
# ~~ازو بشام نشستی.
# ~~عیاش بن ابی ربیعة بن مغیرة بن عبدالله بن عمرو بن مخزوم بن یقظة بن
# ~~مره ، هشتم است از هره و ییغمبر نیز همچنین.
# ~~عابس1 مولای حویطب بن عبدالعزی، نزلت فیه وفی اصحابه: و من الناس
# ~~من بشری نفسه ابتغاه مرضات الله2 الآیه.
# ~~معمر بن عبدالله [بن نافع الغنوی وهوالذی حلق شعر النبی فی حجة
# ~~لوداع[3.
# ~~مقداد بن اسود و هو مقداد بن عمر و بن تعلبة من الیمن . داماد زبیرعوام
# ~~بود بدختر و در حرب جمل سنهآ ست و ثلاثین نماند . عمرش هفتاد سال4 .
# ~~معیقیب بن ابی فاطمة الدوسی از مهاجران حبشه است بزمان خلافت
# ~~عثمان نماند .
# ~~مصعب بن عمیر بن هاشم بن عبد مناف بن عبدالداربن قصی ششم است از
# ~~قصی و پیغمبر نیز همچنین . [در حرب احد بدست ابن قمئه لیثی شهید شد5 .
# ~~محرر بن نضله بن عبدالله
# ~~نضلة بن عبید
# ~~نعیم بن النحام[ بن اسید بن عبدالله بن عوف بن عبید بن ms179 عویج بن عدی بن
# ~~کعب نهم است از کعب و پیغمبر (ص) نیز همچنین در زمان عمر ، در شام ،
~~روز
# ~~اجنادین شهیدشد6 .
# ~~هشام بن عتبة بن ابی و قاص ، برادر زادهآ سعد وقاص بود .7 PageV01P213
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0247.png)

# هشام بن عاص وایل [سهمی برادر عمرو بن عاص بود . در سنهآ ثلاث عشر ،
# ~~روز یرموک شهید شد]1
# ارقم بن ابی ارقم بن جندب بن عبدالله بن عمر بن مخزوم بن یقظة بن
# ~~مره . وفات او در سنهآ خمس وخمسین بمدینه . مدت عمرش، هشتاد و پنج سال
~~. این
# ~~طایفه قدیم الاسلام بودند.2
# ذکر بعضی از صحابه کرام
# ~~بترتیب حروف می آورم تا بر طالبان آسان باشد :
# ابی بن کعب، کاتب وحی بود . بروایتی وفات او، درسنهآ عشرین و بروایتی
# ~~در سنهٔ‌ ثلاثین . اما روایت دوم ضعیف است . جهت آنکه در روز وفات او ،
~~عمر
# ~~خطاب ، رضی الله عنه کفت الیوم قدمات سید المرتلین ودر سنهٔ‌ ثلاثین ،
~~عمر خطاب
# ~~نمانده بود .
# ابان بن سعید کاتب وحی بود.
# اسامة بن زید از موالی رسول الله بود. [ومادر او ام ایمن حاضنهآ پیغمبر
~~بود.
# ~~وفاتاو، در وادی القری یا جرف بعد از قتل عثمان.3
# الاشج العبدی وهومنذر بن العابد . رسول (ص) در حق او فرمود : ان -
# ~~فیک خلقین یحبهما الله : الحلم والحیاء . [فقال أشئی جبلت علیه ام شئی
~~لفعلته فقال
# ~~لابل جبلت عله فقال الحمد لله الذی جعلنی علی ما یحب الله و رسوله4
# اسید بن حضیر از بنی الاشهل الانصاری الاوسی بود . [وفات او در زمان
# ~~عمر رضی الله عنهما در سنه عشرین بود.
# اشعث بن قیس، در جاهلی نامش معدی کرب بود ودر اسلام محمد و لقب
~~PageV01P214
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0248.png)

# ~~او اشعث . وفاتش در سنهآ اثنی اربعین هجری [بکوفه
# انس بن مالک [ بن النضربن ضمضم بن زید بن خزام]2 الانصاری الخزرجی.
# ~~مادر او ، ام سلیم بنت ملحان بود ، مشهور به رمضاء . در هشت سالگی
~~مسلمان شد و
# ~~پیغمبر (ص) او را تربیت فرمود . مرتبهآ حجابت ms180 وصاحب شرط 3 یافت.
# پیغمبر او را حرمت داشتی و در حق او دعا فرمود تا فرزند ومالش زیادت
# ~~شد . چنانکه وقتی که بحج میرفت، صدو بیست و چند کس از نسل او همراه
~~بودند
# ~~و مالش چندان بود که حساب نمیتوانست کرد . وفاتش در سنهآ احدی و تسعین
# ~~ببصره و او آخرین میت است، از صحابه آنجا . ابن سیرین معبر از موالی او
~~بود و
# ~~انس از کبار رواة4 حدیث اسث.
# اوس بن ثابت برادر حسان بود ، از بنی خزرج [وعقبی5 و بدری8 ،
# ~~روز احد شهید شد و ابی بن ثابت نیز برادر ایشان بود7
# انس بن النضرعم انس بن مالک بوده، روز احد شهید شد.
# ابو اسید8 بن مالک بن ربیعة الساعدی بدری. در سنهآ ستین هجری در
# ~~گذشت . هفتاد وپنج سال عمر یافت.
# ابوایوب خالد بن زیدبن کلیب بن تعلبة بن عبد عوف بن غنم بن مالک بن
# ~~النجار الانصاری البدری. در قسطنطنیه در سنهٔ‌ اثنی و خمسین وفات یافت
~~و در میان
# ~~باروی آنجا مدفون است .
# ابوامامة اسعدبن زرارة الانصاری نقیب بنی ساعده بود. بوقت آنکه پیغمبر
~~(ص) PageV01P215
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0249.png)

# ~~مصعب بن عمیر را بمدینه فرستاد و با او متفق شد و در کار دین سعی بسیار
~~نمود
# ~~و در همان سال که پیغمبر بمدینه رفت ، در گذشت .
# ابوامامة الباهلی در جنک صفین با امیر المؤمنین علی (6) بود . در سنهٔ‌
# ~~ست و ثمانین بمدینه در گذشت . او، آخرین میتی است از صحابه آنجا .
# ابوامامة البلوی ایاس بن ثعلبه . وفات او ، بعد از آنکه پیغمبر (ص) از
# ~~احد باز گردید. خواهر زادهآ ابوبردة بن نیار
# ابوامامة اسعد بن سهل بن حنیف انصاری، درعهد پیغمبر (ص) متولد شد.
# ~~پیغمبر (ص) او را نام نهاد و در سنهآ مایه وفات کرد.
# ابو بردة بن قیس برادر موسی اشعری بود .1
# ابوبرزة اسلمی [ و هو عبدالله بن نضلة]2. در غزاء خراساننماند.
# ابوحذیفة هاشم بن، عتبة بن ربیعة بن عبدالشمس بن ms181 عبد مناف ، ازمهاجران
# ~~حبشه است. روز حرب یمامه، درسنهٔ‌ احدی و عشرین شهید شد2.
# ابو بکره نفیع بن حارث . چون مسلمان شد ، ترک نسب خود کرد و گفت
# ~~من مولای رسولم .[ چون پدرش نماند، میراث او قبول نکرد . بعد از آن، او
~~را، سید
# ~~خطاب کردند. عمر، او را جهت تعلیم فقه و شرایع ببصره فرستاد. هم در
~~زمان او وفات
# ~~کرد . چهل پسر و یک دختر داشت.
# ابودجانه سماک بن خرشه انصاری . در جنگ مسیلمه کذاب به یمامه، مردی
# ~~بسیار نمود [و درقتل او، شریک وحشی بود4 و در حرب دیلم همچنین و مدتی
~~والی
# ~~ناحیهآ دشتبی قزوین بود. بولایت مامشان رود همدان مدفونست.
# ابودرداء عویمر بن عامر بن زید الخزرجی الانصاری، درسنهآ اثنی وثلاثین.
# ~~در گذشت .
# ابورافع اسلم بروایتی غلام عباس بود و بروایتی غلام سعید بن العاص .

PageV01P216

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0250.png)

# ~~برسول(ص) نقل افتاد ، بقولی. به بیع، بقولی به هبه . رسول (ص) او را
~~آزاد کرد . [پیش از
# ~~سنه اربعین وفات کرد]1
# ابوسعید سعد بن مالک بن سنان الخدری ، در سنهآ اربع و سبعین نماند .
# ~~نود و چهار سال عمرداشت1
# ابوضمیره مولی رسول (ص) بود . او را آزاد کرد و با کرام فرزندانش عهدی
# ~~نوشت . روز فتح خیبر شهید شد.
# ابوطلحه زید بن سهل الانصاری بدری نجاری . آوازی بلند داشت . پیغمبر
# ~~در حق او فرمود «فصوت ابی طلحة فی الجیش خیر من الف رجل » واو گفتی :
# انا ابو طلحة و اسمی زید %~% و کل یوم فی سلاحی صید
# ~~چهل سال بعد از پیغمبر (ص) بزیست و در شام وفات کرد .
# ابوعبد الرحمن زید بن تعلبة الخزرجی در سنهٔ‌ اربع وثلاثین در مدینه
# ~~نماند ب
# ابوطفیل عامر بن واثله [بن عبدالله بن عمیر بن جابر الکنانی]1 در سنهآ
# ~~عشر و مایه وفات کرد ، در مکه و او آخرین میتی است از صحابهآ آنجا و
~~درمذهب
# ~~شیعه غالی بود .
# ابوعامر بن قیس برادر ابوموسی اشعری بود.
# ابوالعاص بن ربیع بن عبدالعزی ms182 بن عبد الشمس بن عبد مناف ، خواهر
# ~~زادهآ خدیجه رضی الله عنها و داماد پیغمبر (ص) بود ، بدختر بزر کش زینب
~~رضی الله
# ~~عنها .
# ابوعبید ثقفی ، پدر مختار بود.
# ابو عبس عبد الرحمن بن جبر بن عمرو بن زید الانصاری الخزرجی
# ~~در سنهآ اربع و ثلاثین بمدینه نماند ودر بقیع مدفون است . عمرش هفتاد
~~سال بود و
# ~~او را نسل بسیارست .

PageV01P217

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0251.png)

# ابو کبشه سلیم، مولی رسول الله (ص) بود. او را آزاد کرد . بدری بود و
~~همان
# ~~روز که عمر بخلافت نشست اونماند .
# ابولبابه بشیر بن عبد المنذربن زبیر الاوسی الانصاری ، بعد ازقتل عثمان
# ~~وفات یافت .
# بوموسی عبدالله بن قیس اشعری ، قرآن بآواز خواندی. قضاء کوفه
# ~~مدتی   باو و فرزندان او تعلق داشت و بعهد رسول قاضی یمن و در قضیهآ
~~حکمین
# ~~از طرف علی (ع) بود . عمر وعاص[اورا بازی داد. جهت آنکه از عقل معاش
~~زبادت حظی
# ~~نداشت[2 . وفاتش بروایتی درسنهآ اثنی واربعین و بروایتیسنهآ اثنی
~~وخمسین . [فتح
# ~~اصفهان و اهواز او کرده شصت و سه سال عمرداشت2
# ابومحذورة سمرة بن معیر بن لوذان بن ربیعة ، مؤذن رسول (ص) بود .
# ~~بعد ازفتح حنین؟ مسلمان شد، و رسول او را مؤذنی فرمود . [مؤذنی مسجد
~~رسول و
# ~~مسجد حرام کردی و5 اکنون فرزندان اوراست. در سنهآ تسع وخمسین نماند.
# ابو مرثد کناز بن حصین الغنوی ، حلیف حمزه بود . در بدر با رسول
# ~~(ص) بود . وفات او در سنه اثنی و عشر بخلافت ابوبکر بود . شصت وشش سال1
# ~~عمر داشت .
# ابو مسعود عقبة بن اسیره از بنی حارث، خزرجی انصاری . در ایام خلافت
# ~~امیر المؤمنین علی (ع) وفات یافت .
# ابومویهبه مولی رسول (ص) بود . او را بخرید و آزاد کرد.
# ابونافع مولی ابوبکر بود ، صاحب تروت بسیار . در بصره عمارت
# ~~عالی ساخت .
# ابوهریره [عبد الله بن عمر و از قبیله بنی دوس بن عدنان به یمن
~~PageV01P218
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0252.png)

# ~~نشستی1 و مزاح دوست بود و پیغمبر (ص) با او مزاح کردی ms183 . در سنه سبع
~~هجری
# ~~بخدمت رسول پیوست و تربیت یافت . رسول (ص) او را انبانی داده بود که
~~هر[چه
# ~~ما یحتاج او بودی، در وی بودی2 . در غوغای عثمان آن انبان ضایع شد .
# ~~او گفت .
# للناس هم ولی ذاالیوم همان %~% هم الجراب وهم الشیخ عثمان3
# وفاتش بروایتی در سنهآ سبع وخمسین و بروایتی سنهآ تسع وخمسین . هفتاد و
# ~~هشت سال عمر یافت . از کباررواة حدیث است [سعید بن مسیب داماد او بود4
~~.
# ابوالهیثم مالک بن التیهان بحکم رسول الله حراس نخل بود . بمدینه در
# ~~سنهآ عشرین در گذشت . او را نسل نسست.
# ابوالیسر کعب بن عمرو انصاری ، در روز بدر ، عباس بن عبد المطلب ،
# ~~بدست او اسیر شد . وفاتش در سنه خمس و خمسین بمدینه.
### | حرف الباء
# بریدة بن الحصیب الاسلمی از مهاجر است . بوقت هجرت ، در مدینه
# ~~مسلمانشد . در زمان پادشاهی یزید معاویه، بمرو در گذشت .
# براء بن عازب الانصاری، خواهر زادهآ ابو برده بود . فتح قزوین او کرد .
# ~~او را دو پسر بود : یزید و سوید . اوحاکم عمان بود5 . نسل او در قزوین
~~هستند.
# براء بن معرور بن صخراز بنیببمه خزرجی . اول کسی که در عقبه بیعت
# ~~با پیغمبر (ص) کرد، او بود . و اول کسی که وصیت کردروی من بکعبه دفن
~~کند، PageV01P219
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0253.png)

# ~~او بود . پیش از هجرت پیغمبر (ص) بمدینه وفات کرد1 .
# ~~بشیر بنسعد الخزرجی الانصاری . پدر نعمان بود . در عین التمرشهیدشد
# ~~در سنه اربع و عش]2
# ~~بشر بن عمرو بن حنش بن عبد القیس لقبه جارود العبدی المعلی . نسلش
# ~~بزر گوار است .
# ~~بشر بن براء، در فدک او را بارسول زهر دادند و بدان در گذشت
# ~~یعلی بن منیه بمادر منسوب است . نام پدرش امیة بن عبید از بنی یزیدبن
# ~~مالک از مهاجراست. در حرب جمل با عایشه رضی الله عنها بود و نود کس را
~~از مال
# ~~خود تربیت کرد . در زمان ابوبکر صدیق ، حاکم یمن بود . او را اشعار
~~نیکوست2.
# ~~یعلی بن ms184 مره از بنی ثقیف . بفرمان رسول ، زندان طایف بشکست و
# ~~محبوسان را خلاص داد 3 .
# ~~بلال بن حارث الانصاری [دروفد مزینه بحضرت رسالت آمد، در سنه خمس
# ~~هجری4 بزمان معاویه در سنه ستین در کذشت [عمرش هشتاد سال بود4 . پسرش
# ~~حسان ، در بصره محدث بودی.
# ~~بشر بن عمرو بن محصن. او و سه برادر: تعلبة بن عمر و ابی عمره وبشیر
# ~~بن عمر در سنه خمس و عشرین شهید شد6 .
# ~~بجیر بن ابی بحیر از بنی دینار بن النجار، بدری بود
### | لتاء
# ~~تمیم بن اوس الداری2 ، در سنه تسع مسلمان شد [و حضرت رسالت (ص)
~~PageV01P220
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0254.png)

# ~~زمینی باقطاع باو داد و چیزی از بهر او نوشت1 . در سنه سبعین در گذشت
### | ثشاء
# ~~ثو بان مولی رسول بود . او را آزاد کرد. بعد از رسول بشام رفت و آنجا
~~در
# ~~سنهآ اربع وخمسین در گذشت.
# ~~ثابت بن اقرم بن تعلیة [البدری الانصاری]1 الاوسی.
# ~~ثابت بن قیس بن شماس الخزرجی ، خطیب انصار بود[ و در یمامه شهید
# ~~شد]1.
# ~~ثابت بن خالد بن نعمان از بنی تیم الله بدری . او هم، در یمامه ، شهید
# ~~شد]
### | الجی
# ~~جریر بن عبدالله، خوب صورت ترین مردمان آن زمان بود . در رمضانسنهآ
# ~~عشر هجری مسلمان شد. رسول در حق او فرمود : «علی وجهه مسیحة ملک».
~~درسنه
# ~~اربع و خمسین متوفی شد .3
# ~~حجا بربن عبدالله الانصاری، از کبار محد ثان بود . به مدینه در سنهآ
~~ثمان و
# ~~تسعین نماند یا سنهآ تسع . نود و چهار سال عمریافت.
# ~~جابر بنسمرە، خواهر زادهآ سعد و قاص بود ، در کوفه نشستی4 .
# ~~حببار بن صخر از بنی سلمه، خزرجی.
# ~~حجبیر بن مطعم بن عدی بن نوفل بن عبد مناف . مادراو، ام حبیب بنت شعبه
# ~~ابن عبدالله عامری بود . در سنهآ ثمان و خمسین وفات کرد.5
# ~~جهجاه بن سعید الغفاری از مهاجرست . پیغمبر (ص) او را عزت داشتی
# ~~تا بمر تمه ای که پیش از آنکه مسلمان شود ، با او طعام ms185 خوردی . [بدو
~~روز پیش از PageV01P221
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0255.png)

# ~~عثمان وفات کرد1 .
# ~~جهیم بن الصلت کاتب زکوة بود.
# ~~جهدهة بن عباس بن مرداس راوی حدیث است 2
### | الحاء
# ~~حارث بن عوف از بنی مره ، در حرب احزاب از روساء مشرکان بود ،
# ~~پس مسلمان شد.
# ~~حارث بن هشام برادر ابوجهل بود . در فتح مکه مسلمان شد[ودرشام، در
# ~~غزاء یرموک شهید شد3 .
# ~~حریث بن زیدالخیل، در غزوات بسیار مصاحب رسول بود.
# ~~حاطب بن عمرو، واو اول کسی بود که هجرت کرد از مکه به حبشه3 .
# ~~حاطب بن حارث جمحی . او نیز بزمین حبشه هجرت کرد ، با زن خود
# ~~فاطمه و هر دو پسران : محمد و حارث.2
# ~~حاطب بن ابی بلتعة [درویش بود . از رسول(ص) درخواست کرد تا در
# ~~حق او دعا کند، درجمع مال . رسول (ص) دعا کرد. اورا گوسفندان بسیارجمه
~~شدند.
# ~~چون از او زکوة در خواستند ، او حب دنیا بر آخرت گزید .[رسول او را منه
# ~~کرد5 . بمدیند درسنهآ ثلاثین نماند. شصت و پنج سال عمر داشت.
# ~~حجر بن عدی کنیته ابو عبدالرحمن . در حرب جمل و صفین با مرتضی
# ~~علی (ع) بود. معاویه، او را در مرج عذرا ، در سنهآ ثلاث وخمسین بکشت.
# ~~حذیفه بن حسل بن الحارث الیمان الانصاری . [صاحب سر پیغمبر (ص)
# ~~بود]6 . پیغمبراورا مرخص گردانید که اگر خواهد، خود را از انصار داند و
~~اگر PageV01P222
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0256.png)

# ~~خواهد از مهاجر . او انصار اختیار کرد . [بحدود مداین در کوفه ، سنهآ
~~ست و ثلاثین
# ~~نماند . مشهد او زیارت کردم]1 .
# حکیم بن حزام، بروز فتح مکه مسلمان شد و صد و بیست سال عمر یافت:
# ~~شصت سال در جاهلیت و شصت سال در اسلام. در سنهآ ثمان و خمسین وفات کرد2
~~.
# ~~برادر زادهآ خدیجه بود، حرم رسول الله.
# حزیم]   ان فاتک از بنی اسد، راوی حدیث است . عبدالملک مروان ،
# ~~پسرش، ایمن بن حزیم را رشوت گران میداد تا عبدالله زبیر را بکشد .
~~نپذیرفت و
# ~~گفت :
# له سلطانه و علی اثمی %~% معاذ ms186 الله من سفه وطیش
# أ أقتل مؤمنا و اعیش حیا %~% فلست بنافسع ماعشت عیشی
# حسان بن ثابت بن منذر ، مداح رسول الله بود . پیغمبر (ص) او را برهجو-
# ~~کفار امر فرمودی ودر حق اوفرموده که «اهجهم و روح القدس معک» صد و بیست
~~سال
# ~~عمر یافت : شصت سال درجاهلیت و شصت سال در اسلام . 4 در سنهآ اربع
~~وخمسین
# ~~در گذشت . پسرش عبدالرحمن از شیرین5 که رسول او را بحسان بخشیده ،
~~متولد
# ~~شد و پسر او سعید، از شعرای بلند مرتبه بودند و ایشان را نسل نیست.
# حصین بن نمرکاتب مداینات و معاملات مردم بود.
# حمل بن مالک بن النابغه از بنی هذیل . بعهد رسول (م) در حی بنی
# ~~هذیل بود . بعد ازو ببصره ساکن شد
# حنظلة بن ربیعة الاسیدی ، کاتب وحی بود و برادر زادهآ اکثم صیفی بود
~~PageV01P223
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0257.png)

# حنظلة بن ابی عامر الراهب ، او را در حرب احد شهید کردند و غسیل -
# ~~الملائکه لقب بافت.
# حنظلة بن حذیم بن حنیفة المالکی، پدرش او را پیش ییغمبر آورد والتماس
# ~~دعاکرد ، در حق حنظلة. پیغمبر (ص) برو دعا کرد و دست مبارک بر سر او
~~مالید . هر
# ~~کس که متورم می شد وهر پستان کوسفند که خراب می شد ، آن موضع را که دست
# ~~مبارک پبغمبر زص) بدان رسیده بود، میرسانید، بهتر میشد1
# وحبیب2 بن عدی الاوسی از بنی عمرو بن عوف.
# حارث بن صمه از بنی النجار الخزرجی. [در بئرمعونه شهیدشد3
# حرا4 بن ملحان از بنی آلنجار خزرجی.
### | الخاء
# خالد بن ولید [بن مغیرة بن عبدالله بن عمر بن مخزوم بن یقظة بن مرة،
# ~~مادر او، لبابة الصغری، خواهر میمونه حرم رسول الله بود و پسر خالهآ
~~عبدالله بن عباس
# ~~رضی الله 4 . در سنهآ ست هجری مسلمان شد . پانزده سال در مسلمانی بسر
~~برد و در
# ~~کار دین سعیها نمود و فتوح بسیار کرد . وفاتش در سنهآ احدی وعشرین به
~~حمص
# ~~شام .
# خالد بن اسید ،5 روز فتح ms187 مکه مسلمان شد . از راویان است .
# خالد بن حکیم بن حزام ، روز فتح مکه مسلمان شد . [از رواة حدیث
# ~~است]7 PageV01P224
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0258.png)

# ~~خشخاش بن خباب وابوه یعرف بالمجفر، از بنیعنبر. رسول درحق او فرمود
# ~~لاتجنی شمالک علی یمینک .
# ~~خفاف بنندبه، بمادر منسوب است. پدرشعمیر بن حارث شاعر بود وتازمان
# ~~عمر خطاب در حیات بود.
# ~~خوات بن جبیر بن نعمان الانصاری البدری . بمدینه ، در سنهآ اربعین ،
# ~~در گذشت و ازو نسل نماند .
# ~~خنیس بن حذافة السهمی القرشی (داماد عمر بود بحفصه. بعداز آن که او
# ~~وفات کرد ، پیغمبر (ص) ، حفصه را در نکاح آورد]1 .
# ~~خارجة بن زید[ بن ابی زهیر بدری انصاری خزرجی . وفات او در زمان
# ~~عثمان بود]2
# ~~خلاد بن السائب بن سوید، از بنی حارث خزرجی .
# ~~خباب بن منذر از بنی خثعم، خزرجی.
# ~~خباب مولی عتبة بن غزوان مهاجر بدری.2
# ~~خراش بن الصمة از بنی خثعم خزرجی بدری انصاری بود .
### | الدال
# ~~دحیة بن خلیفة الکلبی خزرجی3. جبرئیل (ع) بیشتر بصورت او، پیش رسول
# ~~آمدی و او تا زمان معاویه بزیست . عمرش زیادت از شصت سال بود .
# ~~داود د. بلال بن احیحه ابولیلی انصاری.2
# ~~دغفل بن حنظلة النساب الشیبانی، تا زمان معاویه بزیست.2
### | الذال
# ~~ذو الشمالین عمیر بن عبد عمرو بن نضلة در روز بدر شهید شد .2
~~PageV01P225
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0259.png)

# ~~ذو البجادین عبدالله بن عبدنهم، بزمان رسول الله در غزوتبوک در گذشت و
# ~~رسول اورا بدست خود دفن کرد .
# ~~ذوالیدین عمرو بن عبدالعزی الخزاعی ، همه کارها بهر دو دست توانستی
# ~~کردن. او را بدین سبب ذوالیدین خواندند1
# ~~ذ کوان بن عبد قیس از بنی زریق بمکه هجرت کرد و مسلمان شد. رسول
# ~~(ص) او را مهاجر انصاری خواند.
### | الراء
# ~~رافع بن خدیج بن رافع الانصاری الاوسی ، در سنهآ ثلاث وسبعین متوفی شد.
# ~~هشتاد و شش سال عمر داشت2 .
# ~~رافع بن مالک عجلان انصاری بدری خزرجی ، یکی از نقباء انصار بود 2.
# ~~ربیعة بن الحارث بن عبد المطلب بن هاشم . مادر او، ms188 ام نوفل غزة بنت قیس
# ~~فهری بود. ابن عم پیغمبر بود. وفات او درسنهآ ثلاث وعشرین
# ~~رفاعة بن خدیج، برادر رافع بود.
# ~~رفاعة بن عبد المنذر بن زنبر از بنی عمرو بن عون الانصاری الاوسی .
# ~~رفاعة بن وقش الاشهلی ورفاعه بن عمرو خزرجی ، هر دو در احد شهید
# ~~شدند 2
# ~~رکانه بن عبد یزید بن هاشم بن المطلب بن عبدمناف، دراول خلافت معاویه
# ~~وفات یافت.ا
### | لزاء
# ~~زیاد بن لبید بن ثعلبة بن زریق انصاری خزرجی
# ~~زیاد بن السکن انصاری، در روز احد شهید شد.

PageV01P226

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0260.png)

# زبرقان حصین بن بدر، از بنی سعد بن زید مناه بن تمیم . بسبب خوبی
# ~~صورت ، پیغمبراو را، زبرقان لقب فرمود و عامل صدقات قوم او گردانید .
~~ابوبکر
# ~~صدیق ، رضی الله عنه نیز بر او مقرر داشت.
# زید بن ثابت بن ضحاک الانصاری کاتب وحی بود و آخرین آیت که از
# ~~قرآن منزل شد ، او نوشت. در سنه خمس و ار بعین نماند.
# زید الخیل بن مهلهل بن زید بن منهب الطائی ازهؤلفة القلوب بود. پیغمبر
# ~~اورا، زید الخیر خواندی . بروایتی در عهد رسول در کذشت و بروایتی در
~~حیات بود
# ~~و فتوح بسیار کرد . یدرش عهد اقطاع که از جهت زید داده بود بسوخت و
~~مرتد
# ~~شد .
# زید بن ارقم بن اسد بن عبدالله بن عمرو بن مخزوم بن یقظه بن مرة هشتم
# ~~است ازمرة و پیغمبر همچنین . نفاق عبدالله بن ابی سلول، او آشکارا کرد
~~و]1 بر راستی
# ~~قول او، آیت آمد و پیغمبر مرزید را نوازش فرمود.
# زید بن خالد الجهنی بمدینه درثمان و سبعین در گذشت . هشتاد و پنجسال
# ~~عمر یافت .
# زید بن الحارث بن الخزرج ، زید بن اسلم بن ضبیعة ، هر دو بدری
# ~~بودند .
### | السین
# سالم بن معقل، مولی ابی حذیفة. اهل صفهرا امامت کردی . از مهاجرست
# ~~وبدری . در روزیمامه شهید شد
# سایب بن عوام ای برادر مادرپدری ز بیر بود]3 روزیمامه شهید شد .
# سعدین عبادة الانصاری از اکابر صحابه ms189 بود و پیشوای خزرج و در اکثر
~~PageV01P227
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0261.png)

# ~~غزوات مصاحب رسول بودی .
# سعدبن معاذ الانصاری از کبار صحابه و مقدم اوس بود و غزوات و فتوح
# ~~بسیار کرد . بعداز غزوبنی قریظه وفات یافت .1
# سعد بن ربیع بن عمروالخزرجی الانصاری عقبی بدری . پیغمبر او را با
# ~~عبدالرحمن بن عوف برادری داده بود . درغزو احد شهیدشد .1
# سعد بن2 قرظ چون بلال بن رباح بشام رفت ، در مسجد رسول ، او مؤذنی
# ~~کردی .
# سعید العاص الاموی . امیر المؤمنین عمربن الخطاب رضی الله عنه فرمود
# ~~کهزنی، جامه ای پیش رسول آورد و گفت نذر کردهام که این جامه را
~~بکریمترین
# ~~جوانی دهم ازعرب . پیغمبر (ص) فرمود بدین جوان ده یعنی سعید بن العاص .
# سعدبن خیثمة ازبنی حارثة الانصاری [الاوسی عقبی بدری
# سلیم بن ملحان برادر حرام بود[ از بنی نجار خزرجی
# سفینه  ابو عبدالرحمن ]5 مولی رسول (ص) . [ اسمه ریاح بلخی
# ~~بروایتی پیغمبر (ص) او را بخرید و آزاد کرد و بروایتی غلام ام سلمه بود
~~. او را
# ~~آزاد کرد بشرط آنکه خدمت رسول کند . در سفری [ اثقال بسیار نقل منزلگاه
# ~~می کرد]7 . پیغمبر (ص) او را ، سفینه لقب فرمود .
# سکران بن عمرو برادر سهیل بن عمرو قدیم الاسلام است و از مهاجران
# ~~حیشه و آنجا نماند . زن او، سودة بنت زمعة بعد ازو در حبالهآ رسول(ص)
~~آمد.
# سلمان فارسی از موالی رسول (ص) بود و پیغمبر (ع) درحق اوفرمود : سلمان
~~PageV01P228
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0262.png)

# ~~منا اهل البیت . اصلش ازاصفهان بود[ ازقریهآ جی]1 نامش : [ما به بن
~~بوذخشان
# ~~بن ادریس بن مورسلان [2 ازنسب منوچهر ملک . [در آن ملک کاری ازدستش
~~بیرون
# ~~آمد، مجال اقامتش نماند3 . بگریخت و بشام بافتاد، بدیر راهبی . از دین
~~گبری با
# ~~ترسائی نقل کرد . [در آن ملک نیز حادثه ایش افتاد، ببند گی بمدینه4
~~افتاد بدست
# ~~جهودی، نامش عثمان بن اشهل . چون پیغمبر (ص) بمدینه هجرت فرمود [ در
~~سال
# ~~اول]5 او را از آن جهود[ بچهل اوقیه زر و ms190 سیصد فسیل نخل ]6 بخرید و
~~آزاد
# ~~کرد و بآزادی او عهد نوشت، بخط امیرالمومنین علی رضی الله عنه. این
~~نسخهآ [آن
# ~~است
# بسم الله الرحمن الرحیم
# هذا ما افدی محمدبن عبدالله لسلمان الفارسی من عثمان بن الاشهل الیهودی
# ~~ثم القرظی القرشی علی ثلثمائة نخلة واربعین اوقیة من الذهب یغدیه
~~محمدبن عبدالله لثمن
# ~~سلمان الفارسی وولاؤه لمحمدبن عبدالله واهل بیته ولاسبیل لاحد علی
~~سلمان . شهد
# ~~علی ذلک ابوبکر بن ابی قحافة وعمر بن الخطاب وعلی بن ابی طالب وحذیفة
~~بن
# ~~الیمان وابوالدرداء وابوذرالغفاری والمقدادبن الاسود وبلال مولی ابی
~~بکروعبد الرحمن
# ~~و کتب علی بن ابی طالب فی جمادی الاولی من هجرة محمد (ص) PageV01P229
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0263.png)

# وسلمان را برادرزادهای بود، نام او ماهاد بن فرخ بن بدخشان وتخم او بشیر
~~از
# ~~است و اکنون از اکابر فارس اند و[ بسلمانیان مشهور1 . عهد نامه دارند ،
~~بخط
# ~~امبرالمؤمنین علی کرم الله وجهه، برادیم سفیدنوشته[ ومهر کرده بانگشتر
~~پیغمبر و
# ~~ابوبکر وعثمان رضی الله عنهما
# بسم الله الرحمن الرحیم
# هذا کتاب منه حمد رسول الله سأله سلمان وصیة2 بماهادبن فرخ واهل بیته
# ~~وعقیه من بعده ما تناسلوا من اسلم منهم واقام علی دینه سلم الله احمد
~~الیک(2) الذی امرنی
# ~~ان اقول لااله الاالله وحده لاشریک له اقولها وآمر الناس بها وان الخلق
~~خلق الله والامر
# ~~کله لله . خلقهم و اماتهم وهو ینشرهم و الیه المصیر وان کل امریزول وکل
~~شی یبید و
# ~~یفنی وکل نفس ذائقة الموت من آمن بالله و رسوله کان له فی الاخرة دعه
~~(؟) الفائزین ومن
# ~~اقام علی دینه تر کناه فلا اکراه فی الدین . فهذا کتاب لاهل بیت سلمان
~~ان لهم ذمة الله
# ~~وذمتی علی دمائهم و اموالهم فی الارض التی یقیمون فیها سهلها وجبلها
~~ومراعیها و
# ~~عیونها غیرمظلومین ولامضیقا علیهم فمن قری علیه کتابی هذا من المؤمنین
~~و المؤمنات
# ~~فعلیه ان یحفظهم ویکرمهم ویبرهم و لایتعرض لهم بالأذی والمکروه و
~~قدرفعت عنهم
# ~~حز الناصیة والجزیه والحصر والعشر الی سایرالمؤن ms191 والکلف . ثم ان سألوکم
~~فاعطوهم
# ~~وان استغاثوابکم فاغیثوهم وان استجاروا بکم فاجیروهم و ان اساؤا
~~فاغفروا لهم وان
# ~~اسئی الیهم فامنعوا عنهم ولهم ان یعطوا من بیت مال المسلمین فی کل سنة
~~مایة حلة فی
# ~~شهررجب ومایة فی الاضحیه فقداستحق سلمان ذلک منا ولان فضل سلمان علی
~~کثیر
# ~~من المؤمنین وانزل فی الوحی علی ان الجنة الی سلمان اشوق من سلمان الی
~~الجنة وهو
# ~~ثقتی وامینی وتقی ونقی ناصح لرسول الله والمؤمنین وسلمان منا اهل البیت
~~فلایخالفن
# ~~احد هذه الوصیة فیما امرت به من الحفظ والبرلاهل بیت سلمان وذراریهم من
~~اسلم منهم
# ~~ومن اقام علی دینه ومن خالف هذه الوصیة فقد خالف الله و رسوله وعلیه
~~اللعنة الی یوم الدین PageV01P230
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0264.png)

# ~~و من اکر مهم فقد اکرمنی وله عندالله الثواب و من آذاهم فقداذانی
~~واناخصمه یوم القیامة
# ~~جزاؤه نارجهنم و برئت منه ذمتی والسلام علیکم و کتب علی بن ابی طالب(ع)
~~بامررسول الله
# ~~فی رجب سنة تسع من الهجرة وحضرابوبکر وعمروعثمان وطلحه والزبیر
~~وعبدالرحمن
# ~~وسعد وسلمان وابوذر وعمار وعنبسه وبلال وجماعة آخرمن المسلمین
# سلمان بمداین، درزمان خلافت امیر المؤمنین عثمان رضی الله عنه درسنهٔ‌
~~سبع
# ~~وعشرین در گذشت. سیصد وپنجاه سال عمرداشت. ازسخنان اوست: الناس اربعة
~~اصناف
# ~~اسد وذئب وثعلب وضان. فاما الاسد الملوک یأکلون الناس أکلاوالذئب
~~التجار یحسلون
# ~~والثعلب القراء المخادعون والضان المؤمن فالمؤمن ینهسه کل من رآه .
# سلمان بن ربیعة الباهلی ، او را سلمان الخیل کفتندی . جهت آنکه
# ~~امیرالمؤمنین عمر خطاب، اورا والی] اسبان بیت المال]2کرده بود . پس
~~قضای عراق
# ~~بدو داد. درحرب تر کستان شهیدشد. بعضی کویند او از تا بعین بود .
# سلمة بن عمروبن اکوع اسلمی در سنهٔ‌ اربع وسبعین نماند . هشتادسال عمر
# ~~یافت .
# سمرة بن جندب از جملهآ ده کس است که پیغمبر درحق ایشان فرمود: اخر کم
# ~~موتی فی النار. از قبل زیادبن ابیه حاکم بصره بود. بکوفه در سنهآ تسع
~~وستین نماند 3
# سمرة بن جنادة بن حجرین زیادالسوائی محدث بود . بعهد ms192 عبدالملک مروان
# ~~بکوفه نماند .
# سمرة بن فاتک الأسدی پیغمبر (ص) دست بر سر او مالید و دعای بر کت
# ~~بروی خواند. 4
# سمرة بن معیر الجمحی مؤذن رسول (ص) بود PageV01P231
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0265.png)

# ~~سهل بن حنیفبن واهب الانصاری از بنی عمربن عوف . در حرب صفین
# ~~با مرتضی علی(ع) بود . بکوفه در سنهآ ثمان و ثلاثین نماند .
# ~~سهیل بن عمرو از بنی عامربن اؤی بود . روزفتح مکه مسلمان شد . ازقریش
# ~~بود[درسنه ثمان وعشر وفات کرد1.
# ~~سهل بن سعد ساعدی، بمدینه در سنهآ احدی وتسعین نماند و آخرین میت
# ~~است از صحابهآ آنجا.
# ~~سویبط بن سعدبن حرمله، از بنی عبدالدار، ازمهاجران حبشه است [و در
# ~~بدرحاضر شد.]1 مزاح بسیار کردی و پیغمبر (ص) برسخن اوتبسم فرمودی .
# ~~سویدبن مقرن برادر نعمان است وراوی حدیث
# ~~سلیط بن عمرو برادر سکران است .
# ~~سلمة بن ثابت بن وقش از بنی عبدالاشهل الاوسی [ انصاری بدری در احد
# ~~شهید شد]1.
### | الشین
# ~~شرحبیل بن حسنه بمادرمنسوب است . پدرش عبدالله بن مطاع تمیمی دروبای
# ~~طاعون بشام ، درسنهآ ثمان عشردر کذشت . شصت وچهار سال عمریافت .
# ~~شداد بن الهاد لیثی [خواهرزادهآ میمونه حرم رسول الله(ص) بود
~~وخالهزادهآ
# ~~ولید وعبدالله بن عباس 2 فقیه و محدث بود .
# ~~شدادین اوس نجاری انصاری بدری درسنهآ ثمان و خمسین بفلسطین وفات کرد.
# ~~هفتاد و پنج سال عمرداشت .
# ~~شجاع بن وهب الاسدی مهاجر بدری . پیغمبر اورا برسالت بمنذربن الحارث
# ~~غسانی 3 فرستاد.

PageV01P232

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0266.png)

# ~~شقران مولی رسول الله (ص) ، اسمه صالح. اورا ازعبدالرحمن عوف بخرید
# ~~و آزاد کرد.
# ~~شماس بن عثمان مخزومی درحرب احد شهید شد .
# ~~شیبة بن عثمان بن ابی طلحة [درحنینم سلمان شد]1 . از جاهلیت باز[کلید
# ~~حرم کعبه اورا بود . اکنون فرزندان اوراست]2
### | الصاد
# ~~صفوان بن بیضا و هو ابن وهب بن ربیعه. مهاجری بدری بود . در طاعون
# ~~عمواس نماند .3
# ~~صفوان المعطلسلمی، ابوعمر ذکوانی . او بود که منافقان ، درحق او و
# ~~عایشه، بهتان کفتند. حق سبحانه و تعالی در براءت ایشان، قر آن فرو
~~فرستاد3 ms193
# ~~صفوان بن الیمان برادر حذیفه بود 4
# ~~صحاربن عیاش العبدی [ او فاضل وصالح بود وسه حدیث را راوی است5
### | الضاد
# ~~ضحاک بن سفیان الکلابی راوی حدیث است،
# ~~ضحاک بن قیس فهری . برادرفاطمه بنت قیس بود . در ذی الحجهآ سنة اربع
# ~~وستین، مروان او را به مرج راهط بکشت .6
### | الطاء
# ~~طفیل بن حارث بنی المطلب ازقربش بود وبدری بود
# ~~طفیل بن حارث [ برادر عایشه بود از مادر]8 PageV01P233
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0267.png)

# ~~طفیل بن مالک بن خنساء از بنی سلمة بن الخزرجی [بدری انصاری بود]
# ~~طلیحة بن خویلد در حربنهاوند، درسنهآ احدی و عشرین، شهیدشد .
# ~~طاوس بن مکحول2 .
# ~~طلیب بن عمرو بن وهب بن عبدبن قصی پنجم است ازقصی وپیغمبر ششم بود.
# ~~مادرش اروی بنتعبدالمطلب، عمهآ رسول بود . در روز یرموک شهید شد
### | الظاء
# ~~ظهیر بن رافع [بن عدی الاوسی انصاری بدری]3
# ~~ظهیر بن سنان الاسدی، پیش پیغمبر آمدو درحق او دعای بر کت فرمود
### | العین
# ~~عبدالله بن انیس ابویحیی5 انصاری یعرف بالجهنی . درمدینه، بزمان
# ~~بادشاهی معاویه در گذشت .
# عبد الله بن اریقط بوقت هجرت با رسول (ص) بود و رسول وابوبکر را
# ~~بمدینه دلالت کرد. اسلام او مختلف فیه است 6.
# عبدالله بن سلام از علماء جهودان بود، درمدینه مسلمان شد. [از بنی خزرج
# ~~است از قبیله قینقاع 7 وآیت « ومن عنده ام الکتاب »8 اشارت بدوست.
# عبدالله 9 بن ام مکتوم الاعمی بعد از پدر بمدینه هجرت کرد . رسول (ص)
# ~~بوقت غیبت خود، اورا درمدینه امامت فرمودی. بزمان خلافتعمر، بعداز
~~حربقادسیه،
# ~~بمدینه] 10 نماند .
# عبدالله بن ابی اوفی11 در سنهآ ست وثمانین بکوفه نماند او آخرین میتی
~~PageV01P234
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0268.png)

# ~~است از صحابهآ آنجا .
# ~~عبدالله بن خمیراز بنی عبیدبن عدی بن عنم بن کعب بن سلمة الانصاری
# ~~بدری 1
# ~~عبدالله بن جبیر الخزاعی .
# ~~عبدالله بن جبیربن النعمان الاوسی انصاری بدری. درحرب احدشهید شد.
# ~~عبدالله بن سلمة العجلانی، در احد شهید شد .
# ~~عبد الله بن صامت، برادرزادهآ ابوذر غفاری بود .
# ~~عبدالله بن حکیم بن ms194 حزام روزفتح مکه مسلمان شد . [راوی حدیث است
# ~~وتا زمان خلافت عثمان درحیات بود
# ~~عبدالله بن عمروعاص، پیش از پدر مسلمان شد و درحربصفین با پدرحرب
# ~~کرد و او را دوشمشیر زد . اول بمکه نشستی پس بشام رفت و آنجا بود
~~تایزیدبن معاویه
# ~~بمرد. باز با مکه آمد . وفاتش بمکه درسنهآ خمس وستین . هشتاد و دوسار
~~عمرداشت.
# ~~عبدالله بن عامربن کریز، مردی شجاع و بلند همت بود . در بلاد پارس و
# ~~خراسان وسیستان و کابل فتوح بسیار کرد وعمارات عالی ساخت و نهرها اخراج
~~فرمود.
# ~~درسنهٔ‌ تسع وخمسین به مکه در گذشت وبه عرفات مدفون شد .
# ~~عبدالله بن عوسجه ، پیغمبر(ص) اورا بقوم بنی حارثة بدعوت دین فرستاد.
# ~~عبدالله بن عباس ، عمزادهآ رسول(ص) بود واستاد3 مفسران و راوی حدیث.
# ~~درسنهآ ثمان وستین به طایف در گذشت. هفتاد و دوسال عمرداشت .
# ~~عبدالله بن طارق الظفری بدری ، در رجیع شهیدشد با خبیب بنعدی.
# ~~عبدالله بن مغفل، در بصره، آخر عهدمعاویه نماند .
# عبدالله بن بحینة بمادر منسوب اسب[ بحینة بنت حارث بن مطلب بن
~~PageV01P235
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0269.png)

# ~~عبد مناف بود]1 . مالک [بن القشب[1 ازدی پدرش بود .
# عبدالله بن بسر  درسنهآ ثمان و ثمانین بشام2 در گذشت و او آخرین
# ~~میت از صحابهآ آنجا بود.
# عبد الله بن عمرخطاب[ با پدرهجرت به مدینه کرد و آن روزیازده ساله و
# ~~نیم بود . در سنهآ ثلاث وسبعین، بخلافت عبدالملک بن مروان نماند،
~~بمدینه. هشتاد و
# ~~چهارسال عمر داشت1
# عبدالله بن ابی بکر صدیق [ در روز طایف بارسول الله (ص) بود]
# عبد الرحمن بن ابی بکر رضی الله عنهما [ درسنهآ ثلاث و خمسین وفات کرد1
# عبدالله بن رواحة الخزرجی الانصاری بدری [ در حرب مؤته شهید شد با
# ~~جعفر بن ابی طالب و زید بن حارثه .1
# عبدالله بن عمرو [ ابوجابر انصاری عقبی بدری، در حرب احد، شهید شد3
# عبدالله بنزید خزرجی ، صورت اذان، او بخواب دید و رسول (ص) بر آن
# ~~حکم کرد .
# عبد الرحمن بن سمرة، بعهد عمر ms195 خطاب رضی اللهعنه، از قبل عبداللهعامر،
~~والی
# ~~سیستان بود وفتح کابل، وآن اطراف، او کرد.
# عباس بن عبدالمطلب، عم مصطفی(ص). بعداز حرب بدرمسلمان شد وسی سال
# ~~در اسلام بود . پیغمبر (ص) درحق او دعا کرد، بزیادتی مال و مغفرت.
~~خواستهآ فراوان برو
# ~~جمع شد و گفتی ببر کت آن دعا، قسم دنیاوی حاصل است، امیدوارم که قسم
~~اخروی
# ~~نیزحاصل گردد . درسنهآ اثنی و ثلاثین، بزمان عثمان رضی الله عنه در
~~گذشت . به بقیع
# ~~مدفونست [ عمرش زیادت از هشتاد سال بود]
# عباس بن عبادة بن نضله [ از بنی سالم بن عوف. هفتاد کس که با رسول (ص)
~~PageV01P236
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0270.png)

# ~~بیعت کردند ، درعقبه ، یکی او بود . درحرب احد شهید شد1
# ~~عمرو بن امیه ضمری پیغمبراورا برسالت بنجاشی فرستاد .
# ~~عمرو بن الجموح الخزرجی انصاری [در روز احد شهید شد
# ~~عمرو بن سعید بن عاص بن امیه از مهاجرست.
# ~~عبادة بن صامت بن قیس خزرجی. اول کسی از انصار که برسول ایمان آورد،
# ~~اوست. درسنهآ اربع وثلثین بشام در گذشت . هفتاد و دوسال عمرداشت
# ~~عبادة بن قیس از بنی زریق خارجی .
# ~~عائذ بن عمرو مزنی، در بیعة الرضوان بیعت کرد . عبیدالله زیاد، او را
~~زحمات
# ~~یسیار رسانید ، جهت آنکه محب اهل بیت بود .
# ~~عاصم بن ثابت بن ابی الاقلح
# ~~عاصم بنعدی. صد و پانزده سال عمریافت ودر زمان پادشاهی معاویه نماند3
# ~~عامربن فهیره مولی ابوبکر ، در هجرت رسول (ص) مصاحب بود . خدمت
# ~~پسندیده بجای آورد. در غزو بئرمعونه، باآن چهل صحابی، شهیدشد .
# ~~عامر بن کریز ، روزفتح مکه مسلمان شد وتا زمان خلافت عثمان درحیات بود.
# ~~عتاب بن اسید، روزفتح مکه مسلمان شد و پیغمبر (ص) حکومت مکه بدو
# ~~داد. در زمان خلافت ابوبکر رضی الله عنه در گذشت .
# ~~عتبة بن مسعود، برادرعبدالله بود و راوی حدیث. درزمان خلافت عمر خطاب
# ~~به کوفه نماند.
# ~~عثمان بن ابی العاص ثقفی، بفرمان پیغمبر (ص) عامل طایف بود و بعهد عمر
# ~~حا کم بحرین ودر زمان پادشاهی معاویه ms196 نماند .
# ~~عثمان بن حنیف برادر سهل بود و راوی حدیث است .

PageV01P237

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0271.png)

# ~~عویمر بنحارث 1 رسول (ص) پدر ومادر اورا لعنت کرد . اما او از صحابه
# ~~است .
# ~~عدی بن حاتم الطائی در حرب جمل وصفین برطرف مرتضی علی (ع) بود. در
# ~~سنهآ ست وستین، به مکهدر گذشت. صد و بیست سال عمر داشت
# ~~عروة بن مسعود تقفی ( در حرب خندق مسلمان شد و سعی کرد تا اعراب
# ~~جهودان از هم بپرا کندند .2
# ~~عرابة بن اوس بن قیظی .
# ~~عباد بن بشر بن قیظی انصاری بدری اوسی از بنی عبدالاشهل، در حرب یمامه
# ~~شهید شد .
# ~~عقبة بن عامر جهنی در آخر پادشاهی معاویه نماند [ از جمله متروکات وی
# ~~هفتاد پاره کمان بماند 3
# ~~عقبة بن عامربن عبس در سنهآ ثمان و خمسین نماند .4
# ~~عقیل بن ابی طالب ، برادر مرتضیعلی(ع) بود و بیست سال ازو مهتر . پس از
# ~~حرب بدر مسلمانشد وعمشعباس اورا ندا داد ودرحرب صفین برطرف معاویه بود
~~ودر
# ~~عهد معاویه نماند .
# ~~عکرمة بن ابوجهل بزمان خلافت ابوبکر ، درحرب یرموک کشتهشد. اورا
# ~~نسل نیست .

PageV01P238

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0272.png)

# عکراش بن ذؤبب ، اورا بکنیت ابوالصهباء خواندندی . از بنی تمیم بود.
# ~~راوی حدیثاست . عمری تمام یافت .
# عگاشة بن محصن الاسدی ، اول کسی است که دربیعة الرضوان با رسول (ص)
# ~~بیعت کرد و پیغمبر او را ببهشت مژده داد و در خلافت ابوبکر، درجنگ
~~باطلیحه،
# ~~کشته شد .
# علاءبن عبدالله حضرمی [از حضرموت بود]1 ، مردیشجاع، فتوح بسیار کرد.
# ~~وفات او درخلافت عمر رضی اللهعنه بود ، بمرز ساس(؟) از زمین بنی تمیم .
# علقمة بن علاثة بعداز اسلام مرتدشد و بروم رفت و باز باپیش پیغمبر آمد
# ~~ومسلمان شد . عمر ، رضی الله عنه ، اورا عامل خوزستان گردانید . آنجادر
~~گذشت.
# عمرو بن حارث از بنی مخزوم . دختر عدی بن حاتم طائی، درحبالهآ او بود و
# ~~نسل او در کوفه از مشاهیر بودند . [در سنهآ خمس وثمانین وفات کرد
# عمرو بن الحمق، محدث بود و درعهدمعاویه، والیموصل3 ، اورا ms197 جهت آنکه
# ~~ازشیعهآ امیرالمؤمنین علی(ع) بود ، بکشت وسراو پیش زیادبن ابیه فرستاد
~~واین اولین
# ~~سری بود که درمسلمانی شهر بشهر بردند 4 .
# عمرو بن عاص ، پدرش بغایت [مستهزی5 بود ومساعی او، دردین اسلام،
# ~~خود بغایت مشهور است . مسلمان شد .1 وفاتش بمصر درعید فطر سنهآ ثلاث و
~~اربعین
# ~~وبروایتی احدی وخمسین بود . نودوسهسال عمر داشت . از سخنان اوست :
~~سلطان
# ~~العادل خیر من مطر وابل وعدل قائم خیرمن عطاء دائم .

PageV01P239

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0273.png)

# ~~عامربن ابی وقاص برادرسعد و قدیم الاسلام بود .1
# ~~عمرو بن معدی کرب درسال دهم مسلمان شد، در رمضان آن سال. چون
# ~~پیغمبر اسلام وفات کرد ، مرتدشد. باز با اسلام آمد. در حرب قادسیه
~~مردیها نمود.2
# ~~عمرو بن مسیح طائی تیرانداز ترین عرب بود . [امرؤالقیس در حق او کفته
# ~~است :
# # رب رام من بنی ثعل %~% مخرج کفیه من ستره
# ~~عمارة بن حزم الانصاری از بنی النجار ، بدری بود .
# ~~عمارة بن عقبة بن ابی معیط، روزفتح مکه مسلمان شد.
# ~~عمران بن حصین قدیم الاسلام است . در سنهآ اثنی وخمسین ببصره نماند [و
# ~~بروایتی سنهآ ثلاث.]4
# ~~عمیر مولی ابی اللحم الغفاری ، شجاع بود و پیغمبر(ص) اورا شمشیری داد.
# ~~عوف بن حارث معروف به ابزعفرا، در روز بدرشهید شد .
# ~~عوف بن مالک الاشجعی[درفتح مکه قاید جیوش بود] ه درخلافت ابوبکر
# ~~صدیق رضی الله عنه بشام رفت و درسنهآ ثلاث و سبعین آنجا نماند. گورش به
~~حمص است.
# ~~عیاض بن حمادالدارمی ، پیش ازاسلام ، هدیه بخدمت رسول (ص) فرستاد .
# ~~رسول (ص) قبول نکرد وفرمود : لااقبل رفدالمشر کین.
# ~~عاهربن ربیعه حلیف آر خطاب بود. بدین سبب اورا قریش شمارند. [هاجر
# ~~الهجرتین2 . بدری . درسنهآ اثنی وثلاثین نماند .
# ~~عامربن عبد عمرو ابوحبهآ انصاری اوسی بدری ، دراحد نیز حاضرشد.7
# ~~عامر بن الحارث فهری مهاجری بدری7 .
# ~~عاهر ین مخلدانصاری بدری. در روز احدشهید شد7 .

PageV01P240

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0274.png)

# ~~عامر بن مسلمهآ انصاری بدری.
# ~~عامربن امیهآ انصاری از بنی النجار بدری.
### | الفین
# ~~غالب لیثی .
### | الفاء
# ~~فضالة بنعبید، در بیعة الرضوان حاضر بود ms198 . در سنهٔ‌ ثلاث وخمسین بدمشق
# ~~وفات کرد .1
# ~~فیروز دیلمی، ازفرستاد گان خسرو پرویز بود بیمن . برسول (ص) ایمان
# ~~آورده و راوی احادیث گشت . واسود عنسی در یمن بکشت1 در زمان خلافت
# ~~عثمان نماند .
### | القافی
# ~~قتادة بن نعمان انصاری [الظفری البدری الاوسی]1 . از اکابر صحابه است
# ~~درسنهآ ثلاث و عشرین وفات کرد. شصت و پنج سال عمرداشت
# ~~قطبة بن عامر از بنی سلمهآ خزرجی [شهید بدری1
# ~~قیس بن سعدبن عبادة الانصاری، داماد ابو بکرصدیق بود بخواهرو درحضرت
# ~~رسالت، مرتبهآ حجابت و صاحب شرطی داشت [واز قبل امیر المؤمنین علی(ع)
~~والیءصر
# ~~بود. بعد از آن معزولشد ، چنانکه ذکر رفت1
# ~~قیس بن عاصم بن خالد المنقری التمیمی بعد از فتح مکه مسلمان شد .
# ~~رسول(ص) درحق اوفرمود : «انت سید اهل الوبر» .
# قیس بن ابی صعصعة انصاری خزرجی عقبی بدری .
# ~~قیس بن عبدالمنذرالانصاری در بدرشهید شد و آیه « ولاتقولوا لمن یقتل فی
# ~~سبیل الله امواتا »2 در شأن او واصحاب او، که در بدرشهید شدند، فرود
~~آمد.
### | انطاف
# کلثوم بن الهدم الاوسی انصاری ، پیغمبر درمدینه اول بخانه اونزول فرمود.

PageV01P241

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0275.png)

# ~~درسال اول از هجرت، وفات کرد.
# ~~کعب بن مالک الخزرجی الانصاری ، [«وعلی الثلثة الذین خلفوا»1 در شأن او
# ~~واصحاباو، از انصار، فرود آمد که تخلف از غزوهآ تبوک کرده بودند. از
~~شعراء رسول
# ~~(ص) بود.
# ~~کعب بن عمرو ابوالیسر انصاری که در بدر ، عباس را اسیر کرد . درسنهآ
~~خمس
# ~~و خمسین نماند.
# ~~کعب بن عجرة انصاری سلمی درسنهٔ‌ اثنی وخمسین در گذشت . هفتاد وهفت
# ~~سال عمر داشت.2
### | 7
# ~~لبید بن ربیعة بن عامربن مالک از بنی کلاب . صدو پنجاه وهفت سال
~~عمریافت.
# ~~پیش از اسلام شاعر بود ، چون مسلمان شد ، دیگر شعر نگفت . وفاتش در
~~سنهآ
# ~~احدی و اربعین .
### | لمی
# ~~محمدبن مسلمة الاوسی الانصاری . لقبش فارس رسول الله . در اکثر غزوات
# ~~اوراهمراه کردی. در حرب جمل و صفین و مثل هذا، موافقت طرفین نکرد. در
~~صفرسنهآست
# ~~و ار بعین3 بمدینه در گذشت .
# ~~محمود ms199 بن مسلمه برادر اوست [در غزای خیبر شهیدشد.3
# ~~مالک بن سنان از بنی خدره خزرجی [در روز احد شهیدشد.4
# ~~مالک بن نضلة راوی حدیث است .
# ~~مجاشع بنمسعود ، از بنیسلیم ، ازمهاجرست .
# ~~مجالد بن مسعود برادر اوست . بعد ازفتح مکه مسلمانشد و بمدینه نقل
# ~~کرد و خواست تا از مهاجر باشد . پیغمبر(ص) فرمود بعد از فتح مکه هجرت
~~نباشد.

PageV01P242

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0276.png)

# ~~مر قد بن ابی مرثدالغنوی. در رجیع شهید شد، با چند نفر از صحابه. درعهد
# ~~رسول (ص).
# ~~معاذ و معوذ برادران عوف بن عفرااند. [ درروز بدرشهیدشدند.1
# ~~منذر بن عمروبن خنیس الخزرجی [عقبی بدری در بئر معونه شهیدشد.
# ~~مرة بن ابیعثمان مولی ابوبکر ، ببصره متوطن شد ونهری اخراج کرد و
# ~~نسل او ازاکابر بصره بودند.
# ~~مسطح بن اثاثه [از خدام ابوبکر صدیق بود]3 . از آنها که عایشهرا متهم
# ~~کردند ، یی اوست .
# ~~مسلمة ساربان رسول بود .
# ~~معاذ بن جبل [ از کبار صحابه و ازفقهاء ایشان بود، بدری ، عقبی].4
# ~~بفرمان رسول[ص] مدتی قاضی یمن شد . درسنهآ ثمانعشر، [ بطاعون عمواس 5
~~وفات
# ~~کرد. کم از چهلسال عمرداشت.[ اورانسل نیست .
# ~~مهقل بن سنان مردی شجاع بود . بعهد یزید بن معاویه بردست مسلم کشته
# ~~شد . بجهت آنکه درفسق یزید مبالغه می کرد .
# ~~معقل بن مقرن برادر نعماناست و راوی حدیث7
# ~~معقل بن یسار . در بصره بآخر عهد معاویه در گذشت . نهر معقلی بصره و
# ~~خرمای معقلی بدومنسوبست7
# ~~معن بن عدی برادر عاصم بود. درحرب یمامه ، درخلافت ابو بکرشهید شد.
# ~~معتب بن قشیر الاوسی الانصاری .
# ~~مغیرة بن شعبة بن مسعود ثقفی در بیعة الرضوان مسلمان شد و دراکثر غزوات
# ~~دارسول (ص) مصاحب بود. مدتی حا کم بصره و چندی والی کوفه بود. آنجا
~~درسنهآ خمسین PageV01P243
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0277.png)

# ~~وفات کرد. بوقت وفات کفت : اللهم هذه یمینی بایعت بهانبیک وجاهدت بها
~~فی سبیلک1
# ~~هعن بن زید الخیل، درغزوات مصاحب رسول بود و در فتوحات مصاحب اصحاب.
### | النون
# ~~نعمان بن مقرن. در جنگنهاوند شهبدشد. گوراو و از آن عمرومعدی کرب
# ~~وطلیحة ms200 بن خویلد دراسفندهان2 است.
# ~~نعمان بن بشیر الانصاری دخترزادهآ عبدالله رواحه بود . [از قبل معاویه
~~در
# ~~کوفه امیر بود. اول مولودی بود که بعدازهجرت، از انصارمتولدشد . چون
~~پیغمبر (ص)
# ~~وفاتیافت ، اوهشت ساله بود وهفت مامه3
# ~~نعیم بن اوس داری برادر تمیم بود. درسنه تسع مسلمان شد.
# ~~نعیم بن مسعود الاشجعی . او بود که در غزو خندق لشکر کفار را بحیلت
# ~~متفرق کرد.
# ~~نو فل بن معاویة الدیلمی5 بعد از حرب خندق مسلمان شد. راوی حدیثاست
# ~~بعهد معاویه نماند. صدو بیست سال عمر داشت.
# ~~نوفل بن حارث بن عبدالمطلب عم زادهآ پیغمبر(ص) بود.
# ~~نافع بن عتبة بن ابی وقاص الزهری ، برادرزادهآ سعدبود.
### | الهاء
# ~~هشام بن حکیم بن حزام ، روزفتح مکه مسلمان شد و راوی حدیث است.
# ~~هاشم بن العاص ، آخرعمر ، درسنهآ ثلاثعشر شهیدشد ، در روز اجنادین یا
# ~~روز یرموک6 .
# ~~هانی بن نیار ابوبردة الانصاری برادرمادر براء بن عازب بود . دربدر
~~وهمهآ
# ~~غزوات باپیغمبر(ص) حاضرشده بود9 .

PageV01P244

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0278.png)

### | الواو
# ~~واثلة بن الاسقع در سنهآ خمس و ثمانین بشام در گذشت . نود و هشت سال
# ~~عمر داشت .
# ~~ولید بن عقبة بن ابی معیط برادرمادری عثمان بود. در روزفتح مکه مسلمان
~~شد.
# ~~از قبل مرتضی علی (ع) حا کم عراق و آذربیجان گشت و بسبب خمرخوردن معزول
~~شد و
# ~~به رقه در کذشت.
# ~~وحشی بن حرب قانلحمزه ، بشام در گذشت .
# ~~واقد بن عبدالله حلیف بنیعدی ، ازقریش . قدیم الاسلام بود .
### | الیاء
# ~~یسار مولی پیغمبر (ص) بود. اورا آزاد کرد . اعراب اورا بگرفتند و بردت
# ~~الزام نمودند ودست و پایش ببریدندو خار در چشم وزبانش میزدند تامرد و
~~از دین برنگشت
# ~~واورا مرده بمدینه آوردند و دفن کردند 1 .
# ~~یاسر بن عامر2 پدر عمار بود. درشأن او و اصحاب آیه فرود آمد : و من
~~الناس
# ~~من پشری نفسه ابتغاء مرضات الله3.
### | مؤلفة القلوب
# ~~اقرع بن حالس تمیمی
# ~~ابوسفیان بن صخر بن حرب [بن امیة بن عبدالشمس بن عبدمناف ، از عبدمناف
# ~~پنجم است و پیغمبر (ص) همچنین ms201 .4 بوقت فتح مکه مسلمان شد . ییغمبر (ص)
~~اورا
# ~~عامل ضدقات طایف کرد. درزمان خلافت عثمان کور شد . درسنهآ اثنی وثلاثین
~~بمرد .
# ~~هشتاد و چهارسال عمرداشت . ام جمیل زن ابولهب که حق تعالی اورا « حمالة
~~الحطب ،5
# ~~یادفرمود ، خواهر اوبود .

PageV01P245

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0279.png)

# ~~حکیم بن حزام عم زادهآ زبیر بن عوام و برادرزادهآ خدیجه حرم رسول الله
~~(ص)
# ~~بود. [ولادت او در اندرون کعبه1 . روزفتح مکه مسلمان شد. صدو بیست سال
~~عمریافت :
# ~~شصت سال در جاهلی و شصت سال دراسلام . وفاتش درسنهآ ثمان و بروایتی در
~~سنهآ
# ~~اربع وخمسین]1 .
# ~~حو یطب بنعبدالعزی، در روز فتح مکه مسلمان شد [صد و بیست سال عمر
# ~~داشت . هفتاد و پنجسال در جاهلیت و چهل و پنج سال در اسلام. در آخر
~~حکومت معاویه
# ~~وفات یافت]2
# ~~حارث بن هشام ، برادر ابوجهل بود. روزفتح مکه مسلمان شد و بشام رفت
# ~~و درباء عمواس وفات یافت
# ~~جبیر بن مطعم [بن عدی بن نوفل بن عبدمناف، روزفتح مکه مسلمان شد و در
# ~~سنهآ تسع وخمسین نماند.2
# ~~سهیل بن عمرو، در [روزفتح مکه [3 مسلمان شد [و در وباء طاعون، بشام در
# ~~سنهآثمان عشر در گذشت و از و نسل نماند2
# ~~صفوان بن امیه ، بعداز حرب حنین مسلمانشد .
# ~~عیینة بن حصن، از بنی غطفان، درعهدعثمان رضی الله عنه ضریر شدو در
~~گذشت.
# ~~عباس بن مرداس سلمی، پیش ازفتح مکه مسلمان شد و مصاحب رسول (ص) و
# ~~راوی حدیث بود .
# ~~علاء بن حارثهآ ثقفی، ، درفتح مکه مسلمان شد .
# ~~فرات بن حیان ، از بنیسعد، بوقت فتح حنین مسلمانشد . رسول (ص) درحق
# ~~اوفرمود : ان من الناس ناسا نکلهم الی ایمانهم منهم فرات بن حیان .
# ~~قیس بن مخرمة، درفتح بدرمسلمانشد .

PageV01P246

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0280.png)

# ما لک بن عوف النصری، امیر الامرای مشرکان بود، درجنک حنین. در انروز
# ~~مسلمان شد .
### | المنافقون
# عبدالله بن سعد بن ابی سرح1 در اول کاتب وحی بود . چون در آن تخلیط
# ~~کرد ، پیغمبر (ص) او را عزلت داد . در زمانعثمان، والی ms202 مصرشد وبلاد
~~افریقیه، او
# ~~فتح کرد.
# عبد الله بن ابی سلول، بوقت آنکه پیغمبر (ص) هنوز بمدینه نرسیده بود ،
# ~~مدنیان حکومت بدوخواستند داد . چون رسول (ص) آنجارفت، آن اندیشه باطل
~~شد.
# ~~اورا بدین سبب نفاقی [دردل پیدا شد2 . در تهمت عایشه رضی الله عنها غلو
~~می کرد .
# ~~درعهد رسول (ص) متوفیشد . رسول (ص) بروی نمازمی کرد . عمرخطاب رضی الله
~~عنه
# ~~مانع آن نمازشد . حق سبحانه و تعالی آیت فرستاد و رسول را فرمود که [
~~دیکر جز بر
# ~~مسلمانان نماز مکن و3 بر منافقان نماز مکن که ایشان از جملهآ کفارند .
# جلاس بن سوید بن صامت
# ملفع تمیمی4 ، طشت(؟)5 کعبه بدزدید ومرتدشد .
# حصین بن نمر خرمای صدقه بدزدید .
# مرارة بنربیع ، ابوطاهر اعرابی ، مجمع بن جاریه ، [طعمة بن ابیرق)4 . و
# ~~ازمنافقان ، این سه کس ، از غزو تبوک بسبب نفاق تخلف نمودند وقرآن در
~~حقشان نازل
# ~~شد : کعب بن مالک ، مرارة بن الربیع ، هلال بن امیه . پستوبه کردند .
~~حق تعالی، توبهآ
# ~~ایشان قبول کرد و آیت قرآن، درحق ایشان نازلشد وایشان صادق گشتند .

PageV01P247

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0281.png)

# التا بعین الکرام
# رضوان الله تعالی علیهم اجمعین ، اسامیشان برترتیب حروف یادمی کنیم:
### | حرف الالف
# ابراهیم بن یزیدالنخعی، عایشه وانس مالک را رضی الله عنهما دریافت . در
# ~~سنهآست و تسعین در گذشت . چهل وشش سال عمریافت . بوقت وفات او ، امام
~~شعبی کفت:
# ~~ماترجل ماترک بعده مثله بالکوفة وبالبصرة ولابالمدینة ولابالشام.
# احنف بن قیس ، بروایتی کویند او ازصحابه است و روز فتح مکه مسلمان
# ~~شد. صاحبحزم و رای بود و درعهدخود نظیرنداشت . درحروب یسیار، بکار دین
~~اسلام
# ~~سعیها نمود . در حرب صفین بامرتضی علی (ع) بود. در کوفه، درسنهآ ثمان و
~~ستین، نماند .
# ~~اورا نسل نیست . از سخنان اوباشد که: بهترین دوستان آنند که بوقت
~~احتیاج، بهتو
# ~~دوستی زیادت نکنند و بوقت احتیاج تو بدیشان، کم نگردانند. پادشاه چون
~~را کب
# ~~شیرست . همه کسرا ازوبیم باشد واورا از مر کب یعنی پادشاهی . من فات
~~حسب بدنه
# ~~لم ینفعه حسب ms203 نسبه .
# اسمعیل بن ابی خالد، بکوفه درسنهآ ست وار بعین ومایه، در گذشت .
# اسود بن یزید بن قیس نخعی، صاحبعبدالله صائم الدهر و قائم اللیل بود.
~~درسنهآ
# ~~اربع وستین نماند .
# اکثم صیفی معاصر رسول (ص) بود و اورا دریافت . امامسلمان نشده بود . بعد
# ~~از آن باسلام در آمد ونود سالعمر یافت. از سخنان اوست : هر که دروخیری
~~نباشد ،
# ~~باید که از دیکران توقع خیر ندارد. چون دولت بکسی روی نهد ، آرزوها
~~خدمت عقل
# ~~او کند و چوز دولت روی بکرداند ، عقلش خدمت آرزوها کند .
# ایاس بن معاویة بن قرة قاضی بصره بود. درسنهآ اثنی و عشرین و مایه همانجا
# ~~در گذشت .
# ایوب بن ابی تمیمة السختیانی ، در بصره بوباء طاعون ، سنه احدی وثلاثین و
# ~~مایه نماند . شصت وسه سال عمرداشت.

PageV01P248

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0282.png)

# ~~اشعث بن عبدالملک درسنهآ ستو اربعین ومایه در گذشت .
# ~~ابو الاحوص عوف بن مالک بن نضلة الجشمی صاحبعبدالله، درحرب خوارج
# ~~قطری کشتهشد .
# ~~ابوالاسود الدوئلیعاقل وحازم وفاضلوقت و درجنک صفین بامرتضیعلی(ع)
# ~~ببصره نماند.
# ~~ابواسحق سلیمان بن ابی سلیمان الشیبانی، درسنهآ تسع وعشرین ومایه نماند
~~.
# ~~ابواسحق عمروبن عبدالله السبیعی ، درسنهسبع وعشرین ومایه در کذشت.
# ~~نودوپنج سال عمر داشت
# ~~ابوالاعور عمروبن سفیان السلمی ازخواص ارکان دولت معاویه بود .
# ~~ابو الاشهب جعفر بن حیان العطاردی ، ببصره ، درسنهآ خمس وستین ومایه
# ~~در گذشت.
# ~~ابو بکرمحمدبن حزم الانصاری، بمدینه درسنهآ عشرومایهنماند . هشتادوچهار
# ~~سال عمر داشت .
# ~~ابو بکرة بن عبدالله بن محمد ، درسنهٔ‌ اثنی وستین ومایه ببغدادنماند .
# ~~ابوالتیاح یزیدبن حمید ازفقهای بصره بود . بواسط نماند .
# ~~ابوالجوزاء اوس بن خالد ، در حرب جماجم ، در سنة ثلاث و ثمانین
# ~~کشته شد .1
# ~~ابوجریره ، یعقوب بن مجاهد ، باسکندریه، در سنهآ تسع و اربعین و ماید
# ~~در گذشت .
# ~~ابوحمزه نصربن عمران بن واسع ، صاحب ابنعباس ببصرهنماند .
# ~~ابوحازهم سلمة بن دینارالمدنی ، درسنهآ ست واربعین ومایه در گذشت.
# ~~ابوحمزه، ازاصحاب مرتضی علی(ع) بود . ببصره نماند .

PageV01P249

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0283.png)

# ~~ابو رجاء عمران بن تمیم العطاردی ، درسنهآ سبع عشر ومایه در گذشت.
# ~~ابوالزناد عبدالله ms204 بن ذکوان مولی رمله1 منکوحهآ عثمان رضی الله عنه ،
~~در
# ~~سنهآ ثلاثین ومایه بفجأة در گذشت . شصتوشش سال عمرداشت
# ~~ابو صعید کیسان المقبری درسنهٔ‌ مایه نماند .
# ~~ابوصالح ذکوان السمان
# ~~ابوصالح ماهان الحنفی
# ~~ابوصالح مفسر، مولی امهانی ، خواهر مرتضی علی(ع)
# ~~ابوعثمان النهدی2 از قضاعة، بزمان رسول (ص) مسلمان شد. اما اورادرنیافت
# ~~باسلمان رضی الله عنه صحبت کرد . بکوفه نشستی ، چون امیر المؤمنین حسین
~~(ع) را
# ~~آنجا شهید کردند ، ببصره رفت و گفت در شهری که فرزند رسول خدا را
~~بکشتد، مقام
# ~~نشاید کرد. درسنهآ ثلاث وسبعین نماند .
# ~~ابوعمرو سعیدبن ایاس الشیبانی صدو بیست سال عمریافت .
# ~~ابوالعالیه زاهدی بشام بود و شصت حج کرده. درسنهآ تسعین نماند .
# ~~ابوقصره منذربن مالک ، درعهد ابن هبیره در کذشت .
# ~~ابو قلابه عبدالله3 بن یزیدالجرمی درسنهآ اربع ومایه بشام نماند .
# ~~ابو مسلم عبدالله بن نورالخولانی درزهد درجهآ عالی داشت بعهدیزیددر
~~کذشت.
# ~~ابو ملیح عامربن اسامة الهذیلی، درسنهآ اثنی عشر ومایه نماند.
# ~~ابومخلد درخلافت عمرعبد العزیز نماند .
# ~~ابونضره، در عهد یزیدبن عبدالملک نماند.
# ~~ابو وایل شقیق بن سلمة الازدی، بعهدحجاج در گذشت.
# ~~ابووجرة یزیدبن عبید از بنیسعد بکر ، اشعارنیکو گفتی . بمدینه، درسنهآ
# ~~ثلاثین ومایه نماند .

PageV01P250

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0284.png)

### | الباء
# ~~بشر بن سعید ، سعد وقاص و ابوسعید الخدری و غیرهما را دریافت . درسنهآ
# ~~مایه نماند .
# ~~بکر بن عبدالله المزنی ، لباس گرانمایه پوشیدی . درسنهآ ثمان ومایه در
~~گذشت
# ~~اورا نسل نیست .
### | 1ء
# ~~ثابت بن اسلم السمان.
### | لجی
# ~~جا بر بن یزید جعفی، در مذهب شیعه غالی بود و نیر نجات نیکو دانستی.
~~وفاتش
# ~~درسنهآ ثمان عشرومایه .
### | الحاء
# ~~حمران بن ابان ، ازموالی عثمان بود .
# ~~حکیم بن عتیبه، بکوفه درسنه خمس عشر ومایه در کذشت.
# ~~حماد بن ابی سلیمان، درسنهٔ‌ عشرین ومایه در گذشت .
# ~~حمید بن طرخان الطویل درسنه اثنی و اربعین و مایه وفات یافت.
### | الخاء
# ~~خارحة بن مصعب، افقه فقهای خراسان بود .
### | الدال
# ~~داودبن ابی هندالسرخسی ، درراه مکه، درسنهآ تسع و ثلاثین ومایه نماند.
### | لراء
# ~~ربیع بن خثیم الثوری الکوفی . ازو ms205 مرویست : لاتقولن احد کم استغفر الله
~~و
# ~~توب الیه . فیکون ذلک ذنبا جدیدا اذالم یفعل ولکن لیقل اللهم اغفرلی
~~وتبعلی .
# ~~رجاء بن حیاة، درسنه اثنی عشرومایه در گذشت.
# ~~ربیع بن انس ، عبداللهعمر و جابر و انسرا دریافت . درعهد ابودوانیق
~~نماند.

PageV01P251

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0285.png)

### | لزاء
# ~~زربن جیش، ازعرب عر با بود. صدو بیست سال عمریافت.
### | السین
# ~~سو ید بن غفلة المدلجی، بکوفه درسنهآ اثنیوثمانین در گذشت . صد وبیستو
# ~~چهارسار عمریافت. مولودش سال ولادترسول (ص) بود.
# ~~سعید بن المسیب [درسال دوم از خلافت عثمان بوجود آمد. دختر ابوهریره در
# ~~حبالهآ او بود]1 افقه فقهاء حجاز [وسرورمعبران]2 بود . درسنه اربع و
~~تسعین نماند.
# ~~سعید بن جبیر بن هشام، بحکم حجاج یوسف، درسنه خمس وتسعین شهیدشد.
# ~~چهل ونهسال عمریافت .
# ~~سعد بن سعید الانصاری، درسنهآ احدی و اربعین ومایه نماند .
# ~~سعید بن ایاس الجریری درسنهآ اربع واربعین ومایه نماند.
# ~~سلمان بن ربیعة ، ازقبل امیر المؤمنین عمرخطاب رضی اللهعنه ، قاضی عراق
~~بود
# ~~درعهد عثمان رضی الله درغزاء تر کستان شهید گشت 3.
# ~~سلهمان بن منیه بمادرمنسوب است. شاعریود.
# ~~سلمان بن طهمان التمیمی، ببصره درسنهآ ثلاث و اربعین و مایه در گذشت.
~~اعبد
# ~~و افقه اهل بصره بود.
# ~~سلیمان بن مهران یعرف بالاعمش . درسنه ثمان واربعین ومایه در گذشت .
# ~~هشتاد و هشت سال عمرداشت . ولادتش روزقتل حسین رضی الله عنه بود.
# ~~سالم بن ابی الجعد، درسنهآمایه در گذشت. 3 .
# ~~سما ک بن مخرمة الاسدی.3 .
# ~~سماک بن عبیدالعبسی3 .

PageV01P252

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0286.png)

### | 5
# ~~سالم بن عبدالله بن عمر الخطاب .
### | لشین
# ~~شمس بنعطیة الکوفی.
# ~~شریح قاضی، نام یدرش حارث کندی [عالی ترین قضات]1 بود ومعاصررسول
# ~~(ص) . اما اورا ندید . عمرشصدو بیستسال. قربهفتاد سال قضا کردی [بخلاف
~~شرع
# ~~از ونیامد2 . وفاتش درسنه تسع وسبعین .
# ~~شهربن حوشب درسنهآ ثمان وتسعین نماند .
# ~~شهر بن حکیم خیارالناس زمانخود بود .
### | الصاد
# ~~صاأح بن حسان ، تاعهد مهدیعباسی درحیات بود.
# ~~صاأح بن کیسان ، درسنه ست واربعین ومایه نماند.
# ~~صالح بن ابی صالح صاحب ابوهریره. بمدینه، درسنهآ خمس عشر ومایه نماند. ms206
# ~~صفوان بن محرز [بنزیاد، ببصره3 ، در سنه اربع و سبعین نماند . او را
# ~~تسل نیست .
### | الضاد
# ~~ضحاک بن مزاحم [از بنی عبد مناف بخراسان)4 ، در سنه اثنی و مایه نماند.
### | العین
# ~~علی بن عبدالله بن عباس ، جد خلفا و ازهدمسلمانان بود. در هرشبانروزی،
# ~~هزار ر کعت نماز نافله کردی. شب شهادت مر تضی علی (ع) متوادشد و در
~~سنهآ ثمان عشر و مایه
# ~~در گذشت. هفتاد وهشت سال عمر داشت.
# ~~عبدالله بن ابی نجیح، درسنهٔ‌ اثنی وثلاثین ومایه نماند .
# ~~عبدالله بن شبرمه شاعر و نیکوخلق بود . از قبل ابودوانیق قاضی کوفه
~~بود.

PageV01P253

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0287.png)

# ~~عبد الله بن عبید الله یعرف بابن ابی ملیکه . در سنهآ سبع عشرومایه در
~~گذشت.
# ~~عبدالله بن عون یعرف بابن العون. انس مالکرا دریافت. درسنه احدی و
~~خمسین
# ~~ومایه در گذشت .
# ~~عبد الرحمن بن هرم الاعرج صاحب ابی هریره . باسکندریه ، در سنه سبع
# ~~عشر ومایه در گذشت .
# ~~عبد الرحمن بن یزیدالنخعی، برادر ابراهیم بود.
# ~~عبدالله بن خلیفة الهمدانی .
# ~~عبد الرحمن بن اسود . مولی ابن اسود بود وبدو منسوب .
# ~~عبد الملک بن عمیر، درسنهآ ثلاثین ومایه در گذشت. صدوسهسال عمرداشت.
# ~~عبد الجبار بن یزیدالهمدانی ازجمله معبران1 بود . در جاهلیت بشرف
# ~~ایمان مشرف شد . ازامیرالمؤمنین علی(ع) روایت می کند :
# ~~قال سألت رسول الله من اول من یدعی الی الحساب یوم القیامة . قال علیه
~~السلام
# ~~انا اقف بینیدی ربی تعالی ماشاءالله ثم اخرج وقدغفرلی ربی. قلت ثم من؟
~~قال ابوبکریقف
# ~~کماوقفت مرتین ویخرج وقدغفر الله له - قلت ثم من؟ قالثم عمریقف کما وقف
~~ابوبکر
# ~~مرتین وقد یخرج وغفر الله له قلتثم من؟ قالثم انت یاعلی. قلت فاین
~~عثمان ؟ قال عثمان
# ~~رجل ذوحیاء . سألت ربی عزوجل ان لایوقفه الحساب، فسعفتی. و این دلیل
~~بزر کی است بر
# ~~مراتب صحابه اربعه وبربزر کی عثمان .
# ~~عبد الله بن سعید الانصاری، در سنه تسع و ثلاثین و مایه نماند .
# ~~عباد بن منصور الناجی درزمان ابودوانیق درحیات بود.
# ~~عبید بن عمیراللیثی آ درسنه ثمان ms207 وستین نماند.
# عبیدة بن عمر السلمانی.
# ~~عبد الملک بن عبدالعزیز بن الجریج یعرف بابن جریج ، درسنه خمس ومایه
# ~~در کذشت - PageV01P254
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0288.png)

# ~~عبیدة بن قیس السلمانی ، درعهد رسول (ص) مسلمانشد ، اما اورا ندید . با
# ~~صلمان فارسی مصاحب بود . وفاتش درسنهآ احدی و سبعین1
# ~~عمر وبن میمون درسنه اربع وسبعین نماند . بزمان رسول (ص) مسلمان شد .
# ~~اما اورا ندید.
# ~~عهرو بن دینار درسنه خمس عشرومایه نماند.
# ~~عمروبنعبید ، بصریان درحق او کفتند . خیر الناس ابن شرالناس . به راء
# ~~مکه نماند.
# ~~علقمة بن قیس الخثعمی، صاحب عبدالله. درسنه اثنی وسبعین نماند .
# ~~عامر بن عبدالله العنبری، از فضلاء زمان بود. بشام در گذشت.
# ~~عطاء بن یزید اللیثی در سنه سبع و مایه در گذشت . هشتاد و دو سال
# ~~عمر داشت .1
# ~~عطاء بن ابی رباح درسنه خمس وعشرومایه نماند .
# ~~عطاءبن یسار، مولیزادهآ میمونه حرم رسول (ص)، درسنه ثلاثومایه در گذشت.
# ~~هشتادوچهارسال عمر داشت .
# ~~عامربن شراحیل وهو الامام الشعبی [از قبل عبداللهزبیر عامل کوفه بود]2
~~در
# ~~سنه اربع و مایه نماند .[هشتا دو شش سار عمرداشت3.
# ~~عکرمة مولی ابن عباس، درسنهآ خمس و مایه در گذشت . هشتاد سال عمرداشت.
# ~~عمارة بن عبدالله بن صیاد ، بعد مروان الحمار نماند.»
# ~~علا عبن عبدالرحمن در اول خلافت ابودوانیق نماند .
# ~~عبد الرحمن بن اذینه
# ~~عروة بن زبیر.
# ~~عمر بن عبیدالله بن معمر التیمی.

PageV01P255

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0289.png)

# ~~عروة بن زیدالخیل الطائی .
# ~~عاصم بن عمر وبن قتادة بن نعمان، صاحب کتاب السیرة والمغازی. درسنهآ
~~عشرین
# ~~ومایه در کذشت .
### | الغین
# ~~غیلان دمشقی قبطی بود . مذهب قدریان او پدید کرد . هشام بن عبدالملک
# ~~مروان او را بر در دمشق صلب کرد .
### | ابعافی
# ~~قتادة بن دعامه سدوسی درسنهآ سبع وعشرومایه نماند .
# ~~قبیصة بن ذؤیب ازخزاعه ، بشام درسنهآ ستوثمانین نماند .
# ~~قرظة بن ارطاة .
# ~~قاسم بن محمدبن ابی بکرالصدیق رضی الله عنهم.
### | الکاف
# ~~کعب الاحبار | دراول بردین جهودی بود . درزمان رسول (ض) مسلمانشد،
# ~~اما اورا ندید. وفات او درسنهآ اثنی و ثلاثین بشام]1 . اودو ازده آیت
~~از ms208 توریة اختیار کرده
# ~~بود و پیوسته در نظرداشتی. آنرا بعربی ترجمه کرده اند :
# ~~الاول یاابن آدم لاتخف من ذی سلطان مادام سلطانی باقیا و سلطانی باق
# ~~لاینفد ابدا.
# ~~الثانی یا ابن آدم لا تخف فوت الرزق مادامت خزائنی مملؤة و خزاینی
# ~~لاینفد ابدا .
# ~~الثالث یاابن آدم انا وحقی محبلک فبحقی علیک کنلی محبا .

PageV01P256

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0290.png)

# ~~الرابع یا ابن آدم لا تأنس بغیری مهما وجدتنی انیسا و انک مهما طلبتنی
# ~~وجدتنی .
# ~~الخامس یاابن آدم لاتأمن مکری حتنی تجوز الصراط .
# ~~السادس یاابن آدم خلقت الاشیاء کلها لاجلک و خلقتک من اجلی. فلا تهلک
# ~~ماخلقت لاجلی بماخلقت لاجلک .
# ~~السابع یا ابن آدم خلقتک من تراب ثم من نطفة فلم اعبث بخلقتک فانی
~~اسوقک
# ~~لی جنتی .
# ~~الشامن یاابن آدم لاتغضب علی لاجل نفسک ولاتغضب علی نفسک لاجلی. سألتک
# ~~ان تغضب علی نفسک من اجلی کماتغضب علی لاجل نفسک .
# ~~التاسع کل یریدک له وانا اریدکلک یاابن آدم اما انصفتنی .
# ~~العاشر یاابن آدم کمالااطالبک بعمل غد ، لاتطالینی برزق غد .
# ~~الحادی عشر یاابن آدم وجب علیک فریضتی ولک عندی رزقک . فان خالفتتی
# ~~فی فریضتی لااخالفک فی رزقک .
# ~~الثانی عشر پاابن آدم ان رضیت بماقسمت لک ارحت قلبک و بدنک واتت، حمود
# ~~وان لم ترض بماقسمت لکسلطت علیک الدنیا حتی تر کض الوحش فی البریة ثم
~~وعزتی و
# ~~جلالی لاتنال الا ماقدرلک وانت مذموم .
# ~~کثیر بن شهاب الحارثی .
# ~~کعب بن سواد الازدی از قبل عمر خطاب رضی الله عنه قاضی بصره بود .
### | (8
# ~~لیث بن ابی سلم در اول خلافت ابودوانیق در گذشت.1
### | المیم
# ~~محمد بن سیرین مولی انس بن مالک . فاضلترین معبران بود درسنهآ عشر
~~ومایه
# ~~متوفی شد. هفتادو هفت سال عمرداشت.

PageV01P257

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0291.png)

# ~~محمد بن کعب القرظی، رسول (ص) درحال او بنورنبوت مشاهده فرمود و درحق
# ~~او گفت : سیخرج من الکاهنین رجل یدرس القرآن دراسة لایدرسها احد بعده .
~~بروایتی
# ~~درسنهآ ثمان ومایه و بروایتی درسنهآ سبع عشر ومایه و بروایتی درسنهآ
~~نمان عشر ومایه
# ~~در گذشت ms209 .
# ~~محمد بن المکندر1 درسنهآ ثلاثین ومایه در گذشت .
# ~~محمد بن مسلم بن عبیدالله الزهری، دررمضان سنهآ اربع عشر ومایه نماند.
# ~~. محمد بن یحیی بن حسان راوی احادیث بسیارست. بمدینه درسنهآ احدی عشر
# ~~ومایه در گذشت . هفتاد و چهارسال عمرداشت .
# ~~محمد بن عبدالرحمن معروف بابن ابی ذؤیب بحبشه نماند.
# ~~محمد بن اسحق بن یسار .
# ~~محمد بن عبدالحمید خراسانی .
# ~~منصور بن. معتمر السلمی2 شصت سال صایم الدهر وقایم اللیل بود . درسنهآ
# ~~اثنی وثلاثین ومایه در گذشت .
# ~~میسرة العابدی .
# ~~مسوربن مخرمة بن نوفل خواهرزادهآ عبدالرحمن بن عوف بود. درسنهآ اربع
# ~~وستین نماند . شصت ویک سال عمرداشت .2
# ~~معرور بن سوید از بنیاسد ، صد وبیست سال عمریافت .
# مسروق بن اجدع همدانی، درسنه ثلاث وستین نماند .
# مطرفی بن عبدالله بن شخیر از بنی جرش درسنهآ سبع وثمانین نماند . معمر
~~بود .
# میمون بن مهران درسنهآ ثلاثعشر ومایه در کذشت .

PageV01P258

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0292.png)

# ~~مکحول شامی درسنهٔ‌ثلاث عشرومایه نماند .
# ~~مکحول الأزدی ازفصحای عرب بود .
# ~~مقسم مولی ابن عباس راوی حدیث است .
# ~~مورق بن مسرح العجلی بعراق ، درعهدابن هبیره نماند .
# ~~مفیرة بن مقسم درسنهآست وثلاثین ومایه نماند .
# ~~مسعر بن کدام از بنی عبد مناف بکوفه، درسنهآ اثنی و خمسین در کذشت..
# ~~مسلم الخیاط .
# ~~محارب بن دثار بکوفه در گذشت .
# ~~مجاهد[ بن جبیر بمکه، درسجده کردن نماند.
# ~~هرة بن شر احیل الهمدانی.
# ~~موسی بن انس بن مالک ، برادر مالک بود .
### | النون
# ~~نافع مولی ابن عمر، درسنهآ سبع عشرومایه هلاکشد .
### | الهاء
# ~~هرم بن حیان از عبدقیس از قبل عمرخطاب رضی الله عنه ، والی بعضی ولایات
# ~~بود. درحرب قادسیه شهیدشد .
### | الواو
# وهب بن منبه از تخم فرستاد کان پرویز بود، بیمن. [اصلش ازعجم. درعلم
~~تاریخ
# ~~صاحب کمال بود]2 در سنهآ اربع عشر ومایه در گذشت.

PageV01P259

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0293.png)

### | لیاء
# ~~یزید بن عبدالله برادر مطرف بود . درسنهآ احدی عشر ومایه نماند .
# ~~یزید بن شجرة الرهاوی1 ، درسنهثمان وخمسین بااتباع، دردریا کشته شد.
# ~~یحیی بن سعیدالانصاری ، درثلاث و اربعین ومایه بکوفه نماند .
# ~~یونس بن عبید بن عبدالقیس ms210 درسنه ثمان وثلاثین و مایه در گذشت.
# ~~یزید بن کیسان الکوفی .
# ~~چون ذکر بعضی از صحابه عظام وتا بعین کرام ، رضوان الله علیهم اجمعین،
~~بر
# ~~سبیل ایجاز یاد کرده شد، اختصار کردم. حق سبحانه وتعالی، ما [وهمه
~~مؤمنین و مؤمنات
# ~~را نیکبخت دنیا و آخرت گرداناد . بمنه وجوده.
# فصل پنجم از باب سوم
# ~~در ذ کر تغلب پادشاهان بنی امیه در ایران . چهارده تن و مدت ملکشان
# ~~نودویک سال.
### | معاویة
# ~~ابن سفیان بن حرب بن امیه و هو اصل قبیلة بنی امیه. جداو و جد عثمان
~~عفان رضی الله
# ~~عنه بر ادران بودندو او در عقل معاش و [ذکا]3 امور دنیاوی درجه عالی
~~داشت . در روزفتح
# ~~مکه مسلمان شد. از مؤلفة القلوبست. در عهد عمر رضی الله عنه امارت شام
~~یافت و عمر رضی الله
# ~~عنه اورا کسری عرب خواندی . اهل سنت و جماعت اورا حا کم مخطی خوانند و
~~زبان طعن
# ~~ولعن در حق او در از نکنند، جهت آنکه صحبت رسوز (ص) دریافته و کاتب وحی
~~بوده است.
# ~~اما گویند امیر المؤمنین علی کرم الله وجهه برحق بود. در ربیع الاول
~~سنهآ احدی واربعین
# ~~هجری، چون امیر المؤمنین حسن رضی الله عنه از کار خلافت نزول کرد،
~~حکومت و پادشاهی PageV01P260
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0294.png)

# ~~بدو تعلق گرفت و او کوفه بمغیرة بن شعبه و بصره به زیادبن ابیه1 داد و
~~نسبت زیاد به
# ~~ابوسفیان قبول کرد و اورا برادرخواندودمشقرا دار الملک ساخت. چون بصره
~~، بشب، از
# ~~دزدان ومفسدان ناایمن بود ، با زیاد گفت تادر آنجا شرایط سیاست بتقدیم
~~رساند. زیاد
# ~~در بصره منادی کرد که هیچکس بشب از خانه بیرون نیایدوهر که را ببینند،
~~ابقاء نخواهد
# ~~بود. درشب اول، یک هزار و هشتصد آدمی بقتل آمدند و درشب دوم چهارصد و
~~درشبسیوم
# ~~سی؛ بعد از آن کسرا زهره نبود ، از بیم سر،پای ازخانه بیرون نهادن. شبی
~~نا گاه
# ~~اعرا بئیرا بگرفتند. گفت منادی نشنیدم. به زیادانها کردند. گفت اگر چه ms211
~~راست میگوید،
# ~~اما گذاشتن اوسبب خللسیاست باشد. اورا نیزبکشت. بعداز آن ، کس را زهرهآ
~~تردد
# ~~نبود . زیاد منادی کرد که بشب در د کانها نبندند واکرخسارتی افتد ، من
~~تاوان کشم،
# ~~درمدت حکومت او کس ، دربصره، درد کانها نست. وحوش بشب درشهر می آمدند و
# ~~آلات د کانها برهم میزدند. عرب ، ازنیشباک ساختند وجهت دفع وحوش، بردر
~~دکازها
# ~~نهادند و آن رسم هنوز درعرب باقیست . درسنهآ خمسین، بعدازمرگ مغیرة بن
~~شعبة، کوفه
# ~~نیز به زیاد بن ابیه تعلق گرفت ودرسنهآ ثلاث وخمسین التماس کرد تامکه
~~نیز بدو داد.

PageV01P261

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0295.png)

# ~~بعد از شش ماه، زیاد، دررمضان سنهآ ثلاث و خمسین بمرد. معاویه، بصره
~~بپسرش عبید اللهزیاد
# ~~داد و کوفه به نعمان بن بشیر و مکه به سعیدبن عاص ومروان بن الحکمرا در
~~مدینه امارت
# ~~داد و پسرخود یزیدرا درسنهآ اثنی وخمسین باجمع امراء ولشکر بحرب روم
~~فرستاد .
# ~~جنگی عظیم کردند . ابوایوب انصاری در آن جنگ شهید شد . اماظفر مسلمانان
~~را بود .
# ~~معاویه در باب ولایتعهد بیزیددادن بااحنف بن قیس که ازعقلای جهان بود،
~~مشورت
# ~~کرد . احنف گفت : «انت اعلم بسره وجهاره ولیله و نهارهفان کنت تعلم لله
~~رضاء و للامة
# ~~صلاحا فلاتشاور فیه وان کنت غیرذلک فلاتراوده الدنیا وانت صایر الی
~~الاخرة و انما
# ~~علینا ان نقور سمعنا واطعنا.» معاویه نصیحت اورا خوار داشت و درسنه ست
~~وخمسین از
# ~~اهل عالم بیعت بنام یزیدبستد. همه کس بیعت کردند، الااین پنج کس:
~~عبدالله عباس رضی الله
# ~~عنهما ببهانه نابینائی که ضریر لایق خلافت نباشد. دوم حسین بن علی رضی
~~الله عنهما
# ~~سوم عبدالله بن ز بیر چهارم عبدالله بن عمر پنجم عبدالرحمن بن ابی
~~بکرصدیق رضوان الله
# ~~علیهم. معاو به بااین جماعت ، مبالغت1 وتکلف کردن مصلحتندید و
~~بوقتمردن، یزید
# ~~را گفت در کارتو ازسه کس هراسانم : اول حسین بنعلی (ع) . اگر
~~برودستیابی، بااو
# ~~محابا و آزرم کن که رحم او برسول (ص) پیوسته است . دوم عبد الله عمر
~~اودرین کارشروع
# ~~نکند[ الاوقتی ms212 که جهان خودراصافی2 بیند] واین صورت متعذرست. سیم
~~عبدالله زبیر.
# ~~اوماری زهرداراست؛ اورا مجنبان واگردست یابی، ابقامکن. ضحاکقیس ومروان
~~را
# ~~بگویدرم وصیت کرده است که شما بدست خود اورا بخاک سپارید . چون
~~بگورفروروند،
# ~~باتیغ بر سر گور از ایشان تجدید بیعت خواه. یزید همچنین کرد. مروان حکم
~~لگدی بر
# ~~معاویهزد و کفت اتخدع3 وانت فی هذه الحالة .
# معاویه دردمشق، در منتصف رجب سنهستین هجری بمرد. کویند بوقت وفات
# ~~بایکی از خواص خود گفت برخود از این سه گناه بزر گتر نمیدانم : اول
~~آنکه درحق
# ~~اهل بیت طمع کردم [و بزور بردم] . دوم آنکه زن حسن را بفریفتم تا اورا
~~زهرداد. سیم PageV01P262
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0296.png)

# ~~آنکه یزید را ولی عهد کردم و در همهآ این احوال نظر بررواج کار یزید
~~بود. مدت نوزده
# ~~سال وسه ماه پادشاهی جهان و چهل ودوسال امارت شام کرده بود وهشتاد ویک
~~سال عمر
# ~~داشت . از سخنان اوست : تعلمواالادب فان کنتم اغنیاء رفعتم و ان کنتم
~~اوساطا سدتم
# ~~وان کنتم فقراء استغنتم .
# یزید بن ههاویه
# علیه مایستحق [من سخط الله وغضبه]1 بعد . از پدر [ بیادشاهی نشست]
# ~~جهان در تحت فرمان او آمد. خواست که بنام خود بیعت از آن پنج کس بستاند
~~. بوالی
# ~~مدینه نامه کرد تابزجر بیعت ستاند . حسین علی وعبدالله زبیر ، بدین سبب
~~، از
# ~~مدینه بمکه گریختند. کوفیان ازین حال آ گاه شدند، در خفیه استدعای حضور
~~حسین کردند
# ~~واورا بنصرت نوید دادند و نامهها نوشتند. حسین باعبدالله عباس مشورت
~~کرد . او گفت
# ~~اول کسیرا بفرست تا بیعت تو ازیشان بستاند و ازدرون ایشان واقف شود. پس
~~اگر
# ~~مصلحت باشد تو نیز بروی3 . حسین رضی الله عنه عمزادهآ خود مسلم بن عقیل
~~را بکوفه فرستاد.
# ~~مسلم، بخفیه بیعت میستد. دواز دههزار مرد برو بیعت کردند و مکتوبات
~~بحسین نوشتند
# ~~و اورابه آمدن مبالغه کردند. حسین باچهل سوار و صدپیاده که اتباع و اهل
~~بیت او بودند
# ~~و زنان و کود کان، بعزم کوفه روان شد. ms213 عبدالله عباس وعبدالله عمر ،
~~اورا از رفتن منع
# ~~کردند و گفتند الکوفی لایوفی. نشنید وبرفت . از قبل یزید، در کوفه،
~~نعمان بن بشیر
# ~~عامل بود . در کار مسلم بن عقیل ، [تجاهل2 مینمود و کسرا منع نمی کرد.
~~یزید اورا
# ~~عزلت5 دادوامارت کوفه به عبید الله زیاد تفویض کرد و بدو فرستاد تا
~~بتعجیل از بصره
# ~~بکوفهرود و بدفع مسلم بن عقیل و شیعهآ اهل بیت مشغول شود. عبید الله
~~مبادرت نمودوپیشتر
# ~~از حسین بکوفه رسید . کوفیان بتصور آنکه حسین علیست می گفتند : مرحبا
~~یابن
# ~~رسول الله . عبیدالله زیاد بدارالاماره نزول کرد ولشکر برخود جمع
~~گردانید .
# ~~مسلم بن عقیل وهانی بن عروة و بعضی از اکابر شیعه، ازوی متواری شدند .
~~عبیدالله ایشان PageV01P263
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0297.png)

# ~~را بادست آورد و بکشت . از یزید پیغام بدو رسید که حسین از مکه عزم
~~کوفه کرد.
# ~~آکاه کار او باش . حسین رضی الله عنه درراه فرزدق شاعررا دید. احوال
~~یرسید . گفت
# ~~کوفیان بدل باتواند و بشمشیر باعبیدالله زیاد . از مسلم عقیل پرسید.
~~گفت عبیدالله اورا
# ~~با اکا بر شیعهآ شما بکشت و در طلب دیگرانست و پریشان احوال تو . حسین
~~(ع) متحیرشد.
# ~~خواست که مراجعت نماید . قضاوقدر عنان رأیش بگردانید . حسین کفت بروم
~~وخون
# ~~عم زادهآ خود بخواهم؛ وروان شد . عبید الله زیاد، عمربن سعد وقاصرا
~~باچهار هزار سوار ،
# ~~به نیش حسین، بازفرستاد. عمرسعد، حربنیزید ریاحی را برمقدمه روان کرد.
~~خرریاحی
# ~~بحسین رسید . اورا از رفتن بکوفه منع کرد و احوال مسلم عقیل وعبید الله
~~زیاد و عمر سعد
# ~~باز گفت و در باز گشتن مبالغه نمود. حسین گفت باعیار و اطفال، روی
~~مراجعت نیست. گفت
# ~~باری از سرراه دورشو ، مگر ترا نبیند و باز گردد. حسین با بادیه نشست
~~تا بکر بلارسید.
# ~~اتفاقا عمر سعد، بشکار حلقه کرده بود، بدانجارسید. بهم باز خوردند.
~~حسین از او التماس کرد
# ~~که مجال دهد تا بمکه رود یا بثغری از ثغور اسلام یاپیش یزید معاویه.
~~عمرسعد، از عبید ms214 الله
# ~~زیاد اجازت خواست ، مسموع نداشت. گفت حسین را یا بیعت باید کرد یاپیش
~~من آمدن.
# ~~هر چند پیغام مکررشد ، فایده نداد . عبیدالله زیاد شمر ذی الجوشن
~~ضبابیرا بفرستاد و
# ~~گفت عمرسعد، در کارحسین بقرابت مینگرد . توبرو تابیعت کند یاحرب. شمر
~~برفت.
# ~~شب عاشورا بود . حسین رضی الله عنه آن شب، امان خواست و این بیت
~~میخواند :
# یا دهر اف لک من خلیل %~% کم لک بالاشراق والاصیل1
# و اهل بیت ، برین کریه می کردند . روزعاشورا حرب کردند و آب بر حسین
# ~~ببستند. فربقین صف کشیدند . اولشیعه یک یک حرب می کردند ازایشان ،
~~اولحر
# ~~ریاحی رضی اللهعنه، اگرچه بالشکرعمرسعد بود اما باطرف حسین رفت ودینرا
~~بردنیا PageV01P264
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0298.png)

# ~~وحقرا بر باطل اختیار کرد و جان را در راءحق باخت و شهید شد . پس شیعه
~~حسین
# ~~پس اهل بیت او، یکان یکان حرب می کردند و در حالت تشنکی شهید می شدند.
~~بعداز تمامت،
# ~~حسین علی، بخود جنگ کردو بردست زرعة بن شریک از اتباع شمرذی الجوشن و
~~بروایتی
# ~~بردست سنان بن انس فخعی علیه اللعنة شهیدشد . شمر خیمهآ حسین رضی الله
~~عنه غارت
# ~~کرد وجامهآ عورات نیزبستد و ایشانرا عریان کرد و زین العابدین رنجور
~~خفته بود .
# ~~شمرخواست که اورا نیزشهید کند . عمرسعد مانع شد. شمر بگفت تاسواران بر
~~شخص
# ~~حسین شهید بتاختند و استخوانهاش خرد کردند وسر او ببریدند و بازنان و
~~کود کان،
# ~~پیش عبیدالله زیاد بردند. درین جنگ، از لشکر عمر سعد، صدوهشتاد تن 1
~~کشته شده بود و
# ~~از اهل بیت و شیعه حسین، رضی الله عنه، تنهازین العابدین مانده بود .
~~هفده کس از اهل بیت
# ~~وصدو بیست و چهارتن از شیعه شهیدشده بودند. عبید اللهزیاد ، زین
~~العابدین را باسر بریدهآ
# ~~حسین وعورات و اطفال اهل بیت پیش یزید فرستاد . وقت عصر بدو رسیدند.
~~یزید
# ~~برین حال خرمی کرد و برین فتح «انافتحنا» آخواند . پسرابوایوب انصاری.
~~آنجاحاضر
# ~~بود. یزیدرا ملامت کرد و سر حسین ازوبستد. روز چهلم ms215 پیشتنش2 رسانیدندو
~~بروایتی
# ~~درعسقلان دفن کردند .
# یزید چون زین العابدین را بدید گفت دیدید کدی شما باخود چه کردید؟ و بمنع
# ~~بیعت کار خود بکجا رسانیدید4 ؟
# زین العابدین گفت: «مااصاب من مصیبة فی الارض ولافی انفسکم الافی کتاب من
# ~~قبل ان نبراها5» یزید گفت: لاوالله «وما اصا بکم من مصیبة فبما کسبت
~~ایدیکم و یعفوعن کثیر
# بعد ازین ، زین العابدینرا با عورات واطفال بمدینه فرستاد . اهل مدینه ،
# ~~بدین سبب مخالف یزیدشدند. زین العابدین، از بیم از مدینه بیرون رفت.
~~یزید از و منت داشت
# ~~و اورا نویدداد و مسلم بن عقبة اموی را بالشکر بجنگ مدنیان فرستاد و
~~جنگی سخت کردند.

PageV01P265

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0299.png)

# ~~بیشترصحابه، درین جنگ شهیدشدند و بعضی بغارها و بیغولها کریختند .
~~یزیدیان بر
# ~~مدینه مظفرشدند وسه شبانروز غارت کردند1 مدینه مسخر ایشانشد . یزید
~~معاویه ،
# ~~بمکافات حق خدمت پسندیدهآ عبیدالله زیاد ، امارت عراقین تادر کرمان
~~وفارس و این حدود
# ~~بدوداد و او لشکرفرستاد و بسیاری ولایات درماوراء النهر مستخلص کرد .
# در مکه عبدالله ز بیر مخالف یزیدشد و درسنه اربع وستین ، اهل مکه ومدینه
~~و
# ~~یمن و بعضی از عراقین، بخلافت براو بیعت کردند و کاراو بالا کرفت .
~~یزید ازین متأثر
# ~~گشت . حصین بن نمیررا بالشکر گران بجنگ او فرستاد و مکهرا حصاردادند و
~~منجنیق
# ~~نهادند. چنانکه مسجد حرام، بسنگ منجنیق خراب شد و جامنهآ کعبه از آتش
~~نفت انداختن
# ~~بسوخت . در حال بادی بر آمد و آتش در منجنیق و منجنیقیان و نفط اندازان
~~افتاد و
# ~~تمامترا بسوخت .
# درین حال خبر مرگ یزید پلید برسید و اول عبدالله زبیر بشنید . پیش حصین
# ~~فرستاد که آنکه تواز بهراو جنگ میکنی، بدوزخ رفت . حصین باورنمی کرد .
~~خبرچون
# ~~متواترشد ، دست از جنگ بازداشت. عبدالله زبیر، حصین را بخود دعوت کرد.
~~قبول نکرد
# ~~وباشام رفت .
# یزیدمعاویه در رابع عشر ربیع الاولسنهآ اربع وستین هجری الینارالله وسقره
# ~~پیوست . سهسال ودوماه پادشاهی کرد . سی ونهسال عمرداشت . بدمشق ، پیش
~~معاویه
# ~~مدفونشد . اول کسی که خادمانداشت ms216 ، دراسلام ، یزید بود . یزیدرا سیزده
~~پسر بود :
# ~~معاویه ، خالد ، هاشم ، ابوسفیان، عبدالله اکبر ، عبدالله اصغر ، عمر،
~~ابوبکر ، حرب،
# ~~عبدالرحمن ، ربیع ، محمد .
# نشانبد کرداری و نیکوکاری از ینجا میتوان قیاس کرد که با اینهمه فرزندان
# ~~یک آدمیرا از اولاد یزید نامونشان نیست[ واگر نیزهستند، خامل الذکرند]2
~~و از نسل PageV01P266
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0300.png)

# ~~حسین که تنها زین العابدین ماند ، هزاران هزار علوی در جهان زیادتاند .
~~خدای
# ~~تعالی بر کت درنسل علویان نهادویزید ودزیدیانرا نسل ببرید1تاجهانیان
~~بدانند
# ~~که کسی بر بد کرداری سودنکند و کار آخرت هنوز درپیش است و خدا داناست
~~بر آنکه
# ~~درین قضیه، با آن گروه چها خواهدرفت . حق سبحانه و تعالی [دولت راه
~~راست، همگنان
# ~~را کرامت کناد2 [ و دوستی دین، در دلشان از دوستی دنیا [شیرین تر3
~~کناد].
### | الراجع 4، الی الله
# معاویة بن یزیدبن معاویه بعدازپدر، درربیع الاولسنه اربع وستین بروبیعت
# ~~کردند و او چهل روزپادشاهی کرد و در جمادی الاور سنهآ مذکور بمرد. اول
~~کود کی که
# ~~در اسلام [ بر جای بزر گان5  نشست اوست. اورا گفتند ولی عهد معین کن
~~گفت لااتزود
# ~~مرارتها و ازود بنی امیه حلاوتها .
# بعدازو بنام برادرش خالد مقرر می کردند . طبیعت او ازحکومت متنفربود
# ~~وبحکمت وعلم صنعت مایل . سروراستادان آن فن و عالم وقت بود و اشعار خوب
~~دارد.
# ~~در بنی امیه از و عالمتری نبود و بسبب دانش او، جدش معاویه، باوجود و
~~فورعقل خود و کود کی
# ~~او، درامور خطیر، مشورت از وخواستی. خالد از حکومت اجتناب کرد.
### | المؤتمن بالله
# هروان بن حکم بن ابی العاص بن امیة وهواصل قبیلة بنی امیه، عم زادهآعثمان
# ~~عفان رضی الله عنه وعاقل وقت بود، اما از مطرودان رسول (ص). اهل شام
~~جهت، آنکه خالد
# ~~تارک بود و کارعبدالله ز بیرقوت گرفته، مشورت کردند تا بدو دهند.
~~عبیدالله زیاد که رکن
# ~~معظم آن دولت بود ، نظر بر آنکه حکومت از بنی امیه بیرون نرود، [میل 8
~~مروان حکم
# ~~کرد ومروان گفت : PageV01P267
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0301.png)

# الدهر ms217 کالدهر و الانساب واحدة %~% والملک بعد ابی لیلی1 لمن غلبا
# مردم بروبیعت کردند، در جمادی الاخر سنه اربع وستین . مروان، مادرخالد
# ~~را بخواست . ضحاک قیس وجمعی امرای شام بنام عبدالله زبیر دعوت کردند .
~~خلقی فراوان
# ~~در بیعت ایشان آمد . عبید الله زیاد مکر کرد وضحاک قیس را گفت توشیخ
~~قریش و زاهد
# ~~وقتی ومرتبه توازعبد اللهز بیر بیشترست؛ چرابنام او دعوت می کنی و بنام
~~خود نمی کنی .
# ~~ضحاک ایندم بخورد2 و دعوت بانام خود کرد . مردم اورا گفتند توبنام
~~عبدالله زبیر از ما
# ~~بیعت ستدی، اکنون بنام خود می خواهی . توبر چیزی نیستی. 2 او پشیمان شد
~~وهمچنان
# ~~دعوت بانام عبدالله زبیر کرد . اما آب ریخته با کوزه نمیرفت .4 مروان
~~حکم لشکر
# ~~بجنگ او فرستاد. در مرج راهط بیست روز حرب کردند . ضحاک کشته شد ولشکر
~~منهزم
# ~~گشت و شام مروان راصافیشد. مروان حکم لشکر بمکه فرستاد ، بجنگ عبد
~~اللقز بیر. مهتر
# ~~آن سیاء حبیش بن دلجه بود . جابر برادر عبدالرحمن عوف، از مدینه،
~~بالشکر، بمددعبدالله
# ~~ز بیر آمد . حبیش و بعضی لشکر شامرا بکشتند . در کوفه سلیمان بن صرد و
~~از شیعه جمعی
# ~~بطلب خون حسین رضی اللهعنه خروج کردند و بزیارت اورفتند و زاری کزدند و
~~از وعذر
# ~~خواستند که باتوبیعت کردیم وبوقتحرب ، نصرت ندادیم تاتو بردست دشمنان
~~شهید
# ~~شدی. اکنون بمکافات جانها فدامی کنیم و بجنگ دشه نن میرویم5  و از بنی
~~امیه هر کرا
# ~~در کوفه یافتند بکشتند. پس بجنگ عبید الله زیادرفتند . درعین الورد ،
~~درماه جمادی الاول
# ~~سنهآ خمس وستین بهم رسیدند. بیست روز جنگ کردند. سلیمان بن صرد و
~~اکثراکابر شیعه
# ~~کشته شدند و لشکر شیعه منهزم شدند و بجزیره کریختند .
# هم درین سال، در بصرهو شام، و باء و طاعون بود. خلقی بی شمار در آن هلاک
~~شدند،
# ~~چنانکه بتجهیز وتکفین نمیرسیدند . هم دربصره جماعت ازارقه، بطلب خون
~~حسین، PageV01P268
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0302.png)

# ~~خروج کردند . عبدالله زبیر. لشکر بجنگ ایشان فرستاد و ایشانرا ms218 قهر کرد.
~~بسیاری
# ~~کشته شدند .
# مروان حکم در رمضان سنهآ ستوستین ، درمجمعی ، خالد را گفت «اسکت
# ~~یاابن ندیه الاست» . خالدازین حکایت ، بامادرشکایت کرد . مادرش گفت با
~~کس مگو
# ~~باشد . زن گفت او از آن عاقلترست که از این انواع [سخن1] کوید . مروان
~~ایمن
# ~~شد. [چون شب در آمد2 بالشی بردهانش نهاد و برونشست تا بمرد. هشتادویک
~~سال عمر
# ~~داشت و یکسال و نهماه پادشاهی کرده بود .
# بعداز و کار عیدالله ز بیر قوت تمام گرفت واکثر ملک بروراست شد و نافع بن
# ~~ازرق، ببصره واهواز دعوی خلافت کرد وخودرا امیر المؤمنین خواند و نجدة
~~بن عامربه
# ~~یمامه همچنین. شاعری گفت :
# فتشعبوا شعبا فکل جزیرة %~% فیها امیر المؤمنین ومنبر
# الموفق لامرالله
# عبدالملک بن مروان بن ابی الحکم بن ابی العاص، بعداز پدر پادشاه شدودر
# ~~بنی امیه، بغیر معاویه، ازوصاحبتدبیرتر نبود وبغیر ازمروان الحمار ازو
~~شجاعتر نه .
# ~~و اومکرم آن قوم بود .
# در کوفه، مختار بن ابی عبید ثقفی خروج کرد و ابراهیم بن مالک اشترمدد
~~اوشد
# ~~و او بنام محمد حنفیه دعوت می کرد. امامحمد حنفیه اوزانفر موده بود،
~~لیکن منع نیز نمی کرد.
# ~~مختار، عراق ودیار بکرو آذربیجان مسخر کردوطلب خون حسین رضیلله عنه می
~~کرد.
# ~~عید الملک، عسد الله زیاد را، از شام بجنگ او فرستاد،. چون بم وصل
~~رسید،. ختار ثقفی، یزید بن PageV01P269
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0303.png)

# ~~انس را باسه هزارمرد: بجنک اوفرستاد . یزیدین انس رنجورشد . در روز
~~جنک، ورقا را
# ~~امارت لشکرداد . ورقا باعبید اللهزیاد حرب کرد . عبیدالله منهزمشد و
~~اسیر بسیار بادست
# ~~ورقا آمد . تمامترا بکشت وپزیدین انس در گذشت. ورقا خبر بمختار تقفی
~~فرستاد و
# ~~مختار ، ابراهیم بن مالک اشتررا بجنگ عبید الله زیاد فرستاد . چون
~~ابراهیم روان شد،
# ~~کوفیان بر مختار خروج کردند . مختار، ابراهیم را باز خواند و با کوفیان
~~جنگ کرد.
# ~~بیشتر اکابر کوفه [را بکشتند 1 ودر طلب خون حسین، بجدتمام ساعی شدند،
~~تاعمر سعد
# ~~وقاص و پسرش حفص و شمرذی الجوشن را ms219 بکشت و سرهای ایشان ییش محمد حنفیه
~~فرستاد.
# ~~محمد حنفیه گفت خدای تعالی اورا ومارا، [و جمله مسلمانان را]2 برطاعت
~~توفیق دهاد.
# ~~مختارثقفی،هر کرا، باحسین رضی الله عنه، حرب کرده بود، می گرفت ومی
~~کشت. بعضی
# ~~ازیشان بکر یختند و ببصره، پیش مصعب بن زبیرشدند . مختارچوندید که
~~محمدحنفیه
# ~~بطاعت راغباست ومقوی اورا نمیشاید، خواست که عیدالله ز بیررا مقوی خود
~~گرداند.
# ~~فریبی چند بدوفرستاد. عبد الله ز بیر مردعاقل بود، فریب در و نگرفت.
~~مردم در احوال مختار
# ~~متردد شدند . در اثنای این، محمد حنفه ، عزم حج کرد . عبدالله زبیر
~~اورا موقوف
# ~~گردانید و بیعت طلبید. محمد حنفه، بمختار واهل کوفه نامه فرستاد و مدد
~~طلبید. مختار
# ~~دررمضان سنهآ سبع وستین، ابراهیم بن مالک اشتررا بجنگ عبید الله زیاد
~~فرستاد. بحدود
# ~~موصل جنگ کردند . شامیان هفتادهزار مرد بودند و کوفیان هفت هزار . هفت
~~بر هفتاد
# ~~غالب شد. شامیان منهزم گشتند. عبیدالله زیاد، در گریز، بردست ابراهیم
~~مالک کشتهشد.
# ~~سرش به مختار ثقفی فرستاد. جماعتی از قاتلان حسین رضی الله عنه که پیش
~~مصعبز بیر جمع شده
# ~~بودند، اورا برجنگمختار، تحریض دادند . مصعب باتفاق مهلببن ابی صفره
~~اشکر
# ~~بجنگ مختارثقفی آورد . مختار از کوفه لشکر بجنک ایشان فرستاد . مصعسیاه
~~اورا
# ~~هزیمت کرد. مختار بخود بیامدو جنگ کرد، هزیمت یافت . با کوفه آمد و
~~بسرای سلطان
# ~~نزول کرد . مصعب بکوفه در آمد واورا درحصار گرفت . مختار بیرون آمد و
~~حرب کرد PageV01P270
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0304.png)

# ~~تا کشته شد. اشکرش که در سرای سلطان بودند، تمامت را بیرون آوردند1 .
~~شش 1هزار
# ~~مردبودند. همه را بکشتند و این حال درسنه سبع وستین بود.
# عبد الله ز بیر، عراق و این ولایات به مصعب داد. جماعت ازارقه درعراق
~~وفارس و
# ~~اهواز خروج کردند وازیشان خرابی بسیاررفت . مصعب بن زبیر ، مهلب بن ابی
~~صفره
# ~~را بجنگ ایشان فرستاد . مهلب هشت ماه بجنگ مشغول بود تا ایشانرا قهر
~~کرد . در
# ~~شام، عمر و بن سعید بن حکم که عم ms220 زادهآ عیدالملک بن مروان بود،
~~برعبدالملک خروج کرد
# ~~و برشام مستولی شد. عبدالملک با اوصلح کرد بر آنکه هر دو شریک باشند:
~~امامت عبدالملک
# ~~کند و محافظت ست المال عمرو سعید . روزی عمروبن سعید بخانه عبدالملک
~~رفت .
# ~~عبدالمک چون اوراتنها یافت، قصد کرد و گفت من -و گند خورده ام که بندبر
~~کردن تونهم .
# ~~بایداجازت دهی تا بندبر گردن تونهم و در حال بردارم تاسو کند راست آید
~~. عمرو چون
# ~~خودرا دردست [اوذلیددید3 غیر از تسلیم چارهای ندید . مکر کرد و گفت
~~بشرط
# ~~آنکه مرا با بند بیرون نفرستی تا کسر حرمت من نباشد و نظر بر آن داشت
~~که عبد الملک
# ~~مخالفت کند واورا بیرون فرستد تالشکرش اورا باز ستانند . عبدالملک
~~دریافت، گفت
# ~~بوقت مردن بر چون منی مکرمی کنی . بفرمود تا اورا بکشتند و سرش از بام
~~پیش لشکر
# ~~انداختند . لشکرش پارهای اضطراب کردند. پس بپرا کندند. از روم، قیصر
~~لشکر بجنگ
# ~~عید الملک فرستاد . بعدازحربصلخ کردند [برآنکه از بلاد روم کهدر تصرف
~~اسلام بود، PageV01P271
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0305.png)

# ~~هرماه، چهارهزار دینار زرسرخ بقیصر دهند باقی ملمانان را باشد1
~~عبدالملک، لشکر
# ~~بجنگ مصعب ز بیر آورد. حرب کردند . ابراهیم بن مالک اشتر و عیسی بن
~~مصعب بن زبیر
# ~~در آن جنگ کشته شدند . لشکر مصعب بیشتر منهزم شدند . عبد الملک خواست
~~که مصعب
# ~~بزینهاراو رود. اتباع مصعب، نیز اورا برین ترغیب می کردند. مصعب کفت
~~«مثلی لایجزع
# ~~اما اکون غالیا اومغلوبا» وجنگ کرد تا بردست عم مختار ثقفی کشته شد2
~~عبدالملک
# ~~بر کوفه مظفرشذ وچهل روز آنجا اقامت کرد، در کوشک سلطان. یکی ازصحابه3
~~و
# ~~بروایتی امام شعبی حاضر بود . عبدالملک مروان از و در خواست پندی کرد .
~~گفت درین
# ~~چند سال، هم بدین جایگاه، عبید الله زیادرادیدم، سر حسین بن علی رضی
~~الله عنه پیش نهاده و چوب
# ~~برلب و دندان مبار کش می زد و باز مختار ثقفی را دیدم سرعبید الله
~~زیادپیش نهاده چوب بر آن
# ~~میزد. ms221 و باز مصعب ز بیررادیدم سرمختار تقفی پیش نهاده چوب بر آن میزد
~~واکنونترا
# ~~می بینم سرمصعب زبیر پیش نهاده چوب بر آن می زنی ، بدین ظفر غره کشتهای
~~واز
# ~~گذشته یادنمی کنی و از آینده ایمن شده ای. عبدالملک بگریست و گفت راست
~~میکوئی.
# ~~هر چند دنیا و فادارنیست ، اماملک عقیم است و شریک بر نمیتابد. و
~~بفرمود تا آن کوشک
# ~~بشکافتند وسرمصعب زبیر بخراسان فرستاد. از قبل ز بیریان، ابن خازم والی
~~خراسان بود،
# ~~برآن سررقت کرد و این بیت بگفت :
# اعیش زبیرا فی الحیاة وان امت %~% فانی ساوصی هامتی بالزبیر
# عبد الملک بشام رفت و حجاج یوسف تقفیرادر رمضانسنهآ اثنی و خمسین، بجنگ
# ~~عبدالله ز بیر فرستاد بمکه. حجاج بااو برسرچاه میمون حرب کرد . عبدالله
~~منهزم شد،
# ~~درمکه رفت. حجاج مکهرا محصور کرد . نهماه محصور بود و درذی الحجة نیز
~~بجنگ PageV01P272
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0306.png)

# ~~مشغول بودند1 . ودر آن سال کس حج نکرد. حجاج منجنیق بر مکهراست کرد .
~~از
# ~~سنگ منجنیق بیشتر بارو و خانها خرابشد. هرسنگ که بخانه کعبه می رسید،
# ~~فرشتگان بدست می گرفتند تا برخانه نیاید . حجاج ، سنگرا چون خودپلید
~~گردانید
# ~~تابر خانه افتاد و ر کنی خراب شد . آفتاب منکسفشد و روز تاریک گشت
~~وستاره پدید
# ~~آمد و باد و گردی برخاست و صاعقه آمد و ازلشکر حجاج جمعی بسوخت . لشکر
# ~~بترسیدند باز خواستند گشت. حجاج ایشانرا برجنگ تحریض داد و گفت این
~~اثرهای
# ~~نجومیست. آنچه امروز مارا بود، فردا ایشان را باشد . اتفاقا دیگر روز
~~صاعقه آمد
# ~~تامردم درمکه از قحط [منزعج2 شدند و بیشتر بزنهار حجاج رفتند . دو
~~پسرعبدالله هم
# ~~بزنهار [حجاج رفتند]3 . عبدالله ز بیر خواست که دراندرون کعبه گریزد
~~مادرش، اسماء.
# ~~ذات النطاقین مانع شد و گفت آنکه حرمت بیرون کعبه نمیدارد ، حرمت
~~اندرون کعبه
# ~~نز ندارد . عبدالله ز بیر جنگ کرد تادر روز سه شنبه سیزدهم ماه جمادی
~~الاول سنهآ ثلاث
# ~~وسبعین شهید شد .
# مادرش در آن روز، که اوشهیدخواست ms222 شد ، مثقالی مشک بشربتی کرد و بدو
# ~~داد تا بخورد و گفت هر که در حالت رحیل، چنین شربتی بخورد، از اندام او
~~بوی ناخوش
# ~~نیاید . حجاج عبدالله زبیررا بیاویخت ومیخواست که مادرش شفاعت کند
~~تااورا فرو
# ~~گیرد. اسماء حجاج را التفات نمی کرد و از بسیاری گریه بردرد عبدالله
~~نابیناشد . بعد
# ~~از شش ماه حجاج، در طواف حج بدورسید . سلام کرد . اسماء نامش پرسید .
~~گفتند
# ~~حجاج . اسماء گفت «ایها الامیر اما آن لهذا الرا کب ان ینزل.، حجاج گفت
~~این شفاعت
# ~~است، اورا فرو گیرید. فرو گرفتند و بمادرش دادند . اسماء چون عبدالله
~~را بستد ، در
# ~~حالت نود . سالگی، حیضش پدید آمد . گفت رحمک الله عبدالله لقدبکی علیک
~~کل شمی PageV01P273
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0307.png)

# ~~من جسمی حتیرحمی بکت علیک وعبدالله را بگور کرد . حجاج سرعبداللهز بیر،
~~بخراسان
# ~~پیش ابن خازم فرستاد . او آنرا بمشک و گلاب بشست و بمادرش فرستاد تا
~~بگور کرد.
# ~~عبدالله عابد و زاهد وقت بود و تااو درحیات بود، پادشاهی بر بنی امیه
~~قرار نمی کرفت .
# ~~چون اورا شهید کردتد، مردم طوعا او کرها ، مطاوعت ایشان کردند . چون
~~حجاج بر
# ~~مکه مستولیشد، جهت آنکه خانهآ کعه بسنگ منجنیق خراب کرده بود ، بمشورت
# ~~سادات و اکا بر مکه ، تمامت خانه بشکافت و عمارتی که عبداللهز بیر کرده
~~بود و خانه را دودر
# ~~گردانیده و فراختر کرده ، باطل کرد و باهمان مقدار کرد که درعهد رسول
~~(ص) بود.
# عبد الملک کارعر اقین و حجاز وخراسان وفارس و آن حدود در سنهآ خمس و
~~سبعین
# ~~بحجاج تفویض کرد و او برادر خود، محمد بن یوسف ثقفی را بفارس فرستاده
~~اوشهر شیر از1
# ~~را بساخت . عبدالملک برادرخود، عبد العزیزرا بامارت مصر فرستاد. حجاج
~~غضبان قبعثری
# ~~را باستخلاص کرمان فرستاد . اوپیش حجاج نوشت : «ماؤها وشل وتمرها دقل
~~ولصها بطل
# ~~ان قل الجیوش بهاضاعوا وان کثرت جاعوا» . حجاج یوسف، بدین سبب دست از
~~آن باز
# ~~داشت ؛ تا چون حکومت به عمر عبدالعزیز رسید، ms223 مسخر کرد و آنجاجامع بساخت
~~.
# بفرمان عبدالملک درسنهست و سیعین، زرونقره کم عیار ده هفت مسکوک کردند.
# ~~قل هو الله احد نقش سکه بود. پیشتر ازو، درعرب زرونقره مسکوک نکرده
~~بودند . اهل PageV01P274
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0308.png)

# ~~عجم را سکه بپارسی و پهلوی بود و اهل روم راومغربرا، برومی وعیارهر شهر
~~بنوعی بودی.
# ~~عبدالملک همهرا بایک عیار آوردی.
# در موصل شبیب1 بن یزید بن نعیم که در آن عهد ، مثل او درعرب و [عجم
# ~~چا بک سوار نبود، چنانکه تنها بادویست سیصدمرد بکوشیدی و اکردشمن
~~صدهزاربودی،
# ~~هزارسوار بیش نبردی، برحجاج بیرون آمد. جنگ کردند . حجاج را منهزم در
~~کوفه
# ~~گریزانیدومحصور کرد، از هیچ دشمن، آنزحمت بحجاج نرسید که ازو. حجاج بر
~~او
# ~~مکر کرد و شبیخون برسرخانهآ اوزد وزنش غزاله3 وبرادرش فضالهرا اسیر کرد
~~. شبیب
# ~~ناچار بگریخت و در کشتی نشستتااز رودصرصر4 بگذرد. ایغری5 بامادیانی در
~~کشتی
# ~~نشاط کزد. کشتی بگردید1 و شبیب غرقشد. 7خبر هلاک او بمادراو بردند.
~~باوزنمیکرد.
# ~~چون گفتند غرقشد، نوحه آغاز کرد . موجب ازو پرسیدند گفت بوقت حمل بدو،
# ~~بخواب آتشی دیدم که از فرجم8 بیرون آمد و فروغش بهمه جهان برسید،
~~دانستم که آتش
# ~~را غیر آب نکشد 9 .
# ~~1- نسخ: یت. ممکیح ارغبرک وابن الاتیر آ.ف، ب، ندارد 3. وی زنی بسیار
~~PageV01P275
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0309.png)

# مطرف بن مغیرة بن شعبهرا، حجاج بدفع خوارج [رقه] فرستاد . او برحجاج
# ~~خروج کرد وپادشاهی طلبید . حجاج ، لشکر بجنگاو فرستاد . اوراقهر کرد .
# در فارس و کرمان ، جماعت ازارقه، قطری بن الفجاؤة را برخود امیر کردند
# ~~ومخالف حجاج شدتد . حجاج ، مهلب بن ابی صفرهرا بجنگ ایشان فرستاد .
~~مهلب
# ~~مدتی با ایشان درجنگ بود تا فارس و کرمان ازیشان مستخلص کرد . ازارقه
~~دو گروه
# ~~شدند: بهری بر قطری بن الفجاءة مجتمع شدند وجهری برعبدر به الکبیر و
~~باهمدیگر جنگ
# ~~کردند. قطری با گروه خود ، بولایتری افتاد . حجاج، بوالی ری ، اسحق بن
~~محمدبن
# ~~اشعث نامه کرد تا باقطری حرب کرد واورا بکشت وعبدالر به الکبیر درجنگ
~~مهلب بن ms224
# ~~ابی صفره کشته شد . حجاج خراسان به مهلبداد . اوبر آن روی جیحون ، کش
~~ونخشب
# ~~مسخر کرد . [درسنهآ اثنی وثمانین باخراسان آمد ودر گذشت. حجاج خراسان
~~بیسرش
# ~~بزیدبن مهلب داد.
# هم درسنهآ اثنی وثمانین [عبدالرحمن بن محمداشعث ، باتفاق2 عبدالرحمن
# ~~بن عباس بن ربیعة بن حارث بن عبدالمطلب ، باحجاج در بصره حرب کردند و
~~منهزم
# ~~بکوفه رفتند. اکثر صحابه که در آن وقت باقی بودند، [و کبار تا بعین و
~~اعیان حجاز وعراق
# ~~بسبب جورحجاج باایشان متفق شدند و با ایشان]3 بجنگ حجاج رفتند و در
~~موضعی
# ~~جماجم نام حرب کردند . ازغرهآ ربیع الاول سنهآ ثلاث وثمانین تاعاشر
~~جماذی الاخر ،
# ~~مدت صدروز جنگ کردند و هفده هزار آدمی از طرفین کشتهشد . حجاج حیلت کرد
~~و
# ~~اکابر لشکر اورا بفریفت تادر جنگ سستی کردند وعبدالرحمن منهزم شد .
~~دیگر باره
# ~~مردم براو مجتمع شدند. بجنگ حجاج رفت . درموضعی نامش مسکن، یانزده روز
~~جنگ
# ~~کردند. عبدالرحمن بگریخت واز راه کرمان به سیستان رفت . آنجا اورا
~~بگرفتند .
# ~~رتبیل پادشاه کابل اوراخلاص داد. حجاج شاه کابل را بفریفت تا اورا
~~باخویشان بکشت PageV01P276
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0310.png)

# ~~وسرهاشان بحجاج فرستاد .
# حجاج درسنهآ ثلاث وثمانین شهر و اسط بنا کرد و درسنهآ خمس وثمانین یزیدبن
# ~~مهلب را از خراسان معزول کرد واورا باتمامت بنی مهلب محبوس کردانید و
~~خراسان،
# ~~قتیبة بن مسلم را داد .
# عبدالملک در خواب دید که چهارنوبت دره حراب کعبه بول کردی . این خواب
# ~~با سعید بن مسیب معبر بگفت . جوابداد که ازیشت تو چهارپسر حکومت کنند و
~~آن
# ~~خواب راست آمد: پسرانش ولید و سلیمان و یزید وهشام، حکومت کردند و
~~راستی آنکه
# ~~حکومت کردن بنی امیه با بول کردن [در کعبه]1 زیادت فرقی نداشت .
# درعهد عبدالملک ، جراید دیوانی از صورت پارسی باعر بی نقل کردند و رقوم
# ~~بنیاد نهادند . سازندهآ آن وزیر عبدالحمید بن یحیی بود2
# بشنه3 وجمیل، عاشق ومعشوق معاصراو بودند . بثینه اسمر ولاغر بود و
# ~~زیادت حسنینداشت ، امافصیحه بود . عبدالملک ازاو پرسید که جمیل ms225 درتوچه
~~جمال
# ~~دید که ترا از جمله عالم بر گزید . اوجواب داد: اهل شام4 درتو چه هنر و
~~استحقاق
# ~~دیدند کهترا بخلافت گزیدند؟ عبدالملک خجل و ساکت شد. بعهداوموسی بن
~~نصیر،
# ~~اندلس وبربر دراسلام آورد.
# عبدالملک درمنتصف شوال سنهٔ‌ ست وثمانین نماند . بیست ویکسال ویکماه
# ~~یادشاهی کرد : هشت سال باعبدالله زبیر درتنازع و سیزدهسال و نیم یس ازو
~~. مدتعمرش
# ~~شصتو دوسال. از سخنان اوست : افضل الناس من تواضع عن رفعة و اعرض عن
~~قدرة و
# ~~انصف عن قوة .
### | المنتقم لله
# ولیدبن عبدالملک بن مروان بعداز پدر بحکم وصیت و بیعت پادشاه شد .
# ~~مرد کریم نهاد وفراخ عطا بود . جهت محدثان اخبار نبوی ، درشهرها رسمها
~~یدید کرد.

PageV01P277

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0311.png)

# ~~علما وفقهاونا بینایان را مشاهره دادی و از برای یتممان معلم نشاند و
~~اخراجات معین کرد
# ~~ذ تان بسسار خواستی وطلاق دادی. گویند شصت وسه زن خواسته بود . درزمان
~~اوقتیبة بن
# ~~مسلم از خراسان بتر کستان رفت و بیکند ، بحرببستد ، درسنهآ سبع وثمانین
~~واز آنجا
# ~~خواستهآ فراوان آورد وبتان زرین وسیمین. از آن جمله بتیزرین بود، دویست
~~و پنجاه
# ~~هزار مثقال . همهآ بتانرا بگداخت و برلشکر بخش کرد . بعد ازین بخارا
~~وسمرقند
# ~~وسغد و چاچ وفرغانه که شهرستان آنرا کاشان1 خوانند و خوارزم و دیگر
~~ولایت ترک
# ~~درفرمان خود آورد و باخر اسان آمدومرو دارالملک ساخت . وازطرف شمال
~~مسلمة بن
# ~~عیدالملک، که اورا بسبب زردی ولاغری جراد الاصفر 2 خواندند، بحرب
~~عموریه و قسطنطنیه
# ~~رفت و بعد از جنگ شهر مستخلص کرد وتنها درمیان چندین هزار ترسا رفت و
~~صلیب
# ~~ایشان نگونسار [ بر سرنیزه3 بیرون آورد و در قسطنطنیه مسجد جامع ساخت.
~~اکنون
# ~~مسلمانان روزعید آنجانماز کنند و بعضی از آن ترسایان بزندان ساختهاند.
~~(؟)4
# ولید ، عمرعبدالعزیزرا بمدینه فرستاد ، تاموضعی چند، درحوالی مسجدرسول
# ~~(ص) بخرید و اضافت مسجد گردانید تافراخ شد و در مسجد حرام مکه، ستونهای
~~سنگین
# ~~نشاند و از شام بدانجا نقل کرد و سقوفش از ساج ساخت و مصانع ms226 درراه
~~بادیه بر آورد ودر
# ~~«مشق جامعی ساخت که مثل آن کس نساخت و درجهان مشهورست . در کتاب
~~استظهار
# ~~آمده است که اگر کاتبی جلد5، وصف آن نویسد، بیک ماه تمام نتواند [نوشت]
~~بیرون
# ~~آلات که پادشاهان اطراف بمددفرستادند، شش بار هز ارهزار دینار زرسرخ بر
~~آنجاخرج
# ~~کرد و هم دردمشق دار الشفا ودارالضافة ساخت وپیش ازو کس نساخته بود
~~وچون او
# ~~عمارت دوست بود، اکابر دولت او عمارت بسیار ساختند. ولاشک هرپادشاه
~~بدانچه مایل باشد،
# ~~ارکان دولت او، همه آن چیزورزند که الناس علی دین ملو کهم . پادشاه
~~صاحب سعادت آنست
# ~~که در خیرات و نیکوئی افزاید واز جور وظلم بپرهیزد.
# در سنهآ اربع و تسعین، یزیدبن مهلب و برادرانش اززندان حجاج بگریختند
~~PageV01P278
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0312.png)

# ~~وپیش سلیمان عبد الملک رفتند وپیش او مرتبه تمام یافتند .
# حجاج در خامس عشرین رمضان خمس و تسعین بمرد . بیست سال امارت کرده
# ~~بود وپنجاه و چهار سال عمرداشت وزیادت از صدهزار آدمی [ بحضورخود
~~فرموده بود
# ~~کشتن 1 . در روز وفات او پنجاه و هشت هزار آدمی محبوس بودند : از آن
~~جمله بیست هزار
# ~~زن. در جراید جرائم ایشان بنگریدند : یکی در مسجد بول کرده بود، دیگری
~~در شهر
# ~~مدینه بقضاء حاجتنشسته، [ دیگری آب دهن بر آفتاب انداخته]2 وعلی هذاهمه
~~را
# ~~خلاص دادند . اعرابی چون در آن حال از حبس خلاصشد گفت :
# اذا نحن جاوزنا مدینة واسط %~% خرئنا و صلینا بغیر حساب
# حجاج، بعد از عمر خطاب رضی الله عنه بچندین سال متولدشد. اماعمررضی الله
# ~~عنه بنور کرامت احوال اویاد کرد. بوقتی که اهلعراق ، امام خودرا برمنبر
~~بسنگ
# ~~بزدند، عمر رضی الله عنه بر ایشان نفرین کرد و گفت اللهم سلط علیهم
~~غلام الثقفی الذی یحکم
# ~~فیهم حکم الجاهلیة لایقبل عن محسنهم ولایتجاوز عن مسیئهم وبدین سخن
~~حجاجرا
# ~~خواست3
# سبب مر ک حجاج آنکه چون صحابه وتا بعین و علماوفقها برمخالفت حجاج،
# ~~باعبدالرحمن بن اشعث متفق شدند ، حجاج هر که را از ایشان مییافت ms227 ، می
~~کشت .
# ~~سعیدبن جییر ازو بگریختومدتها در ولایات می گشت. یس بمکه رفت ومجاور شد
~~.
# ~~حجاج بفرستاد و اورا بگرفت . درراه مو کلان از و کرامات ظاهر میدیدند:
~~از استیناس
# ~~وحوش وطیور ومثل آن . اورا گفتند سرخود گیر. گفت از قضا خدای تعالی چند
# ~~گریزم؟ اورا پیش حجاج بردند . حجاج ازو باز خواستهامیکرد و اوجوابها
~~ومسکت
# ~~می گفت . حجاج برنجید و اوراسیاست کرد. درحال، حجاج را جنون پیداشدو
~~زیادت
# ~~می گشت و اوفریاد می کرد که چرا سعید جبیر را کشتم و می گفتسگان در
~~اندرون، PageV01P279
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0313.png)

# ~~رود گانم میدرند. طبیبی [پارهآ گوشت درابریشم، بحلق اوفروهشت[1 پراز
~~کرم برآ مد.
# ~~اورا گفت وصیت کن . حجاج یکی ازخواص خود بفرستاد و گفت بنگر مردم درحق
# ~~من چه می کویند. باز آمدو گفت می گویندا گردوزخ یک انگشت است2 ، حجاج
~~راست.
# ~~میان قتل سعید بن جبیر ومر ک حجاج یکماه بود . از سخنان حجاج است : ان
~~الله کتب
# ~~علی الدنیا الفناء وعلی الاخرة البقاء ولایغرنکم شاهد الدنیا عن غایب
~~الاخرة واقهروا
# ~~طول الامل بقصر الاجل وحسن العمل.
# در بصره همین سال وبائی عظیم خاست، چنانکه در سهروز ، سیصد هزار ادمی
# ~~بمردند. بعداز آن زلزله بود ، چنانکه چهل روزپیایی می بود . ولیدعبد
~~الملک، درمنتصف
# ~~جمادی الاخر سنهآست و تسعین بمرد. مدت نه سال و هشت ماه پادشاهی کرده
~~بود و چهل وپنج
# ~~سال عمر داشت .
### | بداعی الی الله
# سلیمان بن عبد الملک بن مروان بعد ازپدر پادشاه شد . درقوم بنی امیه ازو
# ~~فصیح ترنبود. درزمان او، قتیبة، باقوم کاشغر، بجزیت صلح کردو بر سلیمان
~~عاصی شدولشکر
# ~~برو بیرون آمد. و کیع بن ابی سودتمیمی را برخود امیر کردند. و کیع
~~باقتیبة جنگ کرد.
# ~~قتیبة کشته شد و از آن همه لشکر که با او بودند [ یک کس بیش نرست]4 .
~~سلیمان،
# ~~عراقین وخراسان وتر کستان، به یزیدبن مهلب داد واو درخراسان و تر کستان
~~فتحها
# ~~کرد وقلعهها گشاد و بلاد مسخر کرد وفتح ms228 گر گان و طبرستان که هیچ پادشاه
~~را از
# ~~اکاسره و خلفای اسلام دست نداده، اورا میسرشد و چندان خواسته یافت که
~~هزار هزار
# ~~دینار زرسرخ ، خمس آن بود . درین معنی نامه بسلیمان می نوشت . وزیرش
~~صالح بن
# ~~عبدالله گفت ذکر مبلغ مکن که روزی برتو حجت شود. نشنید و بنوشت و بعد
~~از مرگ
# ~~سلیمان، از آن زحمتدید . سلیمان وزارت به جعفر برمکی داد. پدران جعفر،
~~تازمان PageV01P280
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0314.png)

# ~~اسلام تا آخرعهدهرون الرشید ، وزارت درخاندان ایشان بماند . جعفر
~~بفرمود تا زر و
# ~~نقره صافی کرده مضروب کنند ، چه پیش از آن مغشوش ضرب کردندی. زرجعفری
~~بدو
# ~~منسوب است . سلیمان حکم کرد تاهرچه حجاج بناحق از مردمستده بود
~~ازمتروکات
# ~~او باز دادند و در آخرعهد، عمر عبد العزیز را که بهترین امیه بود، ولی
~~عهد کرد. بسبب آنکه
# ~~ولید میخواست پسرخود عبدالعزیزرا که خواهرزادهآ عمرعبد العزیز بود،
~~ولیعهد کند.
# ~~عبدالعزیز مانع شد و سعی نمود تاولیعهدی بسلیمان داد. سلیمان، بمکافات
~~آن، ولایتعهد،
# ~~عمر عبد العزیزرا داد. اگر چه عمر راغب نبود. مردم سلیمان را بدین سبب،
~~مفتاح الخیر خواندند
# سلیمان، روز آدینه بیستم صفر سنهآ تسع وتسعین هجری برنج ذات الجنب
# ~~در گذشت . دوسال وهشتماه حکم کرده بود و چهل و پنجسال عمر داشت .
### | المعتصم بالله 1
# عمر بن عبدالعزیز بنمروان بعدازعم زاده ، بحکموصیت پادشاهشد. مادرش
# ~~دختر عاصم، پسرعمر خطاب بود. او روش شیخین داشت. بدین سبب او را عمرین
~~خوانند
# ~~وفقها قول اوراحجت شناسند . درامور دینی نظری باریک داشت و درعدل و داد
~~کوشید .
# ~~از حکام بنی امیه هیچکس مثل او نبود . حب اهل بیت دردل او راسخ بود
~~ولعنت اهل بیت
# ~~او رفع کرد والحق توفیقی نیکویافت و بروایتی کویند ولید2 بن عبدالملک
~~رفع لعنت
# ~~کرد . از مسلمة3 عبدالملک ، مسلمانان، شکایتفسق رساندند . عمر
~~عبدالعزیز اورا
# ~~از روم بازخواند و یزیدبن مهلبرا از امارتخراسان وعراق معزول کرد .
~~مالی که از
# ~~خمس غنیمت کر کان در نامه بسلیمان نوشته بود، ms229 از و طلب داشت و بدین سبب
~~اورامحبوس
# ~~کرد . یزید بن مهلب درعهد اومحبوس بود تادروقت وفات او بگریخت.
# درزمان او ، درسنهآ مایه، امام محمدبن علی بن عبدالله بن عباس، داعیان:
~~محمد بر
# ~~خنیس4 وابوعکرمهآ سراج وحیان عطاررا بدعوت بولایات فرستاد.

PageV01P281

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0315.png)

# عمر عبدالعزیز ، روز آدینه خامس عشرین رجب سنه احدی ومایه در کذشت
# ~~وبه حمص مدفون شد . دوسال و پنج ماء حکومت کرده بود وسی و سه سال
~~عمرداشت. سبب
# ~~وفات او آنکه هشام بنده1آ اورا بفر یفت تااورا زهرداد . عمر دریافت. از
~~غلام تفحص کرد.
# ~~غلام راست بامیان آمد . عمر اورا گفت آنچه از هشامستدهای به بیت المال
~~بسپار وتو از
# ~~مار من آزادی. سرخود گیر و گرنه پس از من ترا زنده نگذارند.
# القادر بصنع الله
# یزید بن عبدالملک بن مروان، بعد ازعم زاده، بپادشاهی نشست . میان او و
# ~~زید مهلب عداوت بود . درطلب او مبالغت نمود . یزیدبن مهلب به بصره رفت
~~و بتغلب
# ~~یر آنجا مستولی شد. یزیدعدالملک، برادرخود، مسلمهرا بجنگ اوفرستاد.
~~دررابع عشر
# ~~صفر سنهآ اثنی ومایه حرب کردند . یزیدبن مهلبو برادرش سمیدع کشتهشدند و
~~بیشتر
# ~~لشکر او بقتل آمدند . برادرش مفضل و پسرش معاویه، براه دریا بکرمان
~~افتادند .
# ~~لشکر مسلمه درعقب برفتند و باایشان حرب کردند . بعضی کشته شدند و بعضی
~~اسیر
# ~~گشتند . یزید عبدالملک ، عراقین و خراسان برمسلمه مقررداشت و جراح بن
~~عبدالله
# ~~حکمی را بولایت آذربیجان وارمن فرستاد و او آنجا حربها و فتحها کرد و
~~از خراسان
# ~~ابومسلم عبدالرحمن2 ، از نسل شیدوش که معاصر کیخسروبود ، پروردهآ عیسی
~~بن معقل
# ~~جد ابودلف ، درسنهآ اثنی ومایه ، در خدمت سلیمان بن کثیر وقحطبة بن
~~شبیب ومالک بن
# ~~هیثم، بحضرت امام محمدبن علی بن عبدالله بن عباس آمدند ومالی که از
~~بیعة2 حاصل
# ~~شده بود ، تسلیم کردند. چشم امام برابومسلم افتاد . از احوال او
~~استکشاف کرد . گفت
# ~~سراج بچه ای است و بنی معقل می گویند بنده زاده است و اومی گوید آزادم
~~. امام ms230 محمد
# ~~گفت من در ناصیه او در کار این دولت اثری می بینم عظیم و امیدوارم که
~~او درین دولت
# ~~بمرتبه بلند برسد . گفتند ای امام آخرظهور این دولت کی خواهدبود که
~~انتظار ازحد PageV01P282
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0316.png)

# ~~نزدیک باشد و من می بینم که دولت خاندان مارا گشایش است ازین پسر ودیگر
~~اومرا
# ~~نبیند . برشماباد که برپسرم ابراهیم بیعت کنید و اکراورا حادثهای افتد،
~~بر برادرش
# ~~ابوالعباس . ابو مسلم سخن امام در دل گرفت . چون باز گشت، در خراسان
~~بدعوت
# ~~مشغول شد .
# بزید را دو کنیزک مغنیه بود : حبابه وسلامه . یزید برایشان چنان فتنه2
# ~~شده بود که دست ازهمه کارها بازداشت . برادرش مسلمه اورا گفت: اهل جهان
~~روی به
# ~~در گاه تو آورده اند و توروی دردو کنیزک آورده ای؟ بنگرمردم ترا چه می
~~گویند. یزید
# ~~منفعلشد. بعداز زمانی ، حبابه3 پیش اوآمد . یزید بدو ملتفت نمی شد.
~~حبابه کفت
# ~~چرا امیرالمؤمنین سر گرانی میفرماید؟. کفت از آنکه برادرم مرا عیب کرد.
~~حبابه
# ~~گفت یک نوبت سماع استماع فرما ، پس هرچه فرمائی حا کمی وساز بساز آورد
~~واین
# ~~ابیات انشاکرد .
### | مهر
# اذا کنت عریانا عن اللهو والصبی %~% فکن حجرا اویابس الصخر جلمدا
# هل العیش الا ما تلذ وتشتهی %~% و ان لام فیه ذو لسان وفیدا
# یزیداز این ابیات باز 4 سر عشرت رفت . بعد از یکسال حبابه بمرد. تاسه روز
# ~~دفنش نکرد . پس بخانه دفن فرمود. و برسر گورش زاری می کرد و این بیت می
~~خواند:
# و کل حمیم زارنی فهو قائل %~% من اجلک هذاهامة الیوم اوغده
# روزی، در حجرهها طواف می کرد . بمسکن حبابه رسید . سلامه این بیت
# ~~برنوای بربط می گفت :
# کفی حزنا للهایم الصب ان یری %~% منازل من یهوی معطلة قفرا PageV01P283
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0317.png)

# یزید نعره ای زد و بیهوش شد. [دو]1 شبانروز بیهوش بود وسیم 2 شب که شب
# ~~آدینه بود، حادی عشرین [شعبان3 سنهآ خمس ومایه، در گذشت .
# مدت عمرش چهل سال، مدت پادشاهی چهارسار ویکماه . اورا ms231 در پهلوی حبابه
# ~~دفن کردند و این بیت مناسب حال اوست :
### | بیت
# خوب رویان چو پرده بر کیرند %~% عاشقان پیششان چنین میرند
### | المنصور بالله
# هشام بن عبد الملک بن مروان، بعداز برادر بپادشاهینشست . درزمان او
# ~~خزریان خروج کردند و از آب کر وارس بگذشتند و تاارد بیل بیامدند . جراح
~~بن عبد الله
# ~~که حاکم آذربیجان واران بود ، جهت دفع آتشکدهای ، بصحرای اوجان بود.
~~خزریان،
# ~~در ولایت اران وموغان وشروان و آن حدود ، خرابی بسیار کردند . جراح بن
~~عبدالله
# ~~برفت و با ایشان حرب کرد تا کشتهشد ولشکراسلام بیشتر بقتل آمدند و
~~خزریان بر
# ~~ولایت اران و آذربیجان و آن حدود مستولی شدند . هشام ، سعید بن عمر
~~والحرشی4 را با
# ~~لشکر بجنگ ایشان فرستاد . سعید از شام براه اخلاط برفت و جنگ کرد و
~~مسخر
# ~~گردانید . از آنجا به بردع و بیلقان و باجروان رفت و بحرب بستد. از
~~باجروان، دونوبت
# ~~برلشکر خزری ، شبیخون برد ودونوبت باخاقان خزرجنگ کرد . نوبت دوم شکست
# ~~برخاقان افتاد . لشکر اسلام غنیمت بسیار یافتند . هشام برادر خود
~~،مسلمةرا بدان
# ~~ثغر فرستاد . او نیز فتحهاء بسیار کرد. هشام ، اورا معزول کردانید5
~~ومروان الحمار
# ~~را بفرستاد . مروان الحمار دشت خزر مسخر کرد و تاسقلاب برفت . چون
~~خاقان دانست
# ~~که کار مسلمانی قوت کرفت ، او نیز مسلمانشد وتمامت قلاع و بلاد حدود در
~~بند، ازهردو
# ~~حانب مسخر گشت و شعار اسلام در آن ملک آشکارا شد.
# هشام ، عراقین بیوسف بن عمر و ثقفی داد وخراسان به نصر بن سیار و هردو در
~~PageV01P284
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0318.png)

# ~~آن ملک فتحها کردند . درسنهآ ثمان وعشر ومایه، امام اعظم ، علی بن
~~عبدالله عباس نماند.
# ~~هفتاد و هشت سال عمرداشت . ولادت او روز قتل مرتضی علی رضی الله عنه
~~بود .
# درسنهآ احدی و عشرین و مایه ، زیدبن زین العابدین در کوفه خروج کرد.
# ~~اهل کوفه پانزده هزار مرد بااوبیعت کردند . اما دروقت خروج ، سیصدمرد
~~بیش بیرون
# ~~نیامدند و دیگران پنهان شدند و از بیعت او ms232 بر گشتند و گفتند : رفضوا
~~زیدا. نام رافضی
# ~~برایشان افتاد . زیدبن زین العابدین [با آنقدر مردم که داشت]1 جنگ
~~کردتاشهید
# ~~شد ، بردست سپاه یوسف بن عمرو ثقفی . قومش اورا بکوفه دفن کردند. یوسف
~~بن عمرو
# ~~ثقفی ، اورا از کور بر آورد و سرش ببرید وپیش هشام فرستاد وتنش در کوفه
~~بردار کرد.
# ~~پس بحکم نصر بن سیار بسوخت و خا کستر بباد داد . پسرش یحیی بن زید، در
~~مرثیهٔ‌
# ~~او کفت :
### | شهر
# لکل قتیل معشر یطلبونه %~% و لیس لزید بالعراقین طالب
# یحیی بن زید ، ازین جنگ بکریخت و بخراسان رفت. نصربن سیار اورا
# ~~بگرفت ومحبوس کرد وتاهشام درحیات بود، اودرزندان بماند.
# داعیان بنیعباس ، درعهداو غلو گرفته بودند . اسدبن عبدالله قسری1 والی
# ~~خراسان، ازیشان : بکیر بن ماهان و[ابوعکرمة وابوه حمدالصادق3 وعمار
~~عبادیرا
# ~~بگرفت ودست وپای ایشان مخالف ببرید .
# این خبر بامام محمدبن علی رسید .[ جواب بداعیان نوشت : الحمد لله الذی 4
# ~~صدق مقالتکم و گفتکار دعوترا ازچنین حالت گزیر نباشد . صدق مقالت شما
~~بر
# ~~مصابرت این شدت معاینه گشت . چون کار بدین درجه رسید ، زود باشد که
~~مقصود
# ~~روی نماید .
# هشام درسادس ربیع الاول سنهآ خمس و عشرین ومایه، [به رصافه]4 در گذشت
~~PageV01P285
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0319.png)

# ~~نوزده سار و هفت ماه یادشاهی کرده بود و شصت و یکسال عمرداشت .
### | المکتفی 1 بالله
# ولیدبن یزید بن عبدالملک بن مروان ، بعد از عم بیادشاهی نشست . به
# ~~نصر بن سیار نامه کرد تا یحیی بن زید علوی را خلاص کرد یحیی عزیمت عراق
~~نمود
# ~~و در کار دعوت مبالغه می کرد . خلقی بی قیاس بدعوت اودر آمدند . والی
~~نیشابور ،
# ~~عمروبن زراره، بدوفرستاد که ازین ولایت دورشو . یحیی نشنید . عمرو بن
~~زراره بجنک
# ~~آمد . شکست برعمروافتاد . یحییعزم بلخ کرد . نصرسیار ، مسلم احوز2 را
~~بجنگ
# ~~او فرستاد . حرب کردند . ناگاه تیری بر یحیی آمد و شهیدشد . کس ندانست
~~که، که
# ~~انداخت و اکثر لشکر او بقتل آمدند و اورا با برادر بردار کردند ؛
~~همچنان بودند تا بعهد ms233
# ~~مروان الحمار . ابومسلم صاحب 3 دولت ایشان را ازدار فرو گرفت و بگور
~~کرد . [در
# ~~عزاء او یکسال درشهر نیشا بور نوحه و زاری می کرد4 و جامهای سیاه
~~پوشیده بود.
# ~~ابومسلم در آن حال از اتباع بنی امیه زیادت از صد هزار آدمی بکشت .
# درسنهآ خمس وعشرین ومایه، امام محمدبن علی بن عبدالله بن عباس در کذشت
# ~~وامامت در حق پسرش ابراهیم و بعداز و درحق ابوالعباس اقرار کرد.
# ولید مذهب زنادقه داشت . روزی به مصحف فال گرفت. این آیت بر آمد :
# ~~واستفتحوا وخاب کل جبار عنید5 . ولید برنجید و مصحف بدرید واین ابیات
~~بکفت :
# أ توعد کل جبار عنید %~% فها انا ذاک جبار عنید
# اذا ماجئت ربک یوم حشر %~% فقل یا رب مزقنی الولید
# گویند ولید روز آدینه با کنیز کی شراب خورده بود و مجامعت کرده. چون
# ~~قامت گفتند، آن کنیزک مست جنرا الزام نمود تادستار بر سربست وذوابه فرو
~~گذاشت
# ~~وچون خطبا برمنبررفت وخطیهخواند و اهل اسلامرا امامت کرد. لاجرم بعداز
~~هفتهای،
# ~~محمدبن خالد القسری برولید خروج کرد و اورا خلع کردانید، درروز
~~چهارشنبه حادی PageV01P286
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0320.png)

# ~~عشرین جمادی الاولسنهآ ست وعشرین ومایه. یس اورا بکشت و کس برو نماز
~~نگرد .
# ~~مدت عمرولید چهل وسه سال1 ، مدت پادشاهی یک سال و دوماه . از سخنان
~~اوست :
# ~~لاتؤخر لذة یوم الیغد فانه غیرمأمون.
# الشاکر لانعم الله
# یزید بن ولید بنعبدالملک بن مروان بعد ازعم زاده پادشاه شد . مادرش شاه
# ~~آفرید2 نبیرهآ یزد گرد شهریار بود، اورا ناقص خوانند، جهت آنکه وظایف
~~ومیراث
# ~~که در عهد حکام بنی امیه مجری بود اوقطع کرد . بوقت بیعت او، مروان
~~الحمار بارمنیه بود
# ~~بریزید بیعت می کرد . یزید بن عمربن هنیره اورا از آن منع کرد تا [
~~بخود هوس
# ~~خلافت کرد . یزیدنیز معتزلی4 بود . مدت شش ماه پادشاهی کرد . در ذی
~~الحجة سنهآ
# ~~ست عشرین ومایه بطاعون در گذشت .
### | المتعزز بالله
# ابراهیم بنولید بن عبدالملک بن مروان ، بعد از برادر پادشاه شد ms234 . دو ماه
# ~~حکم کرد . مروان الحمار برو خروج کرد . او از مروان بگریخت ، درصفرسنهآ
~~سبع
# ~~وعشرین و مایه؛ پس عمزادهاش ، عبدالعزیز بن حجاج بن عبدالملک اورا بکشت
~~.
### | القائم بحق الله
# مروان بن محمدبن مروان المعروف به مروان حمار. اورا بدان سبب مروان
# ~~حمارخوانند که عرب سرهرصد سالرا 5 حمار گویند و درعهداو دولت بنی امیه
~~قرب PageV01P287
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0321.png)

# ~~صد سال شد . بعد از پسر عم زاده پادشاه شد . چون بر ساقهآ دولت بود، در
~~عهد او
# ~~فتنهآ بسیار پدید شد . در خراسان یکی از بنی مهلب مشهور به کرمانی خروج
~~کرد و
# ~~میان او و نصر سیار محاربات رفت و در اثنای آن حروب، ابومسلم صاحب دولت
~~1 در
# ~~سابع عشرین رمضان سنهآ تسع و عشرین و مایه ، بدیه سفیدنج ، از ضیاع
~~مرو، دعوت
# ~~بنی عباس اظهار کرد و با کرمانی درجنگ نصرسیار متفق شد. نصرسیار احوال
~~او به
# ~~مروان الحمارنوشت ومددطلبید واین ابیات در مکتوب نوشت :
### | شع
# اری خلل الر ماد ومیض جمر %~% و یوشک ان یکون لهاضرام
# فان النار بالزندین [توری]2 %~% وان الفعل یقدمه الکلام
# اقول من التعجب لیت شعری %~% أ ایقاظ امیة ام نیام
# فان یک قومنا اضحوا رقودا %~% فقل قوموا فقد حان القیام
# مروان حمار برنجید و اورا مدد نفرستاد و در جواب نوشت که ما آن روز
# ~~خفتیم که ترا امارت خراسان دادیم. نصر سیار، ناچار بجنگ ابومسلم و
~~کرمانی رفت.
# ~~کرمانی بر دست سیاه نصر سیار کشته آمد و نصر سیار از ابومسلم بگریخت و
~~درولایت
# ~~ری وساوه بمرد. پسرش درهم بن نصردرخراسان صاحب لشکربود . اما با وجود
~~ابومسلم
# ~~اورا کاری پیش نمی رفت. خراسان ابومسلم را صافی شد . قحطبة بن شبیب
~~طائی را
# ~~به عراق فرستاد . قحطبه، گر گان را بحرب» ستد و ری و ساوه وقم وولایت
~~کاشان ،
# ~~بی حرب مسخر گردانید و با مردم اصفهان جنگ کرد و بگرفت و از آنجا [بر
~~گذشت ]5
# ~~به نهاوند و همدان رفت و ms235 با مردم نصرسیار حرب کرد و ایشان را بشکست و
~~از آنجا
# ~~وبه حلوان شد . شهر زور و حلوان بستد وعزم کوفه کرد . یزید بن عمر بن
~~هبیرء ، از
# ~~واسط عزم جنگ ایشان کرد . بر کنار فرات با هم افتادند. شب بود. حرب در
~~پیوست.

PageV01P288

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0322.png)

# ~~قحطیهرا اسب خطا کرد و در آب غرق1 شد. اما لشکرش وقوف نداشتند. یزید بن
~~عمر
# ~~بن هبیره را بکشتند . چون روزشد وقحطبه2 غرق شده بود، پسرش حسن بن
~~قحطبه
# ~~را بر خود امیر کردند و بکوفه شدند .
# ابوسلمه حفص بن سلیمان الخلال وزیر آل محمد ، حسن بن قحطبه وامرای
# ~~خراسان را نوازش کرد و نزل فرستاد. اما درکار بیعت اهمال می کرد وپیش
~~ائمهآ
# ~~واهل بیت3 ، امام جعفرصادق رضی الله عنه ودیگران می فرستاد و ایشان را
~~نوید
# ~~خلافت می داد و ابومسلم همانا درین معنی با ابوسلمه متفق بود. سفاج و
~~برادرش
# ~~ابوجعفر واعمامشان داود وعبدالله وعیسی و عبدالصمد، در کوفه متواری
~~بودند، ازین
# ~~معنی واقف شدند. صورت حال با حسن قحطبه و امرای خراسان باز گفتند و در
~~کاردولت
# ~~خود ازیشان یاوری طلبیدند . خراسانیان برایشان ازدحام نمودند و گفتند
~~نقل بما
# ~~رسیده است که خلافت بکسی رسد که مادرش حارثیه 4 باشد. ازبنی عباس بدین
~~صفت
# ~~موصوف کست 5 . بسفاح دلالت کردند. اهل خراسان ، برسفاح بیعت کردند
~~وپیشتر
# ~~ازهمه ابوعون مرغزی9 بیعت کرد ، سرلشکر حسن بن قحطبه ابوعون، سفاحرا
~~بمسجد
# ~~آورد تا تمامت اهل کوفه برو بیعت کردند و دعوت آشکار اکردند . چون
~~مروان حمار
# ~~آکاه شد کفت غریقی که لشکری را بشکند، درین دولت دیگر امید خیر نباشد.
~~بدین
# ~~کینه ابراهیم برادر سفاح را بگرفت وسرش در انبان آهک کرد تا بمرد و
~~لشکر بجنگ
# ~~سفاح کشید . سفاح اعمام خود عبدالله و عبدالصمد ابنی علی بن عبدالله بن
~~عباس وابوعون
# ~~مرغزی8 را بجنگ اوفرستاد . بکنار آبزاب بهم رسیدند. چون فریقین صف
~~بیاراستند، PageV01P289
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0323.png)

# ~~مروان الحمار باراقت محتاج شد، ms236 فرو آمد تا [بدان مشغول]1 شود. [اسبش
~~دست بکس
# ~~نداد] 2 . بمیان لشکر گاه آمدب لشکرش پنداشتند که اورا کشتند، منهزم
~~گشتند عرب
# ~~آن را مثل کردندو گفتند : ذهبت الدولة بالبولة و او در آن حال گفت اذا
~~انتهت المدة
# ~~لم تنفع العدة .
# عجب آنکه دولت بنی امیه برسه کس بآخر آمد که در عهد خود عدیم المثل
# ~~بودند: مروان الحمار و صاحب لشکرش یزیدبن عمربن هبیره درمردی و شجاعت
~~نظیر
# ~~نداشتند و وزیرش عبدالحمید یحیی که در تدبیر و کفایت ثانی نداشت و
~~[اگرغیر از
# ~~این سه کس بودندی3 ، مردم را گمان بودی که از تباهی رأییا سستی و
~~نامرادی بود.
# ~~حق تعالی چنین اقتضا فرمود تا همگنان را محقق شود که کارها بتقدیر
~~ایزدیست نه
# ~~بتدبیر و مردی : لکل اجل کتاب ولکل امة اجل فاذاجاء اجلهم لایستأخرون
~~ساعة و
# ~~لایستقدمون .4 لشکر بنی عباس تا موصل درعقب اوولشکرش می آمدند و می
~~کشتند.
# ~~مروان به مصر گریخت. از و پرسیدند چرا بدین محنت افتادی؟ گفت از آنکه
~~دشمن
# ~~را خوار داشتم و بر مردی و تدبیر خود اعتماد کردم وسخن نصرسیار کار
~~نبستم و او را
# ~~مدد نفرستادم تاکار دشمن بالا گرفت و این ابیات بگفت : 5
### | *
# ادر کت1 بالحزم و الکتمان ماعجزوا %~% عنه ملوک بنی مروان اذحشدوا
# ما زلت القی علیهم فی دیارهم7 %~% و القوم فی ملکهم بالشام قدرقدوا
# حتی ضربتهم بالشام فانتبهو1 %~% عن نومة لم ینمها قبلهم احد
# و من رعی غنما فی الارض مسبعة %~% و نام عنها تولی رعیها الاسد 5
# عبدالله بن علی برادر خود عبدالصمد و ابوعون مرغزی را با لشکر در عقب
~~PageV01P290
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0324.png)

# ~~مروان الحمار بفرستاد . عامربن اسمعیل جرجانی، از خیل ابوعون مرغزی، با
# ~~هزار سواراز نیل گذشت و نزدیک بدیه بوسیر ، بزمین فیوم که آن دیه
~~فرعونست،
# ~~یا مروان جنگ کرد واورا بکشت ، در ذی القعدهآ سنهآ اثنی و ثلاثین و
~~مایه . مدت
# ~~پنج سال پادشاهی کرده بود و پنجاء ms237 و نه سال عمر داشت .
# سفاح اولاد بنی امیه را طلب کرد . از خرد و بزرگ هنتاد کس را بیافتند.
# ~~تمامت را زنده استخوانهاء اعضاء خرد کردند و بر سر همدیگر افکندند و
~~بالای ایشان
# ~~ساطی بگستریدند. سفاح و اتباع بر آن بساط نشستند و طعام می خوردند و
~~ایشان
# ~~با ناله و افغان حان میدادند ، در شیب ایشان . گویند آن جماعت را در
~~مهدهاء زرین
# ~~برورده بودند . چون اکابر دولت بنی امیه پای از جادهآ شریعت و معدلت
~~بیروننهادند،
# ~~شومی کردار ایشان در تمامت ایشان سرایت کرد [ و بزبان یهلوی مناسب این
~~معنی
# ~~کفتهاند:
### | پهلوی
# زه کاران کرند کوانه پرسند %~% کرند ما وپی پرسند ارویان]
# پادشاهان بنی امیه، بخلاف عمرعبدالعزیز ، دیگران تمامت را از گور بر
# ~~آوردند و بسوختند و دولت بنی امیه در ایران سپری شد . از مروانیان
~~عبدالله بن
# ~~معاویة بن هشام بن عبد الملک بن مروان ، بر بعضی اندلس در سنهآ تسع
~~وثلانین مستولی
# ~~شد و زیادت از سیصد سال پادشاهی آنجا در تخم او بود .
# فصل ششم از باب سوم
# در ذکر خلفاء بتی عباس رضوان الله علیهم اجمعین . سی وهفت خلیفه ،
# ~~مدت دولتشان پانصد و بیست و سه سال و [دو]2 ماه و بیست و سه روز بود.
### | السفاح
# بوالعباس عبدالله بن محمد بن علی بن عبدالله بن عباس، اولین خلیفه است
~~و PageV01P291
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0325.png)

# ~~ینجم از عباس . در روز آدینه ثالث عشر ربیع الاول سنهٔ‌ اثنی وثلاثین و
~~مایه بر او
# ~~بیعت کردند . فصیح و بلند رای و نیکو سخن و کریم اخلاق بود . از سخنان
~~اوست :
# من شدد نفر ومن لان تألف . والتغافل من اخلاق الکریم . من کبر قدره
# ~~قل طمعه . ما اقبح لنا ان تکون الدنیا لنا و اولیاء نا خالون من حسن
~~آثارنا .
# چون بخلافت نشست ، ردای مصطفی(ص) از1 بچهار صد دینار بخرید .
# ~~تدبیر ملک بواجبی کردی . مصر و شام و مغرب، به عم خود عبدالله بن علی
~~داد و ms238
# ~~حرمین به عم دیگر . داودبن علی و برادر خود ابوجعفر را بواسط بجنگ
~~یزیدبن
# ~~هبیره فرستاد که از قبل بنی مروان حاکم بود . ابوجعفر کار او بساخت و
~~با پیش
# ~~برادر آمد . سفاح او را ولیعهد کرد و بخراسان فرستاد تا از کار ابومسلم
~~واقف شود و
# ~~بیعت بستاند . ابو جعفر اهل خراسان را در جمیع امور مطاوع ابومسلم یافت
~~. ابو-
# ~~مسلم با او بتواضع در آمد و او را اعزاز تمام کرد. ابوجعفر ، ابومسلمرا
~~از کار ابوسلمهآ
# ~~خلال و آنکه خلافت بعلویان خواست داد ، اعلام کرد و ازو قصد ابوسلمه
~~خواست. 2
# ~~ابومسلم مرار بن انس3 را بدین مهم بفرستاد . ابو جعفر با پیش برادر
~~آمد.
# ~~ابوسلمه حفص بن سلیمان ، وزیر آل محمد را بکشتند و وزارت به خالد بن
~~جعفر
# ~~برمکی دادند. طالب الحق عبدالله بن یحیی بن زیدبن زین العا بدین خروج
~~کرد. سفاح ،
# ~~ابو مسلم را بجنگ او فرستاد تا او را قهر کرد . سفاح، ولایت ارمن و
~~آذربیجان،
# ~~محمد بن صول را داد و او آن مملکت را از مخالفان پاک کرد . ابو مسلم
~~صاحب
# ~~دولت شند که سلیمان بن کثیر قاصد 4 اوست . در سنهآ ست و تلاثین و مایه
~~با چهار
# ~~هزار سوار، بعزم حج ، ببغداد رفت وسلیمان کثیر را بحضور خلیفه بکشت و
~~بخلیفه
# ~~التفات نکرد . ابومسلم خواست که خلفه او را امارت حج دهد . با ابوجعفر
~~بگفت
# ~~تا از سفاح جهت او در خواهد . ابوجعفر گفت بمن داده است و با سفاح کفت
~~اگر PageV01P292
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0326.png)

# ~~او را امیر حاج کنی ، فتنه باشد و از اهل بیت کسی را بخلافت اختیار کند
~~. سفاح
# ~~امارت حج به ابو جعفر داد و او با ابومسلم بحج رفتند . از هر منزلی که
~~ایوجعفر
# ~~کوچ کردی ، ابو مسلم نزول کردی تا آب وفا کند . برفتند وحج کردند و
~~بواسطهآ
# ~~تدبیر ابوجعفر، فتنه ظاهر نشد .
# سفاح در ثالث عشر ذی الحجة سنهآ ست و ثلاثین و مایه ms239 در گذشت . چهارسال
# ~~و نه ماه خلافت کرد . مقامش پیش از خلافت به جزیره بود و در خلافت به
~~انبار نقل
# ~~کرد و آنجا عمارت عالی ساحت . همانجا در مسجد مدفون است.
### | المنصور بالله
# ابو جعفر منصور بن محمد بن علی بن عبدالله بن عباس دوم خلیفهاست و پنجم
# ~~از عباس . چون در بخل مبالغت نمودی ، او را ابودوانیق خواندند . بعد از
~~سفاح ،
# ~~ابومسلم میخواست که خلافت به عم زادهآ او ، عیسی بن موسی دهد . او قبول
~~نکرد
# ~~و گفت اگر سفاح در حق من وصیت کردی ، با وجود ابوجعفر قبول نکردمی؛
~~فکیف
# ~~درحق ابوجعفروصیت کرد، چگونه قبول کنم . بدین سبب ابوجعفر با ابو مسلم
~~بدشد
# ~~و بحکم وصیت برادر بخلافت نشست . عمش عبدالله بن علی با او سر کشی می
~~کرد .
# ~~ابو جعفر پیش ابو مسلم فرستاد تا بحرب او رود . شبرمه که سرور افاضل
~~زمان خود
# ~~بود و استاد منشیان، با ابومسلم گفت : با [رنود1 خراسان بجنگ عم خلیفه
# ~~میروی و او باشیرمردان شام ؛ از حزم دورست . ابومسام گفت تو بآراستن
~~سخنان
# ~~جزل و اختراع معانی باریک بصد درجه از من بر تری؛ اما در کار حرب و
~~آئین کار
# ~~زار ، هزار یک از آنچه من دانم ، تو ندانی . این دولت کاخیست افراخته و
~~درختی بیخ
# ~~محکم کرده. بهرباد کوششی ازجای برنیاید . برفت و بعد از محاربات [
~~بسیار، عبدالله
# ~~این علی را منهزم به بصره کریز انید و پناه با بر ادرش سلیمان بن علی
~~بن عبدالله بن عباس برد]2 .
# ~~چون ابومسلم ، سپاهعبداللهبن علی را شکست و غنایم بسبار در دست اوآمد،
~~ابو - PageV01P293
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0327.png)

# ~~جعفریقطن را بطلب خمس غنائم فرستاد . ابو مسلم نامهآ خلیفه بینداخت و
~~کفت پسر
# ~~سلامه که باشد و او را چه حد آن است ک از من اموال خواهد . چون خبر
~~بخلیفه
# ~~رسید ، جواب نوشت که از سرآن غناء برخاستیم و امارت شام وخراسان
~~برتومقرر
# ~~است . چه سعی تو درین دولت، زیادت رآن ms240 است که بامثال این معانی مقابله
~~توان
# ~~کرد . باید که بر شام نائبی بگماری و روی بدر گاه آری که در کلیات امور
~~ملک بتو
# ~~احتیاج است . ابو مسلم جواب داد که چه حاجت که پسر سلامه مرا امارت
~~دهد. من
# ~~خود بزخم شمشیردارم . حسن بن قحطبه ملازم ابو مسلم بود . بخلیفه نوشت
~~که آن دیو
# ~~که در دماغ عمت جای کرده بود ، اکنون در درون ابومسلم است، یعنی هوس
~~خلافت
# ~~دارد . خلیفه ازین سخر عظیم متاثرشد . عم زادهآ خود، عیسی بن موسی را
~~که دوست
# ~~جانی ابومسلم بود ، بننلب اوفرستاد و بمواعید و استظهار وتغلیظ ایمان،
~~از [ری]1
# ~~باز خواند . وزیر ابومسلم، مصلحت مراجعت نمیدید . ابومسلم سخن او نشنید
~~و
# ~~بدر گاه خلیفه آمد و خلیفه تا سه روز او را راه نداد . اما چندان نوازش
~~فرمود و
# ~~تکلفها فرستاد که ابومسلم بغلط افتاد . روز چهارم او را بخلوت راه داد
~~. ابومسلمدر
# ~~کار خلیفه متردد شد . ازوزیر تدبیر پرسید . وزیر گفت ترکت الرأی بالری
~~. این
# ~~مثل گشت . ابومسلم شمشیری حمایل داشت . خلیفه گفتشنیدم از عمم
~~شمشیرقیمتی
# ~~بدست تو ان باده است، بنمای. ابومسلم شمشیر بر کشید و بخلیفه داد . کفت
~~نی، این
# ~~دیگرست . [خلیفه چون تیغ بدست گرفت]2 ، گفت یادداری که با من چها
~~کردهای؟
# ~~در عهد برادرم بر تو سلام کردم ،جواب ندادی و بعد از برادرم خواستی که
~~حق باطل
# ~~کنی وبه عم زادهام عیسی دهی و مرا پسرسلامه خواندی و سر شیعهآ ما را ،
~~سلیمان بن
# ~~کثیررا، بی گناه بکشتی . ابومسلم کفت ای امیر المؤمنین از آن حق خدمتها
~~یاد کن
# ~~که من براین دولت ثابت کرده ام . خلیفه گفت آن کارها قوت دولت ما کرد
~~نه شو کت
# ~~و مردی تو واگر کار بکردار تو بودی بریشه ای قادر نشدی و دست بر دست
~~زد. ابو مسلم PageV01P294
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0328.png)

# ~~گفت ای [خداوند1 تا بدین مرتبه در خشم مرو که قدر بنده چندین نیست.
~~خلیفه
# ~~به ms241 عثمان بن نهیک2 که در قفای ابومسلم ایستاده بود، منتظر اشارت ،
~~چشمیزد
# ~~او تیغی بر کتف ابومسلم زد . از پای در افتاد و گفت وانفساه. خلیفه گفت
~~یابن -
# ~~الخبیثة فعال الجبارین وجزع الصبیان . ابوالخصیب ضربی دیکر زد و ضربها
~~پیاپی
# ~~شد . ابومسلم جان می داد وخلیفه این دو بیت میخواند:
### | فعر
# زعمت ان الدین لا یقتضی %~% فاستوف بالکیل ابا مسلم
# اشرب بکاس کنت تسقی بها4 %~% امر فی الحلق من العلقم
# او را در زیلوئی که بر سر آن کشته بودند پیچیدند و بشط انداختند . لشکر
# ~~بومسلم بردر بجوشیدند. خلیفه، حاجب بیرون فرستاد که امیر المؤمنین
~~شمارا می پرسد
# ~~ومی گوید که ابومسلم بندئما بود، ازحدخود تجاوز کرد، جزایخود یافت. شما
~~دل
# ~~خوش دارید و بجای خود بازروید و یکساله روزی بستانید وهر کرا اختیار
~~کنید ، برشما
# ~~امیر کنم . بدین سخن غوغا تسکین یافت و این حال درخامس عشرین شعبان
~~سنهآ سبع و
# ~~ثلاثین ومایه بود، به رومیهآ مداین . ابومسلم شصت وهفت سالعمرداشت ،
~~اصلش از اصفهان
# ~~بود، اماچون درمرو خروج کرد، به [مروزی[5 منسوب شد.
# ~~خروج کرد. خلقی بسیار بروجمع شدند و اورا مهدی لقب کردند . خلیفه
~~عمزادهآ خود
# ~~عیسی بن موسی را بجنگ او فرستاد . ناگاه تیری برین علوی آمد و شهید شد
~~و کس
# ~~ندانست که ، که [انداخت]. 7 PageV01P295
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0329.png)

# بعدازو ، برادرش ابراهیم براهواز و بصره وفارس مستولی شد . عیسی بن موسی
# ~~بحکم خلیفه با اوجنگ کرد. اورا نیزتیری رسید و شهیدشد وقاتل را کس
~~ندانست1 .
# ~~خلیفه پدر این دو برادررا باخویشان واقربا بگرفت و در زندان محبوس کرد.
~~اززندان
# ~~بکریختند وبه اندلس افتادند.
# خلیفه درسنهآ خمس و اربعین و مایه، شهر بغداد بنا کرد و آلات از مداین و
# ~~عمارات اکاسره بدانجانقل کرد . بوقت آنکه خواست که عمارت کسری بشکافد ،
~~با
# ~~وزیر، سلیمان بن خالد مرزبانی2 مشورت کرد. وزیر خلیفهرا منع کرد و گفت
~~گویند
# ~~که یادشاهی خواست که شهری سازد تاشهری دیگر خراب نکرد ، شهرخود نتوانست ms242
# ~~ساخت . خلیفه مسموعنداشت ودر خرابی آن شروع کرد . دید که آنرا خرج
~~بسیار
# ~~میرود و آلات آن [ با اجرت مخرب و ناقل3 وفا نمی کند . خواست تا ترک
~~گیرد .
# ~~وزیر کفت الشروع ملزم. چون در خرابی شروع رفت [تمام کن4 و اگر نه گویند
# ~~پادشاهی ساخت وپادشاهی خراب نتوانست کرد. اما ایوان را بگذار که آن
~~اثری عظیم
# ~~وشاهدی عادل است برنبوت عم زاده ات محمد مصطفی که درشب ولادت او شکافته
~~شد
# ~~وتا آن عمارت برجای باشد، آن منتشر درافواه بود ونیز مردم تا روز گارها
~~معلوم کنند که
# ~~مصطفی (ع) ازخانه ای بیرون آمدی که چون در آنجا برپای ایستادی، سرش
~~برسقف
# ~~رسیدی و آنکس را که عمارتی بدین عظیمی ساخته بود، قهر کرد. تاهمگان را
~~معلوم شود
# ~~که کاراو خدائی بود نههوائی .

PageV01P296

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0330.png)

### | یت
# ~~بدیدم طاق کسریرا بر آورده چو روئین دز
### | کر از طول خواهی «فز» اکراز عرض برسی مز3
# خلیفه ابوجعفر در ذی الحجة سنهآ ثمان وخمسین ومایه ، به مکه بردیواری
# ~~ین دوبیت نوشته دید.
### | شعر
# ایا جعفر حانت وفاتک وانقضت %~% سنوک و امرالله لابد واقع
# ابا جعفر هل کاهن او منجم %~% لکالیومعن ضرب المنیة مانع
# او از ین منفعلشد وبعد از چندروز در گذشت . بیست ودو سال خلافت کرد و
# ~~شصت وسهسال عمر داشت . سخنان و اشعار او مدونست و در غایت جزالت .
~~نمودار را
# ~~شمهای یاد می کند :
# عاملی را بولایتی فرستاده بود، از وشکایت کردند . باستحضار او مثالداد
~~واو
# ~~در آمدن بحضرت تهاون نمود. خلیفه بنواب آن ولایت نوشت : ان ثقل علیه
~~المصیر الینا
# ~~بالکلیة فنحن نقنع ببعضه ، فابعثوا الینا برأسه . ببعض خویشان نوشت :
~~ایاک وقطیعة-
# ~~الرحم باتصال مایحترم . التعریض عقوبة الاحرار والامان مخایل الجهال .
~~ید لایمکنک
# ~~قطعها، قبلها .
# وزارت او به خالد برمکی مفوض بود، پس بهسلیمان مرزبانی ، پس بهربیع بن
# ~~یونس . معن زائده که در سخا ثانی حاتم بود، معاصر او بود و از قبل او
~~کارهای بزر گ کرد. ms243
# ~~عبدالله بن مقفع کتاب کلیله و دمنه بنام او اززبان پهلوی با عربی نقل
~~کرد . درعهداوقضا
# ~~بر امام ابوحنیفهعرض کردند . او گفت: من قضارا نشایم. الحاح نمودند .
~~گفت اکر
# ~~راست گفتم قضارا نشایم واگر دروغ گفتم ، دروغگو، قضارا نشاید.
~~خلیفهاورا محبوس
# ~~کرد. در آن حبس در گذشت .

PageV01P297

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0331.png)

### | المهدی بالله
# ابوعبدالله محمدبن عبدالله بن محمد بن علی بن عبدالله بن عباس سیوم خلیفه
# ~~است وششم ازعباس . در مکه باپدر بحج رفته بود . چون پدرش در کذشت ،
~~براو بیعت
# ~~کردند . خیر و نیکو خلق بود و محبوب دلها . گویند پدرش روزی از خواص
~~پرسید که
# ~~احوال مهدی چگونه مشاهده می کنید و دراوچه عیباستتااورا از آن بازدارم.
~~گفتند
# ~~دروعیبی نیست ، اما [دردلها محبوب1 نیست . منصور خلیفه ، سیرت یسندیدهآ
~~خود
# ~~بکردانید وخلقرا بمطالبات مؤاخذت کرد و بالزام املاک واسباب ایشان
~~بستدوفرمود
# ~~بمبایعه برآن [حجتها 2 نوشتند . بوقت رحلت بامهدی گفت من بطبع3 ظالم
~~نبودم .
# ~~جهت مصلحت تو خودرا ظالم ساختم . هرچه ازمردم بتعدی ستدهام ، حجت4 آن
~~در
# ~~خزانه جدا نهاده ام. بعد از من آن را [باخداوند آنده]5 و استحلال خواه
~~تادر دلها
# ~~شیرین و محبوب کردی.[مهر]6 و شفقت پدری از ینجاقیاس باید کردن که پدری
~~چنان
# ~~بزر کوار ، نظر برنیکونامی پسر، خودرا بدنام کرد .
# چون مهدی بخلافت نشست ، تمام زندانیانرا خلاص کردانید ، الا آنکه خون
# ~~یافساد کرده بود و باخویشان خود نیکوئی کرد ومعاش برایشان فراخ کردانید
~~و درحق
# ~~اولادصحابه ازمهاجر وانصار انعامات فرمود . مهدی خلیفه بحج رفت و چندان
~~مال خرج
# ~~کرد که هر گز کس نکرده بود : [چندانکه باصطلاح [شش بار7 هزار هزار
~~دینار
# ~~سرف کرده بود.8 گویند: در آن سفر، سفرهآ او از آبیخ خالی نبود . مهدی
~~خلیفه ،
# ~~عیسی بن موسیرا الزام کردتاخودرا از ولیعهدی خلع کرد . ولایتعهد،
~~بپسرخودهادی
# ~~داد و بعداز و بهارون الرشید و درحق ایشان گفت :
# لهرون یا خیر البریة مثل ما %~% عقدت لموسی خیر الناس فاعقد
# واسند الیهارون معد ابن امه %~% عصاالملک تسند ms244 الی خیرمسند
# درزمان مهدی خلیفه ، عبدالله بن معاویه از نسل جعفرطیار، در اصفهان خروج
~~PageV01P298
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0332.png)

# ~~کرد . مهدی بفرستاد واورا بگرفت ومحبوس کرد . در ان حبس در کدشت . مردی
~~در
# ~~آن وقت درخراسان خروج کرد، نامش حکیم بن هاشم . سازندهآماه نخشب بود،
~~اصلش
# ~~ازدیه کازه1 بولایت بادغیس . اول دردیوان ابومسلم کاتب بود . درجنگی،
~~تیری بر چشمش
# ~~آمد، کور شد . برقعی بر آن چشم فرو گذاشت . اورا بدین سب برقعی2 خوانند
~~.
# ~~شکلی عظیم بد داشت و دعوی خدائی کرد . خلق بسیار براوجمع شدند . در
~~ولایت کش
# ~~ونخشب ، قلاعی چندبود که آنرا سیام و سوبخ3 خوانند ، فرو کرفت . کار او
~~عروج
# ~~تمام یافت . مهدی خلیفه ، مسیب بنزهیررا بجنگاوفرستاد . چون بتنگ آمد ،
~~اقربای
# ~~خودرا زهرداد ،درشراب ، تاتمامت بمردند و خودرا درمیان ادویهآ حاره
~~بسوخت؛ چنانکه
# ~~از اعضاء وجوارح اوهیچ باقی نماند . بدین سبب اتباع او گمراهتر شدند و
~~کفتند او به
# ~~آسمان رفت و این حال درسنهآ ست وستین ومایه بود .
# وزیرمهدی، ابوعبیدالله معاویة4 بن عبدالله الاشعری بود و بعد از عزلت او،
~~بابو-
# ~~عبدالله یعقوب5 بن داود داد. وزیر اول[در قصداو بود. تاروزی، اسب اورا
~~لگدزدوصاحب
# ~~فراششد . وزیر اول]6 ، اورا بتشیع وحب علویان منسوب گردانید . مهدی
~~براومتغیر
# ~~شدو جهت امتحان یکی از علویان را بدودادتا بکشد. یعقوب، علوی را امان
~~داد وپنهان بجانب
# ~~بصره روان کرد. مهدی بفرستاد و آن علوی را از راه بگرفت و پنهان کردو
~~احوال او از یعقوب
# ~~تفحص نمود . گفت کشتم . بسرخود سو کند داد. بر کشتن اصرارنمود. مهدی
~~علوی
# ~~را بدونمود و اورا از وزارت معزول کرد و محبوس کردانید . یعقوب
~~تاعهدهارون الرشید PageV01P299
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0333.png)

# ~~محبوس بود. هارون الرشیداو را خلاص داد و بمکه رفت و مجاورشد تادر
~~گذشت.1
# پس از یعقوب[ابوجعفر فیض2 بن شیرویهرا وزارت داد . از کفایت3 مهدی
# ~~کویند: خویشی درویش داشت . چون در اوقا بلیت نمیدید، بااو زیادت
~~کرامی نمیکرد.
# ~~مقربان حضرتش ، در حق او ، پیش مهدی تربیتی می کردند تاانعامی فرماید .
~~مهدی
# ~~گفت ms245 برشما روشن کردانم که در کار او محقم . بفرمود تا مهری زرسرخ بر
~~سرجسر
# ~~نهادند و آن خویش را بمهمی بر سر آن جسر فرستاد تابر آن مهر بگذرد.
~~برفت و باز آمد
# ~~زر ندید . ازو پرسیدند که خلیفهمهدی زر از جهت تو بر جسر نهاده بود،
~~چرا برنداشتی؟
# ~~گفت دررفتن وباز آمدن، باخود فکر کردم که اگر کور باشم، براین جسر
~~چگونه
# ~~گذرم . چشم برهم نهاده میرفتم ، زر ندیدم . پس مهدی کفت خویشاوندان
~~برمثال
# ~~مویند براندام که بعضی معطر بایدداشت چون محاسن و موی سر و بعضی قلع
~~باید کرد
# ~~چونموی زهار و بغل و بعضی در گذاشتن و برداشتن یکسانند چون موی سینه و
~~دست و پا
# ~~وغفیر آن . مهدی شخصیرا بخوابدید که این بیتها میخواند :
# کانی بهذا القصر قد باد اهله %~% واوحش منه رکنه4 ومنازله
# وصار عمیدالقصر من بعد بهجة %~% و ملک الی قبر علیه جنادله5 PageV01P300
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0334.png)

# فلم یبق الا ذکره وحدیثه %~% تنادی بویل معولات حلائله
# بعدازده روز، مهدی در روز پنج شنبه [بیست ودوم محرم سنه1آ تسع وستین
# ~~و مایه در گذشت. [هژده سال2 و یکماه خلافت کرد. چهل وسه3 سال عمرداشت.
# ~~اورا دردیه ماسیذان4 دفن کردند . از آثار اوتجدید عمارت شهرری است و
~~جانب شرقی
# ~~بغداد وجامع رصافه وسرای عالی درجنب آن . سخنان جزل دارد . از کلام
~~اوست :
# ~~ماتوسل الی احد بوسیلة هی اقرب الی تذکیری یدا سلفت منی الیهلان منع
~~الاواخریمنع
# ~~شکرالاوائل5
# ابومحمد موسی بن مهدی بن منصور بن محمد بن علی بن عبدالله بن عباس
# ~~چهارم خلیفه است وهفتم از عباس . بعدازیدر بحکم وصیت خلافت بدو تعلق
~~گرفت و
# ~~او بگر گان بود وهارون در حضرت برهادی بیعت کرد و بیعت نامه بهادی
~~فرستاد. هادی
# ~~به بغدادآمد و بخلافت نشست . حسین بن علی بن حسن بن حسن بن حسن بن علی
~~المرتضی
# ~~براوخروج کرد1 . هادی اورا قهر کرد . ادریس بن عبدالله بن حسن بن حسن
~~بن علی
# ~~2بفیردقم رمما نع وبیا.ب.یزدنن
# ~~اختهالاحسن ms246 ربها وحفظها اذاکان منع الاواخر بقطع لسان شکر الاوائل...
~~(جلد سو
# ~~213). درابن الاثیر: ما توسل احدالی بوسیلة هی اقرب الی ند کیری ید اتک
~~منی الله PageV01P301
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0335.png)

# ~~مرتضی رضی الله بر بعض اندلس مستولی شد و زیادت از سیصدسال حکومت آنجا
~~در نسل او
# ~~بماند .1
# قوم زنادقه درعهد اوقوت گرفتند . از ایشان عبدالله بن المقفع مترجم کلیله
# ~~و دمنه بعربی و صالح بن عبدالقدوس و عبدالله بن داود ، عم زادهآ سفاح ،
~~وعبدالله هاشمی
# ~~خواستند که نقیض قرآن انشاء کنند . عبدالله بن المقفع که افصح فصحا و
~~اعلم علمای
# ~~آنزمان بود ، شش ماه در آن کار رنج برد و یک خانه پر از مسوده کرد و
~~نقیض یک کلمه
# ~~نتوانست گفت ولاشک مخلوق، کلام الله غیرمخلوقرا نقیص نتواند گفت . هادی
~~ازین
# ~~حال آکاه شد . تمامترا بکشت و ازقوم زنادقه ، هر کرا مییافت ، می کشت .
# هادی در شانزدهم ربیع الاول سنهٔ‌ سبعین ومایه وفات یافت . سبب وفاتش
~~آنکه
# ~~درعیسا باد2، درصفه نشسته بود، تیر و کمان دردست . فراشی پرده میبست .
~~هادی با
# ~~حاضران کفت چکوئید ، توانم تیری بسینهآ فراشزدن ، چنانکه ازپشتش
~~بیرونرود؟
# ~~گفتند خلیفه از آن قادرتر3 وقوی باز وترست که از امثال این درماند .
~~امادستش بخون
# ~~چنین مسکینی [بیالاید ، نشاید . نشنید وتیری بر آن بیچاره انداخت و
~~بکشت و در
# ~~لحظه یشیمان شد . وارثان اورا بخواند وخشنود گردانید و استحلال خواست .
~~اماجد
# ~~خدائی در کار آمد . هادی را بثیره ای5 برپشت پای پدید آمد و خاریدن
~~گرفت و چنانکه PageV01P302
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0336.png)

# ~~بدودست می خاریدند1 ، سکون نمی یافت [آماه2 گرفت و بکندید بمرتبهای که
# ~~از بوی زفت آن، در آن حوالی نمی شایست[رفت]3 و روز سیم، بدان در گذشت .
### | بوت
# بخون ای برادر میالای دست %~% که بالای دست توهم دست هست
# ازسخنان اوست : ان الرضا کفاک مؤنة الاعتذار . وزیر او ربیع بن یونس ،
~~وزیر
# ~~جدش بود .
### | الرشید بالله
# ابوجعفر هارون بن مهدی بن منصور بن محمد بن علی بن عبدالله ms247 بن عباس ،
# ~~هفتم است از عباس وپنجم خلیفه. همانشب که برادرش بمرد، براو بیعت کردند
~~و اورا
# ~~از ام ولد ، مأمون متولدشد واین ازعجایب حادثات بود که در یکشب خلیفهای
~~بمرد و
# ~~خلیفه ای بزاد و خلیفهای برو بیعت کردند. عجایب دیگر آنکه عمش ، سلیمان
~~بن منصور
# ~~وعم یدرش، عباس بن محمد ، وعم جدش، عبدالصمد بن علی براو بیعت کردند .
~~چون بخلافت
# ~~نشست ، وزارت به یحیی بن خالد برمکیداد و اورا یدرخواند و گاریحیی
~~دردولت هارون
# ~~بمرتبهای رسید که وزارت در چشم او حقیر نمودی و هفده سال دردولت او کار
~~برامکه
# ~~درجهآ عالی داشت . هارون الرشید مذهب امام مالک داشت و می خواست که اهل
~~جهان
# ~~همه مالکی شوند. امام مالک مانع شد و گفت اجتهادعلما باطل نشاید کرد و
~~بوقت آنکه
# ~~هارون الرشید ، پیش امام مالک، کتاب موطأ میخواند ، هرروز بخدمت امام
~~رفتی. امام
# ~~گفت اجازت فرمای تا من هرروز بخدمت امیر المؤمنین آیم . خلیفه گفت
~~درجهآ
# ~~علم از آن عالیتراست که عالم را پیش خودخوانند [ وعادت کرام آنکه بخدمت
~~علماروند،
# ~~نه ایشان را پیش خود خوانند .4
# هارون الرشید برنماز و روزهآ نافله مداومت نمودی وهرروز هزارهزار درم از
~~PageV01P303
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0337.png)

# ~~مالخود بصدقه دادی ، نه ازبیت المال وچون بحج رفتی ، صدمرد فقیه و
~~زاهدرا ازمال
# ~~خود زاد و راحلهدادی وهرسال که خود نرفتی ، سیصد کسرا زاد و راحلهدادی
~~. علماو
# ~~شعرا را دوست داشتی و باایشان مجالست بسیار کردی و در حق ایشان انعامات
~~فرمودی.
# ~~گویند دریک شب از دولت او، قاضی ابویوسفرا که شا گرد ابوحنیفه بود،
~~پنجاه هزار
# ~~دینار برسید وحال چنان بود که ابراهیم برادرهارون را کنیز کی جمیله بود
~~. هارون
# ~~خواست تااورا بستاند ، سی هزار دینار ازو میخرید . ابراهیم سو کند خورد
~~که آن
# ~~کنیزک را نفروشد و نبخشد . پشیمانشد و از آزار خلیفه بترسید . تأویل
~~طلبید . قاضی
# ~~ابویوسف گفت یک نیمه ببخش ویک نیمه بفروش تاسو گند واقع نشود . چنین
~~کردند .
# ~~هارون گفت ms248 چون تو یک نیمه کنیزک بمن بخشیدی ، منپانزده هزار دینار بتو
~~ببخشم .
# ~~ابراهیم کفت شکرانهآ آنکه اینراه قاضی بمن نمود ، سی هزار دینار بدو
~~دادم . هارون
# ~~خواست تاهمان شب با کنیزک وطی کند و بی استبراء جایز نمیدید . قاضی
~~ابویوسف گفت
# ~~اورا باغلامی عقدنکاح کن و پیش از دخول طلاق بستان تا آن عقد مایهآ
~~استبراء گردد .
# ~~هارون کنیزکرا باغلامی عقدنکاح کرد . غلام طلاق نمیداد . بده هزار
~~دینار نوید داد،
# ~~قبول نمی کرد . قاضی ابویوسف کفت غلامرا بکنیزک ببخش تاچون ملک کنیزک
~~شود،
# ~~عقدنکاح منفسخ گردد . هارون چنین کرد و بشکرانه ده هزار دینار که بغلام
~~میداد ،
# ~~بقاضیداد . چون هارون کنیزکرا درتصرف آورد ، صدهزار دینار [بروینما]1
~~بداد ،
# ~~کنیزک ده هزار دیگر بشکرانهآ آنکه اورا بامیر المؤمنین رساند، بقاضی
~~داد.
# چون ازخلافت هارون، هشتماه بگذشت ، محمد امین اززبیده بنت جعفر
# ~~دختر عم هارون ومنکوحهآ او که زبدهآ زنان آن زمان بود، متولدشد . چون
~~محمد امین
# ~~پنجساله شد، هارون اورا ولیعهد کرد وخراسان به اتابک او فضل بن یحیی بر
~~مکی داد.
# درسنهآ ست وسمعین ومایه ، یحیی بن عبدالله علوی ، برادر محمدوایراهیم،
# ~~که درعهد ابودوانیق خروج کردند ، درطبرستان ، بتقویت جستان3 پادشاه
~~آنجا، 1 PageV01P304
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0338.png)

# ~~نسل رستم زال ، دعوت امامت کرد . بتدبیر فضل بن یحیی برمکی و تزویر
~~قضاة بغداد،
# ~~سجلی نوشتند بر آنکه یحیی بندهآ هارون است وپیش جستان کواهی دادند.
~~جستان اورا
# ~~بناچار بسپرد. اورا ببغداد آوردند هارون با او نیکوئی کرد و بعداز پنج
~~ماه بزندان کرد
# ~~و در آن حبس بزهر تباه شد.
# هارون ولایات غربی، ازعقبهآ حلوان تاچندان که اسلام رسیده بود ، به محمد
# ~~لقب کرد ودرخطبه اول نام امین ، پس نام مأمون و بعداز و نام مؤتمن معین
~~فرمود و معتصم
# ~~را هیچ در حساب نیاورد . خدای تعالی چنان خواست که خلافت بدو رسد و در
~~نسل او بماند
# ~~وآثاری که اورا بود ، هیچ خلیفهرا نبود.
# هارون الرشید را از جعفربن یحیی برمکی و از خواهر ms249 خود عباسه شکیب نبود
# ~~ومیخواست که هردو در مجلس انس حاضر باشند ، عباسهرا باجعفر نکاح کرد و
~~شرط کرد
# ~~که باهم [صحبت ندارند1 . ایشان را چون قدم از جاده شریعت بیرون نمی
~~بایست نهادو
# ~~خلوت دست میداد، عباسه را زمام اختیار دردست نماند. لطف طبع او باعث
~~شهوت کشت و
# ~~این ابیات بجعفر نوشت :
# عزمت علی قلبی بان یکتم الهوی %~% فصاح و نادی اننی غیر فاعل
# فزرنی والا بحت بالحب عنوة %~% و ان عنفتنی فی هواک عواذلی
# و ان حانموتی ، لم ادعک بغصتی %~% و اقررت عند الموت انک قاتلی
# جعفررا نیز هوای جوانی درسر آمد و بااو دخول کرد و دویسرحاصل شد .
# ~~هارون الرشید از آن متغیر گشت 2. بهانهای می طلبید . تاچون ایشانرا
~~بزندقه نسبت
# ~~کردند ، بسبب تغیر هارون ، سخن اضداد قبول شد . در صفر سنهآ سبع و
~~ثمانین ومایه
# ~~جعفر بن یحیی را بکشت و کسانرا بغارتیدن خانهای ایشانفرستاد . یحیی
~~قرآن PageV01P305
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0339.png)

# ~~میخواتد، مردم غارت می کردند؛ در او هیچ تغیر پیدانشدو گفت یکون هذایوم
~~القیامة.
# ~~چون هرچه ظاهر بود بردند ، باظهار پنهانیهابر]1 ایشان تشدد نمودند .
~~یحیی گفت
# ~~جهانیان را معلوم است که میل ما بادخار مالفانی نبود و در کسبنام باقی
~~بودیم . آنرا
# ~~ازمانتوان ستدن . یحیی ویسران او : فضل وموسی ومحمد وپسران ایشان ،
~~تمامترا
# ~~محیوس گردانید و بعد از مدتی بکشت و آن خاندان کرم را برانداخت و
~~خانهای ایشان
# ~~را بکند و بسوخت وحرمهای ایشان برعوام مباح کرد . چون یحیو در حبس
~~نماند2 ،در
# ~~جیب او کاغذپارهای یافتند، بمهر . تصور گنجنامه کردند . پیش هارون
~~بردند، بگشود .
# ~~نوشته بود : قدتقدم الخصم والمدعی علی الاثر والموعد القیامة والحاکم
~~العدل الذی لایجور
# ~~« وسیعلم الذین ظلموا ای منقلب ینقلبون »3 . هارون الرشید بگریست و از
~~آن کرده
# ~~پشیمان شد . اماالفائت لایستدرک.
# از سخنان یحیی بر مکی است: مارأیت باکیا احسن تبسما من القلم. المواعید
# ~~شباک الاحرار لان الکرام یصیدون بها محامد الرجال .
# بعد از برامکه ، وزارت بفضل بن ربیع داد ms250 و این حر کت برهارون مبارک نبود
# ~~وکارش دیگر استقامت نیافت .
# هارون خراسان را به علی بن عیسی بن ماهان داد و از و در آنجا ظلم
~~بسیاررفت.
# ~~مردم را ظلم او از نکبت برامکه سختتر می نمود. در تسعین ومایه، ازروم،
~~قیصر بجنگ
# ~~هارون الرشید آمد. هارون نیز بجنگ او رفت و بعد از محاربه صلح کردند بر
~~آنکه قیصر،
# ~~هرسال سیصدهزار دینار بدهد . چون هارون باز گشت ، قیصر نقض عهد کرد
~~ودست
# ~~بدیار اسلام یازید. زمستان سخت بود . هارون در آن سرما، بروم رفت و
~~بسیاری از رومیان
# ~~بکشت . قیصر دیگرباره صلح کرد.
# چون علی بن عیسی بن ماهان درخراسان وماوراء النهر جوربسیار می کرد ،
# ~~در سمرقند ، رافع بن لیث بن نصربن سیار خروج کرد و بر ماوراء النهر
~~مستولی شد .
# ~~هارون الرشید هرثمة بن ابی طحمه اعین التمیمیرا بخراسان فرستاد و علی
~~بن عیسی بن PageV01P306
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0340.png)

# ~~ماهان را معزول کردوهرچه بناحق ازمردم ستده بود ، الزام کرد ، تاحق
~~بصاحب حق
# ~~بازداد . چون کار رافع بن لیث در ماوراءالنهر بزرگشده بود ، هرثمة از
~~هارون مدد
# ~~خواست . هارون بخود عزیمت خراسان کرد. چون به همدان رسید، مردم شهرستان
# ~~قزوین که اکنون محلتیست ازقزوین ، ازدست دیلمان ، شکایت بحضرت
~~اورسانیدند .
# ~~هارون بفرمود[ تامحلات دیگر رادیواری]1 بسازند و بارو کنند . چون
~~بعمارت
# ~~مشغول شدند ، هارون درطوس ، درشب شنبه ثالث ربیع الاخر سنهآ ثلاث و
~~تسعین ومایه
# ~~در گذشت . اورا آنجا که اکنون مشهدست، از آن علی بن موسی الرضا ، دقن
~~کردند .
# ~~بیستو دوسال ودوماه ونیم خلافت کرد و چهل ودوسال عمرداشت . عمارت قزوین
~~تازمان
# ~~معتز خلیفه ناکرده بماند . حکایت زبیده خاتون، زن هارون الرشید و
~~خیراتی که برراه
# ~~حج کرده وپا کدامنی او مشهورست و بهمه زبانها مذکور و از شرح مستغنی
~~و[تاغایت2
# ~~نیکزنان جهانرا بدونسبت کنند .
### | الاهین
# محمد بن هارون بن مهدیبن منصوربن محمدبن علی بن عبدالله بن عباس ،
# ~~هشتم است ازعباس وششم خلیفه . بعداز هارون ، در بغداد ، خلافت براو
~~مقررشد ms251 . در
# ~~بنیعباس ، هیچ خلیفهرا بغیر ازو مادر وپدرعباسی نبود . اورا برزنان میل
~~وشغفی تمام
# ~~بود . کویند آستین های فراخ اختراع اوست تا بحدی که مردی از آستین او
~~درة و انستی
# ~~رفت . روزی چند کنیزک بپهلوی هم دیگر نشانده بود و از آستین یکی در
~~میرفت و از
# ~~آن دیگر بیرون می آمد . پدرش در نظاره بود . از این کار با او عتاب کرد
~~و اورا بتحصیل
# ~~علم الزام نمود واو گفت :
# انا مشغول بایری %~% فاطلبوا للدرس غیری
# ~~لاجرم ملک براو نپائید .
# در اول خلافت [ نامه]3 کرد بوزیر فضل بن ربیع بخراسان که باهارون رفته
~~PageV01P307
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0341.png)

# ~~بودو گفت باید که بیعت من از سپام بستانی وهرچه باپدرم همراه بود ،
~~ببغداد فرستی .
# ~~هرون کفته بود هرچه همراه اوست مامون را باشد . فضل بن ربیع، بحکم محمد
~~امین ،
# ~~باخزاین واسباب هارونی ببغدادرفت . مآمون درخراسان بماند و فضل بن سهل
~~را وزارت
# ~~داد . اصل فضل بن سهل از اکاسره بود . دراول دین کبری داشت . بردست
~~یحیی بن خالد
# ~~برمکی مسلمان شد . در آن روز که مسلمان میشد ، غسل کرد وجامهآ پاک
~~پوشید و بر
# ~~سجاده نشست [و تا کلمهآ شهادت برزبانش نیاورده بود1 زمزمهآ گبری می
~~کرد. او را
# ~~گفتند چون مسلمانشدی، زمزمهآ گبری چیست؟ گفت برخود روا نمی دارم که
~~زمانی
# ~~گذرانم ومقلد دینی نباشم .
# مأمون باامین طریق اتحاد میسپرد . اما فضل بن ربیع، ازخوف خود ، دل
# ~~امین بر مأمون بدمی کرد. تامحمد امین خواست که مأمون ومؤتمنرا خلع کند
~~. چند
# ~~نوبت بطلب مأمون بفرستاد ، تاچون بیاید، بر او غدر کند . مأمون دریافت
~~و نیامد و
# ~~جواب فرستاد که دشمنان از اطراف در کمینند، غیبت متعذر است . سحمد امین
~~نام
# ~~مأمون و مؤتمن از خطبه بیفکند و پسرخود موسیرا ولیعهد کرد وچون او
~~هنوز[ بنو2
# ~~درسخن می آمد ، اورا الناطق بالحق لقب کرد . چون خبر بمأمون رسیید ،
~~اونیز نام امین
# ~~ازخطبه بیفکند . محمدامین ، علی بن عیسی بن ماهانرا بجنگمأمون فرستاد .
~~مأمون، ms252
# ~~طاهربن حسین ینه صعب ذوالیمینین را برابر اوفرستاد و فضل بن سهل اورا
~~بطالعی خجسته
# ~~روان کرد و گفت لوای تو بطالعی بسته شد3 که تا قرب شصت سال هیچکس آن را
# ~~نتواند گشود وچنین بود : ازین وقت تازمان غلبهٔ‌ بنیلیث بر طاهریان ،
~~پنجاه وشش
# ~~سال بود .
# طاهر و علی بن عیسی بن ماهان در [مشکوی)4 ری جنگ کردند . علی بن
# ~~عیسی کشته شد وسیاهش منهزم کشتند . طاهر ، سرش بمامون فرستاد .
~~محمدامین ،
# ~~عبدالرحمن بن جبلة الانباری را باسپاهی گران بجنگ طاهر فرستاد . درحدود
~~همدان PageV01P308
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0342.png)

# ~~جنگ کردند . طاهر مظفر شد. عبدالرحمن در حصار همدان کریخت و بصلح بیرون
# ~~آمد . محمد امین ، بمدد عبدالرحمن لشکر فرستاده بود . عبدالرحمن ازطاهر
~~اجازت
# ~~خواست تا برود و آن سپاه را بمطاوعت آورد . اجازت داد و بر طاهریان
~~شبیخون آورد .
# ~~طاهر آگاه بود. بمقاومت بایستاد ، عبدالرحمن درجنگ کشته شد ،
~~طاهرذوالیمینین
# ~~تاعقبهآ حلوان برفت. محمدامین بازلشکر گران بجنگ طاهر فرستاده بود .
~~طاهر از
# ~~سختیراه بترسید. مکر کردو گفت محمدامین لشکررا دوساله روزیمیدهد،
~~لشکریان
# ~~بغداد بدین آوازه ، بهوس کرفتن روزی بابغداد مراجعت کردند . طاهر بی
~~حرب از
# ~~عقبهآ حلوان فرورفت و بمأمون فرستاد و مددخواست. مأمون هرثمة بن ابی
~~طحمه را بمدد
# ~~اوفرستاد و گفت طاهر براه اهواز ببغداد رود وهرثمه براه نهروان .
~~همچنین کردند.
# ~~در اثنای این حال حسین بن علی بن عیسی بن ماهان ، در بغداد بر محمد
~~امین خروج کرد
# ~~ودعوت بنام مأمون می کرد . بر دست سیاه محمد امین کشته شد . طاهر
~~ذوالیمینین
# ~~ولایت اهواز بحرب بستد وازبصره وواسط، بدو بصلح پیغام آمد . باستظهار
~~ایشان تا
# ~~مداین برفت و بر آنجا مستولی شد و از آنجا بدر بغداد رفت و هرثمه در
~~نهروان بالشکر
# ~~محمدامین جنگ کرد و ایشان رامنهزم گردانید و بدر بغداد آمد. چون محمد
~~امین را از طرفین
# ~~دشمن برسید ، کار براوتنگ آمد. بطاهر پیغام کرد تااورا راه دهد تاپیش
~~مأمون رود.
# ~~طاهرنیذیرفت . بهرثمه پیغام کرد واو اجابت کرد ms253 و قرار کردند که در شب ،
~~هرثمه در
# # زورق بمیان شط آید که محمد امینرا ببرد . طاهر ازین [مکر] %~% آکاه شد
~~وهمان
# ~~شب درمیان شط کمین کرد . چون محمد امین بیرون آمد و در کشتی رفت، طاهر
~~جنگ
# ~~در گرفت و کشتی سوراخ کرد تاغرق [شود]2 محمد امین خودرا بشنا بر
~~کنارانداخت.
# ~~قریش دندانی غلام طاهر او را بگرفت . امین گفت اذا لم تساعد المقادیر
~~[ضرت
# ~~التدابیر . قریش دندانی اورا بکشت . چون روز ظاهرشد ، طاهر ذوالیمینین
~~، سراو
# ~~ببغدادیان نمود و شهر مستخلص شد و این حال در خامس محرمسنهآ ثمان و
~~تسعین ومایه
# ~~بود . طاهر سر محمد امین بافتحنامه پیش مأمون فرستاد ودر نامه نوشث :
~~اما بعد فان PageV01P309
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0343.png)

# ~~المخلوع وان کان قسیم لامیر المؤمنین فی النسب واللحم ، فقد فرق الله
~~بینه و بین
# ~~امیر المؤمنین فی الولایة والحرمة 1 فیما اقتص علینا من نبأ نوح فقالعز
~~من قائل : «انه
# ~~لیس من اعلک انهعمل غیرصالح2 » ولاصلة یرحم فی معصیة الله ولاقطیعه اذا
~~ماکانت
# ~~القطیعة فی ذاتالله .
# چون سر امین پیش مأمون بردند، بگوشهآ چشم بدان نگریست و بهایهای
# ~~گریست . خواص گفتند ای امیر المؤمنین وقت رقت نیست ، هنگام شادیست که
~~چنین
# ~~عدوئی را قهر کرده ای . کفت مکارم اومرا یاد می آید، از آن می گریم .
~~از جمله روزی
# ~~باپدر درخزانه رفتیم . در حق من پانصدهزار دینار و درحق اوهزارهزار
~~دینار انعام کرد.
# ~~مژده بدو بردم . آن هزارهزار دینار بمژده بمن داد .
# چون خبرقتل امین بمادرش زبیده رسید گفت لعن الله اللجاج . سبب لفظ لجاج
# ~~از وپرسیدند . گفت روز انعلاق مأمون، هارون خواست تا بامن دخول کند.
~~اورا منع
# ~~کردم . الحاح نمود . لجاج کردم و کفتم هذاشغلناشغل السراری، لیس هذا
~~شغل الجواری.
# ~~او از غلبهآ شهوت پیش کنیزک رفت واو بمأمون حاملهشد و سبب هلاکفرزند من
~~گشت.
# مدت خلافت امین چهارسال ونهماء بود. مدتعمرش بیست وهفتسال .
### | اثمأمون
# ابوالعباس عبدالله بن هارون الرشید بن مهدی بن منصور بن محمد بن ms254 علی بن
# ~~عبدالله بن عباس هشتم است از عباس وهفتم خلیفه . پیش از او بغیر از
~~امیر المؤمنین عثمان
# ~~رضی الله غنه هیچ خلیفه حافظ نبود. مأمون گفتی: از خلفاء معاویه صاحب
~~حزم و رأی بود، اما
# ~~دولت او به عمر وعاص قائم بود. دوم عبدالملک مروان واز و بحجاج یوسف
~~قائم بود. سوم من
# ~~للعفو لتقربوا الی بالجرائم.

PageV01P310

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0344.png)

# مأمون زمام امور کلی وجزوی دردست فضل بن سهل نهاد و اورا ذوالریاستین
# ~~لقب کرد یعنی [وزارت وامارتلشکر بدوداد وفضل بن سهل ، برادر خودرا ،
~~حسن بن
# ~~سهل امارت عراقین داد1 طاهر ذوالیمینینرا فرمود که بجنگ خوارج رقه رود
~~وهرنمه
# ~~باخراسان مراجعت کند . هرثمه و طاهررا این[ سخن2 سخت آمد . امانا چار
~~از بغداد
# ~~اجتناب کردند و در بغداد بسیارفتنها پدید آمد.
# در کوفه علویی معروف بهابن طباطبا ، نامش محمدبن ابراهیم بن اسمعیل
# ~~ابن ابراهیم بن حسن بن حسن3 رضی الله عنه خروج کرد و امیری از امرای
~~هرتمه نامش
# ~~ابوالسرایا؟ با اومتفق شدو کوفه و واسطو بصره واکثرولایات عراق مسخر
~~کرد. حسن بن
# ~~سهل لشکر بحرباو فرستاد . طباطبا مظفر شد . حسن سهل ، بهرثمه فرستاد تا
~~باز
# ~~گردد و بجنگ ایشان رود . اجابت نمی کرد. تا اورا بزجر باز گردانید،
~~ببهانهآ آنکه
# ~~ابوالسرایا گماشتهآ اوبود و بجنگ ایشان فرستاد . هرثمه مظفرشد.
# در مکه علویی از نسل علی افطس5 و در بصره علویی معروف به زیدالنار9
# ~~خروج کردند . حسن بنسهل بفرستاد و ایشان را قهر کردند . هرثمه بر حسن
~~تفوق
# ~~می جست وحسن ولایت شام بدوداد . قبول نکرد وپیش مأمون رفت . فضل سهل
~~مأمون
# ~~را براو متغیر گردانید تااورا بکشت.
# در بغداد ، اکابر بامارت. حسن سهل راضی نبودند. هر گاه که فتنه ظاهر می
~~شد،
# ~~فضل سهل ازمأمون پوشیده میداشت ومی گفت آن فتنها جهت علویان است .
~~روزی.

PageV01P311

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0345.png)

# ~~فضل بن سهل بار کان دولت کفت سعی من درین دولت از ابومسلم بیشترست.
~~ایشان گفتند
# ~~ابومسلم دولت از قبیلهای بقبیلهای ms255 رسانید وتواز برادری به برادری. فضل
~~سهل گفت
# ~~اگر عمر باشد از قبیله ای بقبیله ای رسانم ومأمون را بر آن داشت تاعلی
~~بن موسی الرضا(ع)
# ~~را ولیعهد کرد و دخترخود زینب را بدوداد و شعارسیاه عباسیان به
~~سبزعلویان بدل کرد
# ~~تافتنهآ علویان فرونشیند . در بغداد ، بنیعباس ازین حرکت مخالف مأمون
~~شدند1 واورا
# ~~خلع کردند وخلافت بعمش ابراهیم بن مهدی دادند ، درمحرم سنهآ اثنی
~~وماتین . بدین
# ~~سبب مآمون بر بنی سهل متهم شد- چون به سرخس رسید ، خالخود غالب بن حکیم
~~مقنع2
# ~~و جمعی را بفرمود تافضل سهل را در حمام بکشتند و مأمون ایشان را بقصاص
~~بکشت.
# در خزاتهآ فضل سهل ، صندوقچه یافتند بمهر. تصور کردند که جواهراست .
# ~~چون بگشودند حریرپارهای در اوبود . بر آنجا نوشته بود : هذاماقضی الفضل
~~بن سهل
# ~~علی نفسه وقضی انه یعیش ثمانیة واربعون سنة ثم یقتل بین الماء والنار .
# از بزر گی وزیر کی فضل متعجب شدند [ از سخنان فضل بن سهل است: الرأی
# ~~یسد ثلم السیف والسیف لایسدثلم الرأی . مااسترضی الغضبان ولااستعطف
~~السلطان ولاسلب
# ~~السحائم ولادفعت المغارم ولااستمیل المحبوب ولاتوقی المحذور بمثل
~~الهدیة
# بعد از اندک مدتی، حسن بن سهل دیوانهشد. مأمون به بغداد رفت. اهل بغداد
~~بر
# ~~ابراهیم بن مهدی خروج کردند و او را از خلافت خلع کردند. ابراهیم بن
~~مهدی، بعداز PageV01P312
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0346.png)

# ~~مدتی بردست مأمون کرفتار شد. اورا عفو کرد .
# مأمون دختر حسن بن سهل، بوران نام را بزنی بخواست و حسن سهل عمارات
# ~~عالی جهت داماد بساخت و در آن زفاف ترتیبی راست کرد که هر گز کس نکرده
~~بود .
# ~~ازجمله در نثاری که جهت مأمون کرد ، کاغذ پاره ها درموم گرفته بود ،
~~برونبشته که
# ~~هر که این کاغذ[بیابد]1 حجت فلان موضع تسلیم رود. حصیر ها از نقره و زر
~~بافته
# ~~بودند و طبقی صد دانه مروارید غلطان، وزن هریک زیادت ازیک مثقال. ومهر
~~بوران
# ~~آن بود که مأمون از بهراوقیام کند. چون حسن بن سهل در گذشت، بوران ms256 پیش
~~مأمون
# ~~رفت. قیامنکرد . بوران گفت وا اباه . مأمون گفت بچه دانستی؟ گفت بدانچه
~~قیام
# ~~نکردی.
# هم درین سال سنهآ ثلاث ومأتین محمدبن جعفرصادق که قبر او به گور سرخ
# ~~مشهوراست، بجرجان در گذشت.2 چون مأمون عالم دوست بود وعالم پرور ،
~~بفرمان
# ~~او کتب اوائل از حکمت ونجوم وهندسه واقلیدس وفلسفه ومنطق ومجسطی وغیر
~~آن ،
# ~~از سریانی باعربی نقل کردند و اورا سیصد هزار دینار بر مترجمان آن علوم
~~صرف شد و
# ~~آن طایفه ییش اومرتبه وجاه یافتند. اورا درهرهفته، یک روزمجلس علم بودی
~~و علما
# ~~را از آن مباحثات فایده حاصل شدی، مالی وعلمی .
# از ثمامة بن اشرس که شیخ معتزله بود مرویست که ابوسحانی که عامل بیت
~~المال
# ~~بود، پیش مأمون آمد و گفت [مستحقان زیادتند]2 . بعضیرا هنوزانعام امیر
~~المؤمنین
# ~~ندادم ومال صدقه تمام شد. مأمون بعد از تفکر سر بر آوردو گفت چون
~~مستحقان زیادت
# ~~نشوند که توانگران تیمار درویشان نمی دارند و مردم اقربارا مراعات نمی
~~کنند. بروز کار
# ~~یدرم مال صدقه ازین کمتربود و تمام بر مستحقین صرف نمیشد. بلی در آن
~~عهددستهای PageV01P313
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0347.png)

# ~~اغنیا بصدقه گشاده بود: چون برادرم محمدامین و مادرش زبیده و آل برامکه
~~که عطایای
# ~~ایشان حصرنشاید کرد و علی هذا. درین عهد کسی یاد درویشی بنیکوئی نمی
~~کندالامالک
# ~~بن شاهی وعبدالله بن بشر که خیر کی می کنند . فردای قیامت که خلفا و
~~پادشاهان
# ~~بنیکو کاران عهد خود مباهات کنند مرا آنجاسر افکنده باید بود و سیصد
~~هزاردینار برو کیل
# ~~خاص نوشت تا بمستحقان رسانند. ثمامة بن اشرس گفت یا امیر المؤمنین و
~~الله که مصطفی
# ~~وخلفای راشدین را به حسن عمل وصدق نیت توفخرمی باید کرد. برپادشاهان
~~ووزرای
# ~~عصر واجبست حکایات چنین بسمع رضااصغاء کردن تا روزی تقصیر خویش در
~~آینهآ
# ~~توفیر گذشتگان مشاهده کنند ودر حسن عمل و کسب نام باقی افزایند.
# مأمون برطاهر ذوالبمینین جهت کشتن محمد امین سر گران بود. او را
# ~~بحکومت خراسان فرستاد ms257 - پسرش عبدالله بن طاهر را بردر گاه خود نیابت
~~داد. گویند
# ~~روزی معتصم با چند غلام بیامد تادر پیش مأمون رود . عبدالله طاهر،
~~غلبهآ غلامان را از
# ~~دخول منع کرد. معتصم گفت یابن الاعور ترا میشاید که با پانصد غلام
~~باشی، مرا نمی
# ~~شاید که با این قدر باشم؟ عبدالله طاهر گفت که مرا با پانصد هزار غلام
~~آن در دماغ نباشد
# ~~که ترا باینج غلام: یعنی هوس خلافت. معتصم برنجید و بعبدالله نوشت.
~~قدتمثل نفسک
# ~~یابن الاعور1 الاباطیل حتی ظننت ان هذه الدوله لاتتم الابابیک وانها
~~لاتکمل الابک .
# ~~فاعرف قدرکولاتجاوز حدک. فلولاانک من الطیر عصفورلاتملأ الایدی لامرت
~~بقتلک. او
# ~~جواب نوشت: فهمت ماضمنت کتابک وماهما الاقدری و السیف الذی ضرب عنق
~~اخیک
# ~~ففی عنقی. انتظرمتی امرت فاحرز قبلتک. بعد از آن عبدالله بن طاهر این
~~رقعه و جواب
# ~~بمأمون نمود. مأمون معتصم را منع کرد که چرا چنین نوشتی تا چنین
~~جوابشنیدی.
# ~~معتصم گفت ماکان عندی الصبر علی مضض ماکان منه ابدا. مأمون را خوش آمد
~~و فرمود
# ~~تادل عبدالله طاهر را بدست آورد]2 معتصم بعبدالله گفت : قدکان امور
~~بیننا
# ~~وبینک مثل نزع الشیطان بین یوسف واخوته وانا اقول لهم لاتثریب علیکم
~~الیوم الایه3.

PageV01P314

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0348.png)

# طاهرذوالیمینین بخراسان در گذشت. مأمون جای او بپسرش طلحه داد.
# ~~درمصرمردی خروج کرد، نامش عبدالحکم . مأمون عبدالله طاهر را بجنگ
~~اوفرستاد
# ~~تا او را قهر کرد . در آذربیجان، بابک خرم دین لعنة الله علیه دعوت مزد
~~کی آشکارا
# ~~کرد. مأمون ، محمد بن حمید طوسی را بجنگ اوفرستاد . بابک او را بکشت و
~~کار
# ~~با بک قوت گرفت. مامون پیش از آنکه تدارک کفد ، درسابع عشر رجب سنهآ
~~ثمان عشر
# ~~و مآتین در گذشت . بیست سال وهفت ماء خلافت کرد . چهل وهشت سال
~~عمرداشت.
# ~~بطرطوس مد فونست .
# سبب وفاتش آنکه انجیر تازه آرزو کرده بود. در آن حدود نایافت بود. ناگاه
# ~~اعرابی از راه برسید و[سبدی]1 انجیر تازه پیش او آورد. مأمون از آن ms258
~~بسیار بخورد و
# ~~رنجورشد و بآن در گذشت. بروایتی گویند برادرش معتصم خادمیرا بفریفت تا
~~نامه بخط
# ~~هارون زهر آلود کرده بمأمون داد. مأمون آن را ببوسید. بوی زهربدماغش
~~رسید، بدان
# ~~در گذشت .
# معتقد مأمون چنان بود که قر آن مخلوقست و رؤیت حق ناممکن امام احمد
# ~~حنسل وجمعی از علما را محبوس کرد تا همین اعتقاد کنند واهل اسلام را
~~بدین الزام
# ~~نمودی. این صورت پسندیدهآ حق تعالی نبود [واجل موعود اورا امان نداد که
~~اسلام
# ~~رامشوش گرداند. هرپادشاه و حاکم که خواست در اسلام و هنی افکند و خللی
~~اندیشد2
# ~~اجل زبانش فروبست. خدای تعالی دست و زبان حکام وقت را بتقویت دین اسلام
~~قویو
# ~~جاری دارد. بحق حقه.
# از سخنان اوست: مجالسة الثقیل حمی الروح. العلم لایدرک غوره ولایسیر قعره
# ~~فابدووا بالاهم فالاهم وبالفرض قبل النفل ان الأهم مقدم. [التحمل)3 حسن
~~فی الملوک
# ~~الا فی ثلاثة: قادح فی ملکه ومتعرض لحرمه ومذیع لسره. احسن الکلام ماشا
~~کل الزمان.
# کویند کسائی پیش مأمون رفت تا اورا [وظیفه نحو آموزد]4 . مأمون بشرب
~~PageV01P315
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0349.png)

# ~~مشغول بود . این بیت بگفت و بر[برگی]1 توشت وپیش اوفرستاد.
### | 5
# للنحووقت وهذاالوقت للکاس %~% و للندامی وشم الورد وآلاس
# کسائی بجواب برظهرش نوشت :
# # لو کنت تعلم مافی النحومن حسن %~% الهتک لذته عن لذة الکأس
# # او کنت تعلم من فی الباب قمت له %~% سحیا علی الوجه بل مشیا علی الرأس
# مأمون او را نوازش و انعام بسیار فرمود.
### | لمعتصم بالله
# ابو اسحق معتصم بنهارون بن مهدی بن محمدبن علی بن عبدالله بن عباس
# ~~هشتم است ازعباس وهشتم خلیفه وهشت سال وهشت ماء وهشت روز خلافت کرد
~~وچهل
# ~~وهشت سال عمرداشت وهشت پسر وهشت دختر وهشت هزار غلامداشت و هشت فتح
~~بزرگ
# ~~کردوهشت بار هزارهزار دینار میراث کذاشت. بدین [اعتبار]2 اورا خلیفهآ
~~مثمنخوانند.
# چون بخلافت نشست ، عمش ابراهیم بن مهدی باپسرخود هبة الله براو سلام
# ~~کردند و دستش ببوسیدند و ابراهیم بتعریف پسر خود گفت بنده زادهآ ms259 تو هبة
~~الله است و
# ~~حال آنکه چون بنی عباس مأمون را خلع کردند و ابراهیم بن مهدی راخلافت
~~دادند، معتصم
# ~~با او همین صورت کرده بود و بتعریف پسر خود واثق گفته ، بندهزادهآ
~~توهارون است و این
# ~~هردو صورت دریک خانه واقع بود و از عجایب حالاتست .
# معتصم از عظمای ارباب تدبیر وتمیز و رأی وحزم و شجاعت بود . اول کسی که
# ~~از خلفا غلام ترک داشت او بود . کاربا بک خرم دین قوت کرفته بود وتمامت
~~آذربیجان و
# ~~ارمن و بعضی ازعراق مسخر گردانیده . معتصم ، اسحق بن ابراهیم بن مضعب
~~را که امیر
# ~~بغداد بود بجنگ اوفرستاد . فریقین مدتی بحربمشغول بودند . ظفر روی نمی
~~نمود .
# ~~اسحق از خلیفه مدد خواست. خلیفه خیذربن کاوس را که از اسروشنهآ ماوراءا
~~لنهر PageV01P316
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0350.png)

# ~~باسیری آورده بودند و درحضرت خلافت مرتبهآ بلند یافته و بنیابت و حجابت
~~رسیده و
# ~~افشین لقب یافته بود1 ، بمدد اوفرستاد. درهمدان جنگ کردند . قرب چهل
~~هزار
# ~~بابکی مزدکی2 کشته شدند . بابک اسیر گشت . درثالت صفرسنهآ ثلاث و عشرین
# ~~ومأتین، درسامره دست وپایش مخالف بیریدند و بردار کردند. مدتی مدید بر
~~آن درخت بماند،
# ~~از اسرای با بکی یکی جلادش بود. خلیفه از او پرسید که چند آدمی کشته
~~ای؟ گفت ما ده
# ~~جلاد بودیم ، من زیادت از بیست هزار کشته ام، از آن دیگران نمیدانم
~~وعدد مقتولان
# ~~حروب خدای تعالی داند .
# هم درین سال معتصم عزیمت روم کرد. منجمان حکم کردند که استخلاص
# ~~بلاد روم بوقت دخل انجیر باشد . معتصم علی رغم ایشان ، در زمستان سرد
~~بروم رفت و
# ~~عموریه که معظم ترین بلاد روم بود ، مسخر گردانید و ازرومیان بسیار
~~بکشت . بوقت
# ~~مراجعت، بعضی از امرای او با عباس بن مأمون [شراب]2 میخوردند . عباس
~~بکریست
# ~~و گفت خلافت حق من بود . عم من بتغلب مرا محروم کردانید . ایشان گفتند
~~جانهای ما
# ~~فدای توباد، بکوشیم تاترا بخلافت رسانیم واز سرمستی همان شب خروج کردند
~~ودر
# ~~سرای ms260 معتصم افتادند . جانداران5 وپاسبانان آ گاه بودند . بجنگ باز
~~ایستادند و همه
# ~~را بکشتند .
# معتصم در کار دین بغایت صلب بود . منهمی بدو انهاء کرد که در شهر
~~PageV01P317
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0351.png)

# ~~قسطنطنیه 1 عورتی مسلمان در دست فرنگان گرفتارست . فرنگان براو تعدی
~~بسیار
# ~~می کردند. آن عورت نالشی کرد [و در تالش گفت وامعتصماه]2 . ایشان گفتند
~~معتصم
# ~~خلیفهآ تو براسب ابلق بیاید وترا ازدست ما برهاند . معتصم سو کند خورد
~~که بهیچ امر
# ~~کلی مشغول نشود تا این امر کفایت نکند . در قلب زمستان لشکر کشید و
~~باقیصر جنگ
# ~~کرد و مظفرشد و آن عورت را خلاص داد و ملک او مسخر گودانید. کوینددر
~~روز حرب
# ~~لشکراو تمامت براسبان ابلق سوارشدند . افسوس فرنگان بدیشان باز کشت .
~~ازاسبان
# ~~معتصم صد و سی هزار ابلق بوده است؛ دیگر چیزها براین قیاس می باید کرد
~~. چون
# ~~معتصم را غلامان بسیاربودند، بغدادیان ازیشان بزحمت [بودند3 معتصم شهر
~~سامره
# ~~بساخت . آنرا ازقنطرهآ اعلی تا قنطرهٔ‌ سفلی [هفت]2 فرسخ طول بود .
~~معتصم فرمود
# ~~تاتو بره های اسبان خاصهآ او پرخاک کردندو بر یکجای ریختند، تلی شدو بر
~~سر آن کوشکی
# ~~کرد. آن راقل المخالی خوانند . شهر سامره را در اول سرمن رای می گفتند
~~. معتصم آنرا
# ~~دارالملکساخت .
# درسنهآ اربع وعشرین و مأتین مازیاربن قارن بطبرستان خروج کرد و طریقهآ
# ~~خبیثهآ بابک خرم دین لعنة الله ظاهر گردانید و جامه سرخ پوشید و آن قوم
~~را سرخ جامگان
# ~~خوانند . معتصم ، عبدالله بن طاهر ذوالیمینینرا بجنگ اوفرستاد . نزدیک
~~یول گر کان
# ~~جنگ کردند . خلقی بسیار از سرخ جامگان کشته سدند و آن پل بدیشان منسوب
~~شد.
# ~~مازیار اسیرشد . اورا بسامره بردند و بعد از آنکه پانصد تازیانه زدند ،
~~در برابر بایک
# ~~بیاویختند . درخزانهآ مازیاربن قارن، نامهآ افشین یافتند که بدونوشته
~~بود که من درین
# ~~مذهب بسندیده باتومتفقم . بیا تا بمدد همدیگر این رسم و دین عربرا
~~براندازیم و آئین
# ~~گبری تازه کنیم . عبدالله طاهر نامه بخلیفه نمود. خلیفه بدین ms261 سبب افشین
~~را کشت5 .

PageV01P318

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0352.png)

# معتصم معتزلی بود . امام احمد حنبل. و بعضی علمارا زجرها کرد تااز معتقد
# ~~خود رجوع کنند . مفید نیامد. بروم فرستاد تا اسرای مسلمان هر که قرآنرا
~~مخلوق
# ~~داند بخرند و هر که نداند اورا دراسیری بگذارند . بسیاری از اسرا ذل
~~اسیری اختیار
# ~~کردند و قر آن را مخلوق نگفتند .
# معتصم در ربیع الاول سنهآ سبع وعشرین ومأتین در گذشت و بسامره مدفونست.
# ~~ابوالعباس فضل بن مروان و احمد بن عمار و محمدبن عبدالملک زیات وزرای
~~او بودند و
# ~~حاجب او وصیف ترک وابی ساج .
### | الوائق بالله
# ابوجعفر هارون بن معتصم بن هارون الرشید بن مهدی بن منصور بن محمد
# ~~بن علی بن عبدالله بن عباس نهم است ازعباس ونهم خلیفه . بعد ازپدر
~~بخلافت نشست . او
# ~~نیزمعتزلی بود ومردمرا الزام کردی تاقرآنرا مخلوق خوانند . اما اهل بیت
~~وعلما را
# ~~نیکوداشتی . چنانکه درعهداو از علویان کس درویش نماند . درفضل و بلاغت
~~درجهآعالی
# ~~داشت . اورا بدین سبب مأمون الاصغر خوانند . اشعار نیکودارد ، این
~~ابیات اوراست
# # ایا محیی الموتی اقذنی من التی %~% بها هلکت نفسی سقاما و علت
# # لقد بخلت حتی لو انی سألتها %~% قذی العین من ساقی التراب لضنت
# # فان بخلت فالبخل منها سجیة %~% وان بذلت اعطت قلیلا ومنت
### | وله
# تنح عن القبیح ولا ترده %~% و من اولیته حسنا فزده
# ستکفی من عدوک کل کید %~% وان کان العدو فلا تکده PageV01P319
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0353.png)

### | له
# هی المقادیر تجری فی اعنتها %~% فاصبر فلیس لها صبر علی حال
# تریک یوما وضیع القدرمرتفعا %~% الی السماء ویوما تخفض العالی
# اورا در علم موسیقی تصانیف معتبر بود، چنانکه استادان[ آن علم]2 را در آن
# ~~تعجب بودت .
# در عهد اوعبد الله طاهر والی خراسان بود . برادرش مصعب بااو درنمی ساخت.
# ~~واثق هردورا شرکتداد ومصعب را فرمود خدمت او کن . پس از آن عبدالله
~~طاهر در
# ~~خراسان نماند3 ، درسنهآ ثلاثین ومأتین . واثق جای او بپسرش طاهر بن
~~عبدالله بن طاهر
# ~~ذوالیمینین داد .
# بزمان واثق محلهآ کرخ ms262 بغداد بسوخت . واثق هزار هزار درم بکم بضاعتان
# ~~داد تا در عمارت خانهای خود صرف کنند و هم در آن روز مردم فرغانه قصه
~~نوشته بودند و
# ~~جهت عمارت [جویی5 صدهزار درم التماس کرده . احمدبن داود حجابت می کرد .
# ~~واثق گفت همین زمان هزارهزار درم جهت اهل کرخ از من بستدی. دیگربار از
~~جهت اهل
# ~~فرغانه چیزی می خواهی . حاجب کفت ان الله یسألک عن اهل فرغانه کما
~~یسألک عن
# ~~اهل بغداد . بشکرانهآ آنکه خدای تعالی بند کان خودرا از بغداد تافرغانه
~~، محتاج تو
# ~~گردانیده وترا محتاج یکی ازیشان نکرده، با ایشان مکرمت کن. واثق برین
~~سخن
# ~~التماس اهل فرغانه مبذول داشت .
# هم ازین حاجب مرویست که درویشی بردرسرای واثق مرا گفت که خلیفهرا
# ~~بگوی تاصدهزار درهم بمن دهد . حاجب بخندید . درویش گفت بر چه می خندی؟
# ~~گفت برالتماس تو . گفت علی الطلب وعلیک البلاغ وعلی امیر المؤمنین
~~السماع وعلی الله
# ~~التیسر . حاجب این سخن خلیفه را گفت. خلیفه بعد از تفکر فرمود آنچه
~~میخواهد PageV01P320
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0354.png)

# ~~بدهید که اوطلب کرد و تو رسانیدی ومن شنیدم . نشاید که تقصیر بخدای
~~تعالی [عاید
# ~~گردد1 . چون مال پیش درویش بردند. دسترد برسینهآ ایشان باز نهاد وقبول
~~نکرد .
# ~~گفتند طلب و ردمناسبت ندارد. گفت دوش باخدای تعالی در مناجات بودم که
~~کسانی را که حاکم
# ~~بند گان خود کردانیده ای لایق آن منصب نیستند و رعایا در معرض بلاو
~~ایشان غافلند.
# ~~هاتفی آوازداد که ایشان را بیازمای تا معلوم شود . جهت امتحان این سؤال
~~کردم و
# ~~الابدان محتاج وملتفت نیستم وبرفت. اینسخن بخلیفه رسانیدند . رقت کرد و
~~کفت
# ~~آن مال مضاعف کرده بصدقه دهید، بشکرانهآ آنکه خدای تعالی ما را پیش آن
~~درویش
# ~~خجل نکرد .
# واثق بی اشتها غذا بسیار خوردی و در ادخال مبالغت نمودی تا اخلاط فاسد
# ~~جمع شد و بمرض استسقاسرایت کرد. طبیبی حاذق نیشا بوری درمعالجهآ
~~اویدبیضا نمود:
# ~~اورا در تنور گرم کرده و آتش از و برداشته نشاند ms263 و اغذیه و اشربهآ
~~موافق داد تا بصحت مبدل
# ~~شد و گفت این نوبت این رنج مهلک دفع شد. اکردر اکل وشرب برقاعدهآ اول
~~باشی
# ~~مرض نکس کند و دوا یذیر نباشد. واثق سخن طبیب خوارداشت. مرض نکس کرد و
~~بدان
# ~~در گذشت، در آخرذی الحجهآ سنهآ اثنی وثلاثین ومأتین بسامره.
# بوقت وفات بفرمود تا بساط وجامهآ خواب از زیرش برداشتند و اورا بر خاک
# ~~خوابانیدند و گفت یامن لایزول ملکک ارحم علی من زال ملکه و نماند.
~~اینانج کفت در
# ~~وقت وفات واثق در پیش اورفتم. درتزع بود. بگوشهآ چشم بمن درنگریست؛
~~چنان بترسیدم
# ~~که [و اشگونه]2 برفتم و از صفه در افتادم و شمشیرم بشکست. و اثق همان
~~لحظه در گذشت.
# ~~چادری برویش در کشیدند. موشی بزیر چادر رفت و آن چشم که بخشم دراینانج
~~نگرسته
# ~~بود بخورد. حاضران متعجب بماندند که چشمی که اینانجیرا چنان بترسانید،
~~ساعتی
# ~~بر آن بگذرد وموشی چنین بخورد. فاعتبروا یا اولی الابصار.
### | المتوکل علی الله
# ایوالفضل حجعفر بن معتصم بن هارون الرشید بن مهدی بن منصور بن محمد بن
~~PageV01P321
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0355.png)

# ~~علی بن عبدالله بن عباس است از عباس و دهم خلیفه است.
# بعد ازوایق، وصیف ترک میخواست که خلافت بمحمدبن واثق دهد. قاضی
# ~~ابی داود سعی نمود تا بمتو کل دادند وهفت کس بروبیعت کردند که همه
~~پسران خلفا
# ~~بودند: محمدبن معتصم و موسی بن مأمون وعبدالله بن امین وابواحمدبن رشید
~~وعباس بن
# ~~هادی ومنصوربن مهدی ومحمدبن وانق خزاعی درهجو واثق ومتو کل گفت :
### | شعر
# الحمدلله لاصبر و لاجلد %~% ولا رقاد اذا اهل الهوی رقدوا
# خلیفة مات لم یحزن له احد %~% و آخر قاملم یفرح به احد
# قد مر هذا فمرالذنب یتبعه %~% و قام هذا فقام الشؤم والنکد
# متو کل با اهل شیعه تعصب داشتی. درسنهآ ثلاث وستین ومأتین کورحسین بن
# ~~علی المرتضی [کرم الله وجهه1 راسبط رسول الله خراب کرد، چنانکه زمین
~~راشخم کردند
# ~~ومردم را از زیارت کردن و ms264 مجاورشدن منع نمود و آب در صحرا افکند تا کور
~~بکلی باطل
# ~~گردد. چندانکه گوربود آب حیرت آورد و بآنجا نرسید ، بدین سبب آن را
~~مشهد
# ~~حائری خوانند .
# متو کل پسر خود منتصررا ولیعهد کرد و با او استخفاف کردی و مسخر کان
# ~~را برو گماشتی چنانکه روزی بمادرش دشنام دادند و[برادران2 کوچک اورا
# ~~برو تفضیل نهادی. روزی شخصی3 اورا منتصرخواند. متو کل گفت اورا منتصر
~~مخوان
# ~~منتظر خوان که منتظر مرک منست. بدین اسباب، منتصر کین اودردل کرفت.4
~~پادشاهان PageV01P322
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0356.png)

# ~~پیشین نام ولیعهد بر مردم آشکارا نمی کردند تا از قصد او ایمن باشند
~~وعادتشان چنان
# ~~بود که پادشاه بخط خودنام ولیمهد برجائی نوشتی و مهر کردی. [یس خطوط
~~ارکان
# ~~دولت بتراضی ولایت عهد اوبستدی و بازمهر کردی[1 ودرخزانه نهادی تا بعد
~~ازوفات
# ~~نیافت که جعفر برمکی از هارون الرشید وفتح خاقان از متو کل وهردو در
~~سرکار ایشان
# ~~رفتند . تا بدانی که شغل دنیا عاقبت و خیم دارد. محبت فتح خاقان دردل
~~متو کل بمرتبهای
# ~~بود که چون فتح خاقان بیمارشد، متو کل دل از همه کارها برداشت و چندان
~~[اندوه3
# ~~بردل گرفت که او نیزبدان علت گرفتارشد. بفرمود تا اورا [درمحفهآ دست 3
~~بخانه
# ~~فتح بن خاقان بردند. می کریست واین ابیات میخواند :
# ایکون لی صبر وانت علیل %~% دمعی علی جزعی علیک دلیل
# عجل السقام علی قبل ولم یکن %~% یا من احب له علی سبیل
# حتی اعتللت بما اعتللت وخاننی %~% صبر فخین به علیک جمیل
# خدای تعالی برهردوفضل کرد وصحت داد. متو کل بختیشوع طبیب را چندان
# ~~املاک داد که هرسال ده هزاردرم حاصل آن بود.
# از سخنان متوکل است : لذةالدنیا فی الدعة والسعة واز اشعار اوست در
# ~~مرثیهآ مادرش:
### | فعر
# تذکرت لما فرق الدهر بیننا %~% فعزیت نفسی بالنبی محمد PageV01P323
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0357.png)

# وقلت لها ان المنایا سبیلنا %~% فمن لم یمت فی یومه ماتفیغد
# بفرمان متو کل مردم ادیان دیگررا غیار بردوختند . پیش ازو رسم غیار
# ~~نبود. ms265 بعهد او زیدبن احمدالباقری العلوی خروج کرد. جمعی که با اوهم
~~عهدوسو کند
# ~~بودند از و بر گشتند و او در جنگ بردست لشکر متو کل کرفتارشد. متو کل
~~را پنج پسر
# ~~بود. منتصررا ولیعهد کرده بود و بعداز و معتز را وپس از و مؤید را
~~ومعتمد وموفق را در
# ~~آن حال در مرتبه ای نیاورد. خدای تعالی چنان خواست که منتصر و معتز
~~زیادت خلافتی
# ~~نکردند و مؤید بخلافت نرسید و معتمد که در حساب نبود بیست سال خلافت
~~کرد و آثار
# ~~پسندیده گذاشتو موفقرا خلافت در نسل بماند ؛ تا همگنان را معلوم گردد
~~که کارها
# ~~آنچنان باشد که خدا خواهد نه آنکه خلق اندیشد. یفعل الله مایشاء ویحکم
~~مایرید.
# متو کل بخواب دید که دابهای با اوسخن می گفت: از معبر تعبیر پرسید. بر
# ~~خاطر معبر گذشت که فاذا وقع القول علیهم اخرجنا لهم دابة من الارض
~~تکلمهم1 . اما
# ~~این تعبیر نکرد و گفت خیر باشد. و قاضی نصیبین بخواب دید که شخصی این
~~ابیات بر
# ~~او می خواند .
### | شعر
# یا نائم العین فی جثمان یقظان %~% اما لعبنک لاتبکی ببهتان
# اما رأیت صروف الدهر مافعلت %~% بالهاشمی وبالفتح بن خاقان
# درین شب متو کل وفتح بن خاقان را کشته بودند. متو کل چهارده سال ونه
# ~~ماه ونه روز خلافت کرد و در منتصف شوال سنهآ سبع و اربعین و مأتین،
~~بارشاد پسرش به
# ~~وجعفری سامره2 بردست غلامان کشته شدوهم آنجا مدفونست. عمرش چهل و
~~دوسال.

PageV01P324

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0358.png)

# ~~گویند در صفت شمشیری پیش متو کل مبالغه کردند . ببحرین فرستاد و آن را
~~ببهای
# ~~گران بخرید و بغلام خود باغرترک داد و کفت نه این بچیزی ارزد ونه تو.
~~اول زخم
# ~~باغر با آن شمشیر برو زد. فتح بن خاقان خودرا براو انداخت و گفت
~~لااریدالحیوة بعدک
# ~~با امیر المؤمنین . عثعث مسخره در آن مجلس بود. در میان حصیر بگریخت و
~~گفت
# ~~ارید الف حیات بعدک یا امیر المؤمنین .
# بعد ms266 ازین غلبه غلامان را بود و نصب وعزل خلافت دردست ایشان بود پیشوای
# ~~غلامان بوقا و وصیف بودند و ابناء ایشان و تازمان دیالمه که قرب نود
~~سال است و زمان
# ~~دوازده خلیفه، برین صورت بود
### | المنتصر بالله
# ابوجعفر محمد بن متو کل بن معتصم بن هارون بن مهدی بن منصور بن محمدبن
# ~~علی بن عبدالله بن عباس دهم است ازعباس ویازدهم خلیفه. بعد از پدرخلافت
~~بدو دادند1
# ~~در حق علویان انعامات و کرامات بی قیاس کردی. از سخنان اوست: ماذل ذوحق
~~وان اطبق
# ~~الناس علیه ولاعزذوباطل ولوطلع القمرمن بین عینیه. واز اشعاراوست :
# متی ترفع الایام من قدوضعته %~% فینقاد لی دهر علی جموح
# اعلل نفسی بالرخاء و اننی %~% لاغدو علی ما سیأتی واروح
# خون پدر برو شوم بود . شش ماه حکم کرد . کارش رواجی نداشت، همچون
# ~~پادشاهی شیرویه بن پرویز در منتصف ربیع الاخر سنهآ ثمان واربعین و
~~مأتین در گذشت .
# ~~مدت عمرش بیست وپنج سال .
### | المستعین بالله
# ابوالعباس احمد بن محمدبن متعصم بن هارون بن مهدی بن منصور بن
# ~~محمدین عبدالله بن عباس دهم است از عباس و دواز دهم خلیفه. بعد از عم
~~زاده خلافت بدو PageV01P325
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0359.png)

# ~~تعلق کرفت. در خراسان طاهربن عبدالله ذوالیمینین در گذشت. مستعین آن
~~ولایت باعراق
# ~~عجم بپسرش احمد داد. یعقوب لیث درسیستان خروج کرد و بر آن مستولی شد
~~ودر طبرستان
# ~~درسنهآ خمس ومأتین، الداعی الی الحق حسن بن زید بن احمد بن الباقر خروج
~~کرد. و دو
# ~~نبیرهآ جستان حاکم آنجا با او متفق شدند. وقوم دیلمان با ایشان ضم
~~گشتند و با کارداران
# ~~مستعین جنگ کردند و بطبرستان مستولی شدند و از ملک ری تاسفید رود در
~~تصرف آوردند.
# ~~درری نائبی نشاند، نامش محمدبن جعفر . طاهریان محمدبن میکائیل را
~~بفرستادند و
# ~~محمدبن جعفرعلوی را بکشتند و ری با تصرف گرفتند . دیگر باره الداعی الی
~~الحق
# ~~بیامد و بامحمد بن میکائیل ولشکر طاهریان جنگ کرد و اورا مقهور
~~[گردانید[ وملک
# ~~ری ms267 وطبرستان او را مسلم شد . تا درعهد معتز خلیفه ، موسیبن بوقا با او
~~جنگ کرد و
# ~~دستش از عراق کوتاه گردانید و او بطبرستان رفت و بعد از پادشاهی نوزده
~~سال در سنهٔ‌
# ~~سبعین ومأتین فرمان یافت. برادرش محمدبن زید قائم مقام اوشد و هجده سال
~~پادشاهی
# ~~کرد و بگر گان بردست محمدبن هارون بتقویت اسمعیل سامانی کشته شد .
# غلامان برمستعین خروج کردند و در اواخر محرم سنهآ اثنی وخمسین وماتین
# ~~اورا از خلافت خلع کردند . واو این ابیات میخواند .
### | شعر
# کل ملک مصیره لذهاب %~% غیر ملک المهیمن الوهاب
# کل و زر یزول و یفنی %~% ویجازی العباد یوم الحساب
# و بند گان خودرا تمامت در آن روز آزاد کرد. اورا گفتند جهت مقام موضعی
# ~~را اختیار کن . بصره اختیار کرد . کفتند هوای بصره گرم لست . گفت
~~برودتها اشد
# ~~من الحرارة بعد الخلافة . اورا بواسط بردند . کفت اللهم ان کنت خلعتنی
~~من خلافتک
# ~~فلاتخلعنی من رحمتک وجنتک و رأفتک . منصور خزاعی که حاکم واسط بود
~~محافظت و
# ~~رعایت اومی کرد . بعد از مدتی معتز اورا طلب کرد . چون بقاطول رسید ،
~~سعید حاجب PageV01P326
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0360.png)

# ~~اورا خبه کرد1 و گفت بمرد. شاعری درحق او کفت :
# # خلع الخلیفة2 احمد بن محمد %~% و سیقتل التالی له او یخلع
# # ایها بنی العباس ان سبیلکم %~% فی قتل اعبد کم سبیل مهیع3
# # و رقعتم دنیا کم فتمزقت %~% بکم الحیاة تمزقا لا یرقع
# مستعین سه سال و نه ماه ودو روز خلافت کرد و بیست و هفت سال عمر داشت .
# ~~درمدت خلافت ازسست رأیی شش وزیرنشاند . لاجرم دولت براو نپائید و کفته
~~اندهیچ دولت
# ~~باختلاف رأی نپاید وعروس سعادت ببیثباتی و بی وقاری روی بکس ننماید .
### | المعتز بالله
# ابو عبدالله ز بیر بن متو کل بن معتصم بن هارون الرشید بن مهدی بن منصور
# ~~بن محمد بن علی بن عبدالله بن عباس ، دهم است ازعباس وسیزدهم خلیفه .
~~بعدازعم زاده
# ~~خلافت یافت . درفضل و فضایل یگانه بود و اعلم ms268 علمای زمانه .[ اشعار خوب
~~دارد .
# ~~من هذه :
### | شعر
# # الله یعلم یاحبیبی اننی %~% مذغبت عنک مدله مکروب
# # یدنوالسرور اذا دنابک متزل %~% ویغیب صفوالعیش حین تغیب
### | وله
# # لقد عرفت علاج الطب من وجع %~% و ما عرفت علاج الحب والجزع
# # جزعت للحب والحمی صبرت لها %~% انی لاعجب من صبری ومن جزعی PageV01P327
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0361.png)

# من کان یشغله عن الفهوجع %~% فلیس یشغلنی عن حبکم وجعی
# و ما امل حبیبی لیتنی ابدا %~% مع الحبیب و یا لبت الحبیب معی
# وازمنثورات کلام اوست : من احب البقاء فلیعد للنوائب قلبا صبورا ، الادب
# ~~صورة العقل فحسن عقلک کیف شئت .
# درعهد او کار الداعی الی الله قوی شده بود وقزوین و ابهر و زنجان در تصرف
# ~~آورده وده هزار مرد بروجمع شده . موسی بن بوقا بفرمان خلیفه بجنگ اورفت
~~. چون
# ~~صف بیاراستند ، موسی بن بوقا بفرمود تادر پس پشت ایشان نفط برزمین
~~ریختند و آتش
# ~~در آن زدند . الداعی الی الحق منهزم شد. بر آن آتش می بایست گذشت . قوم
~~اورامی سوخت.
# ~~موسی آوازه درانداخت که آتش از زمین بر آمد و دریشان افتاد و این حال
~~درسنهآ ثلاث
# ~~و خمسین ومأتین بود . الداعی الی الحق را دست از عراق کوتاه شد .
~~بطبرستان و
# ~~مازندران بودی .
# درسنهآ خمس وخمسین ومأتین یعقوب بن لیث بر خراسان و کرمان مستولی
# ~~شد وفارس وقهستان نیز درتصرف آورد . خلیفه او را منشور فرستاد . معتز
~~برادر خود
# ~~مؤیدرا نظر برآنکه خلافت برونماند ، در زیر برف کرد تا بسرما بمرد و در
~~[لحاف1
# ~~سمور بمردم نمود و گفت بمرگ طبیعی مرده است . لاجرم اونیز از خلافت
~~برنخورد .
# ~~تر کان جامگی خواستند . در خزانه مال نبود و در افواه مشهور شد که
~~اموال وزیر
# ~~احمدبن اسرائیل[2 وعیسی صاحب دیوان وحسن مخلد دبیر برده است . صالح بن
# ~~وصیف ترک که پیشوای غلامان بود ، از ایشان مال طلبید بحضورمعتز. ماجری
~~در از شد.
# ~~ترکان شمشیرها بکشیدند و آن هرسهرا پیاپی ازپیش خلیفه بیرون کشیدند
~~وبزخم
# ~~شکنجه اموال بستدند . معتز ms269 خواست کهوزیررا دست باز کیرند و بدودهند .
~~ملتفت
# ~~نشدند واندیشه کردند که اگرمعتزرابمانند، ازیشان یکیزنده نماند .
~~بردراوآمدند PageV01P328
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0362.png)

# ~~و اورا طلبیدند . اوتعلل می کرد ببهانهآ دارو خوردن . غلامان در رفتند
~~و اورا بیرون
# ~~کشیدند و در آفتاب بداشتند و الزام کردند تاخودرا خلع کرد و بمطالبات
~~زجر نمودند
# ~~تا هرچه داشت بدادودر حمامی گرم بردند و آب ویخ زهر آلود دادند؛ بدان
~~در گذشت و
# ~~بروایتی در حبس از کرسنگی بمرد . سخن آن شاعر در حق او راستشد که اورا
~~نیزچون
# ~~مستعین خلع کردند و بکشتند.
### | شعر
# # بدی مکن که درین کشتزار روزجزا %~% بداس دهرهمان بدروی که می کاری
# سه سال وشش ماه وبیست و یکروز خلافت کرده بود . بیست و سهسال عمر
# ~~داشت واین حال درسابع عشر رجب سنهآخمس وخمسین ومأتین بود .
### | المهتدی بالله
# ابو اسحق محمد بن واثق بن معتصم بن هارون الرشید بن مهدی بن منصور بن
# ~~محمدبن علی بن عبدالله بن عباس دهم است از عباس و چهاردهم خلیفه . اورا
~~از بغدادجهت
# ~~خلافت بسامره بردند و درهمان سرای که معتزبود ، فرود آوردند . او بر
~~معتز سلام کرد
# ~~وبزانوی خدمت پیش او بنشست و همان زمان معتزرا خلع کردند و بخلافت بر
~~اوبیعت
# ~~کردند . او در مسند خلافت بنشست ومعتز بزانوی خدمت در پیش او بنشست
~~واین صورت
# ~~از جمله عجایب1 است وخردمندانرا موجب اعتبار .
# مهتدیرا اشعار نیکوست ومن هذه :
# # ایها البایع مایبقی بمایفنی ترفق %~% انما الدنیا عناء و شقاء تتدفق
# # انت رهن للمعاصی بقلیل الذنب توثق %~% فافعل الخیرفعلک بفعال الخیرتطلق
# مهتدی چون پدرش واثق معتزلی بود . اما انواع ملاهی درعهداو بظاهر درکار
# ~~نبود و ورع قوت گرفت . او را بعمربن عبدالعزیر تشبیه کردند . او گفتی
~~اگر خدای
# ~~تعالی زهدو ورع وعدل وراستی دردل من شیرین نکرده بودی ، چندان در حضرت
~~عزت PageV01P329
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0363.png)

# ~~تضرع کردمی1 که شیرین گردانیدی . جهت آنکه در بنی امیه که دورترین
~~عصبهآ
# ~~رسول الله اند ، عمر عبدالعزیز برخاست ، نشایستی که در ms270 بنی عباس که
~~نزدیکترین عصبهآ
# ~~رسولاند، چون [اوئی]2 نبودی.
# مهتدی بنفس خود بدیوان مظالم نشستی وبحوائج مردم فرا رسیدی وقصهها
# ~~را بخود توقیع کردی و بدست خود ، بدیشان دادی تا حرجی نیفتد . شاعری
~~درحق
# ~~وگفت :
### | شعر
# بنیت لنا بیت المظالم لامة %~% بنی فمحاالانصاف من فعلک الظلما
# وماکانت الاملاک من قبل مثله %~% ولا اثروا خیرا ولا حسنوا ختما
# وقدکان یلقی صاحب الحق خیبة %~% لدیهم و یأسا بعدما کلفالغرما
# فسهلت ماقد کان یصعب عندهم %~% فاوسعت حمدا مثل ما اوسعوا ذما
# بعهد او ، در بصره ، زنگیان بر خواجگان خروج کردند و تمامت را بکشتند.
# ~~درسنهآ خمس وخمسین و مأتین ، علوی برقعی لقب ، نامش علی بن محمد بن
~~احمد بن
# ~~الباقر2 را برخود امیر کردند و چهارده سال و چندماه در تصرف او بود .
~~بروایتی کویند
# ~~برقعی روستائی بچه بود . مادرش زن علویی شد و او خودرا علوی خواند6 .
~~مهتدی
# ~~بفرمود تاهیچ ترساویهود را مناصب دیوانی ندهند تا مسلمانان ، بسبب آن
~~مناصب ،
# ~~زیردست ایشان [نباید بود5 . چون مهتدی غدر غلامان معلوم [داشت6 ، خواست
# ~~که ایشانرا مکافات کند . غلامان آگاه شدند . اما از بیم زهد و ورع او،
~~برو خروج
# ~~نمییارستند کرد. پسران متو کل ایشانرا دلدادند و گفتند بزهدو ورع اوغره
~~مباشید
# ~~که رهبانان نیز طاعت می کنند و کافرند . بدین دلیری ، غلامان براوخروج
~~کردند.

PageV01P330

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0364.png)

# ~~و او از عوام یاری طلبید و گفت : الا تقاتلون قومآنکنوا ایمانهم و هموا
~~باخراج
# ~~الرسول وهم بدؤ کم اول مرة1 . هیچکس مدد او نکرد . او بخود مبارزت
# ~~نمود وتنی چندرا بینداخت . عاقبت اسبش خطا کرد واسیرشد . اورا الزام
~~نمودند تا
# ~~خود را خلع کند . اجابت نمی کرد. ناگاه آواز غلبهای شنید . پرسید که
~~چیست ؟
# ~~گفتند برمعتمد بیعت کردند . واین حال در [ثامن عشر2 رجب سنهآ ست و خمس
~~و
# ~~ماتین بود . یازده ماه ودو روز خلافت کرد . اورامحبوس کردند و انثیین
~~او بفشردند تا
# ~~بمرد3 . چون تر کان چنین خلیفه کش شدند ، خلفارا دیگر بریشان اعتماد ms271
~~نماند .
# ~~ازپادشاهان جهان یعقوب لیث معاصراو بود . عمرمهتدی سی ونهسال ، کورش
~~بسامره .
# المعتمد علیی الله
# ابوالعباس احمد بن متو کل بن معتصم بن هارون الرشید بن مهدی بن منصور
# ~~بن محمدبن علی بن عبدالله بن عباس . دهم است ازعباس وپانزدهم خلیفه .
~~بعدازعم زاده
# ~~بخلافت نشست . درنظر مردم هیبت وشکوهی داشت . بعهد او خلافترا طراوتی
~~ییدا
# ~~شد و تغلب غلامان کمتر گشت و اوهمچون عباس بلند آواز بود . بعهد او
~~یعقوب لیث
# ~~دعوت بواطنه بپذیرفت وبا داعی الی الحق حسین بن4 زیدبن احمد الباقرحرب
~~کرد و
# ~~طبرستان از دست او بیرون آورد و عزیمت حرب خلیفه کرد. خلیفه برادرخود
~~الموفق بالله
# ~~ابواحمد طلحة بن متو کل را بحرب اوفرستاد ونامه بامرای خراسان فرستاد
~~که یعقوب
# ~~دعوت بواطنه پذیرفته است و می خواهد که در دین اسلام شکست آورد. هر که
~~دین دار
# ~~است، ازمتابعت اومخالفت کند. اکثر لشکرخراسان، بدین سخن، از یعقوب لیث
~~بر
# ~~کشتند. بعد از محاربه، یعقوب لیث ازپیش موفق بگریخت و بخوزستان رفت.
~~آنجا PageV01P331
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0365.png)

# ~~خدای تعالی ومعجزرسول (ع) وعجزو گمراهی خود مشاهده کردی. توبه کن و[
~~بادر
# ~~خدای تعالی باز گرد که ما از سر آن جریمه در گذشتیم؛ بخراسان
~~باسرپادشاهی خود
# ~~رو. یعقوب پاسخ فرستاد که من رویگر بچه ام؛ بقوت دولت وزور باز و
~~کارخود بدین درجه
# ~~رسانیده ام. تا خلیفه را از دست نگیرم از پای ننشنم. اگر میسر گشت
~~فهوالمراد واگر نه
# ~~نان کشکین2 و رویگری برقرارست وبا لشکرروان شد. اما اجل اورا مهلت نداد
~~و در
# ~~آن راء، برنج قولنج بمرد .
# خلیفه، الموفق بالله را درسنهآ سبعین و مأتین بجنگ علوی برقعی و زنگیان
# ~~بصره فرستاد. موفق برقعی را بکشت3 وسرش را بدار الخلافه فرستاد. سید
~~رضی الدین
# ~~موسی علوی سر برقعی بستد ودر گور کرد و این دلیل است برصحت علویت برقعی
~~و الا او
# ~~این کرامت نکردی .
# فتنهآ برقعی علوی غلوی عظیم داشت. مقتولان او زیادت ازصد هزار بودند ms272 ،
# ~~بخلاف آنچه در حروب اتفاق افتاد4 . الموفق بالله تاسنهآ تمان وسبعین
~~ومأتین حاکم
# ~~بصره و حجاز بود و درعراق عجم حسن بن علی بن حسن بن عمر بن علی بن
~~الحسن اله جتبی
# ~~سبط رسول (ص) خروج کرد و خودرا الناصر بالله لقب کرد. اورا اطروش
~~خوانند و بکری
# ~~معروف بود. بدیلمان رفت وخلق را دعوت کرد. کار او آنجا بلند شد. معتمد،
~~در اول ،
# ~~پسرخود جعفررا ولیعهد کرده بود و المفوض بالله لقب داده و بعداز و
~~برادرخود موفق را
# ~~و ایشان هردو در حال حیات او در گذشتند. معتمد برادرزادهآ خود، احمد بن
~~موفق را ولی عهد
# ~~کرد و معتضد بالله لقب کرد و بعد از و با برادر اومفوض [رجوع کرد]5
~~PageV01P332
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0366.png)

# ~~از پادشاهان جهان یعقوب لیث و برادرش عمرولیث معاصر او بودند. معتمددر
# ~~او اسط رجب سنهآ تسع و سبعین و مأتین سربریان بافراط بخورد و بدان در
~~کذشت.1 بیست
# ~~وسه سال خلافت کرد وپنجاه ویک سال عمرداشت .
# ~~ازسخنان اوست: من عرف بالحلم کثرت الجرأة علیه . من قعد به نسبه نهض
# ~~به حسبه. لایستکمل شرف الانتساب الابشرف الاکتساب .
# ~~ازمنظومات اوست :
# # شبهت حمرة وجهه فی نوبه %~% بشقایق النعمان فی النمام
# ~~وهم ازمنظومات اوست :
### | هر
# # طال والله عذابی واهتمامی واکتسابی %~% بغزال من بنی الاصفر لایعنیه
~~مابی
# انامغری بهواء و هومغری باجتنابی
### | المعتضد بالله
# ~~ابوالعباس احمد بن موفق بن متوکل بن معتصم بن هارون الرشید بن
# ~~مهدی بن منصور بن محمد بن علی بن عبدالله بن عباس یازدهم است از عباس و
~~شانزدهم
# ~~خلیفه . بعدازعم بخلافت نشست . کامل عقل وعالم وعالی همت وصاحب تجربه
~~بود و از PageV01P333
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0367.png)

# ~~غایت کاردانی اورا سفاح دوم خواندند. دردار الشاطئیه1 بغداد مقام ساخت
~~و بعد آز و خلفاء
# ~~وقت متابعت او کردند. برادرخود، مفوض را که بعداز و ولی عهدبود، از دست
~~بر گرفت.
# ~~سخنان و اشعار بی نظیردارد ومن کلامه : الطیر بالطیر یصطاد والمال
~~بالمال
# ~~یکتسب والرجال بالرجال تستمال. خزائن ms273 الملوک قلوب الرعیة فما اودعوه
~~بها وجدوه
# ~~فیهامواریثهم مامد حوا به. ومن اشعاره:
# # ایا حبیبا لم یکن %~% یعدله عندی حبیب
# # انت عن عینی بعید %~% ومن القلب قریب
# # لیسلی بعدک فی شی %~% 6 من اللهو نصیب
# # لکمنقلبیعلی قلبی %~% وان غبت رقیب
# # وحیاتی منک مذغبت %~% حیاة لا تطیب
# # لوترانی کیف لی %~% بعدک عول و نحیب
# # و فؤادی حشوه من %~% حرق الحزن لهیب
# # ما اری نفسی وان %~% طیبتها عنک تطیب
# # الی دموع لیس تعصی %~% و اصطبار ما تخیب2
# ~~ابن رومی شاعر درحق معتضد گوید :
### | شعر
# # هنیئا بنی العباس ان امامکم %~% امام الهدی و الناس والجود احمد
# # کما بابی العباس اسس ملککم %~% کذا با بی العباس ایضا یجدد PageV01P334
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0368.png)

# امام یظل الأمس یعمل نحوه %~% تلهف ملهوف ویشتاقه الغد
# و از سناسات معتضد که شکوه او دردلها اثر کردی یکی آنکه از منظرهآ باغی
# ~~فریادی شنید. تفحص نمود. گفتند لشکری خوشهآ انگور بجور [برده2 است. او
~~را
# ~~بیاوردند. پرسیدند که از خیل کیستی ؟ گفت فلان امیر. آن امیررا با آن
~~لشکری بکشت
# ~~و بردر آن باغ بیفکند. ازین معنی هیبتی عظیم دردل مردم [بادید آمد3
~~جمعی ازین
# ~~حرکت برخلیفه منکرشدند که کناه لشکری کرد، امیرش را چرا باید کشت.
~~معتضد
# ~~در یافت. گفت اول آنکه اگر آن امیر، لشکری را در امثال این بیراهی
~~بازخواست کرده
# ~~بودی، ازو این جریمه صادرنشدی. چون نکرده با او درین جرم شریک باشد.
~~دوم آنکه
# ~~این امیر درزمان عمم معتمد شخصیرا بناحق بکشت وعمم در قصاص قاتل تغافل
~~نمود.
# ~~من نذر کرده بودم که اگرخلافت بمن برسد، اورا بکشم. حق تعالی نذرمرا
~~بوفا رسانید
# ~~وبدین بهانه اورا بدست من بازداد و شکوهی از این دردل مردم نشاند.
# معتضد، پیش ازخلافت، بخوابدید که، بر کناردجله، مردی پیرنورانی دست
# ~~در دجله کردی و کفی از آب برداشتی، دردجله آب نماندی، باز آب بریختی ،
~~دجله بر
# ~~قرار روان شدی. معتضد از احوال اوپرسیدی. گفتند علی مرتضی است، کرم
~~الله وجهه .
# ~~معتضد ms274 براوسلام کردی. علی مرتضی اورا اکرام فرمودی و گفتی چون خلافت
~~بتورسد،
# ~~فرزندان مرا نیکودار و مگذار که زحمتی بدیشان رسد. معتضد، بدین سبب ،
~~رعایت
# ~~علویان بغایت کردی واموال بسیار بخشیدی .
# درزمان او کار بنی صفار قوت گرفت وبراکثر ممالک ایران مستولی شدند .
# ~~باشارت خلیفه، اسماعیل سامانی ایشان را براند اخت و خلیفه ممالک ایشان
~~را بر اسماعیل
# ~~مسلم داشت .
# پیش ازعهد معتضد، نوروز غرهآ فروردین فارسیان بود و در آن زمان دخلها
# ~~نرسیده بود و مردم از ادای خراج منزعج میشدند و نیز آنکه عوام شهر باک
~~نکردندی
# ~~واز مردم متمیز توقعات داشتندی و زحمت دادندی . معتضد رسم تغلب عوام
~~برداشت و PageV01P335
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0369.png)

# ~~ایشان را منع کرد تا دیگر بر آن حرکت اقدام ننمایند و نوروز با اوج
~~آفتاب1 برد که
# ~~نیمهآ حزیران باشد و دخلها بعضی رسیده و بعضی از آفت ایمن شده و ادای
~~خراج درین
# ~~موسم برمردم آسان باشد .
# معتضد مدت نه سال ونهماه درخلافت بماند. در اواخر ربیع الاول سنهآ تسع و
# ~~ثمانین ومأتین ، ازافراط مباشرت نماند . چهلو هفت سال عمر داشت . کورش
~~بحریم
# ~~بغداد است .
### | المکتفی بالله
# بو محمدعلی2 بن معتضدبن موفق بن متو کل بن معتصم بن هارون الرشید
# ~~بن مهدی بن منصور بن محمد بن علی بن عبدالله بن عباس دواز دهم است از
~~عباس و هفدهم
# ~~خلیفه . بعدازیدر بخلافت رسید . عالم ولطیفطبع بود . ازاشعار اوست :
### | شعر
# من لی بان اعلم ما القی %~% فتعرف منی الصبابة والعشقا
# ما زال لی عبدا و حبی له %~% صیرنی عبدا له رقا3
# درعهد او درسنهآ اربع و تسعین و مأتین ، ز کرویة بن مهرویهآ قرمطی خروج
# ~~کرد4 ومذهب زنادقه آشکارا گردانید و بر کوفه ودیار بکر و بعضی از شام
~~مستولی شد PageV01P336
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0370.png)

# ~~و بحجاز رفت و در روز عرفه، در حرم حاجیان را کشت و خواسته ببرد و راه
~~کعبهآ
# ~~محترم]1 بسته گردانید ، چنانکه کس دیگر بحج نرود . مکتفی لشکر فرستاد و
# ~~در ms275 ترتیب ایشان مالها بذل کرد و ایشان را بکرات محاربات عظیم رفت تا
~~سرانجام اورا
# ~~بدوزخ رسانیدند . قوافل حجاج ، ازاطراف ، از بیم نیارستند آمد . مکتفی
~~سر او در
# ~~ولایات بگردانید تاخبرقتل او شایع شد وحجاج بدان دل گرمی عزیمت بیت
~~الحرام
# ~~کردند و کارحج از سرباز رونق گرفت .
# محمدین هارون، درطبرستان ، بعداز آنکه محمد برادر الداعی الی الحقرا
# ~~برانداخت و در آن ملک بتقویت سامانیان مستولی شده بود ، بر خلیفه خروج
~~کرد مکتفی
# ~~لشکرفرستاد واورا مقهور گردانید .
# مکتفی شش سال وهفت ماه و بیست روز خلافت کرد . در ثالث عشر ذی الحجه
# ~~سنهآ خمس و تسعین ومأتین در گذشت. سیو چهار سالعمر داشت . ازپادشاهان
~~اسماعیل
# ~~واحمد سامانی معاصراو بودند واوبحریم بغداد مدفون است .
# وزیر مکتفی قاسم بن عبدالله بود و بعد از و [عباس بن حسین2 و از عجایب
# ~~حالات آنکه قاسم بن عبدالله خسته بود . عباس بن حسین بعیادت اورفت .
~~پسران قاسم بن
# ~~عبدالله استقبال او کردند . او دست ایشان بوسهداد وعذر خواست . همان
~~زمان که او
# ~~بیرون رفت ، قاسم بن عبدالله نماند و خلیفه وزارت بعباس بن حسین داد و
~~او بعزای قاسم بن
# ~~عبدالله رفت وپسران قاسم که بامداد، عباس دست ایشان بوسه داده بود ،
~~بشب نرسیده،
# ~~دست عباس بوسه دادند . بیک نفس در کار و شغل دیوانی چندین تفاوت ظاهر
~~شد .

PageV01P337

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0371.png)

# ~~خردمند آن است که دل در شغل دنیا نبندد و در کسب عمل صالح و اجر آخرت[
~~باشد
# ~~حق سبحانه و تعالی این توفیق همه را کرامت کناد .
### | المقتدر بالله
# ابوالفضل جعفربن معتضدبن موفق بن متو کل بن معتصم بن هارون بن
# ~~مهدی بن منصوربن محمدبن علی بن عبدالله بن عباس دوازدهم است از عباس و
~~هجدهم
# ~~خلیفه . در سیزده سالگی، بوصیت برادر ، خلافت بدو تعلق کرفت و هم در آن
~~سال
# ~~راضی بزاد . چون یازده سال از ملکش گذشت ، درسنهآ ست وثلاث مائه
~~ابوالهیجاین
# ~~حمدان]2 و نازوک وجمعی از امراء بر خلع ms276 مقتدر ونصب خلافت بنام عبدالله
~~بن معتز3
# ~~متفق شدند وکارشان قوت گرفت . جماعت رجاله وخارمان سرای مقتدر مخالفت
~~ایشان
# ~~کردند. بجنگ انجامید . امراء منهزم شدند وعبدالله بن معتز اسیرشد .
~~مقتدر بفرمود
# ~~تاسرش درانبان آهک نهادند تا بمرد . کار مقتدر قوت کرفت. بعدازمدتی ،
~~باز ابوالهیجا
# ~~و نازوک آغاز مخالفت کردند. مقتدر دریافت . مردم با سلاحرا درخانهپنهان
~~کرد تاچون
# ~~ابوالهیجا درپیش مقتدر آمد ، اورا بزخم تیغ فرو کرفتند تاهلاکشد. نازوک
~~بدر سرای
# ~~مقتدر رفت و اورا بکرفت و الزام نمود تاخودرا خلع کرد و بجست. رجاله و
~~خادمان باتفاق
# ~~هارون بن غریب که پسر خال مقتدر بود، بمدد مقتدر غلو کردند . مقتدر
~~پیدا شد و
# ~~بدیشان قوت گرفت و بازمردم بتجدید براو بیعت کردند . مقتدر تا یک سال
~~با نازوک
# ~~خطابی نکرد. پس میان نازوک وهارون بن غریب که پسر خال مقتدر بود، [بباب
~~الطاق PageV01P338
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0372.png)

# ~~برسر دو غلام جنگ شد و نازوک کشته شد . قضیبش بریدند و در دبر غلامی که
~~منظور نظر
# ~~او بود نهادند . چون این خبر بامیرالامرا مونس الاستاذرسید ، رنجش کرد
~~که چرا
# ~~بی مشورت من بچنین حر کتی اقدام نمایند . بدینسبب پسر نازوک را مدد کرد
~~تا
# ~~با بدر خرشنی ویمن اعور بجنگ مقتدر رفت ومقتدررا منهزم گردانید و شکستی
~~تمام
# ~~بکارخلافت راه یافت .
# دراثنای این ، اسماعیلیان ، درولایت مغرب ، بربنو اغلب که از قبل خلفای
# ~~بنیعباس بودند ، خروج کردند و آن ولایات در تصرف آوردند و درعراق عجم ،
~~درسنهآ
# ~~خمس عشر وثلاثمائه ، دیلمان خروج کردند و براین ملک مستولی شدند. خلیفه
~~پسرخال
# ~~خود، هارون بن غریبرا بجنگ دیلمان فرستاد . او بر دست دیلمان اسیرشد .
~~خلیفه
# ~~این ولایات بردیلمان مسلم داشت، تااوخلاص شد .
# درسنهآ سبع عشر وثلاثمائه ، قرمطیان بحرین و لحسا ، مقدمشان ابو سعید
# ~~جنابی، در مکه قتل عام کردند و چاه زمزم از [کشته1 پر گشت و پیرامون
~~حرم PageV01P339
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0373.png)

# ~~سه هزار کشته افتاده بود. حجر الاسود را ببردند و برسر مبرز انداختند .
~~ابوسعید جنابی ms277
# ~~ازمکه بجنگ مقتدر آمد بحدود بغداد و با پانصد سوار بنهرملک نزول کرد .
~~مقتدر
# ~~خلیفه ابی ساج را درمقابل اوفرستاد، باسی هزار مرد. ابی ساج دشمن را
~~خوار داشت و
# ~~پیش ازجنگ بمقتدر نوشت که ابوسعیدرا گرفته بحضرت خلافت فرستم. مقتدر
# ~~جواب فرستاد که جسر قطع کن تاابوسعید از آب نتواند کذشت . ابی ساج
~~نپذیرفت و
# ~~با ابوسعیدنوشت که میان ما حق صحبت قدیم مؤکد است . ترا طاقت مقاومت من
~~نیست.
# ~~یا بمطاوعت در آی یاسر خود کیر تا بسلامت مانی . ابوسعید از فرستاده
~~پرسید که با
# ~~ابی ساج چند مرد بودند ؟ گفت سی هزار. کفت و الله سه مرد نیزنیستند. یس
~~از لشکریان
# ~~خود یکی را گفت تاسرخود ببرید و دیگری را گفت تاخودرا از بلندی بزیر
~~افکند و
# ~~سیوم را گفت تاخودرا در آب غرقه کرد و کفت هر کرا چنین لشکریان باشد ،
~~از کثرت
# ~~دشمن نترسد . ترا از من امان است . لیکن ابی ساج را باسگان بسته درز
~~نجیر بتونمایم
# ~~ودرشب برابی ساج شبیخون برد و جمعی را بکشت و جمعیرا منهزم گردانید و
~~ابی ساج
# ~~را اسیر گرفت و باسگان بزنجیربست و بدین جنگ اعمار فراتی در تصرف او
~~آمد. مقتدر
# ~~جسر ازفرات برداشت تا اوعبور نتواند کرد .
# مقتدر بیست وچهارسال ویازده ماه خلافت کرد . درسابع عشرین شوال سنهآ
# ~~عشرین وثلاثمایه کشته شد . عمرش سی وهشت سال بود .
# سبب قتلش آنکه برادر خود ، قاهررا محبوس کرده بود و میخواست تا اورا
# ~~ازدست بر کیرد . مردی بربری چابک سوار خدمتقاهر کردی و باامیر الامرا
~~مونس-
# ~~الاستاذ مواضعه داشت . روزی درمیدان [شماسیه]1 ، مقتدر مردم را
~~سلاحشوری می
# ~~فرمود و این بربری در آمد . سلاح شوریی بغایت نیکو می کرد . مقتدر
~~میخواست
# ~~که بهتر تماشا کند. جانداران را از مقابل حود دور کرد تانظرش برمیدان
~~مشرف باشد.
# ~~بربری فرصت غنیمت دانست. درتاخت و حربه چنان برسینهاش زد که از پشتش
~~بیرون
# ~~رفت واسب بجهانید و آهنک زندان کرد تاقاهررا خلاص ms278 دهد . چون بسوق
~~الثلاثا PageV01P340
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0374.png)

# ~~رسد ، خرواری خار پیش آمد . اسبش برمید . قلابی از د کان قصابی برحلق
~~بربری
# ~~افتاد . اسیش اززیر بجست وبربری آونکشد ، چون کسان مقتدر برسیدند ،
~~اورا در
# ~~آن حال بدیدند، خار درزیرش بسوختند1 . در عهد مقتدر وزارت درمزاد2 بودی
~~. تا
# ~~چهارده وزیر بنشاند: از جمله یکی ابوعلی محمدبن علی بن الحسین3 بن
~~مقله، واضع
# ~~خط بود. لاجرم فتنهها بالا گرفت و ولایت خراب شد. مقتدر به شماسیه
~~مدفون شد .
# ~~ازپادشاهان احمدسامانی وپسرش معاصراو بودند .
### | القاهر بالله
# ابومنصور محمدبن معتضدبن موفق بن متو کل ین معتصم بن هارون الرشید
# ~~بن مهدی بن منصور بن محمدبن علی بن عبدالله بن عباس دوازدهم است ازعباس
~~ونوزدهم
# ~~خلیفه. بسعی مونس الاستاذ بخلافت رسید و بحقیقت مونس درین قصد ، قاصد
~~جان خود بود.
# ~~چه قاهر طبیعت غلامان خلیفه کش [می دانست4 . برایشان جای اعتماد نبود .
~~باجمعی
# ~~مواضعه کرد و ایشانرا باسلاح درخانه پنهان کرد . چون مونس الاستاد و
~~نامق وپسرش
# ~~ویمن الاعور درپیش اورفتند ، آن جماعت از کمین بیرون آمدند و ایشان را
~~بتیغ فرو
# ~~گرفتند ودر بک لحظه همه را بکشتند . سرمونس الاستاذ عظیم بزرک بود ،
~~مغزش بیرون
# ~~کردند، شش رطل بغدادی بود. سرهای این امرا از خانه بیرون افکندند .
~~لشکر بجوشید.
# ~~حچاب بیرون آمدند و کفتند خلیفه می فرماید: این جماعت بند گان ما
~~بودند. زیاده
# ~~از حدخود بیرون پای نهادند و رزق شمانیز نمیدادند. ایشانرا بگناهشان
~~بجزا رسانیدیم PageV01P341
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0375.png)

# ~~شمادل خوش باشید و رزق خود بستانید. فتنه فرونشست. غلامان ساجی برقاهر
~~متوهم
# ~~شدند . خواستند که اورا خلع کنند وخلافت بابواحمد مکتفی دهند . قاهر
~~دریافت.
# ~~ابو احمد1 مکتفی را در سرای حرم بچهارمیخ بردیوار [دوخت]2 وابویحییرا
~~که از
# ~~عمال بزرگ بود ودر سردعوت ابواحمد مکتفی داشت و ساعی در آن کار بود،
~~آواز داد
# ~~و گفت ترا هم امروز دویست هزار دینار تسلیم می باید کردن . گفت ای امیر
~~الم ؤمنین
# ~~بنده را این قدرت نباشد . خلیفه ms279 گفت ابو احمد مکتفی درخانهآ اندرون است
~~و برتو
# ~~وروشن[3 می کند که ترا این قدرت هست. در رو تا بمشافهه بگوید. ابویحیی
~~در رفت
# ~~و اورا بدان حال دید. بیرون آمد گفت بلی خداوند! بنده را این مال دادنی
~~است و همان
# ~~روز تسلیم کرد.
# قاهر نیکوسیرت وپسندیده طریقت بود و در عهد او انواع ملاهی از ظاهر
# ~~مرتفع بود. یکسال وپنج ماه وهفت روز خلافت کرد ، دراواسط جمادی الاول
~~سنهآ اثنی
# ~~وعشرین وثلاثمائه سیمای4 ترک وجمعی لشکریان ، اورا خلع کردند ومیل
~~کشیدند .
# ~~شانزده سال ونیم دیکربزیست . عمرش پنجاه ویک سال بود . از پادشاهان نصر
~~بن احمد
# ~~سامانی وعمادالدولهآ دیلم معاصر او بودندو دیلمان هنوز بر بغدادمستولی
~~نشده بودند.
# ازسخنان اوست : من صنع خیرآ اوشرا بدأ بنفسه.
### | لراضی بالله
# ابوالعباس محمد بن مقتدربن معتضد بن موفق بن متو کل بن معتصم بن
# ~~هارون بن مهدی بن منصور بن محمد بن علی بن عبدالله بن عباس ، سیز دهم
~~است ازعباس و
# ~~بیستم خلیفه . پس ازعم، خلافت بدو رسید واو اشعارنیکو دارد ، درمرثیهآ
~~یدر کوید : PageV01P342
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0376.png)

# # و لو ان حیاکان قبرا لمیت %~% لصیرت احشائی لاعظمه قبرا
# # ولوان عمری کان طوعا مشیئتی %~% و ساعدنی المقدور قاسمته العمرا
# # بنفسی تری ضاجعت فی تربة البلی %~% لقدضم منک الغیث واللیث والبدرا1
### | یض
# # کل صفو الی کدر %~% کل امن الی حذر
# # ومصیر الشباب للمو %~% ت فیه او الکبر
# # در در المشیب من %~% واعظ ینذر البشر
# # ایها الآمل الذی %~% تاه فی لجة الغرر
# # این من کان قبلنا؟ %~% درس العین و الاثر
# # سیرد المعاد من %~% عمره کله خطر
# # رب انی ادخرت %~% عفوک2 ارجوک مدخر
# # اننی مؤمن بما %~% بین الوحی فی السور
# # ربفاغفرلی الخطیئهآ %~% یا خیر من غفر
# ~~وچون مرداویج را غلامانش توزون و بغرا و بجکم ماکانی بکشتند، بگریختند
~~وعزیمت
# ~~بغداد کردند. خلیفه ترسید که ازوجود ایشان در بغدادفتنها خیزد. غلامان
~~ساجی را
# ~~بفرستاد تا ایشان را از آمدن در بغدادمنع کردند. توزون پیش4 رفت. بغرا5
~~بمیافارقین ms280
# ~~پیش پسرا بوالهیجا رفت و بجکم ماکانی پیش ابو بکربن رائق رفت.6 بعد
~~ازمدتی، چون
# ~~کارغلامان ساجی و سرائی سست شد، خلیفه پیش بجکم ماکانی فرستادتا بیامدو
~~امیر الامرای
# ~~بغداد شد. یس ازچند گاه مکتوبی بدست بجکم ماکانی افتاد ، از زبان خلیفه
~~ییش PageV01P343
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0377.png)

# ~~ابو بکرین رائق نوشته و اورا جهت امیر الامرائی طلبیده. بجکم ماکانی
~~برسر آن مکتوب
# ~~باخلیفه سخنان سخت گفت. خلیفه منکر شد و گفت مگر ابن مقلهآ وزیر کرده
~~باشد .
# ~~بجکم ماکانی را خود با ابن مقله حقد آنکه اورا [از بغدا1 د منم کرده]
~~بود، دردل بود.
# ~~اورا بگرفت و دست راستش ببرید و اوفریاد می کرد ومی گفت دستی که چنین
~~خطی
# ~~وضع کند وسه مصحف مجید بنویسد وسه خلیفه را وزارت کند، چون دست دزدان
# ~~چگونه شاید2 برید واین ابیات می گفت :
# بعت دیتی لهم بدنیای حتی %~% حرمونی دنیای من بعد دیتی
# لیس بعدالیمین لذة عیش %~% باحیاتی بانتیمینی فبینی
# بجکم ماکانی برملک خلیفه بکلی مستولی شد و راستی آنکه ملک بسیاست
# ~~داشت و بردزدان وخونیان وقطاع الطریق ابقانکردی و با قرمطیان قرارداد
~~که هرسال
# ~~پنجاه هزاردینار بدیشان دهدتاراه حج نبندند و کسی را زحمت نرسانند و
~~تاچندسال از
# ~~خزانه میداد4 . پس برحجاج موزع می کردند.
# راضی شش سال و دو روز خلافت کرد و در سابع عشرین ربیع الاولسنهآ تسع و
# ~~وعشرین وثلاثمائه در گذشت.
# مدت عمرش سی و دوسال. از پادشاهان نصر بن احمد سامانی وعمادالدولةآ دیلم
# ~~و برادرش معاصر او بودند.
# از سخنان اوست: من طلب عزا بباطل اورثه الله تعالی ذلابحق .
### | المتقی بالله
# ابواسحق ابراهیم بن مقتدربن معتضد بن موفق بن متو کل بن معتصم بن
# ~~هارون بن مهدی بن منصور بن محمد بن علی بن عبدالله بن عباس سیزدهم است
~~از عباس PageV01P344
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0378.png)

# ~~وبیست ویکم خلیفه. بعد از برادرش خلافت بدومی دادند. گفت بخلاف عم قبول
~~نمی-
# ~~کنم. جهت آنکه قاهر خودرا خلع نکرده بود. قاهررااین سخن، ازمتقی ms281 موافق
~~آمد.
# ~~براو دعا کرد و کفت برادرش راضی بر من ظلم کرد؛ اما بسبب نیکی تو، اورا
~~نیز بحل کردم
# ~~وخودرا خلع کردانیدم. خلافت برتومبارک باد .
# بجکم ماکانی امیرالامراء درعهداو، درواسط بشکاررفت . جمعی کردان
# ~~بناشناخت1 اورا بکشتند و از ومال فراوان بازماند: از جمله دو بار
~~هزارهزاردینار سرخ
# ~~وشش بارهز ار هزار درم سفید بود . متقی آن را به بیت المال فرستاد.
~~لشکر بجکم ماکانی ،
# ~~بعضی درو اسط به اولاد بریدی2 پیوستند و جمعی در موصله پیش حسن حمدانی2
~~رفتند
# ~~و این حسن حمدانی امیرالامرا شد. میان او و اولاد بریدی محاربات رفت .
~~ترکان
# ~~گاهی بمدد این بودند و گاهی مددآن . عاقبت حسن بن حمدانی کشته شد و
~~اولاد
# ~~بریدی منهزم کشتتد و امیر الامرائی به توزون رسید. متقی از موصل ببغداد
~~می آمد .
# ~~توزون او را استقبال کرد و شرایط خدمت بجای آورد و بخیمهآ جدا فرود
~~آورد . یس
# ~~بکرفتش ومیل کشیدواین حال درعشرین صفر سنهٔ‌ ثلاث وثلاثین و ثلاثمایه
~~بود . متقی
# ~~درین معنی گفت :
### | شعر
# العین للمرء سراج له %~% مونسه من وحشة الدنیا
# فمن له عمر بلاناظر %~% فقد بلی اعظم البلایا
# بعد از این بیست و چهار سال دیگر بزیست و درشعبان سنهآ سبع و خمسین
~~PageV01P345
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0379.png)

# ~~وثلاثمایه در گذشت. سهسال و یازده ماه وپانزده روز اخلافت کرده بود.
~~پنجاء و پنج سال
# ~~عمر داشت. در غربی بغداد مدفون است. از پادشاهان جهان نصربن احمد
~~سامانی و
# ~~عمادالدولهآ دیلم با برادران، معاصر اوبودند و در عهد او در بغداد قحطی
~~و و بائی عظیم
# ~~بود، چنانکه میت بتکفین و تجهیز نمی رسید . متقی راتب مطبخ که ازبیت
~~المال بود،
# ~~در وجه اکفان موتی نهاد و از محصول املاک خود [خرج2 می کرد.
# المتکفی بالله
# بوالقاسم عبدالله بن مکتفی بن معتضد بن مقتدربن موفق بن متو کل بن
# ~~معتصم بن هارون بن مهدی بن منصور بن محمدبن علی بن عبدالله بن عباس ،
~~سیزدهم است
# ~~از عباس وبیست ms282 ودوم خلیفه . بعد از عمزاده در مسند خلافت نشست ودرچهل
~~ویک
# ~~سالگی اورا امام الحق لقب نهادند . جهت آنکه در بنی عباس هیچ خلیفه بعد
~~ازو و ابو-
# ~~دوانیق، بعداز اربعین بخلافت نئشست. سخنان جزل دارد ومن کلامه :
# تقوی الله خیر عتاد والعدل فی الرعیة یعمرالبلاد . من اعتنی بترفیه جسمه
# ~~فقد تعرض لخمول اسمه. من شغل نفسه بتثریة المال فقد تعجل لنفسه الوبال
~~قبل المال.
# ~~ومن اشعاره :
### | شعر
# فکم عثرة لی باللسان عثرتها %~% تفرق من بعد اجتماع لهاشملی
# بصاب الفتی من عثرة بلسانها %~% و لیس یصاب المرء من عثرة الرجل
# درعهد او توزون امیر الامرا کورشد و بکوری بمرد. خدای تعالی داد متقی
# ~~ازوبستد . بعد ازتوزون دیالمه در بغداد امیر الامرا شدند و خلیفه
~~معزالدوله احمد بن
# ~~بویه را دعوت کرد ومیان او وابن حمدان محاربات رفت. چهارماه بدان حرب
~~مشغول
# ~~بودند. حوالی بغداد در آن جنگ خراب شد. عاقبت ابن حمدان منهزم شد.
~~معزالدوله
# ~~در عدل وداد کوشید و خرابیها آبادان کرد و درعمارت شهرها و بقعها
~~سعیهاء بلیغ نمود؛
# ~~بس بتصور آنکه، خلیفه روزبهان بن خورشیددیلم را امیر الامرا خواهد کرد
~~، خلیفه را
### | ب خرج خویشتن PageV01P346
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0380.png)

# ~~بگرفت و خلع کرد و میل کشید، در [اوایل جمادی الاخره]1 سنهآ اربع
~~وثلاثین و
# ~~ثلاثمایه. مدت خلافت اویک سال وچهارماه بود. بعد از آن چهارسال
~~دیگربزیست .
# ~~مدت عمرش چهل وشش سال. از پادشاهان جهان، نوح سامانی وعمادالدوله دیلم
~~و برادرش
# ~~معاصراوبودند .
### | المطیع لله
# ابوالقاسم فضل بن مقتدربن معتضدبن موفق بن متو کل بن معتصم بن هارون
# ~~ابن مهدی بن منصور بن محمدبن علی بن عبدالله بن عباس سیز دهم است
~~ازعباس و بیست و
# ~~سیوم خلیفه. بعد ازعم زاده ، بسعی معزالدوله بخلافت رسید . کارمعز
~~الدوله در عهد او
# ~~متمکن شد. در رواج کار ملک سعی بلیغ نمود و رسوم زندانهای متفرقه
~~برداشت و همه بیک
# ~~جای آورد وتر کان ساجی و سرائی را مالیده داشت و شرفتنهآ ایشان از خلفا ms283
~~دفع کرد و با
# ~~سیف الدوله حسین بن ابی الهیجا حمدانی ، بخراجی معین، صلح کردند که ماه
~~بماه ،
# ~~بمعز الدوله رساند و او بملک ابن حمدان تعلق نسازد.
# درسنه تسع وثلاثین وثلاثمایه، قرمطیان حجر الاسود را که بیست سال بود 2
~~که
# ~~برده بودند، بی موجبی صریح بیاوردند2 و برستون هفتم، در مسجد کوفه،
~~بستندو کفتند
# ~~بفرمان برده بودیم و هم بر آن فرمان باز آوردیم . از امیر المؤمنین علی
~~کرم الله وجهه
# ~~مرویست : کانی انظر الی الشاری وقد حمل الحجر الاسود من مکة وعلقه من
~~هذه الاسطوانة
# ~~و اشارالی الاسطوانة السابعة پنصبه رجل اسمه رحمة . چون قرمطیان آن را
~~برستون
# ~~مسجد کوفه بستند ، بر اول ودوم وسیوم تا هفتم قرار نمی کرفت وسخن امیر
~~المؤمنین PageV01P347
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0381.png)

# ~~علی رضی الله عنه درین معنی ظاهرشد پس مطیع خلیفه بفرستاد وحجر الاسود
~~را به
# ~~سی هزار دینار زر سرخ بخرید. بوقت تسلیم ، ابوطاهر بن ابوسعید بن جنابی
~~قرمطی1
# ~~با اعیان کوفه گفت گواه باشید که حجر الاسود تسلیم می کنم . گفتند
~~گواهیم . گفت
# ~~شما را بچه معلوم است که این سنگ حجر الاسود است. ابن علیم محدث
~~حاضربود .
# ~~گفت از رسول مرویست: ان حجر الاسود یحشریوم القیامةوله عینان ینظر بهما
~~ولسان
# ~~یتکلم به یشهد لکل من قبله وانه حجریطؤ، علی الماء ولایسخن من
~~الناراذااوقدعلیه .
# ابوطاهر بر این سخن افسوس کرد و در حال آب و آتش خواست و بیازمود.
# ~~همچنان بود. گفت کار دین اسلام بنقل ناقلان معتمد درست است ودر آن
~~[فترتی
# ~~نمی توان انداخت].2 مسلمانان حجر الاسود از و بستدند و باز بمکه بردند
~~و از عجایب
# ~~حالات، بوقت آنکه قرمطیان آن را از مکه می بردند، چهل شترفربه درزیر آن
~~سقط
# ~~شدند و چون مسلمانان بمکه می آوردند ، یک اشتر لاغر آن را بمکه رسانید
~~و در زیر
# ~~پار آن فربهشد .
# مطیع خلیفه مدت ست و نه سال و نیم در خلافت بماند. پس مفلوج شد. خودراخلع
# ~~ککرد ms284 و بپسرداد، در او اخرذی القعدة الحرام3 سنهآ ثلاث وستین
~~وثلاثمایه. دوماه دیگر
# ~~بزیست ودر گذشت . ازپادشاهان نوح بن نصروعبد الملک بن نوح ومنصور بن
~~عبدالملک
# ~~سامانی وعمادالدولهآ دیلم وبرادرانش وعضدالدوله معاصر او بودند.
### | الطایع لله
# ابو بکرعبدالکریم بن مطیع بن مقتدربن معتضدبن موفق بن متو کل بن
~~PageV01P348
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0382.png)

# ~~معتصم بن هارون بن مهدی بن منصور بن محمدبن علی بن عبد الله بن عباس،
~~چهاردهم است
# ~~از عباس وبیست وچهارم خلیفه . بعداز پدرخلافت بدوتعلق گرفت وهفدد سال
~~ودوماه
# ~~درخلافت بماند . در زمان او، سنهآ خمس و سبعین وثلاثمایه ، شام وحجاز
~~ازتصرف بنی
# ~~عباس بیرون رفت و در حوزهآ اسماعیلیان آمد و درسنهآ خمس و سبعین
~~وثلاثمایه، مرغی
# ~~از دریای عمان بر آمد، بزر کتر از پیلی و بریشته نشست و رخ بمشرق کرد
~~وسه نوبت بزبان
# ~~فصح کفت : « قد قرب» وبا دریا رفت و تا سه روز همچنین می آمد ومی کفت و
~~این
# ~~ازعجایب حالات است .
# ازپادشاهان منصور بن عبدالملک و نوح بن منصور سامانی وعضدالدولهآ دیلم
# ~~معاصر او بودند . طایع در آخر شعیان سنهآ احدی وثمانین وثلاثمایه،
~~بالزام بهاءالدولهآ
# ~~دیلم ، خود را خلع کرد . ومدت دوازده سال دبگر بزیست و با قادر خلیفه
~~مجالست
# ~~کردی وقادر اورا اکرام نمودی. مدت عمرش شصت ونه سال.
### | لقادر بالله
# ابوالعباس احمد بن اسحق بن مقتدر بن معتضد بن موفق بن متو کل بن
# ~~معتصم بن هارون بن مهدی بن مصور بن محمد بن علی بن عبد الله بن عباس
~~چهاردهم است
# ~~از عباس و بیست و پنجم خلیفه . بعد از عم زاده خلافت بنام او مقرر
~~کردند و اوغایب بود.
# ~~بطلبش فرستادند . تا رسیدن او، در بغداد ، تنازع میان مردم افتاد ویک
~~آدینه در بغداد
# ~~نام خلیفه صریحا نبردندتا چون مال البیعة بستدند، بخلافت قاد ررضا
~~دادند. امادرخراسان
# ~~هم چنان مدتی بنام طایع بود ومی گفتند امام، بی کناهی که موجب خلع
~~[باشد، چرا
# ~~مخلوع شود]1 تاچون ساطان محمود سبکتکین ms285 بر آن ملک مستولی شد واورا
~~باقادر
# ~~خلیفه مصادقت بود ، خطبه با نام قادر کرد . قادر خلیفه صائم الدهر و
~~قائم اللیل بود و
# ~~درعدل و داد درجهآ عالی داشت. لاجرم حق سبحانه وتعالی، ببر کت آن ،
~~زمان اورا
# ~~امتدادی دادو چهل ویک سال و چهارماه خلافت کرد . از اشعار اوست :
~~PageV01P349
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0383.png)

# عجبت هندمن طوالع شیبی %~% قلت مهلا قد انطأم سرور
# بدلتنی ید الثلاثین من مسک %~% عذاری طیبا من الکافور
# کان بینی و بین عمری کتاب %~% غالطتنی بذاک ایدی الدهور
# ودرسنهآ تسع وتسعین وثلاثمایه ، ولایت شام از دست حا کم بن عزیز اسمعیلی
# ~~بدررفت و در تصرف بنی کلاب آمد1 .حاکم فاطمی2 از مصرپیش بهاءالدوله
~~دیلمو ابن
# ~~ابی الشوک وقرواش بن مقلد عقیلی صاحب موصل وعلی بن مؤید ومنصوربن حسین
~~وحسن
# ~~بن سماک الحفالی، که از امرای بزرگ بودند ، مکتوبات نوشت و دعوت بواطنه
~~کرد و
# ~~تحف و هدایا فرستاد . دعوتش یذیرفتند . قرواش بن مقلد در موصل خطبه با
~~نام او
# ~~کرد3 و قاضی ابوجعفر سمنانی4 آنجا بود. با صاحب موصل کفت اگرشاعری از
~~بهر
# ~~تومدحی می گوید ، با ضعاف آن تحفه با او اکرام می کنی . چرا بدین مختصر
~~تحفه،
# ~~نا اندیشیده خطبه با نام اسماعیلیان کردی و خودرا بدنام دوجهان
~~گردانیدی. قرواش
# ~~مقلد ازین نصیحت متنبه شد و آنچه حاکم اسماعیلی تحفه بدو فرستاده بود ،
~~تمامت
# ~~بقاضی بخشید و خطبه با نام خلفای بنی العباس کرد. قاضی ابوجعفراین سخن
~~با آن
# ~~تحفه بخدمت قادر خلیفه رسانید. قادز آن تحفه بردر دار الخلافه بسوخت و
~~باضعاف آن PageV01P350
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0384.png)

# ~~در حق قاضی اکرام کرد و چون دیگران دیدند که قرواش مقلد چه کرد ، از آن
# ~~اندیشه رجوع کردند و کار خلافت قادر از سرطراوت گرفت .1 قادر خلیفه را
~~درسنهآ
# ~~ثلاث وثمانین پسری آمد . اورا ابوالفضل محمدنام کرد وچون بحد بلوغ رسید
~~، ولی
# ~~عهد گردانید. اما اوپیش ازقادر در گذشت . وهم درسنهآ ثلاثوثمانین قادر
~~خلیفه بادختر
# ~~بهاء الدوله ms286 دیلم،. سکینه نام ، وصلت کرد؛ بصد هزار دینار مهر کردند.
~~میان قادر
# ~~خلیفه و سلطان محمود سبکتکین، جهت فردوسی شاعر بمکتوبات منافسات برفت .
# ~~خلیفه حمایت فردوسی کرد . در مکتوبی که سلطان بخلیفه نوشته بود، یاد
~~کرده بود که
# ~~اگرفر دوسی را بمن نفرستی، بغداد به پی فیل بسپرم خلیفه برپشت مکتوب او
~~نوشت : بسم الله
# ~~الرحمن الرحیم الم یعنی . الم تر کیف فعل ربک باصحاب الفیل  .
# قادر خلیفه در پانزدهم ذی الحجهآ سنهآ اثنی وعشرین و اربعمایه در کذشت .
# ~~هشتاد وشش سال3 عمرداشت . بدارالخلافه مدفون است . از پادشاهان جهان :
~~نوح بن
# ~~منصور و منصور و عبدالملک ابناء نوح سامانی و سلطان محمود سبکتکین و
~~پسرش
# ~~مسعود و بهاء الدولة بن عضدالدوله وپسرش سلطان الدوله معاصر او بودند.
~~در عهد اودولت
# ~~سامانان سیری شد و ملکشان با غزنویان افتاد .
### | لقائم بامرالله
# ابوجعفر عید الله قادربن اسحق بن مقتدربن معتضد بن موفق بن متو کل بن
# ~~معتصم بن هارون بن مهدی بن منصور بن محمد بن علی بن عبدالله بن عباس
~~یانزدهم است از
# ~~عباس و بیست و ششم خلیفه . بعد از پدر، خلافت بدو تعلق گرفت، عالم
~~وفاضل ولطیف طبع
# ~~بود. از اشعاراوست :
### | 5
# سقی لیلنا بالاعالی الحمی %~% من الغیث قد راقه ینسجم PageV01P351
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0385.png)

# سهرنا علی سنة العاشقین %~% و قلنا لما کره الله نم
# در اول دولت او کار دیالمه سست شد و سلجوقیان خروج کردند و پادشاهی از
# ~~دست دیلمیان وغزنویان بیرون بردند و تا رسیدن ایشان ببغداد، در بغداد
~~فتنها پیدا
# ~~شد . غلامان بر دیلمیان مستولی شدند و برایشان مصادرات و غارت کردند تا
~~بحدی که
# ~~جامع فخرالدوله دیلم را که بر طرف غربیست فصیلی وخندقی کردند تا در روز
~~جمعه
# ~~غلامان دستار و جامهآ دیالمهآ نماز کننده نبرندو بدین سبب خلیفه بحضور
~~طغرلبک
# ~~استعجال نمود و قاضی هبة الله هاشمی را بطلب اوفرستاد .
# سلطان طغرلبک در ثانی عشرین رمضان سنهآ سبع واربعین واربعمایه، ببغداد
# ~~رفت. ملک الرحیم ms287 دیلم اورا استقبال کرد. سلطان اورا بگرفت و بند کرد و
~~بقلعهآ ری
# ~~فرستاد. لشکرسلطان شرقی بغداد را غارت گردند. مردم درحرم باب الخلیفه
~~گریختند.
# ~~سلطان لشکریان را از غارت منع کرد . تر کان بغداد بعضی باپیش بساسیری
~~رفتند که
# ~~سرهنگی بود از سرهنگان دیلمان1 و او دررحبهآ شام بود ودعوت اسماعیلیان
~~پذیرفته.
# ~~از مصراورا امیر خلیل سید معتمد نوشتندی.
# بساسیری بمصر پیش المنتصر بالله فرستاد و ازومدد خواست واورا بقایم
# ~~خلیفه و سلطان طغرلبک تخویف داد. سلطان طغرلبک در کار بساسیری تهاون
~~نمود تا از
# ~~مصراورا مدد رسید واموال و اسلحه و اسباب فراوان آوردند و دبیس بن صدقه
~~و کروه
# ~~بنی اسد بدو پیوستند و او قوی حال شد. از کرد وترک و اعراب بنی کلاب،
~~لشکر
# ~~فراوان بروجمع شد . آهنگ جنگ سلطان کرد . سلطان طغرابک، قتلمش بن
~~اسرائیل
# ~~را که عم زادهاش بود، با قریش بن بدران عقیلی بجنگ اوفرستاد . بنی عقیل
~~با قریش
# ~~ابن بدران غدر کردند و با طرف بساسیری رفتند. بدین سبب شکست برلشکر
~~سلطان
# ~~افتاد . قتلمش منهزم پیش سلطان آمد . سلطان بنفس خود بدان جنگ رفت.
~~بساسیری PageV01P352
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0386.png)

# ~~برحبه کریخت ، لشکر سلطان در عقبش برفتند. خلقی عظیم از لشکر بساسیری
~~کشتهشد.
# ~~سلطان مراجعت کرد و بکنار آب مجنون نزول فرمود. ساسمری باز کشت و
~~بسنجاررفت
# ~~از سلطانیان خلقی بی شمار بکشت چنانکه از دفن عاجزشدند. در چاهها می
~~افکندند
# ~~و خاک برسرمی کردند. بساسیری با امرای شام و قریش بدران و بنی نمیر و
~~بنی کلاب،
# ~~بجنگ سلطان آمد . در منزلگاه سلطان قحطی عظیم شایع شد چنانکه رطلی گوشت
# ~~بیک دینار رسید . سلطان بفرمود تا کمین کردند و در روز حرب ازیشان
~~منهزم شد .
# ~~چون از کمنگاه در کذشت ، معاودت کرد و خلقی بسیار از قوم بساسیری بکشت
~~و
# ~~اسیر بی شمار گرفت . از اسیران هرچه از بنی عقیل بودند ، دست بازداشت و
~~کفت
# ~~ایشان درین مخالفت معذورند که جهت خانه و ms288 زن و بچه کردند. اما آنچه از
~~بنی نمیر
# ~~وبنی کلاب و شامیان بودند ، تمامت را سیاست کرد. شامیان در خفیه
~~ابراهیم ینال
# ~~را که برادر مادری سلطان طغرلبک بود بفریفتند و پنجاه هزار دینار طلا
~~فرستادند و
# ~~بامارت شام نوید دادند . ابراهیم بن ینال بر سلطان غدر کرد و بگریخت
~~وعزم همدان
# ~~کرد . گذر برنصیبین داشت . متمولان نصیبین ترسیدند که آن شهرغارت کنند.
~~هر-
# ~~ایشان افتاد و آن مالها ببرد و اهل نصیبین ایمن [بماندند2 . ابراهیم
~~ینال چون
# ~~بهمدان رسید ، ملک بر سلطان بشورانید و ار کان دولت را بخود دعوت کرد.
~~سلطان
# ~~را دفع شر او از لوازم بود . آن جنگ بگذاشت و با همدان آمد. با ابراهیم
~~ینال
# ~~جنگ کرد و اورا منهزم گردانید و بگرفت و بزه کمان بکشت .
# ابو نصر کندری بحکم سلطان طغرلبک، از رزمگاه با خاتون سلطان، ببغداد
# ~~رفت وآنجا نیز بودن مصلحت ندید . عزیمت خوزستان کرد، پیش امیر هزار اسف
# ~~و قایم خلیفه را نیزمبالغت نمود تا با هم بخوزستان روند . قایم
~~نپذیرفت. چون سلطان
# ~~طغرلبک از جنگ بساسیری مراجعت نمود، بساسیری قوت گرفت . درذی القعدة
~~سنهآ PageV01P353
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0387.png)

# ~~خمسین و اربعمایه ببغداد رفت1 وجانب غربی بکرفت و جسربست ، بطرف شرقی
# ~~آمد. عمد العراق احمد المعمولی باینج هزار مرد بردر حرم با بساسیری جنگ
~~کردو مقهور
# ~~شد . لشکر بساسیری در حرم خلیفه رفتند و قایم خلیفه را با وزیر ابن
~~مسلم آ و
# ~~قاضی القضاةعلی دامغانی ورئیس الرؤسا ابن مروان ونقیب النقباء هاشمیان
~~را بکرفتند
# ~~و بر شتران نشانده کرد بغداد برسوائی کگردانیدندپس ایشانرا بکشتند و
~~قایم خلیفه
# ~~را به مهارش3 عجلی سپردند و درعانه4 محبوس کردند. قایم خلیفه در آن حبس
~~گفت:
# مالی من الایام الاموعد %~% فمتی اری ظفرا بذاک الموعد
# یومی یمر بکل ما قضیت %~% عللت نفسی بالحدیث الی غد
# احیی بنفس تستریح الی المنی %~% وعلی مطامعها تروح و تغتد
# فتنهآ بساسیری یک سال و چهار ماه در بغداد قائم بود ms289 و خطبه و سکه بنام
# ~~اسماعیلیان و این همه فتنه بواسطهآ مخالفت ابراهیم ینال بود. قائم
~~خلیفه ازعانه رقعه
# ~~بسلطان نوشت و گفت مسلمانی را دریاب که شعار قرامطه آشکارا شد و کار
~~اسلام سست
# ~~کشت . سلطان وزیر را فرمود که جواب مناسب بنویس صفی [الدین( ابوالعلاء
# ~~منشی برپشت رقعهآ خلیفه نوشت: ارجع الیهم فلنأ تینهم بجنودلاقبل لهم
~~بهاولنخرجنهم
# ~~منها اذلة و هم صاغرون 6 سلطان را خوش آمد و کفت امیدوارم که چنین باشد
~~.
# ~~سلطان ، تا آتش فتنهآ ابراهیم منطفی نمی گردانید ، عزیمت بغداد متعذر
~~بود . بدان
# ~~سبب فتنهآ بساسیری امتداد یافت . چون سلطان طغرلبک کار دارالملک با نسق
~~آورد ، PageV01P354
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0388.png)

# ~~عزیمت بغداد کرد. چون بپول علیین رسید، مهارش عجلی قائم خلیفه را بخدمت
~~سلطان
# ~~آورد . سلطان شرایط احترام بتقدیم رسانید و زمین بوس کرد و پیاده در
~~رکاب خلیفه
# ~~روان شد . خلیفه گفت ارکب یارکن الدین . خطاب سلطانی از دولت بدین آورد
~~.
# ~~سلطان خلیفه را بدارالخلافه رسانید و کار خلافت از سرباز رونق یافت .
~~غلامان
# ~~سلطان ، اردم و خمارتکین وطغراک بحکم سلطان بجنگ بساسیری باعمال فراتی
# ~~رفتند . بساسیری بگریخت و در بطایح رفت. ایشان بسبیل شکار ببطائح
~~رفتند. نا کاه
# ~~براو افتادند. جنگ کردند . بساسیری کشته شد و سرش بسلطان فرستادند .
~~سلطان
# ~~گفت می خواستم که اورا زنده در دست آورم تابا او اکرام کنم ، بمکافات
~~بد کرداری
# ~~او تا جهانیان را تنبیهی باشد. بساسیری را نام ارسلان [بن اشکین]1 بود
~~. اما جهت
# ~~آنکه دراول حا کم بساسیر فارس بود، بدین نام مشهورشد .
# خلیفه با سلطان طغرلبک پیوند کرد و ارسلان خاتون بنت چغریبیک را در
# ~~نکاح آورد و دخترخود سیده خاتون را بسلطان طغرلبک داد و روز کارخود
~~بطاعت وعبادت
# ~~خدای تعالی موزع کردانید واز تنعم و تکلف احتر از نمود.
# وزیر ابونصر کندری قاضی محمدبن علی دامغانی را تربیت کرد تا خلیفه و
# ~~سلطان، قضای بغداد بدو دادند و اورا درهمهآ روی زمین بدستی ملک ms290 نبود و
~~نه ملبوسی
# ~~سزاوار و نه مر کوبی . از کار قضا چندان نعمت حاصل کرد که هرسال دویست
~~هزار
# ~~گری2 غله حاصل میشد اززراعت او وسالها قضاء بغداد درسل او بماند .
# قایم خلیفه در او اسط شعبان سنهآ سبع و ستین و ار بعمائه در گذشت. هفتاد
# ~~وینج سال عمرداشت . چهل وچهار سال وهشت ماه خلافت کرده بود. مدت خلافت
~~او
# ~~و پدرش نزدیک است بمدت دولت تمام بنی امیه بایران . ودرین سال، در
~~بغداد ازسیل
# ~~خرابی [عظیم برفت3 چنانکه بغدادیان تاریخ ساختند4.
# از پادشاهان جهان مسعود و محمد و عبن الرشید ابنای محمود بن سبکتکین
~~PageV01P355
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0389.png)

# ~~و مودود وعلی وابراهیم ابنای مسعودبن محمود و مسعودبن مودود بن مسعودبن
~~محمود.
# ~~این هفت کس در غزنه وجلال الدوله و عمادلدین 1 الله والملک الرحیم دیلم
~~درعراقین
# ~~وفارس و طغرلبک و الب ارسلان و ملکشاه در ایران معاصر اوبودند . از
~~سخنان اوست:
# بتحمل الاخطار تعظم الانصار وبالصبر علمی المضض یکون علوالمقدار .
### | المقتدی بالله
# ابوالقاسم عبدالله بن الامیر ذخیرة بن قائم بن قادربن اسحق بن مقتدربن
# ~~معتضدبن موفق بن متو کل بن معتصم بن هارون بن مهدی بن منصوربن محمد بن
~~علی بن
# ~~عبدالله بن عباس هفدهم است از عباس و بیست وهفتم خلیفه. بعد از جد
~~بخلافت نشست
# ~~و مه ملک خواهر سلطان ملکشاه سلجوقی را در عقد نکاح آورد و از و پسری
~~زاد و بعد
# ~~ازو [دختری از آن]2 سلطان ملکشاه را در نکاح آورد . مدت نوزده سال و
~~ینج ماه
# ~~خلافت کرد.
# در زمان او حسن صباح در قلعهآ الموت ، بحدود قزوین، بدعوت اسماعیلیان
# ~~مشغول شد . مقتدی قضاء بغداد بقاضی ابو بکرحموی شامی داد . زاهد ومتقی
~~و شافعی
# ~~مذهب بود . از هیچ کس هیچ نستد و قضا بر نهج شریعت راند. بوقت تفویض
~~قضا گفت
# ~~بدان شرط قبول کنم که صائم الدهر باشم و افطار بنان و تره کنم و بدست
~~خود بکنار
# ~~دجله برم وبشویم. خلیفه ms291 راضی نمی شد. اما چون او بصدق می کفت، قبول کرد
~~. در
# ~~آخر خواست که وزارت بدو دهد. امتناع کرد و گفت: الله کیف اوقع فی دیوان
~~المخلوق
# ~~بعد ما اوقع فی دیوان الخالق .
# از پادشاهان جهان سلطان ملکشاه بن الب ارسلان سلجوقی و ابراهیم بن
# ~~مسعود بن غزنوی معاصر مقتدی بودند و او در اواسط محرم ستهآ سبع و
~~ثمانین و PageV01P356
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0390.png)

# ~~اربعمایه1 در گذشت . عمرش سی و[هشت]2 سال وهشت ماه وهشت روز بود . از
# ~~سخنان اوست :
# وعدالکرماء الزم من دیون العزماء[الالسن الفصبحة انفع فی الامور من
~~الوجوه
# ~~الصبیحه . الاقدام افضل من الاحجام الافی استیصال النعم وابتذال الحرم
~~. تقوی الله
# ~~خیرما ادخر للمعاد والحیاء افضل ماحلی به العباد. حق الرعیة لازم
~~للرعاة وقبیح للمولاة .
# ~~الاقبال علی العبادة من علامات السعادة. من اثرت حاله اتسع مجاله وزاح
~~محاله. العدل
# ~~یغتی عن جمیع العساکر ویمنع مالا تمنع الحصون 3
### | المتظهر بالله
# ابوالعباس احمد بن مقتدی بن ذخیرة [الدین بن قادر بن اسحق بن
# ~~مقتدرین معتضدبن موفق بن متو کل بن معتصم بن هارون الرشید بن مهدی بن
~~منصور بن
# ~~محمدبن علی بن عبدالله بن عباس هجدهم است ازعباس و بیست وهشتم خلیفه .
~~بوصیت
# ~~پدر بخلافت نشست. عالم وفصیح بود. از سخنان اوست : ذخایر المرء لدنیاهذ
~~کرجمیل
# ~~ولاخرته ثواب جزیل . شح المرء بفلسه من دناعة نفسه. البذل من شیم
~~الکرام والعسف
# ~~من صفات اللئام. الصبرعلی الشدائد ینتج الفوائد. ادب السائل من انفع
~~الوسائل. بضاعة
# ~~العاقل لاتخسر وربحها لابدان یظهر فی المحشر وازاشعاراوست :
### | شعر
# ~~اذاب حرالهوی فی القلب ما جمدا
# # فکیف اسلک نهج الاصطبار و قد %~% اری طرایق من یهوی الهوی قددا
# # ان کنت انقض عهدالحب فی خلدی %~% من بعد هذا فلا عاینته احدا
# باروی بغداد بجانب شرقی وخندق ودروازها مستظهرساخت. خلافتی بسزا
# ~~کرد. در عهد او هیچ خارجی خروج نکرد واورا درخلافت تشویش نداد و بیست و
~~پنج PageV01P357
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0391.png)

# ~~سال وسه ماه یازده روز خلیفه بود . در ربیع الاخرسنهآ اثنی ms292 عشر وخمسایه
~~در گذشت.
# ~~عمرش چهل ویک سال ونیم بود .
# از پادشاهان جهان بر کیارق و محمد ابناء سلطان ملکشاء سلجوقی و
# ~~قطب الدین محمد خوارزمشاه وابراهیم بن مسعود و پسرش مسعود و نبیره اش
~~ارسلان
# ~~شاه غزنوی معاصر او بودند و در عهد او دولت آل بویه سپری شد و حسن صباح
~~همچنان دعوت
# ~~اسماعیلیان می کرد .
### | المسترشد بالله
# ابو منصور فضل بن مستظهر بن مقتدی بن ذخیرة [الدین بن قائم بن
# ~~قادر بن اسحق بن مقتدربن معتضد بن موفق بن متو کل بن معتصم بن هارون
~~الرشید بن
# ~~مهدی بن منصور بن محمد بن علی بن عبدالله بن عباس نوزدهم است ازعباس و
~~بیست ونهم
# ~~خلیفه . بعد از پدر بخلافت نشست. هیبتی و شکوهی تمام داشت . سلاطین
~~سلجوقیرا
# ~~محلی ننهاد. در علم حدیث مهارتی عظیم داشت. علماء جهان حدیث برو
~~خواندندی .
# ~~سختان واشعارغرا دارد و هذا من اشعاره :
### | شعر
# اقول لشرخ الشباب اصطبر %~% وقولی ورد قضاء الوطر
# ثلاث فعلت بهذا المشیب %~% وان زال عنهم لهذا مطر
# فقال المشیب اسعی الغبار %~% علی حمرة ذات فیها السور
# ~~واز کلام اوست: حمایة الملک متعینة علینا واعین الامة طامحة الینا)2 .
# بوقتی که دبیس مخالفت او کرد، خلیفه لشکر بجنگ او کشید. پیش از آنکه
# ~~مقهور گرداند گفت : اشم روایح النصر من خفقان البنود وابلج شخص الظفر
~~من خلال
# ~~السعود و این بوعیست از کرامات ومغیبات .

PageV01P358

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0392.png)

# سلطان مسعودبن محمد بن ملکشاه سلجوقی خواست که بر شیوهآ سلاطین
# ~~پیشین در بغداد خطبه و سکه بنام او باشد. خلیفه مسموع نمی داشت و هوس
~~کرد که از
# ~~بلاد عجم چند شهردر ضبط آورد . هردو لشکر کشیدند . بحدود دینور جنگ
~~گردند.
# ~~جمعی ترکان از حواشی خلیفه با پیش سلطان مسعود رفتند. بدین سبب شکست بر
# ~~لشکر خلیفه افتاد . خلیفه هرچند بر گریختن قادر بود ، اما شجاعت و شوکت
~~نفس
# ~~مانع آمد . بر پشتهای بایستادو لشکررا ندا می کرد تا مراجعت نمایند .
~~کار از دست ms293
# ~~رفته بود . درین حار حاجب سلطان با جوقی برسید و خلیفه را از سلطان
~~زمین بوس
# ~~رسانید و بخیل سلطان برد. سلطان مسعود حرمت اونگاه داشت واورا
~~بسراپردهآ جدا
# ~~فرود آورد . اما خواص دولت واتباع اورا بقلاع حصین محبوس کرد و اورا
~~شهر بند می
# ~~داشت. سلطان سنجر بن ملکشاه از برادرزاده، سلطان مسعود، بدین حرکت
~~بازخواست
# ~~کرد1 .واز عجایب حالات، در آن چند روز گرد وبادی عظیم بود. چون سلطان
~~بمراغه PageV01P359
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0393.png)

# ~~رسید، بر کنار آب صافی نزول کرد. ملاحده خلیفه را با جمعی خواص بدرجهآ
~~شهادت
# ~~رسانیدند. مراغیان را بدین سبب خلیفه کش [ خواندند]. آن ملحدان را
~~بگرفتند
# ~~وپس از قتل بسوختند .
# عزلت مسترشد خلیفه بسعی سلطان مسعود ،در رجب سنهآ تسع و عشرین
# ~~و خمسائه.1 وفات یافت بعد از آن بهشت ماه . مدت خلافتش هفده سال ودو
~~ماه .
# از بادشاهان جهان ، سنجربن ملکشاه و محمود و طغرل ومسعود ابنای
# ~~محمدبن ملکشاه سلجوقی و ارسلان شاء بهر امشاة ابنای مسعودبن ابراهیم بن
~~مسعودبن
# ~~محمود غزنوی و قطب الدین محمد خوارزمشاه و پسرش اتسزمعاصر اوبودند .
~~حسن
# ~~درزمان او بمرد . بزرگ اومید قایم مقامش گشت .
### | الراشد بالله
# ابو منصور جعفر بن مسترشدبن مستظهر بن مقتدی بن ذخیرة [الدینابن
# ~~قائم بن قادربن اسحق بن مقتدر بن معتضد بن متو کل بن معتصم بن هارون بن
~~مهدی بن
# ~~منصوربن محمدبن علی بن عبدالله بن عباس ، بیستم است از عباس وسیم خلیفه
~~. چون
# ~~پدرش در جنگ سلطان مسعودشهید شد، در بغداد خلافت بدو دادند. او نام
~~سلجوقیان
# ~~از خطبه وسکه بیفکند. اتباع سلجوقیان از بغداد بعراق عجم گریختند. راشد
~~بانتقام
# ~~کار پدر، آهنگ جنگ سلطان مسعود کرد . مسعود نیز آهنگ جنگ او کرد. راشد
~~در
# ~~خود توانائی جنک سلطان مسعود ندید. از دروازمای سلطان مسعود در بغداد
~~می رفت2 PageV01P360
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0394.png)

# ~~و از دیگری راشد بیرون می رفت . بموصل رفت و از موصل بمراغه شد و [
~~زیارت
# ~~گوریدر کرد]1 و از آنجا ms294 باصفاهان رفت و شهره حصور کرد. اما بر آن دست
~~نیافت .
# ~~ملاحده اورا نیز بدرجهآ شهادت رسانیدند ، در سابع عشرین رمضان سنهآ
~~اثنی و ثلاثین
# ~~و خمسمایه.] خلفا بعد ازین مختفی شدند و دیگر تردد نکردند. مدت خلافت
~~اویک سال
# ~~وچهارما2[ از اشعار اوست :
### | شهر
# ساقتضی من ذمتی دیونی %~% ان اخرتنی ریب المنون
# ولست بالراشد ان لم انحی %~% لهاشم عن حسبی و دینی
# لاستثیرن المستر شد %~% من عصبة قد مرقوا عن دینی
# قد کفرو امن بعداسلامهم %~% حین یقینی منهم یقینی
# ~~واین قصیده مطول است ، اینقدر یاد کرده شد.
# از پادشاهان جهان، سنجر بن ملکشاه و مسعودبن محمدبن ملکشاه سلجوقی
# ~~و اتسز خوارزمشاه معاصرش بودند و از اسماعیلیان بزرگ اومید دعوت بواطنه
~~می کرد.
### | المقتفی بالله
# ابو عبدالله محمد بن .ستظهر بن مقتدی بن ذخیرة[الدین]بن قائم بن
# ~~قادر بن آسحاق بن مقتدربن معتضد بن موفق بن متو کل بن معتصم بن هارون
~~بن مهدی بن
# ~~منصور بن محمدبن علی بن عبدالله بن عباس نوزدهم است از عباس وسی و یکم
~~خلیفه .
# ~~بعد از آنکه سلطان مسعود سلجوقی برادرزادهاش را بحکم فتوای ائمه و سجل
~~قضات
# ~~بغداد خلع کرد، اورا بخلافت[ بنشاند4. مردی حلیم و نکوخلق بود. تا
~~سلطان مسعود
# ~~درحیات بود، خلافت او رواجی نداشت و اورا براملاک موروث بیش دست تصرف
~~نبود.
# ~~و از آن نیز چون ارتفاعی بخانهآ او بردندی، غلامی سلطانی، شحنهای
~~بایستی والا درراه
# ~~بغما کردندی وچون سلطان ببغداد رسیدی، هرروز ازمطبخ خلیفه ، سی گوسفند
~~با PageV01P361
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0395.png)

# ~~ما یحتاج [بحوائج خانه]1 سلطان بردندی . چون سلطان مسعود در گذشت ، آبی
~~با
# ~~روی کار خلافت او آمد و دیگر سلاطین سلجوقی را در بغداد راه نداد .
~~سلطان محمدبن
# ~~محمودبن محمدبن ملکشاه سلجوقی خواست که رسم سلاطین تازه کند و در بغداد
~~راه
# ~~یابد . لشکر کشید وباعلی کوچک صاحبموصل بدر بغداد رفت و بغداد را حصار
~~داد .
# ~~اما جنگ نمی کرد و می خواست که بخوشی میسر گردد . جهانگیری ms295 و آزرم با
~~هم
# ~~مناسبتی نداشت . کار محاصره در از شد . سلطان نوشت : ایها الصبی ما
~~رأیت جدارا اقصر
# ~~من جدارنا ولادارا ازین من دارنا. فان استعنت بعلی الصغیر استعنا بعلی
~~الکبیر «وسیعلم
# ~~الذین ظلمواای منقلب ینقلبون».2 دراثنای این حال از عراق خبرتشویش
~~رسید. سلطان
# ~~محمد دست ازحصار بازداشت و روان شد. درستهآ ثلاث واربعین، سنقربن
~~مودود، در
# ~~پارس، خروج کرد و بر آن ملک مستولی شد و درسنهآ تسع و اربعین و خمسمایه
~~چنگز
# ~~خان متولد شد .
# ازپادشاهان جهان، سنجربن ملکشاء و برادرزادهاش مسعود بن محمد و
# ~~نبیرهآ برادرش ملکشاه بن محمود بن محمد بن ملکشاه سلجوقی و اتسز
~~خوارزمشاه معاصر
# ~~او بودند و بزرگ اومید و پسرش محمد دعوت بواطنه می کردند .
# مقتفی خلیفه بیست و چهار سال و یازده ماه خلافت کرد و در اوایل ربیع-
# ~~الاول سنهآ خمس وخمسین وخمسمایه در کذشت . شصت وشش سالعمرداشت . برصافه
# ~~مدفون است .
# المتنجد بالله
# ابوالمظفر یوسف بن مقتفی بن مستظهربن مقتدی بن ذخیرة [الدین] بن
# ~~قائم بن قادربن اسحاق بن مقتفربن معتضدبن موفق بن متو کل بن معتصم بن
~~هارون بن
# ~~مهدی بن منصور بن محمد بن علی بن عبدالله بن عباس، بیستم است ازعباس سی
~~و دوم خلیفه.

PageV01P362

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0396.png)

# ~~بعد از پدر خلافت بدو دادند . هیبت و وقار و کیاستی تمام داشت و عاقل
~~وفرزانه
# ~~و لطیف طبع بود و اشعار خوب متین دارد در وصف وزیر خود ابن هبیره 2 گفت
~~.
### | شعر
# صفت نعمتان خصتاک و عمتا %~% فذکر هما حتی القیامة یؤثر
# وجودک والدنیا الک فقیرة %~% وجودک والمعروف فی الناس منکر
# ولم ارمن ینوی لک السوء یا ابا %~% المظفر الاکنت انت المظفر
# فلو رام یا یحیی مکانک جعفر %~% و یحیی لکنا عنه یحیی وجعفر
### | شعر
# اذا مرضنا نوینا کل صالحة %~% وان شفینا فمنا الزیغ والزلل
# نرضی الاله اذا جعنا ونسخطه %~% اذا امنا فلا یزک لنا عمل
# از کیاست او مرویست : شبی با یکی از خواص که پیش او ms296 خفته بود گفت
# ~~آواز کدینهآ زر گری از زیر سقفی می آید و در چنین موسم در زیر سقف این
~~عمل نتوان
# ~~کرد. همانا قلابست . پس تأمل کرد و کفت برو بفلان محلت و کوچه منتظر
~~باشر
# ~~آنکس که در چنین هنگام چنین کار کند، اورا تردد ضروری باشد . چون در
~~بگشایند،
# ~~در رو و آنکسرا که این کار می کند ، بیاور . همچنین کردو آن شخص را با
~~دراهم
# ~~مسکوک و غیر مسکوک پیش خلیفه برد. خلیفه احتیاط کرد . عیار تمام بود .
~~موجب
# ~~پرسید . مرد گفت از دزویشی بدین جرأت اقدام نمودم . قلبی نزدهام. اما
~~فایدهآ بنده
# ~~درین اجرت تمغاست: خلیفه بر او رحمت کرد و در حق او انعام فرمود و کفت
~~من
# ~~بعد، در دارالضرب، ضرب کن و ازو هیچ نخواهند و نستانند .

PageV01P363

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0397.png)

# در شبی دیگر آواز کرد تا که بشب آب بر بالا کشید، تا سرد شود و بروز
# ~~فرو گرید. بشنید . دانست که در آن هنگام موسم آن فعل نیست . گفت بی شک
~~میان
# ~~عاشق ومعشوق مواضعهایست . کس فرستاد ، بدان جانب. مردی پیراز آن خانه
~~بیرون
# ~~آمد و بمسجد رفت و جوانی خوش صورت بیامد و خواست که در آن خانه رود .
~~مرد
# ~~اورا بکرفت و پیش خلیفه برد و تفحص رفت. معشوقزن آن پیر بود. فاضی را
~~آواز داد تا
# ~~میان ایشان مواضعه روشن گشت و بر ایشان حکم شریعت بتقدیم رسانید .
# در عهد او اسماعیلیان مصر برافتادند و ملک مصریان بآل ایوب رسیدو سکه
# ~~و خطبه با نام مستنجد کردند. بسبب آنکه دانشمندی جرجانی . نجم الدین
~~لقب، پیش
# ~~آل ایوب مرتبه بلند کرد. چنانکه ایشان در رکاب اوییاده رفتندی . آل
~~ایوب را گفت
# ~~خطبه و سکه بنام خلفای بنی عباس می باید کردتا نماز درست باشد. بقول او
~~خطبه
# ~~بانام مستنجد کردند.
# مستنجد پانزده سال خلافت کرد و در اوائل ربیع الاول سنهآ ست وستین و
# ~~خمسمایه در گذشت . از پادشاهان جهان ms297 محمدبن محمود و عمش سلیمان شاه و
~~عم
# ~~زاده اش ارسلان بن طغرل سلجوقی والب ارسلان خوارزمشاه و سنقر بن مودود
~~سلغری
# ~~و برادرش زنگی معاصر او بودند و از اسماعیلیان محمب بزرگ اومید دعوت
~~بواطنه
# ~~می کرد . درعهد او ملوک غزنه منقطع شدند وملک ایشان با غوریان افتاد.
# المستضیء بنورالله
# ابو محمد حسن بن مستنجد بن مقتفی بن مستظهر بن مقتدی بن ذخیرة -
# ~~والدینبن قائم بن قادر بن اسحق بن مقتدربن معتضد بن موفق بن متو کل بن
~~معتصم بن
# ~~هارون بن مهدی بن منصور بن محمدبن علی بن عبدالله بن عباس ، بیست ویکم
~~است از
# ~~عباس وسی وسیم خلیفه. بعد از پدر بخلافت رسید. بزرک منش و بسیار عطا
~~بود . از
# ~~مروت او حکایت بسیار است . در اول عهدش امیر الامراء قطب الدین قیماز
~~بود و در
# ~~امارت طول مدت یافته . دیانتی تمام داشت و محب علما بود . خادمان خلیفه
~~: صندل
# ~~و خالص را با او عداوت بود . خلیفه را با او بد کردند. خلیفه برقصد او
~~قادر نبود. بر PageV01P364
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0398.png)

# ~~بام سرای با مردمان نداکرد که جان قیماز مرا ، مالش شمارا . عوام غوغا
~~بدرخانهآ
# ~~او بردند . او هرچند بر دفع قادربود ، اما چون قتل می بایست کردن ، روا
~~نداشت .
# ~~دیوار خانه بشکافت و بیرون رفت و با سواری پانصد، راه موصل کرفت. عوام
~~خانهاش
# ~~را تاراج کردند ومالهاء جهان برون بردند . مستضیء از علوهمت بهیچ از آن
~~ملتفت
# ~~نگشت . قطب الدین قیماز را درراء موصل گرما اثر کرد و با اکثراتباع
~~بدان در -
# ~~گذشت. وزیر مستضیء، عضدالدین ، نبیره1آ رئیس الرؤسا که بر دست بساسیری
~~کشته
# ~~شد ، عزیمت حج کرد. ملاحده بر شیوهآ تجار قصهای برو رفع کردند. چون
~~بمطالعه مشغول
# ~~شد، اورا بدرجهآ شهادت رسانیدند.
# و کیل در آسرای2 مستضیء ، ابن العطاء بود و او کریم جهان بود و از
# ~~مستضیء اجازت ستده هر کرم وانعام که دون هزار باشد، با او نگفته بمستحق
~~رساند
# ~~و ms298 چون بهزاررسد، اجازت طلبد .
# مستضیء را سریتی بنفشه نام بود که معدن سخا و منبع خیرات بود. جسر
# ~~نزدیک تاجیه وخانقاه شونیزیه او ساخت و او بدست خود صدقاتبمستحقان
~~رسانیدی
# ~~و بدین مهم پنهان و تنها گشتی .
# مستضیء نه سال و هشت ماه خلافت کرد و در اواخر شوال سنهآ خمس وسبعین
# ~~و خمسمایه در گذشت. از پادشاهان جهان: ارسلان بن طغرل و ایل ارسلان
~~خوارزمشاه
# ~~و پسرانش سلطان شاه و تکشخان و زنکی سلغری و پسرش تکله معاصر او بودند
~~و
# ~~حسن بن محمدبن بزرک اومید دعوت بواطنه می کرد.

PageV01P365

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0399.png)

# الناصر لدین الله
# ابوالعباس احمد بن مستضیء بن مستنجدبن مقتفی بن مستظهر بن مقتدی بن
# ~~ذخیرة [الدین] بن قائم بن قادربن اسحاق بن مقتدربن معتضدبن موفق بن متو
~~کل بن
# ~~معتصم بن هارون بن مهدی بن منصور بن محمد بن علی بن عبدالله بن عباس
~~بیست و دوم
# ~~است از عباس و سی وچهارم خلیفه، بعد از پدر بخلافتنشست 1 و درعهد هیچ
~~خلیفهای
# ~~آن امن و رخص و راحت نبود که درزمان او. بسعی او ملک عرب چون بهشت برین
# ~~گشت . ملک خوزستان و کردستان و رحبهآ شام مسخر اوشد. بتن خود مردانه
~~ودلاور
# ~~بود و در عمارت مساجد و مشاهد و انشای رباطات و مدارس و  قناطر2 سعی
~~جمیل
# ~~نمود و بر طرفین بغداد دارالضیافه ساخت تا فقرا روزی [دو نوبت بر سر
~~سفرهآ او
# ~~بودندی3 و نان رقاق و بریان و حلوای قندی و عسلی[ دادندی4 . مدت چهل و
# ~~شش سال و یازده ماء در خلافت بماند. هیچ خلیفه را طول زمان خلافت چندین
~~نبود.
# ~~در زمان او خوارزمشاهیان سلطنت از دست سلجوقیان بیرون بردند. چنگزخان
~~بر
# ~~ممالک ایران و توران مستولی شد و تمامت پادشاهان را قهر کرد و درجهان
~~قتل عام
# ~~کرد و از پادشاهان جهان : تکش بن خوارزمشاه و پسرش سلطان محمد در ایران
~~و
# ~~تر کستان و تکله و برادرش ms299 سعد ابنای زنگی سلغری وعم زادهآ ایشان طغرل
~~بن سلغر
# ~~در فارس حکم کردند و از اسماعیلیان محمدبن حسن ملحد و پسرش جلال الدین
~~نو-
# ~~مسلمان و پسر او علاءالدین ملحد معاصر او بودند . در آخر عهد او کرمان
~~در تصرف
# ~~براق حاجب آمد. ناصر خلیفه را دختری بود ، نماند. گاوی که جهت او
~~بصدقهدادند، PageV01P366
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0400.png)

# ~~تمغاش نوشته بودند . ناصر خلیفه ، بدین سبب، تمغاء مواشی بغداد بیفکند.
~~وفات او
# ~~غرهآ شوال سنهآ اثنی وعشرین وستمایه .
### | الفظاهر باله
# ابو نصر محمد بن ناصر بن مستضی2 بن مستنجد بن مقتضی بن مستظهر بن
# ~~مقتدی بن ذخیرة [الدین] بن قائم بن قادر بن اسحاق بن مقتدر بن معتضد بن
~~موفق بن
# ~~متو کل بن معتصم بن هارون بن مهدی بن منصور بن محمد بن علی بن عبدالله
~~بن
# ~~عباس، بیست و سوم است از عباس و سی و پنجم خلیفه. بعد از پدر خلافت باو
~~رسید.
# ~~کارش رواجی نپذیرفت . نه ماه و پانزده روز خلافت کرد ودر ثالث عشر رجب
~~سنهآ
# از دادشاهان جهان چنگز خان معاصرش بود و سعد زنگی سلغری درفارس
# ~~و براق حاجب در کرمان و علاءالدین ملحد ، در الموت، دعوت بواطنه کردی .
# المتنصر بالله
# ابو جعفر منصور بن طاهر بن ناصر بن مستضی2 بن مستنجد بن مستظهر
# ~~بن مقتدی بن ذخیرة [الدین بن قائم بن قادر بن اسحاق بن مقتدر بن معتضد
~~بن
# ~~موفق بن متو کل بن معتصم بن هارون بن مهدی بن منصور بن محمد بن علی بن
# ~~عبدالله بن عباس ، بیست و چهارم است از عباس وسی وششم خلیفه . بعد از
~~پدر
# ~~بخلافت نشست . شانزده سال و یازده ماه خلافتی بسزا کرد . در عهد او ملک
~~عرب و
# ~~رشک بهشت گردید و نشان خرابی در آن مملکت نماند . 1 محصول او از عراق و
# ~~خوزستان و دیار بکر و کردستان و بعضی شام که اکنون ششصد تومان است، شش
# ~~هزار وچند تومان بوده است . نسخهآ مفصل ms300 آن دیدم . در عهد او بایجونویین
~~، با لشکر
# ~~مغول باستخلاص اربیل رفتند . مردم بقلعه تحصن جستند و از خلیفه مدد
~~طلبیدند .

PageV01P367

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0401.png)

# ~~مستنصر مردم را از رفتن بحج منع کرد و بغزا فرستاد . لشکر گران بمدد
~~اربیلیان
# ~~رفتند . بعد از محاربات ، مغول منهزم شدند و خواستهآ بسیار دردست اهل
~~اسلام آمد.
# ~~مستنصر خلیفه در رجب سنهآ خمس و عشرین و ستمایه آغاز عمارت مستنصریه
~~کرد و
# ~~در سنهآ اثنی و ثلاثین تمام شد و الحق مثل آن مدرسه کس نساخت و چندان
~~وقف ،
# ~~کس بر یک موضع نکرد .
# از مادشاهان جهان چنگز خان و پسرش او کتای قا آن معاصر او بودند و
# ~~در پارس سعدبن زنگی و ابوبکر بن سعد سلغری ، در کرمان براق حاجب و پسرش
# ~~مبارک خواجه و در بیشتر ایران ، سلطان جلال الدین خوارزمشاه حکم می
~~کردند. در
# ~~الموت، علاء الدین ملحد دعوت بواطنه می کرد .
# مستنصر در عاشر جمادی الاخر سنهآ اربعین وستمایه در گذشت. پنجاه و دو
# ~~سال عمر داشت . ببغداد مدفون شد.
### | المستعصم بالله
# ابواحمد عبد الله بن الامام المستنصر بالله بن الامام الظاهر بالله ابو
~~نصر
# ~~محمد بن الامام الناصرلدین الله ابوالعباس احمدبن الامام المستضیء
~~بنورالله ابومحمد
# ~~حسن بن الامام المستنجد بالله ابوالمظفر یوسف بن الامام المقتفی بالله
~~ابوعید الله
# ~~محمد بن الامام المستظهر بالله ابوالعباس احمد بن الامام المقتدی بالله
~~ابوالقاسم عبد الله
# ~~بن الامیر ذخیرة [الدین] بن الامام القائم بامرالله ابوجعفر عبدالله بن
~~الامام القادر -
# ~~بالله ابوالعباس احمد بن الامیر اسحاق بن الامام المقتدر بالله
~~ابوالفضل جعفر بن الامام
# ~~المعتضد بالله ابوالعباس احمد بن الامیر موفق بن الامام المتوکل علی
~~الله ابوالفضل
# ~~جعفر بن الامام المعتصم بالله ابواسحق محمد بن الامام الرشید بالله
~~ابوجعفر هارون -
# ~~بن الامام المهدی بالله ابوعبد الله محمد بن الامام المنصور بالله
~~ابوجعفر عبدالله بن
# ~~محمد بن علی بن عبداللهبن عباس ، بیست و پنجم است از عباس و سی و هفتم
~~خلیفه
# ~~آخرین خلفا ، بعد ms301 از پدر بخلافت رسید . از و تانه پشت همه خلیفه
~~بودهاند وته دیگر
# ~~تا منصور خلیفه بودند و چنین اتفاق هیچکس را نیفتاد .

PageV01P368

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0402.png)

# مدت پانزده سال وهفت ماه خلافت کرد . او را ببلاهت نسبت کنند و درین
# ~~معنی حکایات ازو منقول است . شرح دادنش مناسب ندید . در زهد و ورع
~~کوشیدی و
# ~~آخرت طلب بود و از دنیا داری فراغت داشت و نیز برساقهآ دولت بنی العباس
~~بود ،
# ~~اگر تدبیری نیز کردی موافق تدبیر نیامدی. لاراد لقضائه و لامعقب لحکمه.
# از پادشاهان مغول، هولا گوخان لشکر بجنگ او آورد و در سادس صفر
# ~~سنهآ ست و خمسین وستمایه، خلیفه را بدرجهآ شهادت رسانید . چهل وشش سال
~~و
# ~~سه ماه عمر داشت . لشکر مغول بغداد را خراب کردند و قتل عام کردند .
~~چهل روز
# ~~قتل می کردند. هشتصد هزار آدمی کشته شد .
# گویند از لشکر مغول ، مردی بایجو نام ، در خانهای چهل و چند کودک
# ~~شیر خواره یافت. فکر کرد که چون اینها بی شکی بزاری خواهند مردن ، همان
~~بهتر
# ~~که همه را از زحمت زند گانی خلاصی دهم . تمامت را بکشت . روزی از بزر
~~کی
# ~~یرسید که در مدةالعمر چنان خیری نکردهام، جزا چهیابم ؟ گفت دوزخ
~~جاودان.
# از پادشاهان جهان گیوک خان و منگوقا آن احفاد چنگز خان معاصر او
# ~~بودند و از سلغریان ابوبکربن سعد بفارس و از کرمانیان مبارک خواجه و عم
~~زادهاش
# ~~قطب الدین واز ملاحده علاءالدین و پسرش خور شاه در ملک خود حکم کردند.
~~بعد
# ~~ازو تخم بنی عباس در ایران خلافت نکردند و حکومت بپادشاهان مغول رسید و
~~لله
# ~~ملکالا یزول .

PageV01P369

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0403.png)

# در ذ کر بادشاهان که در اسلام بودهاند و آن دوازده فصل است
### | فصل اول
# در ذ کر یادشاهان
### | بنی لیث صفار
# سه تن ، مدت ملکشان سی و سه سال
# لیث رو کر بچهآ سیستانی بود . چون در خود نخوتی میدید برو گری ملتفت
# ~~نشد، بسلاح ورزی و عیاری ms302 و راهزنی افتاد . اما در آن راه طریق انصاف
~~سپردی ومال
# ~~کس بیکبار گی نبردی و بودی که بعضی باز دادی. شبی خزانهآ درهم بن نصر
~~بن
# ~~رافع بن لیث بن نصر بن سیاو که والی سیستان بود، ببرید و مالی بی قیاس.
~~بیرون برد.
# ~~پس چیزی شفاف یافت . تصور گوهری کرد . برداشت وزبان امتحان بدو زد: نمک
# ~~بود . حق نمک پیش او بر قبض مال غالب آمد و مال بگذاشت و برفت . شبگیر
# ~~خازن از آن متعجب شد ، بدرهم بن نصر باز نمود . درهم منادی کرد و دزد
~~را امان
# ~~داد تا حاضرشود . لیث صفار پیش او رفت . درهم پرسید که چون بر اموال
~~قادر شدی،
# ~~نا بردن را موجب چه بود؟ لیث حکایت نمک و حق آن یاد کرد . درهم را
~~پسندیده
# ~~آمد . او را بردر گاه خود[راه چاوشی]1 داد . نزدیک او مرتبهآ و جاه
~~یافت و امیرلشکر
# ~~شد . بعد ازو پسرش :
# یعقوب بن لیث صفار
# پس از وفات درهم بن نصر ، برپسرانش صالح و نصرخروج کرد ، در سنهآ
# ~~سبع و ثلاثین و مأتین وبر بعضی ولایات سیستان مستولی شد . کارش روز
~~بروز درترقی PageV01P370
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0404.png)

# ~~بود . امرا و ارکان دولت درهم بن نصر با اومتفق شدند تا در سنهآ ثلاث
~~وخمسین بر
# ~~تمامت ولایت سیستان مستولی شد . نصر و صالح بگریختند و پناه به رتبیل1
~~پادشاه
# ~~کابل بردند . رتبیل بمدد ایشان ، با سی هزارمرد بجنگ یغقوب آمد . یعقوب
~~با سه
# ~~هزار مرد برابر رفت . یعقوب با رتبیل مکر کرد و او را بفریفت و پیغام
~~داد که بنده
# ~~از آن کرده پشیمان است و از روی مخدوم زاد گان شرمسار . اگر عذر در
~~پذیرند
# ~~چون از آن طرف نوید امان یابم و عهد و میثاق رود ، بمطاوعت آیم و ملک
~~سیارم .
# ~~رقبیل این فریب بخورد وجهت تمهید عهد و ییمان ، با نصر وصالح، با دویست
# ~~سیصد سوار ، [دور بگوشه]2 رفت . یعقوب نیز با همین مایه مردم برفت ms303 و با
~~ایشان
# ~~غدر کرد و تمامت را بکشت و با لشکر بر سر کابلیان تاخت و از ایشان شش
~~هزار
# ~~آدمی را بتیغ گذرانید. کار سیستان بر او قرار گرفت . بعد از دو سال بر
~~ملک هری
# ~~مستولی شد . محمد بن احمد بن طاهر بن عبدالله بن طاهرذوالیمینین حاکم
~~خراسان
# ~~بود . در خود قدرت مقاومت اونیافت . خواست که بحیله بر او چیره آید ،
~~آن معنی
# ~~خود سبب [زیادت3 دولت یعقوب گش . محمد بن احمد طاهر با یعقوب لیث ،
# ~~بدوستی پیغام فرستاد و حکومت کرمان بدو داد تا در غیبت یعقوب،
~~مگرسیستان
# ~~مستخلص کند . یعقوب ازین معنی خرم شد . چه اندیشناک، بود که اگر قصد
# ~~استخلاص خراسان کند ، لشکر کرمان ازیشت او در آیند . برفت و کرمان
~~مستخلص
# ~~کرد و محمد طاهر در غیبت یعقوب، امیری قاسم نام ، با سپاهی کران،
~~باستخلاص
# ~~سیستان فرستاد . غلام یعقوب جعلان 5 نام با ایشان حرب کرد و قاسم کشته
~~شد و
# ~~لشکرش شکسته کشت . یعقوب بلطف و مهر ، بامرای خراسان پیغامها فرستاد و
~~به-
# ~~بیم و اومید ایشانرا مطیع خود گردانید. محمد طاهری در شراب افتاد و ملک
~~خود PageV01P371
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0405.png)

# ~~بگذاشت و ببغداد رفت . یعقوب لیث بر تمامت خراسان مستولی شد . عزیمت
~~فارس
# ~~کرد. علی بن مستعین حاکم فارس بود . طوق بن قیس1 را امیر کرد و بشیراز
~~رفت.
# ~~علی بن مستعین بجنگ او با مردم شهر بیرون آمد ، بعد از محاربه اسیر شد
~~و ملک
# ~~فارس در دست یعقوب آمد . معتز خلیفه او را پادشاهی داد و منشور و خلعت
~~فرستاد
# ~~تا علی بن مستعین و طوق بن قیس ازوخلاص شدند.
# یعقوب مدت ده سال پادشاهی کرد و هر جا [که نشان مالی]2 یافت، بظلم
# ~~و زوربستد . مالهای جهان برو جمع شد . هوس عراق و مازندران کرد و روی
~~بجنگ
# ~~الداعی الی الحق حسن بن زید الباقری آورد و مظفرشد . پس از آن [هوای
~~بغداد] 3
# ~~کرد و روی بجنگ خلیفه معتمد ms304 نهاد . خلیفه برادر خود را ، موفق، بجنگ او
# ~~فرستاد . بردر حلوان جنگ کردند.4 یعقوب شکسته بخوزستان رفت و باز
~~معاودت
# ~~کرد. در رابع عشر شوال سنهآ خمس وستین و مأتین آنجا در گدشت . چنانکه
~~ذکر
# ~~رفت.
# عمر وبن لیث صفار
# بعداز برادر پادشاهی بدو تعلق کرفت . بیست و دو سال حکم کرد .کار او
# ~~عروجی تمام یافت وبر خراسان وعراق وفارس و کرمان و سیستان وقهستان و
# ~~مازندران و غزنه مستولی شد. رافع بن هرثمه با او مخالفت کرد و با حکام
~~طبرستان
# ~~و مازندران بنهاد که بجنگ او روند . حکام طبرستان و مازندران ، بوقت
~~حرب ،
# ~~مخالفت شرط نمودند و معاونت رافع نکردند . رافع منهزم شد و بباورد
~~کریخت و
# ~~آهنگ نخشب کرد . عمر لیث سر راهش بگرفت . بیشتر لشکرش بزنهار عمرولیث
~~PageV01P372
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0406.png)

# ~~رفتند و رافع پناه بپادشاه خوارزم برد. او بررافع غدر کرد و بکشت و سرش
~~را بعمرولیث
# ~~فرستاد . کار عمرولیث قوی شد . طمع در خوزستان کرد و عراق عرب و با
~~معتضد
# ~~خلیفه طریق منازعت سیرد . خلیفه اسماعیل سامانی را بفرستاد تا با او
~~جنگ کند .
# ~~در ربیع الاخر سنهآ سبع وثمانین و مأتین، اسماعیل سامانی، با دوازده
~~هزار مرد بجنگ
# ~~عمرولیث رفت . کذر برهری داشت . در کوچه باغی، درختی پرسیب بر سرراء
~~داشت.
# ~~اسماعیل غلامی را نهانی بر آن گماشت تا خود کسی از آن سیب تصرفی خواهد
~~کرد
# ~~یا نه. همهآ لشکر بر آن بگذشتتد و یک سیب تصرف نکردند . اسماعیل خدای
# ~~تعالی را سجدهآ شکر گزارد که سیاست و عدل او در دل آن لشکر بدین مرتبه
~~رسیده
# ~~است و امید در ظفربست . عمرولیث با هشتاد هزار مرد آراسته برابر آمد .
~~چون
# ~~فریقین صف بیاراستند و طبل چنگ فرو کوفتند ، اسب عمر ولیث نشاط کرد و
~~او را
# ~~در ربود و بمیان لشکر اسماعیل سامانی آورد تا بی آنکه جنکی اتفاق افتد
~~، گرفتار
# ~~شد و آن همه لشکر ببانگ طبلی منهزم شدند . عمرولیث ms305 را در خیمهای محبوس
# ~~کردند. از فراشان او یکی از آنجا بگذشت . عمرو او را بخواند و گفت از
~~جهت من
# ~~چیز کی خوردنی تدبیر کن . فراش پارهآ گوشت بدست آورد و در یغلاوی قلیه
~~[می
# ~~خواست[1 ساخت. بطلب حوائجی رفت. سگی سردر یغلاوی کرد و استخوان بر
~~گرفت.
# ~~دهانش بسوخت سر بتعجیل بیرون آورد . حلقهآ یغلاوی در کردنش افتاد .ا
~~میدوید و
# ~~یغلاوی3 می برد. عمرو بخندید. مو کلان که ملازم او بودند، سؤال کردند
~~که موجب خنده
# ~~چیست. گفت هم امروز بامداد خوالگرم4 شکایت می کرد که مطبخ سیصدشتر
~~بدشواری
# ~~می برند، زیادت می باید کردن و شبهنگام مشاهده می کنم سگی بآسانی می
~~برد . تعز
# ~~من تشاء وتذل من تشاء بیدک الخیرانکعلی کل شییء قدیر.5 PageV01P373
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0407.png)

# اسماعیل سامانی ، حاجب را پیش عمرولیث فرستاد و او را استمالت داد که
# ~~ان شاء الله ترا ازخشم خلیفه خلاصی کنم . عمرو بر اسماعیل آفرین کرد و
~~گفت
# ~~میدانم که مرا از خلیفه روی خلاص نخواهد بودن . اما امیر اسماعیل آنچه
~~طریقهٔ‌
# ~~مردی بود گفت و بازوبندی بدان حاجب داد و گفت امیر اسماعیل را خدمت
# ~~رسان و بگو که میشنوم که لشکرت بینواست [این نسخهآ کنجهای منست و
~~برادرم.
# ~~همان بهتر که این مال به بند کان توعاید گرددتا ایشان را اهبتی باشد .
~~از بند کی1
# ~~توقع[2 آن است که کردار موافق گفتار فرمائی [و از خون من دست کوته کنی]
# ~~و مرا بحضرت خلیفه فرستی . حاجب بتصور آنکه از بهر اسماعیل تحفه آورده
~~[بشاش
# ~~می آمد].4 امیر اسماعیل بانگ براو زد و گفت باز گرد واین نسخه با او
~~باز ده و
# ~~بکو : اسماعیل می گوید از غایتدانش میخواهی که بر [اهل خرد]5 فزونی
~~جوئی،
# ~~ترا و برادرت را گنج و دفینه از کجا آمد . همه جهان را معلومست که شما
~~روکر
# ~~بچگانید . دو سهروزی سعادتی که بحقیقت عین شقاوت بود، مساعدت شما کرد و
~~در
# ~~جهان استیلا ms306 یافتید و بزور ظلم و جور اموال مردم حاصل کردید . مظلمهای
~~که از
# ~~آن اموال در گردن شماست، می خواهی که بصنعت6 در گردن من افکنی7
# ~~من [از آنها نیستم که این بازی بخرم8 و آنچه گفت که او را تصد خون
~~نکنم،
# ~~چون مرا بر او حق خونی نیست، چرا دست بخونش بیالایم و آنچه گفت او را
~~بخلیفه
# ~~فرستم ، بغیر از این چگونه [توان کرد]9 . حاجب برفت و جواب با کنجنامه
~~بدو
# ~~رسانید و گفت هزار آفرین برروان [پاک]10 امیر اسماعیل باد امروز بزمانی
~~افتاده ایم PageV01P374
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0408.png)

# ~~که برادر [خون1 برادر]جهت اندک فایدهآ دنیاوی روا می دارد] و غنیمت
~~میشمارد]1
# ~~اسمعیل سامانی عمرولیث را مقید بحضرت خلیفه فرستاد . چون چشم خلیفه
# ~~برعمر و افتاد، گفت : الحمدلله الذی مکننی منکو کفی شغلک و او را محبوس
~~کرد
# ~~وو در عهد معتضد دو سال محبوس بود].3 بوقت وفات، معتضد بروایتی خادمی
~~را
# ~~فرستاد تا او را بکشت و بروایتی اورا فراموش کردند و خوردنی ندادند تا
~~بمرد.
# ~~کار او موجب اعتبار جهانیانست : با آنکه از پادشاهان هیچکس را چون او
~~سفره و
# ~~خوان نبوده مع هذا از گرسنگی مرد .4
# از آثار عمرولیث جامع عتیق شیرازست.
### | طاهره
# ابن محمد بن عمرولیث صفار ، چون جدش اسیر شد ، ارکان دولت او را
# ~~بپادشاهی نشاندند . یک سال و چند ماه کر و فری کرد . سر انجام اسماعیل
~~سامانی
# ~~برونیز غلبه کرد و پادشاهی بستد.6 بعد ازمدتی حکومت سیستان به نبیرهآ
~~ایشان
# ~~احمد لیثی7 دادند و ازو بپسرش خلف رسید8 . بعد ازو نبیرهاش نصر بن احمد
~~بن PageV01P375
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0409.png)

# ~~طاهر بن خلف حاکم شده تا سنهآ ثلاث وخمسین وخمسمایه حکومت کرد1 . عمرش
# ~~از صد سال کذشته بود و تا این زمان نسل بر نسل حکومت سیستان بدیشان
~~تعلق
# ~~میدارد . [ایشان را شاه خوانند2 .
# فصل دوم از باب چهارم
# در ذکر پادشاهان سامانیان : نه تن ، مدت ملکشان صد و دو سال و نیم
# ~~و ms307 بیست روز
# سامان از تخم بهرام چوبین بود . نسبش : سامان خداه بن جثمان بن
# ~~طغماث بن نوسرد بن بهرام چوبین . اجدادش پیش از اسلام حکام ماوراء
~~النهر بودند
# ~~و بعد از اسلام صاحب لشکر . پدر سامان را روز گار مخالف شد بسار بانی
~~افتاد .
# ~~گوهر بزرگ سامان سر بکار شتربانی در نمی آورد . روزی در هنگامهای این
~~ابیات
# ~~شنید :
### | لمعر
# مهتری کر بکام شیر درست %~% روخطر کن زکام شیر بجوی3
# یا بزرگی[وناز]4 و نعمت و کام %~% یا چومردانت سرگ رویاروی
# ازین ابیات، رجولیت او در حرکت آمد. بعیاری مشغول شد. بعد از PageV01P376
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0410.png)

# ~~اندک مدتی برشهر اشناس مستولی کشت . پسرش اسد بن سامان را در عهد مأمون
# ~~خلیفه حرمتی ییدا شد وطاهر ذوالیمینین اورا کارها فرمود . بعد ازو
~~مأمون خلیفه
# ~~پسرانش را بولایات امارت داد : سمرقند بنوح بن اسد و فرغانه باحمد بن
~~اسد و
# ~~اشناس بیحیی بن اسد و هرات بالیاس بن اسد . ایشان مدتی مباشر اشغال این
~~ولایات
# ~~بودند تا در سنهآ احدی وستین و مأتین ، معتمد خلیفه تمامت ولایت به نصر
~~بن احمد
# ~~بن اسد بن سامان داد و او ارشد آن قوم بود . برادرش اسماعیل از قبل او
~~حاکم
# ~~بخارا شد . بعد از مدتی مفسدان1 میان برادران خصومت انداختند . نصر
~~بجنگ
# ~~اسماعل رفت . ظفو اسماعیل را بود . اما برادر مهتر را دستبوس کرد و گفت
~~تو
# ~~همچنان مهتر ومخدومی. اگر بخارا بر قرار بمن ارزانی داری ، بکار آن
~~قیام نمایم
# ~~و الا بهر چه فرمایی ، مطیعم . نصر خجل شد و بر قرار کار بخارا را
~~[اسماعیل
# ~~میساخت2 و نصر حکومت ماوراء النهر می کرد ؛ تا در سنهآ تسع و سبعین و
~~مأتین
# ~~نصر در گذشت و تمامت کار بر
### | اسماعیل
# ابن احمد بن سامان قرار گرفت و بخارا را دارالملک ساخت . او مردی
# ~~فرزانه و با شکوه بود . امارات پادشاهی از جبین او ظاهر بود . ملک
~~ماوراء النهر در
# ~~عهد او معمور شد . چون بنی ms308 لیث دست بر آوردند، معتضد خلیفه او را فرمان
~~داد تا
# ~~ایشان را بر انداخت و خلیفه مملکت بنی صفار بر او مسلم داشت. در منتصف
~~ربیع-
# ~~الآخر سنهآ سبع و ثمانین و مأتین در بعضی ایران نام پادشاهی برواطلاق
~~رفت و او در
# ~~کار خیرات مساعی جمیله بتقدیم رسانید و در عدل و داد کوشید.
# یکی از بزر کی در عهد او پرسید : طاهریان مردمی پاک دین و لیکو
# ~~اعتقاد بودند وخیرات بسیار کردند واز آن هیچ پیدا نیست و بتی لیث ظالم
~~و ستمکاره
# ~~بودند و زیادت خیر نکردند و تمامت جاریست . چه موجب است وحکمت ازلی
# ~~درین چگونه ؟ جواب داد که بعد از طاعریان بنی لیث بودند . از غایت خبث
~~طبیعی PageV01P377
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0411.png)

# ~~و ظلم جبلی ، اجرای خیرات طاهریان نکردند و از حرص و طمع تمامت باطک
# ~~کردند و موقوفات آن با تصرف گرفتند و بعد از بنی لیث، سامانیانند . از
~~روی نیک
# ~~مردی و پاک اعتقادی خیرات بنی لیث مقرر داشتند و در آن طمع نکردنب .
~~لاجرم
# ~~آن یکی ناچیز و این یکی جاری شد و حکمت درین صورت آنکه لاشک در محشر
# ~~بد و نیک را جزا خواهد بود : هر کس که نیکی کرده او را اجری دهند و
~~آنکه از
# ~~بدی آن نیکی باطل کرده ، نیکی که آن بد کردار را باشد، در ازای بطلان
~~نیکی
# ~~نیک کردار ، بنیکوکار دهند . باز اگر نیکو کاری دیگر نیکی آن نیکوکار
~~را جاری
# ~~گرداند ، همانند محیی ، ثانی را ثواب باشد . یس ثواب نیکوکار اول یکی
~~در سه
# ~~باشد و بد کردار را هیچ ثواب نماند. آن را ببهشت و این را بدوزخ
~~رسانند.
# اسماعیل سامانی هفت سال و ده ماه درایران پادشاهی کرد و در رابع عشر
# ~~صفر سنهآ خمس و تسعین و مأتین در گذشت . از سخنان اوست : کن عصامیا و
~~لاتکن
# ~~عظامیا . [ای کن کعصام الذی قیل فیه :
# نفس العصام سودت عصاما %~% و علمته الکروالاقداما
# وجعلته ms309 ملکا هماما
# ~~و لا تکن ممن یفتخر بعظام آبائه]1
### | احمل
# ابن اسماعیل بن احمد بن اسد بن سامان بعد از پدر بحکم وراثت پادشاه
# ~~شد . عالم پرور و علم دوست بود . مجالست او با علما بودی . بدین سبب
~~غلامان ازو
# ~~متنفر بودند و او مناشیر و احکام از زبان دری با عربی نقل کرد. مدت پنج
~~سال و
# ~~چهار ماه حکومت کرد . روزی اخبار مخالف از اطراف ملک خود شنید . گفت
~~الهی
# ~~اگر تقدیر حکم تو چنانست که این ملک [بر من بشورد]،2 پیش از شورید کی
# ~~مرا [اجل ده[3 و زحمت بند گان خود میسند : او را هر شب دو شیر بر در
~~خانه PageV01P378
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0412.png)

# ~~بستندی تا کسی از بیم ایشان در نیارستی رفتن . آن شب شیر بستن فراموش
~~کردند.
# ~~جمعی غلامان که در قصد او بودند ، در رفتند و او را [بکشتند1 ، در ثالث
~~جمادی
# ~~الاخر سنهآ ثلاثمایه . [البتکین2 از جملهٔ‌ غلامان او بود، 3 اما هنوز
~~نامدار
# ~~نشده بود .3
### | نصر
# امن احمد بن اسماعیل بن احمد بن اسد بن سامان، بعد از پدر بپادشاهی
# ~~نشست . تمامت غلامان را که قصد یدرش کرده بودند، بقصاص بکشت و در عدل و
~~داد
# ~~کوشید و خیرات بسیار کرد . بعد از مدتی بتماشای هری رفت .4 در نظرش خوش
# ~~آمد . آنجا فرو کشید . امیران او را هوای زن و بچه بود . امیر نصر نه
~~عزم بخارا
# ~~کردی و نه امیران را دستوری5 دادی که بخانه روند یا زن و بچه ببری
~~آورند. امیران
# ~~را طاقت طاق شد و بیم بود که بر امیر نصر خروج کنند . چه هرچند بمقربان
# ~~حضرت وسیلت جستند ، فایده نداد . تا رود کی را پذرفتاریها9 کردند و او
~~این
# ~~ابیات در صفت خوشی بخارا وتهییج امیر نصر بر عزیمت آنجا بر خواند :
# # باد 7 جوی مولیان آید همی %~% [بوی] 8 یار مهربان آید همی
# # ریگ آمو با درشتیهای او %~% زیر یایم پرنیان آید همی
# # آب ms310 جیحون از نشاط روی دوست %~% خنگ مارا تا میان آید همی 9
# # ای بخارا شاد باش و دیرزی %~% میرزی10 تو شادمان آید همی
# # میر سروست و بخارا بوستان %~% سرو سوی بوستان آید همی
# # میر ماهست و بخارا آسمان %~% ماه سوی آسمان آید همی PageV01P379
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0413.png)

# امیر نصر را پس ازین آرام نماند که ابیات خواند . روان شد . چنانکه
# ~~بیموزه [برنشست1 ]و رود کی بدین ابیات ، از انعام امیران غنیشد .
# امیر نصر روزی در هری ، جوانی نیکو روی را در گار گل یافت. فر بزرکی
# ~~از ناصیهآ او مشاهده کرد2 . از نام و نژادش پرسیدو امان داد . گفت نامم
# ~~احمدست و نژاد از تخم بنی لیث . امیر نصر را بر حال او رقت آمد . او را
~~نوازش
# ~~فرمود4 و اموال بخشید و از اقربای خود زن داد و بامارت سیستان فرستاد
~~وتا
# ~~غایت امارت سیستان درتخمهآ اوست .
# امیر ابوعلی الیاس که در اول عیاری کردی، بتغلب بر کرمان مستولی شد
# ~~و سی و هفت سال در او پادشاهی کرد . شهریان بسبب ظلم او برو خروج کردند
# ~~و او را مقهور کردانیدند 6 و پادشاهی *سرش الیسع دادند.7
# ماکان بن کاکی از دیلمان گریخته بخراسان رفت و خواست که بتغلب بر
# ~~آنجا مستولی شود . امیرنصر، اسفهسالار خود ، امیر علی محتاج را با
~~لشکری گران
# ~~بجنگ او نامزد کرد . بوقت عزیمت، امیر نصر اورا وصیت8 می کرد که درکار
# ~~جنگ چنین و چنان کن . در میان سخن، روی امیر علی دژم میشد . اما تحمل
~~کرد
# ~~تا امیر نصر سخن تمام کرده بیرون رفت . در اندرون [پیراهن]9 او کژردمی
~~بود، او
# ~~را هفدد جانیش زده بود . این حال با امیر نصر رسانیدلد. کفت چرا پیشتر
~~بیرون
# ~~نرفتی گفت اگر بنده در حضور امیر ، از زخم نیش کژدمی بنالد و امیر را
~~در میان
# ~~سخن بگذارد ، در غیبت او چگونه [طاقت شمشیر]10 آبدار آرد . امیر نصر
~~بدین سخن
# ~~او را نوازش نمود . امیر علی برفت ms311 و ماکان کا کی را در جنگ بکشت و
~~سپاهش منهزم PageV01P380
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0414.png)

# ~~گردانید . کاتب خودرا گفت حال ماکان بلفظی اندکو معنی بسیار بخدمت امیر
~~عوض
# ~~کن . کاتب بنوشت : اما ماکان صارکاسمه [ماکان1 واین حال درسنهآ سبع
~~وعشرین
# ~~و ثلاثمایه بود .
# امیر نصر مدت [سی و سه سال و دوماه2 حکم کرد و در ثانی عشر رمضان
# ~~سنهآ ثلاثین و ثلاثمایه [در گذشت3
### | الحمید
# نوح بن نصر بن احمد بن اسماعیل بن احمد بن اسد بن سامان ، بعد از
# ~~پدر پادشاهشد . میان او و عمش ابراهم بن احمد محاربات رفت ، جهت تنازع
# ~~پادشاهی . سر انجام نوح مظفر شد . دوازده سال و هفت ماه وهفت روز
~~پادشاهی کرد
# ~~و در تا سع عشر ربیع الاخر سنهآ ثلاث و اربعین وثلاثمایه رحلت کرد .
~~البتکین در
# ~~زمان او راه امارت لشکر یافت.
### | عبدالملک
# ابن نوح بن نصر بن احمد بن اسد بن سامان ، بعد از پدر پادشاه شد و
# ~~هفت سال و نیم پادشاهی و در میدان4 گوی باختن . در حالت اسب تاختن،
~~بیفتاد
# ~~و بدان در گذشت ، در منتصف شوال سنهآ خمسین و ثلاثمایه . در عهد او
~~البتکین
# ~~بامارت خراسان رفت و املاک بی قیاس برو جمع شد.
### | )لل یل
# منصور بن عبد الملک بن نوح بن نصر بن احمد ابن اسماعیل بن احمد
# ~~ابن اسدبن سامان، بعد از پدرش ، امرا در کار پادشاهی مشورت کردند و از
~~البتکین PageV01P381
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0415.png)

# ~~که بزر کترین امرا بود اجازت طلبیدند تا او کرابشاهی آختیار می گند .
~~چون
# ~~منصور نوجوان بود ، البتکین جواب فرستاد و عم او را اختیار کرد . ییش
~~از آنکه
# ~~جواب البتکین بامرا رسد ، منصور را بپادشاهی نشاندند . البتکین از
~~ومتوهم شد ،
# ~~بتحف و ییغام دل او خوش می کرد . اما فایدهای نبود ، تا شش سال . پس
~~البتکین
# ~~را بدر گاهخواند. البتکین دانست که خواندن او [دلیل]1 خیر نیست. اما
~~[ناچار]2
# ~~روان شد . در راه با امرا، بر سبیل آزمون ، در مخالفت ms312 منصور سخن گفت .
# ~~امرا تمامت موافقت البتکین کردند و حق [نمک3 رغایت [نمودند2 . او
~~برایشان
# ~~دعا5 کرد و ایشان را وداع کرد و بحضرت فرستاد و با سه هزار غلام خود،
~~سر
# ~~خود کرفت و عزم غزنین کرد . امیر منصور جای او در خراسان با بوالحسن
~~سیمجور
# ~~داد و پانزده هزار سوار بجنگ البتکین فرستاد . بر در بلخ با اوجنگ
~~کردند و منهزم
# ~~شدند . البتکین بغزنین رفتن صاحب غزنین او را راه نمیداد . البتکین
~~غزنین[محصور
# ~~کرد تا بعجز شهر را بسپردند و او پادشاه غزنین گشت . امیر منصور باز سی
~~هزار
# ~~مرد بجنگ او فرستاد. البتکین با شش هزار سوار بر ایشان زد و ایشانرا
~~بکشت.
# ~~منصور ترک جنگ او گفت .
# خلف بن احمد سیستانی هوس حجاز کرد . داماد خود طاهر بن حسین را
# ~~نیابتداد7] و بحج رفت . بوقت مراجعت دامادش او را در شهرنگذاشت . خلف
~~پناه
# ~~بامیر منصور برد . امیر منصور او را لشکر داد. خلف با لشکر بسیستان
~~رفت. دامادش
# ~~شهر باز گذاشت . خلف بر سیستان مستولی شد . لشکر را با پیش امیر منصور
# ~~فرستاد . طاهر بن حسین باز آمد . با خلف جنگ کرد و شهر بستد . خلف باز
~~بامیر
# ~~منصور پناه برد و لشکرستد . چون بسیستان رسید ، طاهر در گذشته برد و
~~پسرش
# ~~حسین قائم مقام گشته . باخال کار زار کرد . چون بتنگ امد ، پیغام پیش
~~امیر منصور PageV01P382
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0416.png)

# ~~فرستاد وامان طلبید تا بحضرت او رود و ملازم شود . امیر منصور او را
~~امان داد و او
# ~~سیستان با خلف گذاشت .
# امیر منصور پانزده سال حکومت کرد و [عدل و داد کسترد]1 و از وخیرات
# ~~ومبرات ماند . در منتصف شوال سنهآ خمس وستین و ثلاثمایه در گذشت . وزیر
~~او
# ~~ابوعلی محمد بن محمد بلعمی مترجم تاریخ [جریر]2 طبری بود3.
### | الرضی4
# نوح بن منصور بن عبدالملک بن نوح بن نصر بن احمد بن اسماعیل بن
# ~~احمد بن اسد بن سامان، بعداز پدر بپادشاهی نشست . خواست که وزارت ms313 با بی
~~الحسین
# ~~عتبی دهد با ابوالحسن سیمجور که امیر الامرا بود مشورت کرد . جواب داد
~~که
# ~~ابن عتبی بهمهآ هنرهای وزارت آراسته است، اما جوانست و جوان بوزارت
~~پسندیده
# ~~نباشد . امیر نوح مخالفت او کرد ووزارت بابی الحسین عتبی داد و بواسطهآ
~~کفایت او
# ~~کار ملک ضبطی هر چه تمامتر یافت و الحق وزیری مثل او ، در پیش تخت هیچ
# ~~پادشاه نبوده است . بدین سبب میان عتبی و سیمجوری کردی نشست. وزیر سعی
~~نمود
# ~~تا حسام الدوله تاش که از ممالیک پدرش بود ، در خدمت امیر نوح راه
~~امارت یافت و
# ~~فایق را حجابت داد. پس خلف بن احمد در سیستان مخالفت امیر نوح کرد و
~~خراج
# ~~باز گرفت، امیر نوح5 خواهرزادهآ او، حسین بن طاهر ، را بجنگ اوفرستاد .
~~بعداز
# ~~محاربه ، خلف پناه بقلعهآ ارک برد . حسین طاهر آن را محصور کرد تا هفت
~~سال
# ~~در حصار بود و ظفر روی نمی نمود . بدین سبب شکوه سامانیان در دلها کمتر
~~شد .
# ~~ابوالحسن سیمجور برین شماتت می کرد . امیر نوح او را ازامارت خراسان
~~عزلت داد
# ~~و بتاش تفویض کرد و سیمجوری را بجنگ فرستاد . ابوالحسن6 در خفیه با خلف
~~PageV01P383
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0417.png)

# ~~متفق شد و بظاهر بر آن قرار دادند که خلف از آن قلعه بموضعی دیگر رود و
~~قلعه
# ~~بدو تسلیم کند . همچنین کردند . ابوالحسن سیمجوری نقص حرمت خود ، از
~~سعی
# ~~ابوالحسین عتبی میدانست. با فایق متفق شد و جمعی را بفرستادند تا [او
~~را بشب1
# ~~بوقت آن که بمدد دیلمان، [ از بخارا بخراسان آمده بود، بکشتند و خراسان
# ~~یر آشوب شد و بهر طرف جنگ و فتنه خاست . عاقبت بر آن مقرر کردند که
~~نشابور
# ~~تاش را بود و بلخ فایق را وهری تا قهستان ابوالحسن سیمجور را . روزی
~~ابوالحسن
# ~~در باغی، با سریتی مباشرت کرد . بوقت انزال در گذشت . پسرش ابوعلی بر
~~جای او
# ~~امیر شد و نوح منصور امارت خراسان بدو داد . میان او و تاش ms314 محاربات رفت
~~. تاش
# ~~جهت عزلت خود و قتل وزیر ابن عتبی، دل از سامانیان بر کرفت و پناه
~~بفخرالدوله
# ~~دیلم برد، بجرجان . فخرالدوله با او تکلفها کرد و گر کان برو مسلم داشت
~~و خود
# ~~به ری رفت . تاش تا سنهآ تسع و سبعین و ثلاثمایه [حاکم گر گان بود .
~~چون متوفی
# ~~شد2 ، گر گانیان بشوریدند و خراسانیان بمقاومت مشغول شدند . فتنهآ عظیم
~~بادید
# ~~آمد و قتل عام رفت : فخرالدوله ابوعلی عارض را [بباز خواست]3 فرستاد و
~~از
# ~~گر گانیان سه هزار مرد را که سر فتنه بودند ، بکشت . چون تاش از خراسان
# ~~برفت ، امارت بر ابوعلی سیمجور* قرار کرفت . امیر نوح ازو متوهم شد و
~~امارت
# ~~هری بفایق داد . میان فایق و ابوعلی محاربت رفت . فایق منهزم شد و بی
~~اجازت
# ~~بحضرت بخارا] شتافت . نوح ازو متوهم شد . بکتوزون و انج حاجب را بجنگ
# ~~او فرستاد. بعد از محاربه فائق منهزم ببلخ رفت و مدتی آنجا بماند .
~~ابوعلی سیمجور
# ~~بحضرت بخارا فرستاد وحقوق خدمت خویش بر سامانیان7 یاد کرد و امارت
~~خراسان
# ~~طلبید . امیر نوح النماس او مبذول داشت وامارت خراسان بدو داد. کار او
~~بلند شد و
# ~~دستگاه عظیم برو [ گرد آمد]8 . هوس پادشاهی کرد . دل از سامانیان
~~برداشت و به PageV01P384
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0418.png)

# ~~بغراخان ، از نسل افراسیاب، [التجا جست1 واو را برطلب ملک سامانیان
~~تحریض
# ~~داد و قرار کرد که چون ملک مسخر شود، پادشاهی خراسان بر ابوعلی سیمجور
~~مقرر
# ~~باشد2 . بغرا خان عزیمت بخاراکرد . نوح منصور حاجب انج را ، با لشکری
~~کران
# ~~بجنگ بغراخان فرستاد . انج بر دست بغرا خان اسیر شد و لشکر منهزم کشت .
# ~~نوح منصور فایق را ناچار استمالت داد و بخواند و بجنگ او فرستاد . فایق
~~در خفیه
# ~~با بغراخان متفق شد و از سمرقند منهزم باز گشت . بغرا خان برعقب، به
~~بخارا
# ~~آمد. نوح منصور ناچارآیت الفرار بر خواند و بجرجانیه 3 رفت . مأمون بن
~~محمد
# ~~فریغونی والی آنجا بود . با او ms315 تکلفها کرد و ابوعبدالله خوارزمشاه
~~همچنین . چون
# ~~بغراخان به بخارا آمد، فایق استقبال او کرد. بغراخان بر سریر بخارا
~~متمکن
# ~~شد . فایق را ببلخ فرستاد . اما ابوعلی سمجوری را از و مرادی حاصل نشد
~~و خطاب
# ~~زیادت از امیر لشکری نیافت . نوح منصور بخوارزم آمد . از امیر ابوعلی
~~سیمجوری
# ~~مدد خواست . او التماسات بیموقع می کرد. تا خود خدای تعالی فضل فرمود و
~~اورا
# ~~بی و اسطهآ مددی بتختگاه رسانید و سببش این بود که بغراخان رنجور شد .
~~عزیمت
# ~~تر کستان نمود و در راه در گذشت . نوح منصور با دارالملک آمد . فایق
~~خواست که
# ~~او را بتغلب منزعج گرداند . بجنگ او رفت و منهزم کشته با ابوعلی
~~سیمجوری
# ~~پیوست . با یکدیگر ، برجنگ نوح منصور اتفاق کردند. نوحمنصور را چون
~~امرای
# ~~قدیم بد خواه شدند، لازم گشت بدیگران [وسیلت جستن4 . امیر سبکتکین را
# ~~دعوت کرد و او با پسرش امیر محمود بحضرت بخارا رفتند وعزیمت جنک
~~سیمجوری
# ~~و فایق کردند. از طرفین کثرتی عظیم بود و شوکت [مردان کارزار[5 سیمجوری
~~وفایق
# ~~بیشتر و بهتر . اما دولت مدد کار نوح منصور بود . از طرف سیمجوری،
~~دارای PageV01P385
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0419.png)

# ~~قابوس با جمعی بر گشت و با ییش نوح منصورآمد . ابوعلی سیمجوری ازین
~~متوهم
# ~~شد و منهزم گشت و با فایق ، بهم یناه بفخرالدولهآ دیلم بردند . او با
~~ایشان تکلفهای
# ~~یادشاهانه کرد و گر گان بدیشان باز گذاشت . سیمجوری خواست که در کر گان
# ~~مخالفت دیلمان کند و گرگان در تصرف آورد و بدان و اسطه خود را دردل نوح
~~شیرین
# ~~گرداند . فائق مانع شد و گفت این معنی صورت نبندد و پیش همگنان نکوهیده
~~شویم.
# ~~امیرنوح امارت خراسان را بامیر سبکتکین داد و او را ناصرالدین لقب کرد
# ~~و پسرش را سیف الدوله واین حال در سنهآ اربع و ثمانین و ثلاثمایه بود .
~~ناصرالدین
# ~~سبکتکین بهری رفت و سیف الدوله محمود به نیشابور . ابوعلی سیمجوری
~~وفایق
# ~~بجنگ او آمدند . او از ایشان ms316 منهزم پیش پدر رفت و هر یک از راهی ، بجنگ
# ~~ایشان آمدند. ابوعلی وفایق را در میان کرفتند و منهزم کردانیدند .
~~ابوعلی وفایق
# ~~بقلعهآ کلات گریختند و بشفاعت نزدیک نوح منصور کس فرستادند . نوح منصور
~~گفت
# ~~ابوعلی بجرجانیه رود، پیش مأمون فریغونی و فایق بدر گاه آید. فایق در
~~آن مفارقت
# ~~بوی سلامت [نیافت]1 . از ابوعلی [تخلف]2 کرد و به ایلک خان بن بغرا خان
# ~~پیوست و درسلک خدام او منتظمشد. ابوعلی عزیمت جرجانیه کرد . چون به
~~هزارسف
# ~~و او را خلاص کرد و ابوعیدالله خوارزمشاه را بکرفت و بکشت . ملک خوارزم
~~مأمون
# ~~را مسخر شد . مأمون بنوح منصور پیغام کرد و خون ابوعلی سیمجوری بخواست
~~.
# ~~نوح اجابت کرد و او را نزد خود خواند . پس نقض عهد کرد و بکشت. و فایق
~~ایلک
# ~~خان را بر جنگ نوح منصور ترغیب کرد . ایلک خان عزم بخارا کرد . اما جنک
# ~~اتفاق نیفتاد . بر آن صلح کردند که امارت سمرقند، فایق را بود .
# نوح منصور درثالث عشر رجب سنهآ سبع و ثمانین و ثلاثمایه ببخارا در گذشت .
# ابو الحارث منصور
# ابن نوح بن منصور بن عبدالملک بن نوح بن نصر بن احمد بن اسماعیل بن
~~PageV01P386
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0420.png)

# ~~احمد بن اسد بن سامان ، بعد از پدر بپادشاهی نشست و یک سال و هفت ماه
~~حکم
# ~~کرد و امارت بفایق داد و وزارت برقرار به ابوالمظفر بن عتبی . جمعی از
~~ارکان دولت
# ~~او به ایلک خان و سیلت جستند و او قصد بخارا کرد . ابوالحارث بگریخت و
~~بخارا
# ~~در تصرف ایلک خان آمد و آنجا شحنه نشاند . فایق بخدمت ابوالحارث رفت و
~~او را
# ~~دل داد . برفتندو در بخارا، با سپاه ایلک جنگ کردند و ایشانرا منهزم
~~گردانیدند.
# ~~ابوالحارث1 با سر مملکت و پادشاهی رسید. ایالت خراسان ببکتوزون داد .
~~ابوالقاسم
# ~~سیمجوری بطمع ایالت خراسان با بکتوزون جنگ کرد و منهزم بگر کان پیش
# ~~دیلمان2 رفت ، فخرالدوله او را نوازش کرد و آنجا بود تا ms317 فخرالدوله
~~متوفی شد .
# ~~مجدالدوله رستم ومادرش سیده او را نیگو رعایت می کردند . اما او را
~~هوای خراسان
# ~~بود . دیگر باره عزم جنگ با بکتوزون کرد و از و منهزم بقهستان رفت .
~~سیف الدوله.
# ~~محمود بجنگ بکتوزون بخراسان آمد . بکتوزون خراسان بدو باز کذاشت وپیش
# ~~ابوالحارث رفت . ابوالحارث بجنگ سیفالدوله محمود آمد . سیف الدوله هر
~~چند
# ~~وبعدت و سپاه3 مستظهر بود ، اما با وای النعم خود مصاف کردن پسندیده
~~ندید .
# ~~باز گشت وبغزنین رفت . ابوالحارث، بکتوزون را نوازش نمود و سنان الدوله
~~لقب
# ~~کرد و باز گشت . در آن راه بکتوزون بر ابوالحارث خروج کرد و باتفاق
~~فایق او را
# ~~بکرفت و میل کشید ، در ثامن عشر صفر سنهآ تسع و ثمانین و ثلاثمایه.
### | عبدالملک
# ابن بوح بن منصور بن عبدالملک بن نوح بن نصر بن احمد بن اسماعیل بن
# ~~احمد بن اسد بن سامان ، بعد از برادر پادشاهی بدو دادند و او مدت هشت
~~ماه وهفده
# ~~روز پادشاهی کرد .4 تا سیفالدوله محمود ، بکین خواستن ابوالحارث ، بجنگ
# ~~فایق و بکتوزون آمد5 و ایشان را منهزم گردانید5 و خراسان در تصرف آورد5
~~و PageV01P387
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0421.png)

# ~~ایشان بماوراء النهر گریختند . فایق با ایلک خان متفق شد [و ایلک خان،
~~بظاهر
# ~~بمدد عبدالملک آمد]1 و اقربا و امرای او را بگرفت2 . عبدالملک ناچار
~~بکریخت.
# ~~ایلک خان برماوراء النهر مستولی شد. در ثانی عشرین ذی الحجهآ سنهآ تسع
~~وثلاثمایه
# ~~دولت بنی سامان سیری شد .
# از تخمهآ ایشان :
### | المنتصر
# اسماعیل بن نوح که برادراین عبدالملک بود ، از حبس ایلک خان بگریخت و
# ~~بخوارزم شد . [لشکری3 برو جمع کشت . ارسلان بالو4 را با سپاهی گران در
# ~~مقدمه بفرستاد . در سمر قند با جعفر تکین ، برادر ایلک خان جنگ کردند .
~~او با
# ~~جمعی امرا ، بر دست سپاه سامانیان اسیر شدند. اسماعیل ایشان را بمکافات
~~اقربای
# ~~خود محبوس گرداند و عزیمت بخاراکرده با شحنهآ [ایلکجنگ کردند و بر سریر
# ~~بخارا متمکن شد . ایلک خان ، بجنگ او ، به ms318 بخارا رفت . اسماعیل مجال
~~حرب
# ~~نداشت . از بخارا به نیشابور شد . ابوالقاسم سیمجوری بدو پیوست . با
~~امیر
# ~~نصر بن سبکتکین جنگ کردند . نصر ازو بکریخت . سیفالدوله محمود، بمدد
# ~~برادر ، بجنگ آمد . اسماعیل پناه بقابوس بن وشمکیر برد . قابوس با او
~~تکلف
# ~~بسیار کرد و گفت ملک ری بی ملک است ، ترا آنجا باید رفتن . اسماعیل
~~آنجا رفت
# ~~درصحبت منوچهر و دارا، پسران قابوس و بفریب سیده ملکهآ ری باز گشت
~~وعزیمت
# ~~لیشابور کرد . امیر نصر شهر بدو باز گذاشت و برفت و لشکر آورد و جنگ
~~کردند.
# ~~اسماعیل منهزم شد و امیر لشکر خود ارسلان بالو را بدین سبب بکشت . لشکر
# ~~ازو متنفر شدند . ابوالقاسم سیمجوری تسکین5 داد . دیگر باره بجنگ امیر
~~تصر
# ~~رفتند . ابوالقاسم سمجور ، در آن جنگ اسیر شد . اسماعیل بگریخت6 بقوم
~~PageV01P388
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0422.png)

# ~~غزان التجا نمود . غزان او را مدد کردند و به بخارا با ایلک خان جنگ
~~کردند و
# ~~مظفر شدند و بخارا اسماعیل را مسخر شد . بعد از آن ، از غزان متوهم شد
~~. بشب
# ~~از میان ایشان بگریخت . سیف الدوله محمود را ازحال خود واقف کرد و این
~~دوبیت
# ~~بدو نوشت :
### | شع
# # از دیده که نقش تو نمودم، تو بهی %~% وزدل که فرو گذاشت زودم، توبهی
# # وزجان که نداشت هیچسودم، توبهی %~% دیدم همه را و آزمودم ، تو بهی
# سیف الدوله محمود را برو رقت آمد و مدد او شد . ببخارا با شحنهآ ایلکی
# ~~جنگ کردند . بخارا اسماعیل را مستخلص شد . بحرب ایلک خان رفت . ایلک
~~خان
# ~~از و منهزم شد و اودر پادشاهی متمکن گشت. کار دشمن بر دل خوار داشت .
~~لشکرها
# ~~بخانه فرستاد . ایلک خان فرصت غنیمت شمرد . بجنگ او آمد. اسماعیل
~~بگریخت
# ~~وبی کشتی از جیحون بگذشت. مدتی در خراسان و قهستان و طبرستان و آن
~~ولایات
# ~~می گشت ، تا در ربیع الاول سنهآ خمس وتسعین و ثلاثمایه در ولایت
~~مایمزغ1 بردست
# ~~اعراب بنی بهیج2 کشته گشت .
# فصل سیم از باب چهارم
# در ms319 ذکر پادشاهان غزنویان چهارده تن ، مدت ملکشان صد وپنجاه وپنج سال
# اصل ایشان سبکتکین است و او غلام البتکین مملوک سامانیان بود . چون
# ~~البتکین از منصور بن عبدالملک متوهم شد ، ترک امارت خراسان و املاک
~~واسباب
# ~~خود کرد و با اتباع بطرف غزنه رفت و بتغلب بر آن مستولی شد و مدت
~~شانزده سال
# ~~آنجا پادشاهی کرد و باهندوان غزا کردی. چون او در گذشت، اتباع او ، جهت
~~آنکه PageV01P389
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0423.png)

# ~~آثار دولت از جبین سبکتکین مشاهده می کردند و دختر البتکین در حبالهآ
~~او بود،
# ~~او را بر خود امیر کردند ، در سنهآ سبع وستین و ثلاثمایه و او ولایت
~~قصدار وبست
# ~~مسخر کرد و با چیپال هیتال جنگ کرد و او را اسیر کردانید و باز پادشاهی
~~بهیتال
# ~~داد و خراج برومقرر کرد . درسنهآ اربع وثمانین وثلاتمایه ، نوح بن
~~منصور او را دعوت
# ~~کرد وامارت خراسان داد وپیش نوح بن منصورمرتبهآ او [عالی شد تا بحدی]
~~که نصب
# ~~وعزل امراء و وزراء بتدبیر او منوط بود ونوح در آن اختیار نداشت و او
~~نیز مصلحت
# ~~نوح فرو نمی گذاشت و او در سنهآ سبع و ثمانین ثلاثمایه در گذشت.
# پسرش اسماعیل که از دختر البتکین بود ، بحکم وصیت ، قائم مقام یدر
# ~~شد و به برادر مهتر سیفالدولهمحمود ملتفت نبود 2 بلکه چون او دعوت مودت
# ~~کرد، ابا [ کرد3 تا میانشان بکارزار انجامید ومحاربه رفت . امیر
~~اسماعیل بقلعهٔ‌
# ~~غزنه گریخت . سیف الدوله محمود او را بمواعید مستظهر کردانید تا بیرون
~~آمد و
# ~~ملک غزنه سیف الدوله محمود را مسلم شد . روزی در شکار کاه ، غلامش
~~نوشتکین
# ~~قصد سیف الدوله مجمود کرد و دست بر قبضهآ شمشیر نهاده و منتظر اشارت
~~اسماعیل
# ~~بود . اسماعیل بسر او را منع کرد . سیف الدوله حاضر ایشان بود. باز گشت
~~و بخانه
# ~~آمد. نوشتکین را بگرفت و بکشت و اسماعیل را من بعد پژوهیده راه دادی .
~~روزی
# ~~از اسماعیل پرسید که اگر این که ms320 من برتومظفر شدم ، تو[ برمن مظفر
~~میشدی] »
# ~~با من چه خواستی کرد؟ اسماعیل دریافت. گفت دلم ندادی ترا آسیبی رسانیدن
~~. ترا
# ~~باعیال [و اطفال]5 و آنچه اسباب توبودی بقلعه فرستادمی و مایحتاج مهیا
~~داشتمی
# ~~وتا آخر عمر آنجا بگذاشتمی6 . سیف الدوله محمود با او همین کرد. پس
# ~~با بوالحارث سامانی پیغام کرد و جای پدرخود را در امارت خراسان طلبید.
~~ابوالحارث
# ~~التماس اومبذول نداشت و امارت خراسان به بکتوزون داد . سیف الدوله
~~بتغلب آهنگ
# ~~نشابور کرد . بکتوزون شهر بده باز گذاشت و بدین سبب ابوالحارث سامانی
~~عازم PageV01P390
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0424.png)

# ~~جنگ با محمود شد . سیف الدوله هر چند برعدت و[ساز1 لشکر اعتماد داشت ،
# ~~نخواست که بی حجتی قاطع [بر خاندان ولی بعمت]2 خروج کند . نشابور باز
# ~~گذاشت . تا چون فائق و بکتوزون بر ابوالحارث خروج کردند و او را بکشتند
~~و
# ~~عبدالملک بجای او پادشاه شد، سیف الدوله محمود بکین خواستن او رفت و
~~خراسان
# ~~از تصرف ایشان بیرون آورد و ارسلان جاذب3 را بفرستاد تا آن کار کفایت
~~کرد .
# ~~امارت خراسان به برادر مهتر خود امیرنصر داد . چون ، در سنهآ تسعین و
~~ثلاثمایه،
# ~~دولت بنی سامان سیری شد ، در خراسان وغزنه ، نام پادشاهی برو اطلاق رفت
~~و از
# ~~دارالخلافه ، القادر بالله او را منشور سلطنت و تشریف فرستاد ولقب امین
~~الدوله[مقرر
# ~~فرمود]4 . بعد از مدتی یمین المله بر آن افزود و او بلخ دار الملک ساخت
~~. مادرش
# ~~دختر رئیس زاول5 بود و او را بدین سبب زاولی خواندند.5 مآثر او از
~~آفتاب
# ~~روشنترست و مساعی9 او درگاردین ، از شرح و بیان مستغنی. کتاب یمینی و
~~مقامات
# ~~ابونصر مشکان7 ومجلدات ابوالفضل البیهقی8 شاهد حال اوست . علما وشعرا
~~را
# ~~دوست داشتی و در حق ایشان عطاهای جزیل فرمودی . هر سال زیادت از چهار
~~صد
# ~~هزار دینار ، او را برین جماعت صرف شدی . بصورت کریه اللقا بود . روزی
~~در آینه
# ~~نگرید و ازشکلبد خود متألم و متفکر گشت. وزیرش موجب تفکر پرسید . کفت ms321
# ~~مشهورست که دیدن پادشاهان نور بصر افزاید. این شکل که مراست ، عجب اگر
# ~~دیدنش بیننده را کور نکند . وزیر گفت صورتت از هزاران هزار یکی [بیند99
~~،
# ~~اما سیرتت همگنان راشامل است. برسیرت پسندیده [اقدام]10 فرمای تا محبوب
# ~~دلها باشی . امین الدوله محمود را خوش آمد و سیرت پسندیده بمرتبهای
~~رسانید که
# ~~که از همه پادشاهان در گذرانید.

PageV01P391

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0425.png)

# در اول سال حکومتش در سیستان ، معدن زر سرخ بشکل درختی در رمین
# ~~پدید آمد؛ چندانکه[ بشیب1 میرفتند، قویتر بود و زر خالص بر میآمد ،
~~تاچنان
# ~~که دورش سه گز گشت . در زمان سلطان مسعود ، از زلزلهآ کوه نا پدید شد .
# هم درین سال بغراجق ، عم امین الدوله محمود ، بر عزم استخلاص پوشنج
# ~~که اقطاع او بود و خلف بن احمد بر آن مستولی شده برفت و در جنگ او کشته
# ~~شد . امین الدوله محمود بانتقام رفت . بعد از محاربات بصد هزار مثقال
~~طلا
# ~~صلح کرد.
# در محرم سنهٔ‌ اثنی وتسعین و ثلاتمایه بجنگ چیپال2 هیتال رفت و او را
# ~~اسیر کرد و امان داد وخراج بستد . اماچون عادت هندوان چنان بود که
~~هرپادشاه که
# ~~دو نوبت در دست مسلمانان اسیر شود ، دیگر پادشاهی را شاید و گناهش جز
# ~~بآتش پاک نشود، چیپال پادشاهی بپسر داد وخود را بسوخت . یمین الدوله
~~درین
# ~~جنگ غازی لقب یافت . در سنهآ اربع وتسعین و ثلاثمایه بجنگ خلف بن احمد
# ~~بسیستان رفت . جهت آنکه خلف پسر خود طاهر را بعداز مراجعت از حج ولیعهد
# ~~کرده بود و حکومت داده و خود بطاعت مشغول شده، باز پشیمان کشته و برپسر
# ~~غدر کرده و او را کشته. یمین الدوله محمود بدین انتقام با او جنگ کرد .
~~او منهزم
# ~~بقلعهآ طاق رفت. یمین الدوله محمود قلعه بعداز محاصره مسخر کردانید. او
~~بزینهار
# ~~بیرون آمد. یمین الدوله محمود را سلطان خواند. او را این لفظ خوش آمد .
~~او را
# ~~امان داد و لقب خود سلطان کرد . ملک سستان او ms322 را مسلم شد. خلف بن احمد
~~بعد از
# ~~مدتی مخالفت سلطان محمود آغاز کرد و بایلک خان یناه برد. سلطان محمود آ
~~گاه شد
# ~~او را از سیستان بقلعهآ جرجان3 فرستاد . آنجا میبود تا در گذشت4 .

PageV01P392

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0426.png)

# سلطان محمود بهاطیه ومولتان تا حدود کشمیر صافی کردانید و با ایلک خان
# ~~صلح کرد . بعد از مدتی ایلک خان نقض عهد کرد و بجنگ سلطان آمد. سلطان
~~اورا
# ~~منهزم گردانید وخوش پسران بسیار از لشکراو دردست زاولیان اسیر گشتند.
~~زاولیان
# ~~ازیشان] حظی تمام یافتند.1 ایلک خان به قودوزخان پادشاه چین، از تخم
~~افراسیاب،
# ~~وسملت جست و بجنک سلطان آمد . بر دربلخ جنک کردند . سلطان محمود مظفر
# ~~شد. ایلک خان بگریخت و دیکر باره صلح کرد و در ماوراء النهر مقیم شد.
# سلطان محمود بجنگ نواشه صاحب مولتان رفت و آن ملک مسخر کرد و
# ~~باسلام در آورد وصاحب مولتان را بکشت و دیگری را حکومت داد. سلطان
~~محمود
# ~~بجنگ غوریان رفت و ایشان در آن وقت کفار بودند و [سوری نام شخصی مهتر
~~ایشان
# ~~بود]2 جنگ کردند . سوری کشته شد و پسرش اسیر گشت و از قهر ، در نگین
# ~~انگشتری زهر داشت بمکید و بدوزخ رفت. ولایت غور در اسلام آمد و مسخر
~~سلطان
# ~~گشت . سلطان قصد قلعهآ بهیم3 کرد که بتکدهآ هندوستان بود و بر آن مظفر
~~شد و
# ~~خواستهآ بیشمار آورد . قرب صد صنم از زر ونقره بیاورد . از آن جمله یک
~~صنم راهزار
# ~~هزار مثقال طلا وزن بود . آن را دروجه [عمارت مسجد غزنه نهاد چنانکه بر
~~در
# ~~های آن بجای آهن [میخها و زینتها از5 زر طلا زده بودند . در آن وقت
~~حکام
# ~~غرجستانرا شار میخواندند و ابوتصرشار غرجه بود . با سلطان محمود مخالفت
~~کرد .
# ~~سلطان لشگر بجنگ او فرستاد و اورا اسیر گردانید و امان داد واملاک او
~~بخرید و
# ~~او در خدمت سلطان بود تا متوفی شد . صاحب فاردین9 مخالفت سلطان کرد
~~وخراج
# ~~باز کرفت ms323 . سلطان ابوسعید طائی را با سپاه بجنگ او فرستاد وخود در عقب
~~برفت .
# ~~جنگ کردند. صاحب فاردین حصاری شد. سلطان بقوت فیلان دیوار قلعه را خراب
~~کرد PageV01P393
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0427.png)

# ~~وقلعه مسخر کردانید . آنجا بر درخانه ای، برسنگی نقشی چند [منقوش]1
~~دیدند.
# ~~بخواندند. تاریخ عمارت قلعه بود؛ بچهل هزار سال می کشید. همه بنادانی
~~بت پرستان
# ~~مقرشدند که از زمان هبوط آدم بروایتی که در افواه مشهور است ، بهفت
~~هزارسال
# ~~نمی کشد و اکر نیز قول حکما اعتبار کنیم، شک نیست که عمارت بنایی چندین
~~سال
# ~~آبادان نماند. لیکن چون جهل ایشان بمرتبه ایست که بت را بخدائی
~~میپرستند2 ،
# ~~اگراین معنی پیش ایشان مقبول شود، عجب نباشد.
# ابلک خان درسنهآ ثلاث و اربعمایه در گذشت و برادرش طوغان خان بجای
# ~~اویادشاه ماوراء النهرشد و میان او و کفارچین محاربات رفت. سلطان محمود
~~جهت تقویت
# ~~دین اسلام مدد اوفرمود. مظفرشد. دخترایلک خان را ، از وجهت مسعود
~~بخواست. در
# ~~ثمان و اربعمایه زفاف کردند .
# از مصرمردی تاهرتی3 ، ازپیش حاکم فاطمی برسالت بسلطان محمودآمد ودر
# ~~ملک ایران دعوت بواطنه ظاهر کرد. خلقی بسیار در دعوت اورفتند کار
~~اوعروجی تمام
# ~~یافت. سلطان اوراجاضر کرد[و بدلایل و براهین عقلی ونقلی ملزم گردانید4
~~وسیاست
# ~~فرمود و آتش آن فتنه بآب تدبیر فرونشاند .
# در رجبسنه تسع واربعمایه، سلطان عزم ولایت قنوج کرد. از غزنه تا آنجا
# ~~سه ماهه راه بود. پادشاه ولایت کشمیر، با سلطان محمود موافق شد و
~~بقلاوزی برفت.
# ~~ولایات وقلاع فراوان مسخر کردند و از آن روی غزنین تا [دریا کنار5
~~برفتندوچندان
# ~~غنیمت و برده یافتند که قیمت برده از ده درم نگذشت و غنیمت بنیمه
~~میدادند تا در
# ~~غزنین بازستانند. درمدت غیبت سلطان، جماعت افغانیان در ملک سلطان خرابی
~~کردند.
# ~~چون سلطان از قنوج بغزنین رسید ، برایشان شبیخون برد و اکثر ایشان
~~رابتیغ گذرانید.
# ~~درسنهآ ست عشر واربعمایه فتح سومنات کرد . درسنهآ عشرین و اربعمایه بر
~~ملک عراق PageV01P394
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0428.png)

# ~~مستولی شد واز تصرف ms324 آل بویه بیرون آورد و بپسرخود مسعود داد .
# درین وقت کاروانی از عراق بهندوستان میرفت. در بیابان [نه1 دزدان بر
# ~~ایشان زدند ومردم را بکشتند و اموال ببردند. زنی پیررا پسری جوان در آن
~~میان
# ~~کشته شد. بحضرت سلطان شکایت رسانید. سلطان گفت چون آن ولایت از
~~دارالملک
# ~~دورست، [ بواجبی]2 محافظت نمی توان کرد. پیرزن گفت چندان ولایت بستان
~~که نگاه
# ~~توانی داشت ودر روز محشر جوابش با خدای تعالی توانی گفت و او از توقبول
~~کند .
# ~~سلطان ازین سخن متألم شد و خاطر پیرزن بخواسته خشنود کرد ومنادی فرمود
~~که
# ~~هر کس براه بیابان نه عزیمت هندوستان کند، جان ومال اورا ضمانم .
~~کاروانی تمام غلبه
# ~~جمع شد. از سلطان بدرقه طلبیدند. سلطان غلامیرا با صد سوارمعین کرد.
~~مهتر کاروان
# ~~سلطان را گفت اگر- بدرقه هزار مرد نیز باشد، هنوز کم باشد که دزدان کوچ
~~و بلوچ
# ~~زیادت از هزار بدزدی می آیند. سلطان کفت فارغ باش که من از تدبیر غافل
~~نیستم .
# ~~کاروان برفت. سلطان بغلام آموخت که تدبیر بچه صورت میباید کرد . چون
~~کاروان
# ~~باصفهان رسید، غلام سلطان خرواری چندمیوه بخریدو[زهر آلود]3 کرد چون در
~~بیابان
# ~~دانستند که بدزدان نزدیکند، غلام ببهانهآ آنکه میوه باد بزند، بیرون
~~کرد. نا گاه دزدان
# ~~دررسیدند. غلامان بدرقه زمانی محاربه کردند و بگریختند . فریاد از نهاد
~~کاروانیان
# ~~برآمد 4 . درییش دزدان تضرع کردند که مال شمارا وجان مارا. چون دزدان
~~ایشان را
# ~~ازبون خود دیدند، بجان امان دادند وچون در بیابان میوهآ نازک دیدند،
~~اول بخوردن میوه
# ~~مشغول شدند. خوردن ومردن یکی بود. بعد اززمانی غلامان بدرقه معاودت
~~کردند و
# ~~یقایای دزدان را بتیغ گذرانیدند وپیشتر بوالی کرمان خبر کرده بودند. او
~~نیز با سیاه
# ~~در رسید. برخانهاء دزدان تاختند تا [طفل گهواره 2 بکشتند. بدین سبب ،
~~آنراه از
# ~~آن مخاذیل سالها پاک شد.

PageV01P395

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0429.png)

# هم درین سال سلطان بر خوارزم مستولی شد. حاکم خوارزم مأمون فریغونی
# ~~بود و بخواهر، دامادسلطان و ms325 بردست مهترلشکرخود اینال تکین کشته گشت.
~~سلطان
# ~~لشکرفرستاد واینال تکین را بکشت وخوارزم وجرجانیه با تصرف گرفت.
# وزیرسلطان ، ابوالعبای فضل بن احمد، غلامی خوب صورت داشت . سلطان
# ~~می خواست که اورا بستاند. اماجهت غلامی سخن گفتن پسندیده نمیدید. روزی
~~وزیر،
# ~~سلطان را بخانه برد وییش کشها کرد، از جمله ده غلام . ندیمی گفت این
~~همه ترا،
# ~~آن یک غلام بده. وزیر نداد. سلطان بخشم بیرون رفت. پس ازوزیر قرضی
~~خواست.
# ~~وز برخودرا بافلاس منسوب کرد و سو کندی بر آن خورد. قصاد و دایع و
~~دفاین او بدست
# ~~باز دادند. وزیر برنجید و بزندان رفت و بسلطان پیغام فرستاد که آنچه
~~داشتم بیرون
# ~~گذاشتم و زندان اختیار کردم . سلطان فرمود که مرا شرم آمد این معنی
~~درعمل PageV01P396
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0430.png)

# ~~آوردن . اما چون او برخود پسندید ، من نیز بر آن مزید ندارم . تا آخر
~~عمر آنجا
# ~~باشد1 . یس ازو وزارت بشیخ جلیل شمس الکفاة ابوالقاسم احمدبن حسن داد
~~وحسن
# ~~میمندی نیز راه وزارت داشتی .
# گویند سلطان محمود پیوسته مترددبود در حدیث العلماء ورثة الانبیاء و بودن
# ~~روز قیامت ونسب خود از سبکتکین تا خود صحیح است یانه . شبی بخلوت
~~ازجائی
# ~~می آمد. فراشی شمعی باشمعدان طلا درپیش می برد. طالب علمی بر درمدرسه
~~تکرار
# ~~می کرد و بسبب تاریکی، دروقت اشکال لفظی، [بروشنی چراغ بقال میرفت].3
~~سلطانرا
# ~~دل برو بسوخت . آن شمع با شمعدان بدوبخشید . همان شب جمال جهان آرای
# ~~مصطفی (ص) بخواب دید که اورا گفت . یابن سبکتکین اعزک الله فی الدارین
~~کمااعززت
# ~~وارثی. هرسه مشکل اوحل شد.
# وفات سلطان محمود درسنهآ احدی وعشرین واربعمایه بود. شصت و یکسال
# ~~عمرداشت و سی ویک سال پادشاهی کرد.
# نصیر الدوله معود
# ابن محمودبن سبکتکین بحکم وصیت پدر پادشاهی عراق وخراسان و
# ~~خوارزم بدو تعلق گرفت وهند وغزنه ببرادرش محمد. چون از ملکش دوسال
~~برفت4 ،
# ~~مملکت کرمان مستخلص کرد و دست دیلمان از آن کوتاه کردانید. پس با
~~برادرمنازعت
# ~~کرد وبمحار به انجامید ms326 . محمد بردست اواسیرشد. اورا میل کشید ودر قلعه
~~محبوس
# ~~گردانید . [نه سال درحبس بماند.5 . چون میان مسعود و سلجوقیان منازعت
~~افتاد و PageV01P397
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0431.png)

# ~~مسعود ازایشان منهزم بغزنین رفت  محمد مکحول را از فلعه بیرون اورد و
~~عزیمت
# ~~هندوستان کرد . چون از رود جیلم بگذشت ، لشکر بر مسعود بیرون آمدند و
~~محمد
# ~~مکحول را از و بستدندو تخت برپشت پیلی زده بر آنجا بنشاندند و در لشکر
~~بگردانیدند
# ~~و مسعود را بگرفتند و پیش محمد آوردند. محمد گفت آن بدی که توبامن کردی
~~، من
# ~~با نیکی مقابله کنم. کدام موضع میخواهی که با متعلقان، آنجا ساکن شوی ؟
~~مسعود
# ~~قلعهای اختیار کرد. محمد اورا بآن قلعه فرستاد. درراه لشکراورا بکشتند،
~~در جمادی
# ~~الاول سنهآ ثلاث و ثلاثین واربعمایه . مدت سیزده سال پادشاهی کرده بود
~~. بعد ازین
# ~~محمودیان بغزنه قناعت کردند. ایشان را بدین سبب غزنویان کویند و در آن
~~ملک، آثار
# ~~ایشان بسیارست .
# عمادالدوله هحمد
# ابن محمودبن سبکتکین، در حیات برادر ، [دراول عهد[1 ، چهار سال در
# ~~غزنین پادشاهی کرد. پس بحکم برادرش مسعود نه سال محبوس بود. بعد از قتل
~~مسعود،
# ~~یکسال دیگر حکومت کرد و درسنهآ اربع و ثلاتین و اربعمایه ، بر دست
~~برادر زاده
# ~~کشته شد .
# شهاب الدوله مودود
# ابن مسعودبن محمود بن سبکتکین برعم خروج کرد و بقصاص خون پدر ،
# ~~اورا باتمامت اولاد وهر که در خون مسعود ساعی بود، بکشت. و دختر جغری
~~بک را بخواست
# ~~وازوپسری آورد، مسعود نام کرد. مدت هفت سال پادشاهی کرد. دررجب سنهآ
~~احدی و
# ~~ار بعین وار بعمایه بدیدن جغریبک عزیمت خراسان کرد. در راه بقولنج در
~~گذشت .
### | 55
# ابن مودود بن مسعود بن محمود بن سبکتکین بعد از پدر پادشاهی بدودادند.
# ~~یک ماه حکم کرد. چون او طفل بود، زمام امور در کف کفایت مادرش بود .
~~[بتراضی
# ~~مادرش2 ، امرا و ارکان دولت، پسررا خلع کردند و برعمش متفق شدند .

PageV01P398

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0432.png)

# هاء الدوله علی
# ابن مسعودبن محمود بن سبکتکین بعد ms327 از برادر زاده برتخت نشست و زن
# ~~مودود، دختر جغریبک1 ، را در نکاح آورد. دوسال پادشاهی کرد. عمش برو
~~خروج کردو
# ~~اورا منهزم گردانید، درسنهآ ثلاث واربعین واربعمایه.
### | مجدالدوله
# ابومنصور، عبدالرشید بن محمود بن سبکتکین بعداز برادرزاده بپادشاهی نشست
# ~~ویک سال پادشاهی کرد. دختر جغرییک، بکین شوهر، [بقصد او[2 لشکر آورد.
~~از غلامان
# ~~محمودی، شخصی طغرل نام، که امیرالامرا بود، با آن لشکرمتقق شد . با
~~عبدالرشید
# ~~جنگ کردندو اورا اسیر کردند.3 دختر جغریبک اورا بطغرل سپرد و محبوس کرد
~~وبا
# ~~خراسان مزاجعت نمود.
# طغرل بر آن ملک مستولی شد. غزنویان اورا طغرل کافر نعمت خواندند .
# ~~عیدالرشد بمرتبهای ابله و سست رای بود که بحدود میدان محبوس بود . طغرل
~~کافر
# ~~نعمت درمیدان کوی می باخت. او برخاسته بود و تماشا و تحسین می کرد. بعد
~~ازمدتی
# ~~طغرل کافر نعمت اورا بکشت ودر آن وقت از [شاهزاد گان محمودی]5 نه
~~شاهزاده :
# ~~حسین6 ونصر وایرانشاه وخالد وعبدالرحمن ومنصور وهمام وعبدالرحیم
~~واسماعیل در
# ~~قلعهآ دهک محبوس بودند . شبی در قلعه بشکستند و بیرون آمدند و پناه
~~بنوشتکین
# ~~شرابی7 حاجب عبدالرشید بردند . اوبی زینهاری8 کرد و تمامت را بدست طغرل
~~کافر
# ~~نعمت داد تا بکشت. سه شهزادهآ دیگر: فرخ زاد و ابراهیم و شجاع در قلعهآ
~~عبید محبوس
# ~~بودند. شبی طغرل کافرنعمت بفرستاد وایشان را طلب داشت تا بکشد. زمان
~~اورا امان
# ~~نداد. چون برتخت محمودی نشست، خواست که دامن گرد کند ، نوشتکین شرابی
# ~~بادوغلام، تیغ درو گردانیدند و اورا پاره پاره کردند. اهل غزنین، بقتل
~~او ، خرمیها
# ~~کردند. خبرقتل او بقلعهآ عبید رسید. آن سه شهزاده از کشتن خلاصی
~~یافتند.

PageV01P399

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0433.png)

# جمال الدوله فرخ زاد
# ابن عبدالرشید بن محمود بن سبکتکین، بعد از قتل طغرل کافر نعمت بپادشاهی
# ~~نشست. از شهزاد گان هر که را طغرل کشته بود و در چاهها و بیغولها
~~افکنده ، بیرون
# ~~آورد و در نظر مردم ، در گورستان سلاطین دفن کرد وشش سال حکومت کرد .
~~در سنهآ
# ~~خمسین واربعمایه ms328 بقولنج در گذشت . عم زاده را ولی عهد کرد.
# ظهیر الدوله ابراهیم
# ابن مسعودبن محمودبن سبکتکین بوصیت عم زاده حا کم کشت. پادشاهی
# ~~بزرگ منش و دراز عمر بود . پادشاهان سلجوقی او را خطاب پدر کردندی و
~~چون
# ~~نامه بدو نوشتند، طغرا [نکشیدندی1 . مدت چهل و دو سال در پادشاهی بماند
~~و در
# ~~خیرات و مبرات کوشید و مساجد و خوانق و اربطه و قناطر انشا کرد و در
~~خامس
# ~~شوال سنهآ اثنی و تسعین واربعمایه در گذشت.
# علاءالدوله 2 مسعود
# ابن ابراهیم بن مسعودبن محمودبن سبکتکین بعد از یدر پادشاه شد. خواهر
# ~~سلطان سنجر سلجوقی را در نکاح آورد. مدت شانزده سال پادشاهی کرد. در
~~سنهآ ثمان و
# ~~خمسمایه بدارالبقا پیوست .
# کمال الدوله شیرزاد
# ابن مسعود بن ابراهیم بن مسعود بن محمود بن سبکتکین بحکم وصیت پدر
# ~~پادشاه شد ویک سال حکم کرد. برادرش ارسلان شاه برو خروج کرد و اورا
~~بکشت ،
# ~~درسنه تسع وخمسمایه .
# سلطان الدو له ارسلان شاه
# بن مسعود بن ابراهیم بن مسعودبن محمود بن سبکتکین بعد از بر ادر پپایشاهر
# # نشست . مان او و برادر دیگرش بهرام شاه [ در کارپادشاهی] %~%
~~[تنازعشد]4 .هرام PageV01P400
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0434.png)

# ~~شاه پناه با خال خود، سلطان سنجرسلجوقی برد. سلطان اورا بلشکرمدد کرد .
~~او با
# ~~برادر محاریات کرد. سلطان سنجر سلجوقی در عقب، بمدد رسید. بهرام شاه
~~قوی حال
# ~~شد. ارسلان شاه منهزم به لهاور گریخت. بهرام شاه بر غزنین مسلط شد.
~~چونسلطان
# ~~سنحر باز گشت، ارسلان شاه بیامد و بهرام شاه را منهزم کردانید . بهرام
~~شاه پیش
# ~~سلطان رفت و دیگر بارلشکر آورد و ارسلان شاه را بکرفت، درسنهآ اثنی عشر
~~وخمسمایه
# ~~و امان داد . بعداز آن چون در وفتنه میدید بکشت. مدت پادشاهی ارسلان
~~شاه سه سال بود .
# یمین الدوله بهرام شاه
# ابن مسعود بن ابراهیم بن مسعودبن محمودبن سبکتکین بعد از قهربرادر،
# ~~پادشاهی برو قرار یافت پادشاهی بزرگ منش ، عالی همت، علم دوست ، عالم
~~پرور بود.
# ~~فضلای جهان بنام ms329 او کتب ساختهاند : از جمله امام فاضل کامل [نظام
~~الدین]1 نصرالله
# ~~ابن عیدالحمید کتاب کلیله و دمنه بعبارتی که اکنون مشهورست بنام
~~اوساخت. زمان
# ~~دولت او، در آن ملک مایهآ امن وامان و رخص و راحت بود. سی ودوسال
~~پادشاهی کرد.
# در آخر دولت اوعلاءالدین حسین بن 2 حسین غوری برو خروج کرد. بهرام
# ~~شاه [منهزم3 بهندرفت. علاءالدین حسین، برادر خودرا، سیف الدین4 سام،
~~درغزنین
# ~~پادشاهی داد و خود به هری رفت. بهرام شاه مراجعت کرد و با سیف الدوله
~~سام جنگ
# ~~کرد. سام منهزم شد. جمعی تر کمانان5 اورا گرفتند و بسلطان بهرام شاه
~~سپردند .
# ~~سلطان اورا در شهر بر گاو[ بگردانید]6 . این خبر بعلاء الدین حسین
~~رسید. آهنگ جنگ
# ~~بهر ام شاه کرد پیش از رسیدن او، بهرام شاه، درسنهآ ار بع و اربعین و
~~خمسمایه در گذشت17 .

PageV01P401

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0435.png)

### | 5
# ظهیر الدوله خسروشاه
# ابن بهرام شاه بن مسعودبن ابراهیم بن مسعودبن محمودبن سبکتکین ، بعد
# ~~از پدر بحکم وراثت پادشاهی بدودادند. چون علاءالدین حسین با سپاه بجنگ
~~او آمد،
# ~~بکریخت و بدیار هند رفت. علاءالدین حسین، برادر زادهآ خود، غیاث الدین
~~ابوالفتح
# ~~محمدبن سام را بنیابت خود ، در غزنین پادشاهی داد و به هری رفت. او
~~خسروشاء را
# ~~بمواعیدوسو کند1 برخود ایمن گردانید و دستگیر کردو بقلعه محبوس کرد.
~~قرب
# ~~ده سال آنجا بود و درسنهآ خمس وخمسین وخمسمایه در کذشت. دولت غزنویان
~~سپری
# # شد وملک ایشان با غوریان افتاد واز محمودیان کس نماند. 2 %~% الباقی
~~هوالله وکل
# ~~شییء هالک.3
# فصل چهارم از باب چهارم
# درذ کر [پادشاهان غور4 پنج تن، مدت ملکشان ازسنهآ خمس و اربعین و
# ~~خمسمایه تا سنهآ تسع وستمائه شصت وچهارسال .
# اصل ایشان از نسل سوری پادشاه غور بود که لشکرسلطان محمود غزنوی
# ~~او را برانداخت. نبیرهآ سوری از بیم سلطان محمود بهندوستان رفت و آنجا
~~در بتخانه ای
# ~~می بود. اورا پسری سام نام بود. مسلمانشد و به دهلی رفت و بتجارت
~~مشغولشد ms330 و مجاهز
# ~~راه غور گشت. مال فراوان بر و جمع گشت. تا حرامیان از دریا قماش
~~آوردند. سام بسبب PageV01P402
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0436.png)

# ~~ارزانی بخرید و بحرام وحلال ننگرید. اورا پسری حسین نام بود، بهمهآ
~~هنرها آراسته.
# ~~سام با پسر و اتباع آنچه داشت برداشت و براه دریا عزیمت غور کرد. باد
~~مخالف بر
# ~~آمد و کشتی غرق کرد و بخلاف حسین هیچکس نرست. از بیم جان دست بتختهای
# ~~زد. ببری1 دمنده در کشتی بود. اتفاقا ببرنیزیک گوشهآ آن تخته بدست
~~کرفت. حسین
# ~~با چنان رفیقی ، سه شبانروز برسرآب بماند. ببرا گرچه گرسنه بود، اما از
~~بیم جان،
# ~~تخته ازدست نمیداد . چون خشکی پدید آمد، ببر بجست و حسین برست. بساحل
~~دریا
# ~~بشهری رسید . کسیرا نمی شناخت. بردر دکانچهای 2 بخفت. عسس اورا بکرفت
~~ودر
# ~~زندان افکند. هفت سال درزندان بماند. بادشاه آن شهرر نجورشد . بصدقه
~~زندانیان را
# ~~رها کرد3 . حسین گریزان بحدودغزنین رسید. جمعی حرامیان او را جوانی خوش
# ~~صورت یافتند. سلاح و اسب ولیاس و اسبابش دادند. شب پیش ایشان بود.4
~~مدتها بود،
# ~~سلطان ابراهیم غزنوی در طلب آن دزدان بود. همان شب بر سر ایشان رسید.
~~تمامت را بکرفت
# ~~وجلاد را فرمود تاهمه را سیاست کند. چون چشم حسین ببستند، حسین درحق
~~بنالید و
# ~~گفت الهی نه تو گفتی که غلط برمن روانیست. مرا بی گناهی چرامی کشند؟
~~جلاد
# ~~حالش تفحص نمود. شمهای بر گفت. خبرش بسلطان ابراهیم بردند. اورا امان
~~داد واز
# ~~حالش تجسس نمود. بشرح باز گفت. سلطان را برحال او رقت آمد. اورا نوازش
~~فرمود
# ~~وچیزی بخشید]5 و درمرتبهآ حجابت آورد واز اقربای خود زن داد. چون سلطنت
# ~~غزنین بمسعود بن ابراهیم رسید، اورا امارت غور داد. کارش آنجا بلند
~~شد.9 بعد ازو
# ~~پسرش :
# علاءالدین حسین
# بن حسین، چون دولت غزنویان روی در نقصان داشت، او بتغلب برهملکت
~~PageV01P403
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0437.png)

# ~~ایشان مستولی شد. پادشاهی عاقل و کاردان [وسنی پاک مذهب1 بود.
~~برادرزادهآ خود
# ~~غیاث الدین محمدرا ms331 درغزنین نیابت داد وخود هری دار الملک ساخت. مدت شش
~~سال
# ~~پادشاهی کرد. درسنهآ احدی وخمسین و خمسمایه [بههری]2 در گذشت3 .
# سیف الدین محمل
# ابن علاءالدین حسین بن حسین بعد از پدر پادشاه شد . ملک غزنین بر قرار
# ~~بعم زاده، غیاثالدین محمد، مقرر داشت و بعد از سلطان سنجر سلجوقی، بلخ
~~نیز
# ~~مستخلص کرد و بعم زادهآ دیگر محمدبن مسعودبن حسین داد. لشکرغز4 ببلخ
~~بجنگ
# ~~او آمدند. سیف الدین محمد، بمدد عم زاده، بجنگ غزان رفت و در آن جنگ
~~کشته شد
# ~~درسنهآ ثمان و خمسین و خمسمایه. مدت پادشاهی اوهفت سال.5
# غیاث الدین ابوالفتح محمد
# ابن سام بن حسین بعد از عم زاده پادشاه شد. بانتقام غزان رفت و با ایشان
~~جنگی
# ~~عظیم کرد. بسیار از غزان کشته شدند. بقایای ایشان زنهار خواستند و خراج
~~پذیرفتند
# ~~غیاث الدین محمد ایشان را زنهارداد و خراج بستد وعم زادهآ خود، محمدبن
~~مسعود را
# ~~باز در [بامیان6 حکومت داد و خواهر خودرا در نکاح او آورد. ایشان را
~~پسری شد .
# ~~بهاء الدین سام نام کردند.
# سلطان غیاث الدین، برادر خود شهاب الدین ابوالمظفررا درهری بنیابت بنشاند
# ~~و ولی عهد کرد وخود غزنین را دارالملک ساخت . رای هند شنکی 7 نام
~~مخالفت او
# ~~کرد . بحکمسلطان، شهابالدین ابوالمظفر با لشکر گران بجنگ او رفت. رای
~~هند
# ~~با هفتصد ژنده پیل وهزاران هزار سوار و پیاده برابر آمد . لشکراسلام سی
~~هزار مرد
# ~~بودند. اماحق تعالی نصرت داد و سپاه اسلام مظفرشد- شنکی7هندی کشته کشت.
~~پسرش PageV01P404
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0438.png)

# ~~کوکای1 شنکی بمطاوعت پیغام فرستاد و خراج پذیرفت . شهابالدین ابوالمظفر
# ~~مراجعت نمود .
# در خوارزم تکش خان در گذشت . غوریان در ملک خراسان طمع کردند .
# ~~پهلوان محمد خرنک را که رستم وقت بود با لشکر بفرستادند و او مرو
~~مستخلص
# ~~کرد. سلطان غیاث الدین محمد و برادرش بخراسان آمدند ونشابور را حصار
~~دادند ،
# ~~علیشاه بن تکش خان وجمعی شهزاد گان در نشابور بودند ، بنظاره بر برج و
~~بارو بر
# ~~آمدند. ms332 سلطان غیاث الدین محمد غوری بدان برج اشارتی کرد، فروافتاد.
~~شهزاد گان
# ~~خوارز مشاهی اسیر کشتند و شهر مستخلص شد. علیشاه بن تکش خان را دست
~~بسته پیش
# ~~بردند . سلطان غوررا دایه ای بود. اورا منع کرد از کشتن. سلطان غور دست
~~علیشاه تکش
# ~~خان فرمود گشادن و برپهلوی خود بتخت بنشاند و نوازش نمود. پس ضیاءالدین
~~علی را
# ~~بنیابت درنشا بور بگذاشت و باز گشت.
# لشکرغوری و برادرش، شهاب الدین ابوالمظفر، درراه بی رسمیها می کردند.
# ~~سلطان غیاث الدین بدین سبب پیغامهای سخت ببرادر فرستاد و درمیان ایشان
~~کردی
# ~~بنشست . بازصلح کردند . سلطان محمد خوارزمشاه بانتقام غوریان بنشابور
~~آمد و با
# ~~شاء الدین علی جنگ کرد و اورا با امرای غور اسیر گردانید و بزرگی نمود
~~و بجان
# ~~امان داد و پیش سلطان غور فرستاد. پس عزم هری کرد. خرمیل از قبل غوریان
~~حا کم
# ~~بود. پسر خود نصرت ملک را بنوا 2 فرستاد و مطاوعت نمود . سلاطین غور
~~بانتقام
# ~~کوشیدند. شهاب الدین ابوالمظفر بالشکر بجنگ خوارزمشاه رفت . در مرو رود
~~ملاقات
# ~~بود و آب میانجی طرفین. خوارزمشاه می خواست که از آب بآهستگی عبور کند
~~.
# ~~لشکرش [مبادرت4 نمودند. شکست بروافتاد. باز گشت و بخوارزم رفت و خراسان
~~در
# ~~دست غوریان آمد. دست ظلم5 دراز کردند . حق تعالی نپسندید . در اثنای
~~این حال ، PageV01P405
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0439.png)

# ~~سلطان غیاث الدین محمد درسنهٔ‌ ثمان و خمسین وخمسمایه بغزنین در گذشت .
~~چهل
# ~~سال پادشاهی کرده بود وسیزده سال پیش از آن نیابت1
# شهاب الدین ابوالمظفر2
# این سام بن حسین از خراسان بغزنین رفت و بعزای برادر قیام نمود پادشاهی
# ~~برومقررشد. سلطان محمدخوارزمشاه چون از وفات غیاث الدین محمدوغیبت
~~شهاب-
# ~~الدین ابوالمظفر ازخراسان واقف شد، لشکر بمرو فرستاد. بعد ازمحاربه
~~پهلوان محمد
# ~~خرنک کشته شد و تمامت خراسان خوارزمشاه را مسلم کشت . سلطان غور
~~بانتقام
# ~~خوارزمشاه رفت. خوارزمشاه از پادشاه سمرقند و گورخان قراختائی یاوری
~~خواست.
# ~~پیش از آنکه ایشان مدد فرستنده غوریان در رسیدند. ms333 بمرز هزار سف جنگ
~~کردند .
# ~~ظفر خوارز مشاه را بود. غوریان بگریختند و فیلان و اثقال باز گذاشتند.
~~لشکر خوارزمشاه
# ~~غنیمت بسیار یافتند. خوارزمشاه مظفر بخوارزم رفت . فردوس مطربهآ
~~سمرقندیه احوال
# ~~آن جنگ درین دوبیت آورده است.
# شاها ز تو غوری بلباسات بجست %~% مانندهآ جوژه از کف خات3 بجست
# از اسب پیاده گشت و رخ پنهان کرد %~% فیلان بتوشاه داد وازمات بجست
# سلطان غور گریزان میرفت. لشکر قراختای و[خان سمرقند] بحدود
# ~~طالقان بدو بازخوردند. سلطان غور در حصار طالقان گریخت. لشکر قراختای
~~آن را PageV01P406
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0440.png)

# ~~از و باز گشت. سلطان غور، شکسته بسته خود را بغزنین کشید. غلامش یلدوز1
~~او را
# ~~در غزنین راه نداد و[از و رزم خواه 2 شد. سلطان غور را مجال انتقام
~~و[مقاومت 3 نبود
# ~~راه مولتان گرفت. سیاهش یگان دو گان بدو [پیوستند.4 یک هزاری با او جمع
# ~~شدند. غلامش آیبکپادشاه مولتان بود . زیادت التفاتی بسلطان نکرد. سلطان
~~با او
# ~~جنگ کرد و اورا بگرفت و بکشت. لشکری نیک بروجمع شد. عزم غزنین کرد.
~~مشایخ
# ~~و اکابر غزنین شفیع شدند تا خون یلدوز را ببخشید. درین حالت خوارزمشاه
~~پیغامی
# ~~از سرقدرت بسلطان غور فرستاد و صلح طلبید. هر چند آن صلح برسلطان غور
~~از هزار
# ~~جنگ سختتر6 بود، اما چون خوارزمشاه محق بود، جواب نداشت. صلح کردند بر
# ~~آنکه بلخ وهری غوریان را بود ومرو ونشا بور خوارزمشاه را .
# سلطان غور درسنهٔ‌ اثنی و ستمایه بغزای هندوستان رفت و بسیار مواضع
# ~~مسخر گردانید. پس بانتقام خان سمرقند عازم شد. در راه فدائیان هندوان
~~کو کری،
# ~~در حالت نماز کردن او را شهید کردند . چهل سال امارت و چهار سال سلطنت
~~کرده
# ~~ود.
### | ههوث
# ابن محمدبن سام بن حسین، بعد ازعمش جمعی امرا میل او داشتند و بعضی
# ~~میل بخواهرزادهآ سلطان شهاب الدین، بهاءآ الدین سام بن محمدبن مسعودبن
~~حسین
# ~~می کردند و طرف بهاءالدین سام غالب بود و شوکت وسلطنت او بیشتر . اما
~~تقدیر ms334 ازلی
# ~~موافق تدبیر وشوکت نبود. بهاء الدین سام بوقت رفتن بغزنین در گذشت .
~~کار سلطنت
# ~~بر محمود قرار گرفت و او پسران بهاء الدین، علاء الدین وجلال الدین را
~~کشور
# ~~بامیان داد . چون سلطان محمود مردکار نبود ، غلامان پدر و عمش هر یک
~~برولایتی
# ~~مستولی شدند و قطب الدین آیبک برهتد مستولی شد و دهلی دارالملک ساخت و
~~PageV01P407
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0441.png)

# ~~چون او در گذشت ، غلامش شمس الدین یلتتمش بجای او پادشاه گشت و ساطان
# ~~لقب یافت. مدتی سلاطین دهلی از نسل او بودند تا سلطان جلال الدین خلج
~~آن تخمه
# ~~را بر انداخت و تاج الدین یلدیز بر غزنین و زاولستان مستولی شد و قباجه
~~بر مولتان
# ~~و لهاور و برشاور و ملک غور ودییگر ولایات سند مستولی شد . در تصرف
~~سلطان
# ~~محمود، هری و فیروز کوه بماند . امرای دولت او بخوارزمشاه توسل جستند و
~~آن
# ~~ملک بدست او باز دادند و خوارزمشاه بر قرار بدو مقرر داشت و علامهآ
~~کرمانی را
# ~~باستمالت بدو فرستاد . علامه در حق او گفت :
### | شعر
# شاهی که هست بر همه شاهان شرق زین
### | کشور گشای گیتی و دستور عالمین1
# سلطان مشرقین و شهنشاه مغربین
### | محمود بن محمد بن سام بن حسین
# سلطان محمود هفت سال پادشاهی کرد و در سنهآ تسع و ستمائه ، روزی او
# ~~را در خانه کشته یافتند. [ کشنده پیدانشد2 . مردم نسبت قتل3 او بعلیشاه
~~تکش خان
# ~~می کردند. سلطان محمد خوارزمشاه بدین سبب بفرستاد و برادر را بکشت .
~~مملکت
# ~~غوریان خوارز مشاه را صافی کشت و دولت غوریان سپری شد و از متعلقان
~~ایشان، کرت
# ~~بر ملک هری مستولی شد وتا غایت، حکومت هری در تخمهآ اوست[والله الباقی4
# فصل پنجم از باب چهارم
# در ذ کر پادشاهان دیلمان بتخصیص آل بویه هفده تن مدت ملکشان ز
# ~~ذی القعده سنهآ احدی وعشرین و ثلاثمایه تا سنهآ ثمان و اربعین و
~~اربعمایه صدوبیست
# ~~و هفت سال.

PageV01P408

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0442.png)

# صابی دبیر آورده است که ms335 بویه از تخم بهرام کور است . نسبش2 بویه بن
# ~~فنا خسرو بن تمام بن کوهی بن شیرذیل2 بن شیر کنده بن شیر ذیل 3 بن
~~شیرویه
# ~~بن شستان شاء بن سیس فیروز بن شیرذیل بن سنباد بن بهرام گور و بعضی از
~~دیلمان
# ~~گویند که از تخم دیلم بن ضبهاند4 . این بویه دردیهی ازولایت دیلمان
~~قزوین که
# ~~کیا کلیش 5 نام داشت مقیم بود . گوهر خود نهان داشتی . چون ماکان بن کا
~~کی بن
# ~~نعمان پادشاه دیلمان را قهر کرد و بر آن ملک مستولی شد ، بویه بخدمت او
~~پیوست
# ~~و در سلک خدام او منتظم شد . او را سه پسر بود : علی وحسن واحمد . این
~~برادران
# ~~و اسفار بن شیرویه و مرداویج و وشمکیر، ابنای زیار جیلی ، از تخم ارغش
~~که بعهد
# ~~کیخسرو پادشاه گیلان بود ، ملازمت ماکان بن کا کی می کردند . تا اسفار
~~بن شیرویه
# ~~برماکان خروج کرد او را بجهانید و بر ملک دیلمان مستولی شد ، در سنهآ
~~خمس
# ~~عشر و ثلاثمایه . بعد از یک سال بر دست قرامطه کشته شد . مرداویج بن
~~زیار بر
# ~~حای او حا کم دیلمان گشت و رودبار وطالقان و رستمدار در ضبط آورد . پس
~~مازندران
# ~~و ملک ری و قزوین و ابهر و زنجان و طارمین مستخلص کرد و باستخلاص دیگر
~~بلاد
# ~~عراق کوشید . در همدان قتل عام و نهب و غارت کردند ، چنانکه دو خروار
~~بند
# ~~ابریشمین از شلوار مقتولان بیرون کردند. پس ماکان بن کاکی بجنگ او آمد
~~و ازو
# ~~منهزم بخراسان رفت . مرداویج، علی بن بویه را بابرادران به کرج9 فرستاد
~~وخود
# ~~باستخلاص اصفهان رفت . مظفره بن یاقوت از قبل مقتدر خلیفه حاکم آنجا
~~بود .
# ~~جنگ کردند . مظفر مقهور شد . مرداویج بر اصفهان مستولی گشت . مظفر
~~بفارس
# ~~رفت ، پیش پدر . یاقوت با لشکر بجنگ مرداویج آمد و منهزم شد . درین
~~حال، PageV01P409
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0443.png)

# ~~علی بن بویه با برادران بلرستان1 بودند . یاقوت با دو هزار مرد بدیشان
~~بازخورد. ms336
# ~~دیلمان را سبصد مرد بود و دویست یا سیصد دیکر از لران بدیشان یموسته .
~~در
# ~~ارجان2 با هم جنگ کردند . یاقوت منهزم شد . علی بن بویه و برادران به
~~فارس
# ~~رفتند و فارس در ضبط آوردند . در اثنای این حال ، مرداویج را غلامانش
~~بحمام در
# ~~بکشتند ، در سنهآ احدی و عشرین وثلاثمایه. سرور غلامان توزون و بغرا و
~~بجکم
# ~~ماکانی بودند. وزیر اوحسن بن العمید، مرقد اورا از اصفهان بردوش اکابر
~~بری رسانید
# ~~و بگور کرد.
# علی بن بویه بدعوی حق کزاری باصفهان رفت و با وشمگیر بن زیار حرب
# ~~کرد و اورا منهزم گردانید . و شمگیر بطبرستان رفت و بدان ملک قناعت
~~نمود .
# ~~علی بن بویه را ملک عراق وفارس صافی شد . در حادی عشر ذی القعده سنهآ
~~احدی
# ~~و عشرین و ثلاثمایه بپادشاهی نشستو
### | عمادالدوله
# لقب یافت . عراق ببرادر کهتر حسن داد و او را رکن الدوله لقب کرد و
# ~~برادر کوچک احمد را باستخلاص کرمان فرستاد و خود شیر از را دار الملک
~~ساخت .
# ~~بسرای یاقوت نزول کرد . لشکر ازو روزی3 خواستند . مال نبود . متفکر در
~~خانهآ
# ~~یاقوت ستان خفته بود، ماری سیاه دید که برسقف خانه ازسوراخی سر بیرون
~~کرد.
# ~~بترسید و از آن خانه بیرون آمد. بفرمود تا آن سقف شکافتند تا مار را
~~بکشند .
# ~~چون بشکافتند مار را نیافتند ، صد صندوق مال یافتند از نقد وجنس
~~وجواهر. روزی
# ~~لشکر از آن بداد . چون روز بآخر رسید، خواست که از آن جامها جهت خود
# ~~لباس سازد . خیاطی را طلب داشت . خیاطی کر بود که خیاطت یاقوت کردی .
~~اورا
# ~~بیاوردند. عمادالدوله، نظر بر آنکه مردم غیبت کنند. او را بنشاند .
~~خیاط تصور کرد
# ~~که او را برنجش نشاندهاند . چون مردم برفتند ، عمادالدوله فراش را گفت
~~جامها PageV01P410
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0444.png)

# ~~بیار . خیاط تصور کرد که می گوید چوب بیار. گفتای خداوند بچوب چه حاجت
~~.
# ~~از آن یاقوت پیش بنده زیادت از ده صندوق نیست . عمادالدوله بخندید
~~وارکان دولت ms337
# ~~متعجب شدند. آن صندوقهای جامه ازو بستد .
# چون یاقوت بحضرت خلافت رسید، غلامان غلو کردند و لشکری گران
# ~~بجنگ عمادالدوله فرستادند . بفیروزان فربقین بهم رسیدند . صد روز جنگ
~~بود .
# ~~ظفر و هزیمت روی ننمود . فریقین از حرب ملول شدند . عمادالدوله برآن
~~بود
# ~~که اگر بامداد ظفر نباشد ، هزیمت شود . در شب بخواب دید که اسبی فیروزه
~~نام
# ~~داشت، بر پشت آن سوار بودی. [چون پارهای برفتی نگینی فیروزه یافتی .]1
~~چون
# ~~پارهآ دیکر برفتی ، او را بفیروزی مژده رسیدی . چون سه لفظ فیروز بود ،
~~خرم شد.
# ~~شبگیرفرمود تا اسب فیروزه نام را زین کردند . بر نشست . یارهای برفت،
~~انگشتری
# ~~فیروزه یافت. امید فیروزی در خاطرش متمکن شد . نا گاه خبر رسید که
~~لشکرعرب
# ~~گریختهاند و اسباب گذاشته . عمادالدوله از آن خواب متعجب شد . بحضرت
# ~~خلافت فرستاد و فارس بهشتصد هزار دینار ضمان کرد . خلیفه او را منشور
~~پادشاهی و
# ~~تشریف فرستاد و لقب معین کرد و او سالی چند مال ضمان بادا میرسانید.
~~اما چون
# ~~کارش بالا گرفت ، تغلب نمود و دیگر نداد. عماد الدوله مدت شانزده سال و
~~نیم
# ~~یادشاهی کرد. در جمادی الاول سنهٔ‌ ثمان. و ثلاثین و ثلاثمایه در کذشت
~~. برادر
# ~~خود را ولی عهد کرد .
### | رکن الدوله
# حسن بن بویه، بحکم برادر درعراق عجم پادشاه بود. اورا با پسر قرانکین،
# ~~سیهدار سامانیان ، بکرات محاربات رفت . چون در سنهآ اربعین و ثلاثمایه
~~پسر
# ~~قراتکین در گذشت و ابوعلی بن محتاج بجای او نصب شد ، رکن الدوله با او
~~بصلح
# ~~در آمد و چهل و چهار سال پادشاهی عراق کرد . شانزده سال و نیم معاصر
~~عمادالدوله PageV01P411
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0445.png)

# ~~و بیست وهفت سال و نیم معاصر عضد الدوله بود . در محرم سنهآ ست وستین و
# ~~ثلاثمایه در گذشت و ملک عراق بیسران کوچک داد . یزد و اصفهان و قم
~~وکاشان و
# ~~نطنز و جربادقان بمؤیدالدوله ابو نصر بویه داد و ری و همدان و قزوین و
~~ابهر و
# ~~زنجان ms338 و ساوه و آوه و بعضی از کردستان1 بفخرالدوله علی و پسر مهتر،
~~عضدالدوله
# ~~فنا خسرو را همان که عمش داده بوده، یعنی ملک فارس مسلم داشت . ابن
~~العمید
# ~~ابوالفتح علی بن محمد بن حسین وزیر او بود و بزر کی او بمرتبهای که
~~صاحب عباد
# ~~با وجود اجلال خود مدح او گفتی و بپا خاستی و برو خواندی. [و این بیت
~~از آن
# ~~مدایح است .
### | شهر
# ان خیر الممدوح من مدحته %~% شعراء الزمان من کل ناد2
# ~~ابو منصور تعالبی در حق او گفته :
# عین الشرف ولسانه سیف الملک وسنانه
# ~~اشعار خوب[ورسائل]3 بی نظیر دارد.
### | معزالدوله
# احمد بن بویه بفرمان برادر باستخلاص کرمان رفت ، بجنگ امیر علی
# ~~الیاس. صاحب کرمان روزبا دیلمان جنک کردی و شب ایشان را نزل فرستادی .
# ~~دیلمان بدو پیغام فرستادند گه اگر دوستی جنگ جستن چراست و اکر دشمنی
# ~~نزل فرستادن از کجاست ؟ امیر علی الیاس جواب داد که در روز مرا دشمنید
~~، از
# ~~مردی جنگ می کنم و بشب درین ملک میهمان ، از مروت نزل میفرستم .
# ~~معزالدوله خجل شد و با او صلح کرد و باز گشت . بعد از امیر علی الیاس ،
~~پسرش
# ~~الیسع با دیلمان مخالف شد . معز الدوله بجنگ او رفت و[او را بکشت1 .
~~ملک
# ~~کرمان دیلمان را صافی شد. به مکران رفت و بصلح، خراج مقرر کرد و با
~~مردم کوچ PageV01P412
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0446.png)

# ~~و بلوچ جنگ کرد . دست چپ او را در آن جنگ بینداختند . چون صحت یافت ،
# ~~پیش برادر رفت و از آنجا بخوزستان شد و مسخر کرد و ملک بصره و واسط
~~مسلم
# ~~کردانید . مکتفی استدعای حضور او کرد . در سنهآ خمس و ثلاثین و
~~ثلاثمایه برفت
# ~~وملک بغداد در ضبط آورد . امر ونهی بقول او بودی ، اما نام امیر
~~الامرائی بر برادر
# ~~مهترش . در بغداد بیست و یک سال پادشاه بود : سه سال معاصر عماد الدوله
~~و
# ~~هجده1 سال معاصر رکن الدوله . در ربیع الاول سنهٔ‌ ست وخمسین و ms339
~~ثلاثمایه در
# ~~گذشت . پنجاه و چهار سال عمر داشت .
### | عضد الدوله
# ابوشجاع فنا خسرو بن رکن الدوله حسن بن بویه . بعد از عمش ، بحکم
# ~~وصیت در فارس ، در سنهآ ثمان و ثلاثین و ثلاثمایه بپادشاهی نشست و مدت
~~سی و
# ~~چهار سال در پادشاهی بماند . مانند او هیچ پادشاه در دیالمه نبود و او
~~خلاصهآ آن
# ~~دولت و زبدهآ آن قوم بود . او را آثار عظیم باقیست . در ذکر مآثر او
~~مجلدات
# ~~پرداختهاند که این مختصر احتمال2 آن نکند .
# در زمان او، در سنهآ ست و خمسین و ثلاثمایه ، وشمگیربن زیار بطبرستان
# ~~در کذشت و ملک او بپسرش بهستون رسید . عضد الدوله ، بعد از موت پدر ،
~~در سنهآ
# ~~سبع و ستین و ثلاثمایه، ببغداد رفت و با عم زادهآ خود عزالدولهآ بختیار
~~جنگ کرد و
# ~~او را بکشت و بغداد مستخلص کرد . در روز دخول او ببغداد ، خلیفه
~~باستقبال او
# ~~بیرون آمد و هر گز خلفا هیچ پادشاهی را چندین تعظیم نداده بودند .
~~عضدالدوله،
# ~~هفت جای در پیش خلیفهزمین بوس کرد . خلیفه او را سر بلند گردانید و در
~~لقب
# ~~تاج الدوله افزود . عضدالدوله در بغداد ضبطی هر چه تمامتر کرد و سیاستی
~~PageV01P413
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0447.png)

# ~~عظیم بجای آورد . اکابر جهان در دولت او آسایشها دیدند و او درکار عدل
~~و عمارت
# ~~وسیاست ید بیضا مینمود .
# هم درین سال که سنهٔ‌ سبع وستین و تلاثمایه بود ، بهستون بن وشمگیر
# ~~در گذشت . ملک طبرستان و کر گان ببرادرش قابوس بن و شمگیر رسید . چون
# ~~رکن الدوله در گذشت و عراق که خاص او بود ، بر یسران بخش کرد،
~~مؤیدالدوله
# ~~پیش بینی کرد . هر چند بنص یدر ولی عهد بود ، پیش برادر مهتر عضدالدوله
# ~~فرستاد و اجازت طلبید . عضد الدوله را خوش آمد. با او طریق موافقت سیرد
~~و آن
# ~~ملک برو مسلم داشت . اما فخر الدوله ، از روی جوانی ، ببرادر ملتفت نشد
~~. لاجرم
# ~~عضد الدوله برنجید وطمع در. ملک او کرد . فخرالدوله ms340 با او سرکشی می کرد
~~.
# ~~عضد الدوله و مؤید الدوله با هم متفق شدند و با فخرالدوله جنگ کردند .
~~فخرالدوله
# ~~بکریخت و بطبرستان رفت پیش قابوس وشمگیر که شوهرخاله او بود و پدر زنش.
# ~~عضد الدوله پبغام بقابوس فرستاد وبمواعید فخر الدوله را ازو بخواست .
~~قابوس
# ~~اجابت نکرد . عضد الدوله ، مؤید الدوله را بجنگ ایشان فرستاد. بعد
~~ازمحاربه ،
# ~~قابوس و فخر الدوله منهزم شدند و گر گان و طبرستان در تصرف مؤید الدوله
~~آمد .
# ~~فخرالدوله و قابوس بخراسان رفتند واز نوح بن منصور سامانی مدد خواستند.
# ~~حسام الدوله تاش و امیر فایق را ما لشکری گران بمدد ایشان فرستاد .
~~برفتند و
# ~~گر گان -حصور کردند . صاحب عباد، وزیر مؤید الدوله، جاسوس فرستاد تا
~~حال
# ~~ایشان باز داند . جاسوس برفت و حال معلوم کرد و باز آمد. ابن عباد ازو
~~پرسید
# ~~چند پیر در آن لشکرند ؟ گفت پیران نیستند ، اما چندین فیل اند1 . صاحب
~~عباد
# ~~گفتهاند]2 :
### | بعر
# برائی لشکری را بشکنی پشت %~% بشمشیری یکی تا ده توان کشت PageV01P414
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0448.png)

# ~~بقرستاد و فایق را بفریفت تا در روز حرب غدر کرد و پشت بداد و بدین سبب
# ~~لشکر شان منهزم شد . قابوس وفخر الدوله وتاش با خراسان رفتند و باز از
~~نوح
# ~~منصور مدد طلبیدند . نوح منصور وزیر خود شیخ ابوالحسین عتبی را بمدد
~~فرستاد .
# ~~او خود در راه کشته شد و آن آرزو [در حجاب توقف]1 ماند .
# میان قابوس وفخر الدوله در خراسان، جهت آنکه دختر قابوس در حبالهآ
# ~~فخر الدوله بود و او زنی دیگر خواسته و بر دختر قابوس کزیده و مفتنان
~~در میان
# ~~نقلها کردند ، بوحشت انجامید. از پیش یکدیگر تخلف کردند وهر یک بموضعی
# ~~قرار گرفتند . فخرالدوله سه سال و قابوس هجده2 سال در خراسان بماندند و
~~از
# ~~هیچ باکم نکرد3
# از آثار عضدی سد امرست بفارس که بر رود کر ساخته و کربال از آن
# ~~آب میخورد و مثل آن عمارت در جهان نیست و ms341 مشاهد امیر المؤمنین مرتضی
~~علی
# ~~و حسین بن علی علیهما السلامو دار الشفاء بغداد و باروی مدینهآ رسول
~~(ص) وشهری در
# ~~قبلی شیراز که سوق الامیر خواندند و اکنون مزرعهایست و سرائی در بغداد
~~که
# ~~بسرای سلطان منسوب بود و پیش ازو کس به از آن سرای نساخت. و بر دار
~~الشفاء
# ~~بغداد چندان وقف کرد که صد هزار دینار عامل حاصل [داشت.4
# گوپند که چون دار الشفای بغداد تمام شد ، عضد الدوله بتماشای آن رفت.
# ~~دیوانهای بر بند بود . با عضد الدوله گفت : ای امیر ، اگر نه همه
~~کارهای شما
# ~~باشگونه است ، دیوانه توئی ، بر من بند حرامست . عضد الدوله گفت در من
~~چه
# ~~دیوانگی دیدی . دیوانه گفت اول آنکه مال از عاقلان میستانی و بر
~~دیوانگان
# ~~صرف می کنی . دوم آنکه شفا دادن بامر خداست تعالی و تقدی، و تو
~~دارالشفا PageV01P415
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0449.png)

# می سازی و خودرا شفا رساننده میپنداری . بر تر ازین دیوانگی چه باشد؟
### | شه
# عضد گفت زه ای سراینده زه %~% نگفت هیچ عاقل سخن از توبه
# ~~عضدالدوله ببغداد، در رمضان سنهآ اثنی وسبعین و ثلاثمایه، بصرع در کذشت
~~و بمشهد
# ~~علی مرتضی کرم الله وجهه مدفون شد و پسران را در بغداد و فارس قایم
~~مقام کرد .
# عز الدوله بختیار
# ابن معز الدولة بن بویه، در عهد عمش، بجای پدر در بغداد در خدمت خلفه
# ~~راه امارت داشت . اما نام امیر الامرائی بر عمش رکن الدوله بود . غلام
~~پدرش ،
# ~~سبکتکین نام برو عاصی شد و امارت بغداد بدست فرو گرفت و دو ماه حکم کرد
~~و
# ~~در گذشت . غلامی دیگر یک چشم ایتکین نام بجای او امیر بغداد شد .
~~عزالدوله
# ~~بخوزستان کریخت و بعم خود ، رکن الدوله حسن ، التجا ساخت . او عضد
~~الدوله را
# ~~بمدد فرستاد . عضد الدوله آن کار کفایت نمود1 و طمع در بغداد آورد .
~~عزالدوله از و
# ~~شکایت پیش عم فرستاد . رکن الدوله وزیر ابن العمید را پیش عضد الدوله
~~فرستاد و ms342
# ~~باز خواست کرد . وزیر با عضد الدوله سختان درشت گفت تا با فارس مراجعت
~~کرد .
# ~~اما بعد از وفات رکن الدوله برفت و با عزالدوله بختیار جنگ کرد . در
~~شوال سنهآ
# ~~سبع وستین و ثلاثمایه وعزالدولةآ بختیار را بکشت و بدین کین ، وزیر ابن
~~العمید
# ~~را سیاست کرد.
### | مؤید الدوله
# ابو نصر بویه بن رکن الدولة حسن بن بویه ، در زمان عضد الدوله حکومت
# ~~عراق بدو تعلق داشت . چون با قابوس و فخر الدوله جنگ کرد و ایشان را
~~منهزم
# ~~گردانید ، گرگان وطبرستان نیز بدو تعلق گرفت . شش سال بعهد عضد الدوله
~~و PageV01P416
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0450.png)

# ~~یک سال بعد ازوحکومت کرد . بعد از قتل وزیر ابن العمید ، صاحب کافی
~~ابوالقاسم
# ~~اسماعیل بن عباد بن عباس اصفهانی و بروایتی رازی را در سنهآ سبع وستین
~~و ثلاثمایه
# ~~وزارت داد و بواسطهآ رای صایب او ، ملک مؤید الدوله رونقی هر چه تمامتر
~~یافت و
# ~~بهیچ وجه خلل پذیر نشد. صاحب عباد ، با وجود کثرت اشغال ، درس گفتی
~~وتصانیف
# ~~ساختی . از جمیع علوم و تمامت امور دنیاوی با خبر بودی . مؤید الدوله
~~در سنهآ
# ~~ثلاث و سبعین وثلاثمایه در گذشت . صاحب عباد ، تا رسیدن فخر الدوله با
~~سر
# ~~مملکت، برأی صایبملک و لشکر مضبوط داشت . ابوسعید رستمی سکزی در مدح
# ~~صاحب عباد گفته است :
### | شعر
# ورث الوزارة کابرا عن کابر %~% موصولة الاسناد بالاسناد
# یروی عن العباس عباد وزا %~% رته و اسمعیل عن عباد
### | فخرالدوله علی
# ابن رکن الدولة حسن بن بویه، بعد از پدر اندک مدتی حکومت کرد و
# ~~از دست برادران بگریخت . بعد از وفات ایشان صاحب عباد استدعای حضور او
~~کرد.
# ~~در سنهآ ثلاث و سبعین و ثلاثمایه با سر ملک خود آمد و وزارت بر صاحب
~~عباد مقرر
# ~~داشت . در سنهآ تسع وسبعین و ثلاثمایه ، میان فخرالدوله و برادر زادهاش
~~بهاء الدولة بن
# ~~عضد الدوله محاربات رفت . فخر الدوله خوزستان با تصرف کرفت وعزم بصره
~~کرد .
# ~~بهاء الدوله آب در صحرای ms343 سامی افکند . رفتن مسر نشد . با همدان آمد .
~~بهاء الدوله
# ~~باستغفار پیش عم پیغام فرستاد . فخر الدوله برو دل خوش کرد . امیر الا
~~امرائی و
# ~~مهتری دودمان بر فخر الدوله مقرر شد و او در بغداد جامعی ساخت،
~~بطرفغربی .
# ~~آن را درین عهد ، وزیر غازان خان ، خواجه سعد الدین محمد ساوجی1 تجدید
# ~~عمارت کرد . تا صاحب عباد در حیات بود ، یادشاهی او رونقی تمام داشت .
~~در سنهآ
# ~~خمس و ثمانین وثلاثمایه ، صاحب عباد رنجور شد و کار بوصیت رسید . در
~~آخرین PageV01P417
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0451.png)

# ~~نوبت که فخر الدوله بعیادتش رفت ، او را کفت: هر چه وسع و طاقت این
~~بنده بود،
# ~~در رواج کار این دولت هیچ دقیقه نامرعی نماندم و دیباچهآ جوانی و
~~عنفوان زند گانی
# ~~درکار این دولت سپری کردم و بسیار خون جگر خوردم تا نام امیر بدین سیرت
# ~~پسندیده مشهور شد. اکنون بنده میرود . اکر امیر بر همان طریقه رود ،
~~برکات آن
# ~~بروز گار همایون1 اوعاید گردد و بنده را در آن نامی نباشد و من بدین
~~خمول ذکر
# ~~راضیم تا هم امیر نیکو نام باشد و هم رعیت در آسایش . اما اگر خلاف این
~~معنی
# ~~صورت بندد، برای جهان چون آفتاب روشن شود که آن همه ساخته و پرداختهآ
~~بنده
# ~~بود و این چنین کار دولت را زیان دارد و در ملک خللها ظاهرشود . نباید
~~که امیر بقول
# ~~صاحب غرض مفتن کار کند وعنان اختیار از صوب صواب بگرداند . فخر الدوله
# ~~گفت چنین کنم ، اما نکرد .
# صاحب عباد در گذشت. هجده سال وزارت کرده بود . چون مرقد او
# ~~بنماز گاه بردند ، اکابر دولت ، اجلال او را در ییش مرقدش زمین بوس
~~کردند .
# ~~مرقدش در خانهای ، از سقف در آویختند و تخت در زیر آن بنهادند و بعد از
~~مدتی
# ~~باصفهان نقل کردند2
# فخر الدوله بعد از ماحب عباد وصیت او خوار داشت و هم در روز وفاتش
# ~~خزاین او بر گرفت و فرزندان او را از ms344 میراث محروم گردانید و هر کرا که
~~متعلق
# ~~صاحب بود، درمصادرات و حوالات کشید و آنچه او بر کسی مسامحت کرده بود ،
~~باز
# ~~گرفت ووزارت به ابو العباس الضبی و ابوعلی بن حمولهآ اصفهانی فروخت بده
~~هزار
# ~~دیتار و ایشان را در ملک دست مطلق گردانید تا عادات مذمومه پیش گرفتند
~~و دست
# ~~تطاول دراز کردند و ارباب تمول را از پای در آوردند تا بمرتبهای که
~~قاضی ری ،
# ~~عماد الدین عبد الجبار که در فروع مذهب شافعی رضی الله عنه دست تمام
~~داشت و در
# ~~اصول شیخ معتزله بود ، جهت آنکه کفت بر صاحب عباد ترحم نفرستم که مرا
~~توبهآ PageV01P418
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0452.png)

# ~~او معلوم نیست ، بگرفتند و سه بار هزار هزار1 درم مصادره کردند و از
~~قضا معزول
# ~~گردانیدند . 2
# معتقد قاضی عبدالجبار و معتزله چنان است که مسلمانی بدانگی و نیم
# ~~مظلمه ، خالدأ مخلدا در دوزخ بماند واو این همه تمول از رشوت دار القضا
~~حاصل
# ~~کرده بود . بحقیقت ظلم قضات را با ظلم اهل دیوان نسبت [نیست3 . بنا بر
~~آنکه
# ~~گر دیوانیان طمعی کنند ، همان مقدار بیش خلق را زیان نباشد و از آن
~~قسمت و
# ~~توزع4 نیز ، یمکن بعضی بنظر تخفیف ومسامحه حاصل نشود . اما طمع قضات ،
~~تا
# ~~دو چندان حق مسلمانی باطل نکنند، بدیشان چیزی عاید نگردد و قاضی را
~~تصور
# ~~باشد که زند گانی او بر نهج شرع است و دیوانیان همیشه ازخدای تعالی و
~~رسول ترمکار
# ~~وشرمستار باشند وخود را مخطی ومجرم دانند و این فرق بین السماء والارض
~~است .
# فخر الدوله درسنهآ سبع و ثمانین و ثلاثمایه در گذشت . پسرش مجدالدوله
# ~~رستم یازده ساله بود و منکوحه اش سیده ، برملک مستولی شد . هیچکس را از
~~ارکان
# ~~دولت زهره نبودی که بی اذن او در کم و بیش کاری مدخل کردن تا بمرتبه ای
~~که کفن
# ~~فخرالدوله قرض کردند و دست بخزانه نیارستند بردن . با وجود این تسلط ،
~~چون
# ~~زن بود ، بوقت دفن ms345 فخر الدوله تا مالهای جهان از امرا قبول نکرد ،
~~نگذاشتند
# ~~که او را دفن کنند.
# فخر الدوله وصیت کرد تا بر گورش نویسند : تر کنا قصورنا وسکنا قبورنا و
# ~~زال عنا ملکنا و سیصیر من یأتی بعدنا مصیرنا .
# بوقت وفات فخرالدوله نود بار هزار هزار دینار و هشتصد و هفتاد وپنج هزار
# ~~و دویست و هشتاد و چهار دینار و صد و چهل هزار هزار و هشتصد و شصت و سه
~~هزار
# ~~و نود درم و سه هزار خروار جامهآ بریده و تا بریده، بیرون آلات مرصع و
~~زرین و PageV01P419
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0453.png)

# ~~سیمین و غیر آن در خزانه موجود بود و این همه در اندک مدتی سپری شد و
~~سرآیت
# ~~مال المیت میت باظهار رسید .
# مجد الدوله ابوطالب رستم
# این فخرالدوله علی بن رکن الدوله حسن بن بویه، بعد از پدر پادشاهی
# ~~عراق بدو تعلق کرفت. مادرش کفیلهآ مصالح ملک شد . زنی عاقله وصاحب
~~تدبیر بود.
# ~~کار ملک برونق میداشت . در شعبان سنهآ ثلاث و ثمانین و ثلاثمایه، قابوس
~~و شمگیر،
# ~~بعد از غیبت هجده ساله، از خراسان باسرمملکت خودآمد و گر گان وطبرستان
~~با
# ~~تصرف گرفت . او را با لشکرسیده و مجدالدوله ، در تنازع ملک محاربات رفت
~~و از
# ~~طرفین بسیار کشته شدند . عاقبت بر آن صلح کردند که عراق آل بویه را
~~باشد و
# ~~طبرستان و کرگان و مازندران ، قابوس بن و شمگیر را . قابوس بعد از صلح
~~آهنگ
# ~~کیلان کرد و بر آن مستولی شد و پسرخود منوچهررا داد . قابوس بعد از
~~مراجعت پانزده
# ~~سال پادشاهی کرد . پس لشکر برو خروج کردند و او را محبوس گردانیدند و
~~یادشاهی
# ~~بهپسرش منوچهردادند . قابوس درحبس از سرما در گذشت ، از سخنان اوست :
# اقتناء المناقب باحتمال المتاعب . [لذة الملوک فیما لاتشارکهم فیه العامة
# ~~من معالی الامور . کان همتی کتاب انظرفیه و حبیب انظرالیه و کریم
~~انظرله .
# منوچهر با سلطان محمود غزنوی صلح کرد و خطبه و سکه بنام او گردانید ms346
~~PageV01P420
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0454.png)

# ~~و سلطان دختر بدو داد . منوچهر کسانی را که بر پدرش خروج کرده بودند.
# ~~بکشت .
# چون مجدالدوله بحد بلوغ رسید، با مادر در کار شاهی تنازع کرد و وزارت
# ~~به خطیر ابوعلی داد . مادرش بخشم بقلعهآ طبرک رفت . وزیر مو کلان برو
~~گماشت تا
# ~~نگریزد . سیده در شب بگریخت ، پیش بدر بن حسنویه امیر کردستانرفت.
# ~~بدهانهآ خوزستان، بدرحسنویه باستقبال رفت و زمین بوس کرد و خدمات
~~پسندیده
# ~~بجای آورد وبمدد او با لشکرها بری رفت و با مجدالدوله حرب کرد و لشکر
~~او را
# ~~مقهور گردانید و ملک ری بگرفت و چند روز آنجا بود و در ری چندمحلت
~~بسوزانید.
# ~~مجدالدوله و وزیر خطیر ابوعلی اسیر شدند و مقید کشتند . سیده در ملک
~~متمکن
# ~~شد. بدر حسنویه را با خلعتها و تکلفهای سزاوار با ولایت فرستاد و در
~~کار ملک شرایط
# ~~معدلت بتقدیم رسانید و قواعد جهانداری ممهد کردانید . روز بار در پردهآ
~~رقیق
# ~~نشستی و با وزیر و عارض سخن گفتی. سپاهی و رعیت را در حد1 هر یک
~~محافظتآ
# ~~نمودی و چون رسل از اطراف آمدندی ، بی تلقین ، جواب بسزا گفتی .
# از جمله سلطان محمود غزنوی پیغام بدو فرستاد که باید خطبه وسکه با نام
# ~~من کنی و خراج فرستی و الا جنگ را آماده باشی . او جواب داد که تا
~~شوهرم در
# ~~حیات بود ، من ازین معنی اندیشناک بودم که اگر سلطان چنین فرماید ،
~~تدبیر چه
# ~~باشد . اما اکنون از آن فارغم . جهت آنکه سلطان پادشاهی عاقل است و
~~داند که
# ~~کار حرب در غیب است . اگر بجنگ من آید و مرا قهر کند ، او را چندان
~~نامی
# ~~نباشد که بر زنی بیوه قادر شود. اگر از من شکست یابد، این ننگ تا
~~قیامتاز روی
# ~~دولت او محو بشود و مردم کویند :
### | بیت
# چو از راستی بگذری خم بود %~% چه مردی بود کز زنی کم بود
# میدانم که سلطان باین مختصر ولایت ملتفت نشود و ms347 بدین جواب مسکت
~~PageV01P421
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0455.png)

# ~~پادشاهی چنان1 را از جنگ باز داشت . در آخر پسر و مادر با یکدیگر دل
~~خوش
# ~~کردند و مجدالدوله با سر ملک آمد و برادرش شمس الدوله را حکومت همدان
~~داد.
# ~~اما زمام ملک همچنان در کف کفایت سیده بود . تا او درحیات بود ، ملک
~~مجدالدوله
# ~~برونق بود . چون او در سنهآ خمس عشر و اربعمائه کذشت، کارها [دست از هم
~~بداد2
# ~~و ملک بشورید . امرا و ارکان دولت مجدالدوله را کردن نمی نهادند . او
~~از سلطان
# ~~محمود غزنوی مدد خواست. سلطان با لشکری گران آهنگ عراق کرد . کار بر
# ~~عکس افتاد . چون بملک ری رسید، با مجدالدوله جنگ کرد واو را با پسرش
~~ابودلف
# ~~بکشت ، در سنهآ عشرین و اربعمایه . مدت سی و سه سار پادشاهی کرده بود .
~~ملک
# ~~عراق در تصرف سلطان محمود آمد .
### | شرفالدوله
# ابوالفوارس شیر ذیل بن عضد الدولة بن رکن الدولة بن بویه، بعد از پدر
# ~~در کرمان، در سنهآ اثنی و سبعین و ثلاثمایه بپادشاهی نشست و برادرش
~~صمصام الدوله
# ~~ببغداد در خدمت خلیفه امیرالامرا بود . چون چهار سال و نیم بر آمد، شرف
~~الدوله
# ~~ببغداد رفت . صمصام الدوله استقبال کرد . شرف الدوله او را بگرفت و میل
~~کشید و
# ~~بقلعهآ کیوسان محبوس کرد . ملک بر شرفالدوله قرار گرفت و دو سال دیگر
# ~~بزیست . در جمادی الاخر سنهآ تسع وتسعین و تلاثمایه بفجأة در گذشت .
# صمصام الدوله
# ابو کالنجار مرزبان بن عضد الدوله بن رکن الدوله بن بویه ، بعد از برادرش
# ~~شرف الدوله ، ارکان دولت او را از قلعه بیرون آوردند و پپادشاهی
~~نشاندند و او نه
# ~~ماه پادشاهی کرد . جمعی دیگر از ارکان دولت ، شمس الدوله علی بن شرف
~~الدوله
# ~~را بروی او بر کشیدند . او با ایشان حرب کرد و مظفر شد و برادرش بهاء
~~التوله بن
# ~~عضد الدوله با او مخالفت کرد . میان ایشان محاربات رفت و بصره و اهواز
~~در آن PageV01P422
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0456.png)

# ~~حنگها خراب ms348 شد . عاقبت صمصام الدوله بگریخت و هشت سال دیگر بزیست تا در
# ~~حدود فارس، بر دست ابنای عزالدوله بختیار ،1 نور الدوله سالار و
~~برادران او، کشته
# ~~شد ، در سنهآ ثمان و ثمانین و ثلاثمایه
# بهاء الدوله ابونصر شهنشاه
# ابن عضد الدولة بن رکن الدولة بن بویه بعد از برادر در صفر سنهآ ثمانین
# ~~و ثلاثمائه پادشاه شد . مدت بیست و چهار سال و سه ماه در پادشاهی بماند
~~و خلیفه-
# ~~القادر بالله او را شهنشاه قوام الدین لقب فرمود و او با سلطان محمود
~~غزنوی صلح
# ~~کرد و از ودختر خواست و درربیع الاول سنهآ اربع و اربعمایه به ارجان
~~فارس نماند.
# سلمطان الدوله ابو شجاع
# ابن بهاء الدولة بن عضد الدولة رکن الدولة بن بویه بحکم وصیت یدر
# ~~پادشاهی فارس و کرمان بدو تعلق داشت2 . او را غیاث الدین خواندند . مدت
# ~~دوازده سال و چهار ماه در پادشاهی بماند . برادرش قوام الدین
~~ابوالفوارس حاکم
# ~~کرمان بود. بر او خروج کرد. سلطان الدوله برو غالب آمد . قوام الدین
~~ابوالفوارس
# ~~بگریخت و پیش سلطان محمود غزنوی رفت . سلطان محمود ابوسعید طائی را
~~بمدد
# ~~او فرستاد و او را بملک کرمان رسانید . سلطان الدوله دیگر بار بمدد
~~لشکر
# ~~دارالخلافه ، لشکر بجنگ او فرستاد . او بگریخت و بهمدان رفت ، پیش شمس
~~-
# ~~الدوله بن فخرالدوله و ازو نیز متوهم [ببغداد گریخت].3
# سلطان الدولة در شعبان سنهآ ست عشر و اربعمایه نماند .
# شرف الدوله ابوعلی حسن
# ابن بهاء الدوله بن عضد الدولة بن رکن الدولة بن بویه بعد از پدر در
~~بغداد
# ~~در خدمت خلیفه بنیابت برادرش سلطان الدوله ، راه امارت داشت . ترکان او
~~را بر PageV01P423
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0457.png)

# ~~رادر عاصی کردند تا نام او ازخطبه بیفکند وبنام خود خطبه کرد . مدت [شش
# ~~سال و دو ماه امارت کرد و در سنهآ عشر و اربعمایه در گذشت .
### | ججلال الدوله
# ابن بهاء الدولة بن عضد الدولة بن رکن الدولة بن بویه، در اول از قبل
# ~~برادر حا ms349 کم بصره بود . بعد از ایشان در بغداد امارت یافت . بیست و ینج
~~سال امارت
# ~~کرد . در عهد او ترکان بر بغداد مستولی شدند وهر یک بولایتی حاکم گشتند
~~و اورا
# ~~در امارت نامی بیش نبود و حکمش بر بغداد و واسط بیش روان نه . خطی نیکو
# ~~داشت و با علما مجالست کردی . در سنهآ خمس و ثلاثین و اربعمایه در گذشت
~~.
# پسرش الملک العزیز ابو منصور ، در عهد او حاکم واسط بود . بعد از پدر
# ~~بگریخت و بدیار بکر رفت و در بینوائی بمرد. کفنش دیگران کردند.
### | عماد لدین الله
# عز الملوک ابوکالنجار مرزبان بن سلطان الدولة بن بهاء الدولة بن عضد -
# ~~الدولة رکن الدولة بن بویه، بعد ازیدر، در فارس، در سنهآ ست عشر وار
~~بعمایه پپادشاهی
# ~~نشست . عمش جلال الدوله در بغداد امیر بود . میانشان تا چهار سال
~~محاربات رفت .
# ~~پس صلح کردند . خلیفه القائم بامر الله جهت او خلعت فرستاد .
# بعد از جلال الدوله بغداد نیز با تصرف او آمد . اما تر کان او را تمکین
# ~~نمی کردند تا بمرتبهای که عارض را در حضور او بکشتند و بدو ملتفت نشدند
~~. او از
# ~~آن خوف با شیراز رفت و پسرش الملک الرحیم را در بغداد قایم مقام گذاشت
~~.
# عمادلدین الله بیست و چهار سال پادشاء بود . از این جمله پنج سال بر
# ~~بغداد حکم کرد و بنفس خود یک ماه در بغداد بود . اسماعیل شبانکاره برو
~~خروج
# ~~کرد و در کار آل بویه خلل آورد . سلطان طغرل بیک عازم جنگ عماد لدین
~~الله شد.
# ~~قاضی ابومحمد ناصحی صاحب کتاب مسعودی ، درمذهب امام ابوحنیفه رضی الله
~~عنه، PageV01P424
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0458.png)

# ~~متوسط شد تا بصلح رسید و دختر عمادلدین الله را درحبالهآ سلطان آورد .
~~عمادلدین الله
# ~~در سنهآ اربعین وار بعمایه در گذشت . پسرانش در بغداد و فارس امارت
~~کردند و درین
# ~~مدت ، عراق با تصرف سلجوقیان امده بود .
### | لملک الرحیم
# ابونصر بن عماد لدین الله بن سلطان الدولة ms350 بن بهاء الدولة بن عضد الدولة
~~بن
# ~~رکن الدولة بن بویه ، بحکم وصیت یدر ، امارت بغداد بدو تعلق گرفت [وحکم
# ~~کرد]1 تا مدت هفت سال . در سنهآ سبع واربعین و اربعمائه ، سلطان طغرلبک
# ~~سلجوقی عزیمت بغداد کرد . او باستقبال رفت سلطان او را بگرفت و بقلعهٔ‌
~~طبرک
# ~~ری فرستاد و آنجا محبوس بود تا در گذشت .
# الملک فولاد حتون
# ابو منصور بن عمادلدین الله بن سلطان الدولة بن بهاء الدولة بن عضدالدولة
~~بن
# ~~رکن الدولة بن بویه بحکم وصیت یدر در فارس حا کم بود . مدت هشت سال
# ~~حکومت کرد و فضلویهآ شبانکاره برو خروج کرد ، در سنهآ ثمان و اربعین و
~~اربعمائه2
# ~~و او را بگرفت و بقلعه محبوس کرد . همانجا در گذشت و فارس در تصرف
~~فضلویه
# ~~آمد و هم در آن چند گاه سلجوقیان در ضبط آوردند .
# از آل بویه ملک ابوعلی بن عماد لدین الله بعد از برادران قرب چهل سال
# ~~بزیست . نو بند گان فارس و کرمانشاهان اقطاع او بود . سلاطین سلجوقی او
~~را عزیز
# ~~داشتندتی و طبل و علم داده بودند . در سنهآ سبع و تمانین و اربعمائه
~~بعهد بر کیارق بن
# ~~ملکشاه بن الب ارسلان سلجوقی در گذشت و دولت آل بویه سیری شد .
# فصل ششم از باب چهارم
# در ذکر پادشاهان سلجوقیان ، سه شعبه :
# اول بعضی درتمامت ایران وبعضی در بعضی. چهارده تن ، مدت ملکشان ازسنهآ
~~PageV01P425
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0459.png)

# ~~تسع و عشرین واربعمایه تا ربیع الاول سنهآ تسعین و خمسمائه صد و شصت و
~~یک سال.
# دوم بکرمان یازده تن، مدت ملکشان از سنهآ ثلاث و ثلاثین و اربع مائه
# ~~تاسنهآ ثلات وثمانین وخمسمایه صد وپنجاه سال.
# سوم به روم پانزده تن1 ، مدت ملکشان از سنهآ ثمانین واربعمائه تا سنهٔ‌
# ~~سیعمائه دویست و بیست سال .
# ارباب دول که در عهد اسلام بودهاند ، هر یک بعیبی چند ملوث بودند :
# ~~چون بنی امیه بزندقه و اعتزال و[ خارجیت]2 و بعضی از بنی عباس باعتزال
~~و ms351 بنی
# ~~لیث و آل بویه برفض وغزنویان و خوارزمشاهیان و سلغریان بحقارت کوهر .
~~اما
# ~~سلجوقیان ازین عیوب پاک بودند و سنی و پاک دین و نیکو اعتقاد و صاحب
~~خیر و
# ~~مشفق بر رعیت و ببر کت این ، در دولت ایشان، هیچ خارجی خروج نکرد که
~~[ایشان
# ~~را مشوش دارد 3 همچون طغرل کافر نعمت در دولت محمودیان و سبکتکین و
~~ایتکین
# ~~در دولت دیلمان وعلی هذا واگرچه اتباع ایشان به پایهای بلند رسیدند، سر
~~از ولی
# ~~نعمت نکشیدند و از کفران نعمت احتراز واجب دیدند واگر احیانا هوسی
~~یختند،
# ~~هم از آن تخمه یکی را بر گزیدند و بپادشاهی بر کشیدند و مقصود خود از
~~آن
# ~~حاصل کردند . حق سبحانه و تعالی همواره ارکان دولت را در مطاوعت
~~پادشاهان پاینده
# ~~دارد . اکنون با سر مقصود رویم .
### | شعبه اول
# سلجوق از قوم ترکان قیق4 است ، از تخم افراسیاب و در تاریخ ابو العلاء
# ~~احول آمده که او بسی و چهار پدر به افراسیاب میرسد . سلجوق را چهار پسر
~~بود:
# ~~اسرائیل ومیکائیل و موسی بیغو ویونس و ایشان را مال و نعمت بی قیاس بود
~~. از
# ~~تر کستان جهت تنگی چرا گاه ، در سنهآ خمس و سبعین و ثلاثمایه بماوراء
~~النهر PageV01P426
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0460.png)

# ~~آمدند و به نور خارا و سغد سمرقند مقام ساختند . سلطان محمود غزنوی با
~~ایشان
# ~~طریق دوستی سپرد . اسرائیل بدیدن او آمه . سلطان محمود او را احترام
~~تمام کرد و
# ~~در اثنای حکایت ازو یرسید که ا گر ما را بمددی حاجت افتد ، نشان چپست و
~~سپاه
# ~~بمدد چند آید؟ اسرائیل را کمانی در دست و دو تیر بربند قبا بود1 . تیری
~~بدو
# ~~داد و گفت چون این تیر بخیل ما فرستی صد هزار سوار بمدد آیند . سلطان
~~گفت
# ~~اگر بیش باید ؟ تیر دیگر بدو داد و گفت اگر این تیر ببلخان کوه فرستی ،
~~پنجاه
# ~~هزار سوار بمدد آیند . سلطان گفت اگر بیش باید؟ کمان بدوداد و گفت ms352 چون
# ~~این را به توران فرستی ، چندان که خواهی لشکر بیاید . سلطان از کثرت
~~ایشان
# ~~متوهم شد . با او غدر کرد و در مستی او را بگرفت و بقلعهآ کالنجر محبوس
~~کرد . هفت
# ~~سال در حبس بود و همانجا وفات یافت و ببرادران پیغام کرد و ایشان را بر
~~طلب ملک
# ~~تحریض داد . ایشان از سلطان اجازت طلبیدند تا از جیحون بگذرند . ارسلان
~~جاذب
# ~~مانع شد و گفت گروهی بیشمارند، مبادا از ایشان فتنه ای آید 2 . سلطان
~~نپذیرفت و
# ~~اجازت داد . سلجوقیان از جیحون بگذشتند و درحدود نسا و ابیورد مقام
~~ساختند3.
# میکائیل را دو پسر بود . جغریبک وطغرل بک . پیشوای آن قوم شدند .
# ~~آثار دولت و سلطنت از جبین ایشان درفشان بود و نور عدل و نصفت از چهرهآ
~~ایشان
# ~~درخشان . اهل خراسان دل بر کار ایشان نهادند و داوریها بدیشان می بردند
~~. سلطان
# ~~مسعود غزنوی لشکر بجنگ ایشان فرستاد . حرب کردند . ظفر سلجوقیان را
~~بود.
# ~~لشکر غزنوی منهزم با پیش سلطان مسعود رفتند . سلطان مسعود خواست که
~~[زود4
# ~~بانتقام سلجوقیان رود . در اثنای آن ، او را از طرف هند تشویش افتاد .
~~تدارک آن
# ~~واجبتر دید]5 . بدان جنگ رفت و به سوباشی ،6 امیر خراسان ، پیغام
~~فرستاد
# ~~که سلجوقیان را از خراسان در کند . سوباشی جواب فرستاد که کار ایشان از
~~آن PageV01P427
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0461.png)

# ~~گذشته است که بامثال من کفایت توان کرد . سلطان مسعود تصور کرد که
~~[بازار
# ~~تیزی11 می کند. او را بالزام بدان جنگ فرستاد . سوباشی ناچار بجنگ
~~ایشان
# ~~رفت . رسیدن و شکستن یکی بود .
# سلطان طغر لبک
# ابن میکائیل بن سلجوق در نیشابور ، در سنهآ تسع و عشرین و اربعمایه بر
# ~~تخت مسعودی نشست و نام پادشاهی برو اطلاق رفت . برادر مادری خود ،
~~ابراهیم بن
# ~~ینال را در نیشابور شحنگیداد . او آنجا ظلم وجور بسیار کرد . اهل
~~نشابور رقعهای
# ~~بدو نوشتند که ای امیر ظلم بگذار و راء عدل بسپار که یس ازین جهان ،
~~جهانی ms353
# ~~دیگر است . نشابور چون تو حاکم بسیار دیده و خواهد دید . سلاح مردم
~~نشابور
# ~~دعای سحر کاهست و داور آ گاهست که اکر سلطان ما دورست، خدای ما نزدیک
# ~~است . زنده ایست که هر گز نمسرد و بیداری که هر گز نخسبد و آگاهی که هر
~~گز
# ~~غافل نشود و پادشاهی که هر گز معزول نباشد . ابراهیم چون این رقعه
~~بخواند ،
# ~~دست از ظلم باز داشت .
# سلطان مسعود ، در سنهٔ‌ اثنی و ثلاثین و اربعمایه ، بحدود دندانقان، با
# ~~سلجوقیان حرب کرد. شکست برو افتاد . منهزم بغزنین رفت . دل ازکار
~~خراسان
# ~~ببرید و در شراب افتاد . بجای بانگ کوس ، ناتی و نوش طلبید ، در حق او
~~گفتند :
### | له
# # مخالفان تو موران بدند ، مار شدند %~% بر آور از سر موران مار گشته
~~دمار
# # مده زمانشان زین بیش و روز گارمبر2. %~% که اژدها شود ار روز کار یابد
~~مار
# بعد از هزیمتاو، سلجوقیان بر ملک مستولی شدند . در آن وقت سالار
# ~~بوژ کانی وزیر ایشان بود . تدبیر کرد تا این حال بخلیفه عرض کردند و
~~ازو اجازت
# ~~پادشاهی طلبیدند . پس ولایات [با همدیگر بخش کردند]3 : خراسان، برادر
# ~~مهتر جغریبک [خاص خود کرد]4 و مرو دار الملک ساخت . بست و غزنین و هری
~~PageV01P428
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0462.png)

# ~~با ملک هند به موسی بیغو کلان نامزد شد . طبس و کرمان به قاورد بن
~~جغریبک
# ~~دادند. عراق عجم را و آنچه مستخلص شود ، طغرل بک اختیار کرد و ری دار
~~الملک
# ~~ساخت . در ری بسرای علی کامهآ دیلم نزول کرد . آنجا نهانخانه ای یافت .
~~بسیاری
# ~~خواسته ازو بیرون آورد و در خانهآ مجدالدوله رستم ، همچنین نهااخانهای
~~یافت .
# ~~مالهای جهان از آنجا بر داشت و بر لشکر بخش کرد . پس باستخلاص بلاد
~~عراق و
# ~~آذربایجان و کردستان و فارس و خوزستان و غیرها مشغول شد . خلیفه
~~باستحضار او
# ~~اشارت فرمود و او را مجال رفتن نبود . بعد از هجده سال ، چون این ملکها
~~او را
# ~~صافی شد ، عزیمت عراق ms354 عرب کرد، در سنهآ سبع و اربعین و اربعمایه .
~~خلیفه نام
# ~~او بخطبه و سکهآ بغداد در آورد و لقب سلطان رکن الدوله طغرل بک یمین
~~امیر -
# ~~المؤمنین معین فرمود. پس ازو نام الملک الرحیم بخطبه در آورد . ساطان
~~طغرل بک
# ~~در ماه رمضان سال مذکور به نهروان رسید و آل بویه را بر انداخت و برفت
~~و حج
# ~~کرد و با بغداد آمد . خلیفه او را خدمتها کرد . پس از دو سال فتنهآ
~~بساسیری بود.
# ~~خلیفه بر دست او گرفتارشد. سلطان خلیفه را خلاص داد و او را قهر کرد،
~~چنانکه
# ~~ذکر رفت .
# سلطان وزیر عمید الملک ابو نصر کندری را گفت بحضرت خلیفه رو وعرضه
# ~~دار که چون جهت دفع متعدیان از تردد ببغداد چاره نیست و درو مارا نان
~~پارهای
# ~~نه [و از لشکر رعیت را زحمت میرسد]1 تا نان پاره ای جهت عساکر منصوره
~~معین
# ~~فرماید . وزیر گفت همانا خلیفه نیز از سلطان همین التماس فرماید . اما
~~من بفرمان
# ~~بروم . چون عازم شد ، وزیر خلیفه در راء برابرش رسید . دانست که بدین
~~التماس
# ~~بخدمت سلطان میرود . با او باز گشت و هیچ نگفت و سلطان را گفت وزیر
~~خلیفه
# ~~بیغامی آورده است . اگر جهت نان پارهای باشد ، جواب فرما که مرا نیز
~~همین فکر
# ~~بود . فلان را بگویم تا مقرر کند. وزیر خلیفه در آمد و پیغام بگزارد .
~~بجهت نان PageV01P429
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0463.png)

# ~~پاره بود . جواب همین یافت . سلطان بتدبیر وزیر ابونصر کند ری بغداد با
~~تصرف
# ~~گرفت و جهت خلیفه نان پاره معین کرد و دختر خلیفه را خواستاری کرد .
~~خلیفه
# ~~امتناع مینمود1 . وزیر عمید الملک دست او از تصرفات اموال بر بست تا
~~بتنک آمد
# ~~و بوصلت رضا داد.
# در خراسان جغریبک بن میکائیل در کذشت ، در سنة ثلاث وخمسین و
# ~~اربعمایه . سلطان طغرل بک پسرش الب ارسلان را بجای او فرستاد . وزیر
~~عمید-
# ~~الملک دختر خلیفه سیده خاتون را به تبریز پیش سلطان طغرل بک ms355 رسانید .
~~عقد
# ~~نکاح بستند2 . سلطان خواست که زفاف بدار الملک ری باشد . عزم آنجا کرد
~~. هوا
# ~~گرم بود . بسبب خوشی هوا به قصران بیرونی نزول کرد .3 رعاف برو مستولی
~~شد
# ~~و بهیچ چیز امساک نپذیرفت» . در ثامن رمضان سنهآ خمس و خمسین و
~~اربعمایه بدان
# ~~در گذشت . دختر خلیفه با مهر خود با بغداد رفت .
# سلطان الب ارسلان
# ابن جغریبک بن میکائیل بن سلجوق بحکم وصیت سلطان برادر زادهاش
# ~~سلیمان بن جغریبک ولی عهد بود . بپادشاهی نشست . عم زادهٔ‌ طغرل بک ،
~~قتلمش
# ~~بن اسرائیل ، با آن در نساخت. بمدد تر کمانان با سلیمان جنگ کرد و بر
~~ملمک
# ~~مستولی شد . چون الب ارسلان ازین حال واقف شد ، بجنگ قتلمش آمد . در
# ~~دامغان جنگ کردند . قتلمش از اسب بیفتاد . سرش بر سنگی آمد و مغزش
~~بیرون
# ~~افتاد و بدان در گذشت . ملک بر الب ارسلان قرار گرفت . خلیفه القائم
~~بامرالله او
# ~~را سلطان عضد الدین الب ارسلان برهان امیر المؤنین لقب فرمود و او وزیر
~~، عمید PageV01P430
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0464.png)

# ~~الملک ابونصر کندری را بکشت و وزارت به نظام الملک ابو علی حسن بن اسحق
# ~~داد . وزیر عمید الملک ابونصر کندری، بوقتقتل، قاتل رلسو گند داد که
~~بعد از
# ~~قتل ، پیغام او بسلطان و وزیر رساند : با سلطان گوید مبارک خدمتا 1 که
~~خدمت
# ~~در گاه شما بود که هر دو جهان از آن بدست آوردم . عمت طغرل بک مرا درین
# ~~جهان وزارت داد و تودر آن جهان مرتبهآ 2 شهادت . و وزیر را گوید
~~بدرسما3 که
# ~~نهادی و وزیر کشتن در سلاطین آموختی. عجب اگر بر خود و نسل خود این
~~معنی
# ~~باز نبینی.
# حسن صباح [مصاحب]4 سلطان الب ارسلان بود و [شیعی سبعی]5 . میان
# ~~او ونظام الملک که سنی بود ، کین دین قائم بود . روزی سلطان از وزیر
~~نسخهآ جمع
# ~~و خرج ممالک1 خواست . وزیر گفت که بدو سال تمام شود . مدت زمان بر دل
# ~~سلطان کران [بود]7 . حسن صباح ms356 فهم کرد گفت اگر فرمان باشد،8 بنده بچهل
# ~~روز تمام کند . سلطان را موافق آمد. بدو حواله کرد . حسن گفت فرمان رود
~~که
# ~~دفترها و نویسند گان را بمن سپارد . حکم رفت. 99 نظام الملک را اگر چه
# ~~شکستی تمام بود ، درمان نداشت ، بسپرد. حسن صباحدر چهل روز دفتری نیکو1
# ~~بیرداخت . نظام الملک از آن ترسان بود و از عزل خود هراسان . چون دفتر
~~قمام
# ~~شد ، در روز عرض ، نظام الملک دواتی خود را با مهری زر پیش دواتی حسن
~~فرستاد
# ~~تا او را بفریفت و دفتر پیش نظام الملک آورد . در آن وقت صورت محاسبات
~~به منها
# ~~و من ذلک نوشتندی . دیباچهآ اوراق و رقم نبود . اگر اوراق از هم
~~بیفتادی، بترتیب
# ~~نهادن زمان خواستی . نظام الملک دفتر بدید . برو هیچ گرفت نبود . مکر
~~کرد و
# ~~دفتر بینداخت گفت پنداشتم چیزی نوشته که بکس توان نمود . کلپتره ای
~~نوشته PageV01P431
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0465.png)

# ~~است . از افکندن اوراق ، دفتر پرا کنده شد . دواتی حسن گرد کرد و مبتر
~~در هم
# ~~بست . چون وقت بار در آمد ، در حضرت سلطان رفتند . حسن خواست که دفتر
~~عرض
# ~~کند ، مبتر یافت . اوراق بر هم مینهاد . سلطان بتقریر استعجال می نمود
~~. حسن
# ~~صباح در جواب هان و هون می گفت . نظام الملک گفت دفتری که دانایان را
~~بدو
# ~~سال تمام باید کرد ، جاهلی بچهل روز تمام کند ، حاصل او جز این هان و
~~هون
# ~~ناشد . سلطان از حسن برنجید وخطابی خواست فرمود . اما چون بر کشیدهآ او
# ~~بود ، توقفی نمود . حسن صباح از حضرت سلطان بجست وسر بالحاد و [زندقه 1
# ~~بر آوزد و کار او رسیدبدانجا که رسید. نویسند گان از آن وقت باز،
~~دیباچهآ اوراق و رقم
# ~~بنیاد نهادند و درین روز گار رسم منهار و من ذلک منسوخ شد و نردبان
~~پایه می نویسند .2
# سلطان الب ارسلان بغزاء گرجستان رفت . 3 بعد از محاربه، حاکم آنجا
# ~~بقراط بن گریگور با سلطان صلح ms357 کرد و بعضی امرای گرجستان در دست سلطان
# ~~اسیر شدند . بعضی مسلمان شدند . از ایشان یکی بیشکین ، بود، بجای حلقهآ
# ~~بند کی نعل اسب در گوش او کرد . تخمهآ او همچنان حلقهآ بزرگ میدارند .
~~شهر -
# ~~وراوی باقطاع بدو داد و اکنون به بیشکین معروف است .
# سلطان باستخلاص ارمن رفت و با ملک آنجا صلح کرد و دخترش را بزنی
# ~~بخواست و بعد از مدتی طلاق داد وفرمود تا نظام الملک او را در نکاح
~~آورد . بطام
# ~~الملک را ازو فرزندان آمدند . خواجه احمد از آن زن بود .
# قیصر روم آرمانوس عزم جنگ ایران کرد. اکثر لشکرش از گرما5 هلاک
# ~~شدند . قیصر باز گشت و دیگر باره ترتیب لشکر کرد و بجنگ آمد . سلطان
~~الب-
# ~~ارسلان ، با دوازدههزار8 مرد برابر رفت . در ملازجرد فریقین بهم رسیدند
~~. حرب PageV01P432
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0466.png)

# ~~کردند. قیصر بر دست غلامی رومی الفقشت نام اسیر شد و عجب انکه عارض
~~بوقت
# ~~عرض، از غایت حقارت جثه، نام او نمینوشت . سلطان کفت بنویس شاید که
~~قیصر را
# ~~خود او گیرد و آن فال راست آمد. قیصرباج 1 قبول کرد. سلطان او را
~~زینهار داد
# ~~و با دار المک آمد . برادرش قاورد 2 بن جغریبک را بفارس فرستاد تا با
~~فضلویهٔ‌
# ~~شبانکاره حرب کرد و آن ملکها مسخر گردانید . پس از مدتی بر برادر عاصی
~~شد .
# ~~سلطان الب ارسلان بحرب او رفت . او بزینهار بیرون آمد . سلطان او را
~~امان داد.
# ~~چون تمامت ایران زمین سلطان را مسلم شد ، هوس ماوراء النهر کرد. بجنگ
~~خان
# ~~عازم گشت . از جیحون بگذشت . بر کنار آب، قلعهآ برزم مستخلص گردانید .
~~یوسف
# ~~کوتوال قلعه را اسیر پیش آوردند . سلطان ازو احوال پرسید. جواب درشت
# ~~می گفت. فرمود او را سیاست کنید . یوسف کاردی بکشید و قصد سلطان کرد .
# ~~جانداران آهنگ او کردند . چون سلطان بر قادر اندازی خود واثق بود،
~~جانداران
# ~~را از قصد او منع کرد . سه تیر بدو انداخت . هر سه خطا شد ms358 . او در
~~سلطان رسید
# ~~و سلطان را زخم زد سعد الدولهآ عارض خود را بر سلطان افکند . او را نیز
~~زخم زد .
# ~~حاضران همه پرا کنده شدند . یوسف کوتوال همچنان کارد در دست میرفت .
~~جامع
# ~~فراش میخکوبی بر سرش زد . بیفتاد و بدان بمرد واین حال در ربیع الاول
~~سنهٔ‌
# ~~خمس وستین و اربعمائه بود . پس از آن رسم شد که مجرم زا دست بسته پیش
# ~~آرند .
# سلطان الب ارسلان دو سال و نیم در خراسان بر جای پدر حا کم بود و ده
# ~~سال درایران بجای عم ، پادشاه بود . ازو مرویست که درهمه عمر[بخود
~~اعتماد] 4
# ~~نکردم الا درین روز دو نوبت خود بین شدم : یکی بر بالایی ، در لشکر خود
~~نگاه
# ~~کردم ، شکوهی و انبوهی تمام یافتم . در دلم آمد که من بعد کسی با من
~~مقاومت PageV01P433
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0467.png)

# ~~نتواند کرد. در آن جنگ شکسته شدم . دوم از خود بینی نگذاشتم که
~~جانداران اورا
# ~~هلاک کنند و بخود تیر انداختم 1 تا خطا شد و او مرا هلاک کرد . ثمرهآ
~~خود بینی
# ~~اینست که بدان کرفتارم و بر دست کمتر کسی هلاک شدم .
# وبر[ارباب خرد لازم2 است از غرور احتراز کردن و زور و قوت و حول
# ~~و قدرت از [حق تعالی3 دانستن .
### | سلطان ملگشاه
# ابن ارسلان بن جغریبک بن میکائیل بن سلجوق ، بعد از پدر، با وجود
# ~~چند برادر مهتر، بسعی وزیر نظام الملک پادشاه شد. و راستی آنکه پادشاهی
~~او
# ~~بهار آن دولت و اختیار آن سلطنت بود . عمش قاورد بن جغریبک بجنگ او
~~آمد.
# ~~در حدود کرج جنگ کردند. لشکر قاورد منهزم شد و او اسیر گشت . لشکز
~~سلطان
# ~~ملکشاه ، چون چنان دشمنی را قهر کرده بودند ، بر سلطان نازی می کردند و
~~زیادتی
# ~~نان یاره می طلبیدند . روزی با وزیر نظام الملک گفتند اگر نان پارهآ ما
~~زیادت
# ~~نخواهد بود ، [سعادت4 قاورد باد . نظام الملک گفت تندی مکنید تا بسلطان
~~عرضه
# ~~دارم . شاید که ms359 خود رضای شما بجوید . وحال با سلطان نمود. همان شب
~~قاورد
# ~~مسموم شد . 5 بامداد که امرا پیش وزیر بتقاضا آمدند گفت امشب با سلطان
~~حکایتی
# ~~نشایست گفت که جهت عم کوفته خاطر بود . مگر در حبس، ازضجرت زهراز نگین
# ~~مکیده است ومرده . امرای لشکر ازین بیم هیچ نیارستند گفتن . سر بمطاوعت
# ~~نهادند .
# برادرش تکش درسنهآ سبع وستین برو عاصی شد و نشابور حصار داد . ملکشاه
# ~~بجنگ او رفت و او را بکرفت و میل کشید . هم درین سال سلیمان بن قتلمش
~~را PageV01P434
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0468.png)

# ~~بقرستاد تا انطا کیه را از تصرف فرنگان بیرون آورد . در سنهآ احدی و
~~سبعین و
# ~~اربعمایه سمر قند را محاصره کرد و سلیمان خان را بکرفت و سمرقند مسخر
~~شد.
# درین سفر ، نظام الملک وزیر اجرت ملاحان جیععون برخراج انطا کیه
# ~~نوشت و آن سخن مشهورست که جهت فسحت ملک و ضیط آن کرده بود تا بروز
~~کارها
# ~~باز گویند. و درین سفر ترکان خاتون بنت طمغاج خان بن بغرا خان بن
~~ابراهیم بن
# ~~نصر بن ایلک خان بن بغراخان الماضی را بخواست ودر بیست و پنجم رجب سنهآ
# ~~تسع و سبعین و اربعمایه در سنجار، سلطان ملکشاه را پسری آمد، سنجر نام
~~کرد .
# در سنهآ احدی و ثمانن واربعمائه سلطان ملکشاه بزیارت بیت الله عزم
# ~~کرد . در بغداد غلامی از آن او، پسر جامع فراش را بکشت و در حرم خلیفه
~~بگریخت.
# ~~خلیفه بحمایت بر خاست . جامع پیش سلطان آمد و گفت با قاتل پسرم همان کن
# ~~که من بنده با قاتل پدرت کردم . سلطان ملکشاه حاجب قماج را بفرستاد و
~~آن غلام
# ~~را بستد و بجامع فراش دادتا بکشت . پس بحج رفست و در آن راه خیرات کرد
~~و
# ~~خفارت از حجاج بینداخت1 واز محصول عراق عرب معین کرد وپیشتر رسم بود که
# ~~از هر جائی، بچند جایگاه ، هر جا هفت مثقال زر سرخ میستدند. و در بادیه
~~براه
# ~~حج مصانع و ms360 چاهها واربطه ساخت و از آن هنوز بعضی بر قرار است .
# سلطان ملکشاه دو نوبت بمطالعهآ ولایات2 رفت از انطاکیهٔ‌ شام ولاذقیه
# ~~تا ماوراء النهر بحدود خطای وختن واز بحر خزر تا حدود یمن و طایف در
~~نظر آورد.
# ~~درنوبت دوم، قیصرروم مخالفت سلطان کرد . سلطان بجنگ او رفت. یک روز
~~برسبیل
# ~~شکار با چند غلام از لشکر جداگشت. نا گاه در دست رومیان افتاد . سلطان
~~باغلامان
# ~~گفت مرا تواضع مکنید و یکی از شما شمارید که اگر در میان مرا بشناسند ،
# ~~زنده نگذارند . چون نظام الملک ازین معنی3 آگاه شد، شبهنگام غلامی چند
~~را PageV01P435
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0469.png)

# ~~بمنزل سلطانی فرود آورد و آوازه افکند که سلطان نزول کرد و شبگیر برسم
~~رسل
# ~~پیش قیصر رفت . قیصر از وصلح طلبید . نظام الملک صلح قبول کرد . قیصر
~~گفت
# ~~جمعی از لشکر شما کسان ما گرفتهاند ، کیستند ؟ نظام الملک گفت مکر چند
~~غلام
# ~~بی سر و بن باشند و اکر نه آنجا ازین معنی خبری نبود . قیصر ایشان را
~~بدوسپرد.
# ~~نظام الملک ایشان را بحضور قیصر بسی بر شمرد . چون از لشکر قیصر جداگشت
~~،
# ~~قرود آمد و رکاب سلطان ببوسد و عذر خواست که اگر نه این معنی کردمی،
~~خلاصی
# ~~صورت نبستی . سلطان او را نوازش نمود و منتها داشت . چون بلشکر پیوست ،
~~با
# ~~قیصر جنگ کرد و او را اسیر گردانید . قیصر سلطان را بشناخت. گفت اگر
# ~~پادشاهی ببخش و اگر بازر گانی بفروش و اکر قصابی بکش . سلطان ملکشاه
~~گفت
# ~~پادشاهم نه بازرگان و نه قصاب و او را امان داد و با سر ملک فرستاد و
~~کفت اکر
# ~~با تو بصلح در آمدمی، تو در گرفتن من و به قدرت خود بغلط بودی . حرب
~~کردم
# ~~تا عجز خود و قوت و قدرت من معلومت کشت و امان دادم تا دانی که بر لطف
~~و
# ~~قهر قادرم . قیصر بعد از مدتی در گذشت . سلطان ملکشاه سلطنت روم بعد از
~~قیصر
# ~~به ms361 برادر زادهآ خود سلیمان داد و بروم فرستاد . تا زمان غازان خان
~~پادشاهی آنجا در
# ~~تخمهآ او بود و سلطنت کرمان بعم زادهآ خود، سلطان شاه بن قاورد مسلم
~~داشت و
# ~~زیادت از صد سال در تخمهآ او بود و برادر خود تتش را پادشاهی شام داد .
~~او آنجا با
# ~~عرب و روم و فرنگ دستبردها نمود و شهر صور محصور گردانید و استخلاص
~~نزدیک
# ~~شد . صاحب صور شربدارای را از آن او بفریفت تا او را زهر داد . طبیبی
~~حاذق
# ~~در خدمت تتش بود، دریافت . شکم خری1 بشکافت و احشای آن بدر کرد و تتش
~~را
# ~~درو نهاد و مداوا بشرط کرد . صحت یذیرفت .
# سلطان ملکشاه غلامان خود را بامارت ولایات فرستاد . نوشتکین غرجه را
# ~~که اصل خوارزمشاهیان است ، شحنگی خوارزم داد و قسیم الدوله آق سنقررا
~~که PageV01P436
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0470.png)

# ~~اصل اتابکان فارس و دیار بکرست، حلب داد - شرح احوال نسل هر یک بعد
~~ازین
# ~~خواهد آمد - وجکرمش به موصل فرستاد . بعد ازو، ملک موصل بفرزندان آق
~~سنقر
# ~~رسید وعماد الدوله بوژان1 را به رهاا فرستاد . بعد ازو پسرش الفقشت
~~حکومت
# ~~کرد . پس ازیشان بیفتاد و ایشان را به انطا کیه فرستاد و قتلمش را دمشق
~~داد و
# ~~ارتق را بحصن کیفا فرستاد. پس ازو پسرش سقمان پادشاه حصن کیفا و
~~میافارقین کشت
# ~~بعد ازو پسرش مجیر الدین قرا ارسلان و بعدازو پسرش نورالدین محمد
~~پادشاه گشت
# ~~ودر سنه احدی و ثمانین وخمسمایه در گذشت .3 بعد ازو پسرش قطب الدین
~~سقمان
# ~~پادشاه شد . یس ازو پسرش ملک کامل پادشاه کشت و بر دست لشکر هولا گوخان
# ~~کشته شد . و آقتمور را به ماردین فرستاد و تا اکنون سلطنت ماردین در
~~نسل اوست
# ~~و ملک صالح بن ملک نجم الدین منصور بن الملک مظفر الدین آنجا پادشاه
~~است و
# ~~رکن الدوله خمار تکین را بفارس فرستاد . رباط خمار تکین در راه خراسان
~~بدو
# ~~منسوبست . پس ازاو، اتا بک جلال ms362 الدوله چاولی حکم کرد. پس اتابک قراجه.
~~پس
# ~~اتا بک منکو برز از قبل اتابک بزابه سلغری. بعد از آن با سلغریان افتاد
~~. و غلامان
# ~~دیکر را مواضع سر حد سپرد و سالها سلطنت این ولایات در تخمهآ این
~~غلامان
# ~~بماند و محصلی روم از قیصر به آق سنقر و بوژان مفوض بود .
# چون سلطان شکار دوست بود ، در ایران وتوران ، بسیار منارها از سم
# ~~کور بساخت .
# نظام الملک وزیر سلطان را ترغیب کرد تا پسر مهتر بر کیارق را ولی عهد
# ~~گرداند و ترکان خاتون میخواست که پسر او محمود را ولی عهد کرداند،
~~ترکان PageV01P437
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0471.png)

# ~~خاتون بدین سبب با نظام الملک بد بودی. نظام الملک را دوازده پسر بود
~~همه کارهای
# ~~ایران و توران در دست ایشان . ترکان خاتون تقبیح صورت احوال نظام الملک
~~و
# ~~پسران او پیش سلطان می کرد و سلطان را برو متغیر می گردانید ؛ تا سلطان
~~بدستور
# ~~پیغام فرستاد که تو مگر با من شریکی که بدل خود ولایات بفرزندان خود
~~میدهی؟
# ~~اگرترک این شیوه نکنی، دستار از سرت بر گیرم1 یعنی بکشم . نظام الملک
~~جواب
# ~~فرستاد که دستار من و تاج تو در هم بستهاند . ترکان خاتون این سخن را
~~رنگ و بوی
# ~~داد و ببدترین صورتی بر سلطان عرض کرد . سلطان برنجید و او را معزول
~~کرد و
# ~~جایش به تاج الدین ابوالغنائم نائب ترکان خاتون داد و ابوالقاسم شرف
~~الملک ابوسعد کاتب
# ~~بیه مجد الملک ابوالفضل قمی و کمال الدوله ابو رضا عارض را به سدید
~~الدوله ابو المعالی
# ~~بدل کرد و ازین حر کت خلل در ملک سلطان پدید آمد . ابوالمعالی نحاس
~~درین
# ~~معنی در حق سلطان گفت :
### | شعر
# ز بوعلی بد واز بورضا و از بوسعد
### | شبها که شیر به پیش تو همچو میش آمد
# در آن زمانه ز هر چه آمدی بخدمت تو
### | مبشر ظفر و فتح نامه بیش آمد
# ز بوالغنایم و بوالفضل و بوالمعالی باز ms363
### | زمین مملکت را نبات پیش آمد
# گر از «نظام، و« کمال، و «شرف» تو سیر شدی
### | ز«تاج» و همجده و «سدیدت» نگر چه پیش آمد2
# نظام الملک را هم در آن چند گاه، در صحنه3 ، فدائیان ملحد در ثانی
~~PageV01P438
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0472.png)

# ~~عشز رمضان سنهآ خمس و ثمانین واربعمایه شهید کردند و این اولین خونی
~~بود که
# ~~فدائیان در ایران کردند . نظام الملک این ابیات انشا کرد.
# # سی سال باقبال توای شاه جوانبخت %~% گرد ستم از چهرهآ ایام ستردم
# # چون شد ز قضا مدت عمرم نود وشش %~% اندر صفر از ضربت یک تیغ بمردم
# # منشور نکو نامی و طغرای سعادت %~% پیش ملک العرش بتوقیع تو بردم
# # بگذاشتم این خدمت دیرینه بفرزند %~% او را بخدا و بخداوند سیردم1
# چون سلطان ملکشاه ببغداد رسید، بشکار رفت . هوا اثر کرد و رنجور شد
# ~~و در شوال سال مذکور در کذشت . سخن نظام الملک که در حق او گفته بود:
~~دستار
# ~~من و تاج تو [با هم اندر است]2 ، راست آمد3 . معزی شاعر در حق ابشان
~~گفت :
# رفت در یک مه بفردوس برین دستور پیر
### | شاه برنا از پس او رفت در ماه دگر
# گرد نا گه قهریزدان عجز سلطان آشکار
### | قهر یزدانی ببین و عجز سلطانی نگر
# مدت ملک سلطان ملکشاه بیست سال ، مدت عمرش سی وهشت سال. لقب
# ~~او از دارالخلافه سلطان جلال الدوله معزالدین ملکشاه یمین امیر المؤنین
~~بود . تاریخ
# ~~جلالی و معزی شاعر بدین القاب بدو منسوباند و اصفهان از تمامت ممالک
~~بدار الملک
# ~~اختیار کرد و همانجا مدفون شد ، در محلت کران . محصول ملک او هر سال
~~بیست و
# ~~یک عزار تومان [زر سرخرکنی4 بوده است و چهل و هفت هزار سوار پیوسته
~~ملازم
# ~~او بودندی و اقطاعات ایشان در ممالک پرا کنده بودی تا هر جا که رسیدندی
~~، باز -
# ~~ماند گی نبود .

PageV01P439

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0473.png)

# بعد از سلطان ملکشاه ، ترکان خاتون خواست که سلطنت بپسرش محمود
# ~~تعلق گیرد . مقتدی خلیفه ms364 رخصت نمیداد . ترکان خاتون او را تعهدات کرد و
~~پسر
# ~~مقتدی خلیفه که از ماه ملک1 خواهر سلطان ملکشاه بود و سلطان او را با
~~وجود
# ~~خلیفه ، امیر المؤمنین خواندی وبر آن بود تا در اصفهان دارالخلافه سازد
~~و او را
# ~~بخلافت بنشاند و خلیفه ازین معنی مستشعر بود، با مقتدی خلیفه داد تا
~~خلیفه سلطنت
# ~~بر پسرش محمود مقرر داشت2 و بنام او خطبه فرمود .
# سلطان بر کیارق
# ابن ملکشاه بن الب ارسلان بن جغریبک بن میکائیل بن سلجوق . بعد از
# ~~پدرش در اصفهان بود . ترکان خاتون مادر محمود بر گرفتن بر کیارق مبادرت
~~نمود
# ~~و کربوقا غلام سلطان را بهفت روز از بغداد باصفهان دوانید . بر کیارق
~~بمددغلامان
# ~~نظامی از اصفهان بگریخت و درری بپادشاهی نشست . غلامان سلطان : کر بوقا
~~و انرو
# ~~قماج ، در سلخ ذی الحجهآ سنهآ خمس و ثمانین واربعمایه بدر وروجرد با
~~اوجنگ
# ~~کردند و شکسته ماصفهان رفتند و بر کیارق بر عقب باصفهان بجنگ محمود رفت
# ~~و پانصد هزار دینار از ترکان خاتون بستد و ایشان را مهلت داد و مراجعت
~~نمود .
# ترکان خاتون ، امیر قطب الدین اسماعیل بن [امیرمحمد 3 یاقوتیرا که
# ~~خال بر کیارق بود بفریفت و وعده داد که زن او شود و او را برجنگ بر
~~کیارق
# ~~تحریض داد . ایشان را در حدود کرج، در سنهآ ست و ثمانین و اربعمائهآ
~~جنگ
# ~~اتفاق افتاد . بر کیارق مظفر شد . اسماعیل یاقوتی اسیر گشت و در رمضان
~~سال
# ~~مذ کور کشته شد . در سنهآ سبع و ثمانین، عمش تکش که سلطان ملکشاه او را
~~میل PageV01P440
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0474.png)

# ~~کشید، بربر کیارق خروج کرد . بر کیارقرا طاقت مقاومت نبود . و نیز خبر
~~آمد که
# ~~ترکان خاتون در رمضان سال مذکور باصفهان در گذشت . بر کیارق عازم
~~اصفهان شد.
# ~~برادرش محمود او را استقبال کرد و از [پشت1 اسب]یکدیگر را در کنار
~~گرفتند .
# ~~غلامان سلطان انرو بلکابک و غیرهما، بر کیارق را موقوف کردند و ms365 خواستند
~~که
# ~~میل کشند . همان روز محمود را آبله بر آمد و سیم روز در گذشت. پادشاهی
# ~~بر کیارق را مسلم شد . وزارت به مؤید الملک ابوبکر بن نظام الملک داد و
~~از
# ~~دار الخلافه او را سلطان رکن الدین بر کیارق یمین امیر المؤمنین لقب
~~دادند. سلطان
# ~~بر کیارق در صفر سنهآ ثمان و ثمانین و اربعمائه ، بحدود همدان با عمش
~~تکش جنک
# ~~کرد و مظفر شد . تکش را بگرفت و بقلعهآ تکریت محبوس گردانید و همانجا
~~بمنزل
# ~~فنا رسانید . فخر الملک بن فظام الملک را بعد از عزل مؤید الملک وزارت
~~داد .
# ~~بعد ازاین، ملاحده بر کیارقرا کارد زدند. اماکار گر نشد . هم درین
~~سالعمش تتش ،
# ~~در صحرای پلنگوی2 ری، با او حرب کرد و کشته شد . بر کیارق ملک شام به .
# ~~زنگی بن آقسنقر داد و در سنهآ تسع و ثمانین عم دیگرش ارسلان ارغو عزیمت
~~جنگ
# ~~او کرد . بر کیارق عظیم بترسید و در خود توانائی جنگ او ندید . از روی
~~ضرورت
# ~~روان شد . حق تعالی فضل کرد و پیش از ملاقات فریقین ، ارسلان ارغو ، در
~~مرو با
# ~~غلامی خلوتی خواست کرد. بر دست آن غلام کشته شد .
# بر کیارق ، برادر خود ، سنجر بن ملکشاه ، را در خراسان ، در سنهآ تسعین
# ~~و اربعمائه ملکی داد و در خراسان مدتی توقف کرد . در عراق چون بر کیارق
~~مؤید -
# ~~الملک را معزول کرد، مؤیدالملک ، انر3 غلام سلطان ملکشاه را بر طلب ملک
~~ترغیب
# ~~داد و اسباب سلطنت جهت او ساز کرد و او از اصفهان بر عزم بر کیارق راه
~~خراسان PageV01P441
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0475.png)

# ~~گرفت . تقدیر با تدبیرایشان موافق نشد . پیش از وصول بیکدیگر ، اوایل
~~محرم
# ~~سنهآ اثنی و تسعین و اربعمایه ، بساوه ملحدان انر را بکشتند .
# هم درین سال فرنگان بیت المقدس را از مسلمانان باز گرفتند و هفتاد هزار
# ~~مسلمان را شهید کردند . مؤید الملک بعد از قتل انر از عراق به اران رفت
~~، پیش
# ~~محمد بن ms366 ملکشاه واو را بر طلب ملک تهییج کرد . محمد بن ملکشاه با لشکری
# ~~گران آهنگ راه عراق کرد و ازین طرف در شوال اثنی و تسعین و اربعمایه ،
~~لشکر
# ~~بر بر کیارق خروج کردند ، بسبب مجد الملک ابوالفضل قمی که مستوفی ممالک
~~بود
# ~~و بناد کارملکی برو و او کار بر امرا تنگ آورده بود . امرا اینانج بیغو
~~و ابنای برسق
# ~~با لشکر متفق شدند و قصد مجد الملک کردند . مجد الملک بگریخت و در حرم
# ~~سلطانرفت . امرا بردر غلو کردند . مجد الملک چون دید که کاراز حد رفت ،
~~سلطان
# ~~را گفت مرا بدیشان ده تافتنه زیادت نشود.1 بر کیارق نمیداد . امرا حرمت
~~سلطان
# ~~بگذاشتند و در رفتند و مجد الملک را بریش از ییش سلطان بیرون کشیدند و
~~یاره
# ~~پاره کردند و فتنه غلو گرفت. سلطان بر کیارق از آن میان کناری گرفت و
~~بگریخت.
# ~~از راه ری باصفهان رفت و از آنجا بخوزستان شد . سیف الدین صدقه غلام
~~سلطان
# ~~ملکشاه با لشکری بدو پیوست . عازم دارالملک شدند و از طرف اران، محمدبن
~~ملک
# ~~شاه بهمدان رسید و در غیبت بر کیارق بسلطنت نشست . مؤید الملک وزیر شد
~~.
# ~~سلطان بر کیارق، در رجب سنهآ ثلاث وتسعین، با برادر جنگ کرد و منهزم شد
~~.
# ~~گوهر آئین شحنهآ بغداد درین جنگ کشته شد. سلطان بر کیارق منهزم
~~بخوزستان
# ~~رفت . امیر ایاز غلام سلطان ملکشاه با لشکر بدو پیوست . با عراق آمد و
~~با برادر
# ~~جنگ کرد و در جمادی الاخر سنهٔ‌ اربع و تسعین ، محمد بن ملکشاه منهزم
~~شد .
# ~~مؤید الملک اسیر شد . پس از چند روز دل امرا بدست آورد و جهت سلطان
~~تقبلات PageV01P442
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0476.png)

# ~~نمود تا وزارت بدو دهد. بر کیارق اجابت نمود و او بترویج و تسلیم تقبل
~~مشغول شد.1
# درین حالت، طشت داری گرمگاه 2، بتصور آن که سلطان بر کیارق در خوابست،
# ~~جهت وزارت مؤید الملک وبد خدمتیهای او که درحق بر کیارق کرده بود ،
~~نکوهش ms367
# ~~می کرد و سلجوقیان را ببی حمیتی منسوب می گردانید . سلطان بر کیارق
~~بیداربود.
# ~~ازین سخن برنجید. بفرستاد و مؤید الملک را بیاورد وبدست خود بکشت . در
~~بیستم
# ~~شعبان این سال و طشتدار را گفت حمیت سلجوقیان چونست؟3
# محمد بن ملکشاه ازین جنگ بری کریخت و سنجر که برادرمادر پدریش
# ~~بود ، از خراسان بدو پیوست . چون بر کیارق از حال ایشان آگاه شد ، با
~~قوت
# ~~ضعف بدن و مرض از بغداد عازم جنگ ایشان شد. سفرا در میان آمدند و صلحی
~~در
# ~~هم بستند محمد بن ملکشاه بقزوین آمد و از صلح پشیمان شد . ایتکین ماه
# ~~روی را میل کشید و بسملی (؟) را بسمل کرد. جهت آنکه ایشان او را بر صلح
~~ترغیب
# ~~کرده بودند . سلطان بر کیارق بجنگ او آمد . در ربیع الآخر سنهآ خمس
~~وتسعین
# ~~بظاهر ساوه حرب کردند . سلطان منهزم باصفهان رفت . سلطان بر کیارق در
~~عقب
# ~~لشکر کشید و اصفهان را حصار داد . محمد بیرون آمد و جنگ کرد و منهزم به
# ~~خوی رفت . سلطان بر کیارق در عقب برفت. جنگ گردند. محمد منهزم به گنجه
# ~~رفت . در جمادی الآخر سنهآ ست وتسعین بازصلح کردند بر آن که شام و دیار
~~بکر PageV01P443
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0477.png)

# ~~و اعمال فراتی عراق و آذربیجان و موغان واران و ارمن و گرجستانا سلطان
# ~~محمد را بود و باقی ممالک سلطان بر کیارق را و نام هر یک در ولایات آن
~~دیگر در
# ~~خطبه بگویند . سلطان بر کیارق عزیمت بغداد کرد . در راه رنج سخت آ شد .
~~یسر
# ~~خود ملکشاه را ولی عهد گردانید و باتابک ایاز سپرد و در دواز دهم ربیع
~~الاول سنهآ
# ~~ثمان و تسعین واربعمایه به وروجرد در کذشت . بیست و پنج سال عمر داشت و
~~دوازده
# ~~سال [و هشت ماه]3 پادشاهی کرد .
### | سلطان محمد
# ابن ملکشاه بن الب ارسلان بن جغریبک بن میکائیل بن سلجوق بعد از
# ~~برادر ببغداد رفت ، بجنگ صدقه و ایاز که غلامان پدرش ms368 بودند و بمدد بر
~~کیارق با
# ~~او جنگها کرده بودند و می خواستند که جای بر کیارق پسرش ملکشاه را باشد
~~و
# ~~لشکری بسیار برایشان جمع شده بود چنانکه کثرت ایشان را بود . جنگی سخت
# ~~اتفاق افتاد . در رزمگاه بالای سر لشکر صدقه و ایاز ، ابری [همچون4
~~اژدهای
# ~~دهان باز کرده آتش از دهان او باران پدید شد . لشکر ایشان همه بترسیدند
~~و
# ~~سلاحها بیفکندند و بزنهار پیش سلطان محمد آمدند . سلطان محمد صدقه و
~~ایاز
# ~~را بگرفت و بکشت5 و ملکشاه بن بر کیارق را محبوس کرد و بحضرت خلافت رفت
# ~~مستظهر خلیفه او را اعزاز واکرام تمام نمود وسلطان غیاث الدین محمدقسیم
# ~~امیر المؤمنین لقب داد .
# بعد ازین سلطان محمد با کار ملاحده پرداخت که در زمان تنازع او با
# ~~بر کیارق ، کار ایشان قوت گرفته بود و احمدعطاش بر قلعهآ شاه6 دز
~~اصفهان متمکن PageV01P444
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0478.png)

# ~~شده بود وزیادت از سی هزار مرد در دعوت او رفته. سلطان بمحاصرهآ قلعه
~~مشغول
# ~~شد . بعد از مدتی رزق قلعه تمام شد . وزیر سلطان محمد ، سعد الملک آوجی
# ~~در الحاد از متابعان احمد عطاش بود . از قلعه پیغام بدو فرستاد که جهت
~~ما رزقی
# ~~بفرست و الا قلعه بسپاریم . جواب فرستاد که روزی دو دیگر تحمل کنید تا
~~این
# ~~سگ یعنی سلطان را از دست بر کیریم . چون سلطان محرور مزاج بود ، هر ماه
# ~~فصد کردی . سعد الملک آوجی فصاد سلطان را بفریفت تا او را به نیش زهر
~~آلود
# ~~فصد کند . این حال از قول زن حاجب سعد الملک آوجی ، که با معشوق خود شب
# ~~بخلوت ، در اثنای حکایت می گفت، بسمع سلطان رسید . سلطان روز دیگر خود
~~را
# ~~رنجور ساخت و فصاد را طلب فرمود . چون فصاد قصد فصد کرد ، سلطان بخشم
~~درو
# ~~نکرید . فصاد بترسید . حال باز گفت . سلطان بفرمود تا فصاد را هم بدان
~~نیش فصد
# ~~کردند ، در حال بمرد . سلطان را در الحاد سعد الملک ms369 آوجی وعداوت او با
~~سلطان
# ~~هیچ شک نماند . او را با اتباع او بکشت و زن حاجب را بدان معشوق داد .
~~هم در
# ~~آن هفته قلعه مسخر شد . احمد عطاش را برسوائی تمام بشهر آوردند و
~~بکشتند .
# مردی ییر نابینا که او را علوی مدنی گفتندی ، در اصفهان در آخر کوچهآ
# ~~تاریک بن بسته خانه ای داشت. شبهنگام بردر آن کوچه بایستادی و دعا کردی
~~تا کسی
# ~~او را بدرخانهاش رساند . مردم تقربا الی الله او را بخانهاش بردندی .
~~جمعی از آن
# ~~خانه بدر جستندی و آن کسرا در ربودندی و بانواع عذاب بکشتندی تا خلقی
~~بسیار
# ~~را بدین صورت تلف کردند . مردم را اقربا نا پدید میشدند و هیچ پی بیرون
# ~~نمی بردند . تا زنی از آن خانه چیزی خواست ، نالهای شنید . تصور رنجوری
~~کرد .
# ~~او را دعا کرد . قوم خانه از بیم آنکه احوال ایشان ظاهر گردد، خواستند
~~که آن
# ~~زن را در خانه کشند و کشند . زن بجست و حال باز گفت . مردم درین جست و
~~جو
# ~~بودند . روی بدان خانه نهادند . علوی مدنی و زنش و بعضی از آن ملاحده
~~را بگرفتند
# ~~و چندی بجستند . در آن خانه سردابها و چاهها یافتند ، پرمردم چه کشته و
~~چه PageV01P445
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0479.png)

# ~~اویخته و بر دیوارها چهار میخ کرده چه نیم بسمل . فریاد ازنهاد خلق بر
~~آمد و
# ~~همگنان را معلوم شد که روافضه و بواطنه [علیهم مایستحقون1 بهر صورت که
~~دست
# ~~مییابند، در قصد مسلمانان هیچ دقیقه فرو نمی گذارند و خود را در آن
~~اجری جمیل
# ~~و ثوابی جزیل مییندارند و برهلاک نا کردن ودست نیافتن غبنی عظیم برخود
~~می شمارند.
# ~~حق سبحانه و تعالی پیوسته اهل اسلام را از شر مخاذیل[ملاعین2 نگاه دارد
~~.
# ~~القصه اهل اصفهان علوی مدنی و زنش و آن ملاحده را برسوائی تمام بکشتند
~~و هر
# ~~که خویش خود را بشناخت، ببرد و بگور کرد.3
# سلطان محمد ، اتا بک شیر کیر را بجنک ms370 حسن صباح و ملاحدهآ قلعهٔ‌ الموت
# ~~فرستاد . اتابک قلعه محصور کرد وکار بر ملاحده بتنگ آورد . اما بسبب
~~وفات سلطان
# ~~باتمام نرسید . در سنهآ خمسمائه وزیر فخر الملک بن نظام الملک بر دست
~~فدائی ملحد
# ~~کشته شد و برادرش ضیاء الملک احمد را راه وزارت دادند .او را با علاء
~~الدوله
# ~~ابوهاشم همدانی عداوتی بود] از سلطان پاتصد هزار دینار تقبل کرد تا
~~علاء الدوله PageV01P446
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0480.png)

# ~~ابوهاشم را بدست او باز دهد تا حسابش کند . سلطان اجابت کرد . علاء
~~الدوله را خبر
# ~~شد . براه جاپلق باصفهان رفت و پنهان از وزیره سلطان را بدید و بگریست
~~که همانا
# ~~سلطان اسلام روا ندارد که فرزند زادهآ رسول (ص) را بدست خارچی دادن و
~~اگر
# ~~نظر برزرست ، بنده هشتصد هزار دینار میدهد ، شر او را از بنده دفع
~~فرماید و
# ~~اشارت راند تا من حساب او کنم . سلطان اجابت کرد . علاء الدوله باز گشت
~~و در
# ~~مدت چهل روز آن وجوه بحضرت سلطان فرستاد بی آنکه قرضی کرد یا چیزی
# ~~فروخت و با ضیاء الملک احمد بمکافات بدی او نیکی کرد . علاء الدوله در
~~سنهآ اثنی
# ~~و خمسمائه در گذشت . سلطان محمد بغزای هندوستان رفت و جنکی سخت کرد و
# ~~از بتخانهآ هندوستان، بتی که مهتر بتان بود، سنگین بوزن قریب ده هزار
~~من بیرون
# ~~آورد . هندوان ازو برابر مروارید عشری میخریدند . نفروخت و گفت مردم
~~باز
# ~~گویند که آزر بت تراش و محمد بت فروش و آن بت را باصفهان آورد و جهت
# ~~خواری در آستانهآ مدرسه که خوابگاه سلطان است انداخت و امروز همچنان
# ~~هست .
# سلطان محمد در رابع عشرین ذی الحجه ، سنهآ احدی عشر و خمسمائه در
# ~~کذشت. بوقت وفات این ابیات انشا کرد [و بر زبان مکرر می گردانید]:
# بزخم تیغ جهانگیر و گرز قلعه گشای
### | جهان مسخر من شد چوتن مسخر رای
# سی بلاد کرفتم بیک اشارت دست
### | بسی قلاع گشودم ، بیک فشردن پای
# چو مرگ ms371 تاختن آورد، هیچ سود نداشت
### | قضا قضای خدایست و ملک ملک خدای
# مدت ملک سلطان محمد سیزده سال و نیم ، عمرش سی و هفت سال .

PageV01P447

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0481.png)

### | سلمطان سنجر
# ابن ملکشاه بن الب ارسلان بن جغریبک بن میکائیل بن سلجوق بعهد
# ~~برادران: بر کیارق و محمد، بیست سال حا کم خراسان بود و بعدازیشان چهل
~~و دو
# ~~سال سلطان سلاطین جهان بود . از حدود خطای و ختن تا اقصای مصر و شام و
~~از
# ~~بحر خزر تا ملک یمن در حوزهآ تصرف او بود . در میان سلاطین اسلام
~~همچنان بود
# ~~که پرویز در میان اکاسره، از فتوح بسیار و علو رتبت وکام روائی . نوزده
~~مصاف معتبر
# ~~کرد و در هفده مظفر و منصور بود . مسترشد خلیفه او را سلطان معزالدین
~~سنجر
# ~~برهان امیر المؤمنین لقب داد . در اول پادشاهی مدد سلطان بهرامشاه
~~غزنوی کرد و
# ~~او را بملک رسانید و هر روز هزار دینار خراج برو مقرر کرد. بعد از وفات
~~سلطان
# ~~محمد بن ملکشاه بعراق رفت . برادر زادهاش محمود بن محمد بن ملکشاه با
~~او
# ~~حرب کرد و منهزم به ساوه رفت و باستغفار پیش عم آمد . سلطان سنجر برو
~~دل خوش
# ~~کرد و سلطنت عراق تا اقصای ملک مصر و شام او را داد . اما از هر ولایتی
~~بعضی
# ~~با تصرف دیوان خود گرفت تا دست او ازین ولایات کوتاه نباشد. چون محمود
~~در گذشت
# ~~برادرش طغرل بن محمد را بجای او نامزد فرمود . چون او نیز در گذشت،
~~برادر
# ~~دیگرش مسعود بن محمد قائم مقام شد [. چون او نیز نماند ، ملکشاه بن
~~محمود بن
# ~~محمد بر جای عم نشست . چون او مخلوع گشت ، برادرش محمد بن محمود پادشاه
# ~~گشت]1 و احوال هر یک علی حده خواهد آمد .
# در سنهآ خمس عشر و خمس مائه ، والدهآ سلطان سنجر در کذشت و بعضی
# ~~امرا دست تطاول دراز کردند. سلطان ایشانرا سزا و مالش داد و چندی را
~~بکشت .
# در ms372 سنهآ اربع و عشرین و خمس مائه صاحب سمرقند مخالف سلطان سنجر
# ~~شد و خراج نمیداد . سلطان بحرب او رفت و سمرقند محصور کردانید تا مردم
~~PageV01P448
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0482.png)

# ~~بسختی رسیدند و از قحط و وبا بیشتر تلف شدند . بر صاحب سمرقند احمد بن
~~-
# ~~سلمان بیرون خواستند آمدن . او بزینهار ییش سلطان رفت . سلطان او را
~~امان داد
# ~~و با خود بخراسان برد و غلامی را بر سمر قند والی گردانید. پس از مدتی
~~باز احمد
# ~~ابن سلیمان را حکومت داد.
# در سنهآ ثلاثین و خمس مائه سلطان بهرامشاه غزنوی مخالفت سلطان کرد .
# ~~سلطان بغزنین رفت و او را بعد از محاصره رام کرد و خراج بستد . پس ازین
~~میان
# ~~مقرر داشت .
# در سنهآ خمس و ثلاثین و خمس مائه بجنگ سپاه ختای رفت . لشکرش
# ~~مخالفت کردند . سلطان منهزم شد و ماوراء النهر از تصرف او بیرون رفت و
~~در قبضهآ
# ~~کفار آمد و از لشکر سلطان خلقی بیشمار کشته شد . فرید الدین کاتب درین
~~حال
# ~~گفت :
### | رباعیه
# شاها ز سنان تو جهانی شد راست
### | تیغ تو چهل سال ز اعدا کین خواست
# گر چشم بدی رسید آنهم ز قضاست
### | کانکس که بیک حال بماندست خداست
# ترکان خاتون زن سلطان سنجر و امیر ابوالفضل سیستانی وقماج و امثال
# ~~ایشان درین جنگ اسیر شدند و شمار کشتکان شهدا در حد عد نگنجید . اسیران
~~بعد
# ~~از مدتی خلاص یافتند و بسلطان پیوستند . 1 سلطان را هر چه در عمر
~~اندوخته بود،
# ~~درین جنگ تلف شد و این جنگ در دشت قطوان بود ، بحدود سمر قند .

PageV01P449

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0483.png)

# درینجا از معجزات رسول (ص) نکته ایست که از رسول (ص) مرویست که
# ~~دشت قطوان مرغزاریست از مرغزارهای بهشت . چون آن زمین در ولایت کفار
~~است،
# ~~مردم تحقیق معنی این نقل نمی کردند تا چون این همه مسلمانان آنجا شهید
~~شدند
# ~~سر این معنی باظهار رسید . شکوه سلطان سنجر ازین شکست در دل مردم کم
# ~~شد ms373 .
# در سنهآ ثلاث و اربعین ، سلطان سنجر بعراق آمد برادر زادهاش مسعود بن
# ~~محمد بخدمت او پیوست . درین حال سلطان بهرامشاه غزنوی فتح نامهآ جنگ
~~غوریان
# ~~و خبر مرگ سام و سر سوری شهزادهآ غور بسلطان سنجر فرستاد . فخر الدین
~~خالد
# ~~هروی درین معنی گفت:
# آنها که بخدمتت نفاق آوردند %~% سر جملهآ عمر خویش طاق آوردند
# دور از سرتو ، سام بسر سام بمرد %~% اینک سر سوری بعراق آوردند
# در سنهآ اربع و اربعین و خمس مائهآ ، علی چتری1 که سلطان او را از
~~مرتبهٔ‌
# ~~مسخر کی بدرجهآ امارت هری و حجابت رسانیده بود ، بر سلطان خروج کرد و
~~با
# ~~علاء الدین حسین غوری متفق کشته، بجنگ سلطان آمد . بعد از محاربه منهزم
~~شدند
# ~~و اسیر کشتند . علی چتری را بکشت و علاء الدین حسین را محبوس کردانید .
~~مردی
# ~~ظریف و شیرین سخن بود ، خداوند نظم و نثر . بسخنان دلاویز خود را بر دل
~~سلطان
# ~~شیرین کرد تا سلطان باز ملک غور بدو داد .
# در سنهآ ثمان و اربعین و خمس مائه ، سلطان سنجر در دست غزان گرفتار
# ~~شد و حال چتان بود که غزان عددی بیشمار بودند و بریشان هر سال بیست و
~~چهار
# ~~هزار گوسفند مقرر بود که بمطبخ سلطان رسانیدندی و محصل از قبل خوان
~~سالار رفتی.
# ~~مگر محصل با امرای آن قوم سختانه کفت . او را بکشتند و من بعد چیزی
~~ندادند .
# ~~خوان سالار از خود خرج می کرد و با سلطان نمییارست کفتن . تا امیر قماج
~~والی PageV01P450
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0484.png)

# ~~بلخ بحضرت سلطان آمد . خوان سالار این حال بدو باز گفت و درین کار مدد
~~طلبید .
# ~~امیر قماج خراج ایشان را ضمان کرد، بسی هزار گوسفند و شحنگی آن قوم
~~بستد .
# ~~پسر را انجا فرستاد . فرمان نبردند خود نیز بر سبیل شکار بدان حدود
~~بیرون رفت .
# ~~چون غزان یدر و پسر را بیکجا تنها دریافتند ، هر دو را بکشتند و
~~بترسیدند ازین
# ~~توهم . رسولی بحضرت سلطان فرستادند ms374 و استغفار کردند و زینهار خواستند و
~~خون بها.
# ~~یذیرفتند . سلطان خواست که عذر ایشان بپذیرد جمعی امرا مانع شدند و او
~~را
# ~~بالزام بجنگ ایشان بردند . غزان زن و بچه در ییش داشتند و بتضرع زنهار
~~خواستند
# ~~و از هر خانه یک من نقره ویک اسب میدادند بجرم1. سلطان [سر مرحمت داشت2
# ~~یرنقش هروی مانع شد و جنگ در پیوست . دیگر امرا علی رغم یر نقش درجنگ
# ~~سستی کردند . سلطان با سپاه منهزم شد و خلقی بسیار در راه سفیجاب3 هلاک
~~کشت.
# ~~شخصی از حواشی سلطان، نامش مودود بن یوسف که بشکل4 مشابه سلطان بود ،
~~در
# ~~دست غزان اسر شد . غزان پنداشتند که سلطان است . پیشش زمین بوس کردند و
# ~~او را بر تخت نشاندند . چندانکه او می گفت که من سلطان نیستم ، مسموع
~~نمی -
# ~~داشتند . تا یکی او را بشناخت و تصدیق قول او کرد و گفت مطبخی زادهآ
~~سلطان است.
# ~~او را انبانی آرد در گردن افکندند و بیاوه 5 از خیل خود بیرون کردند و
~~در عقب
# ~~سلطان به مرو رفتند. حشم سلطانی منهزم شده با هم نیامده بود . معدودی
~~چند که در
# ~~حضرت سلطان بودند بکریختند . سلطان اسیر شد . غزان او را زمین بوس
~~کردند و
# ~~بر تخت نشاندند و از خودکارداران فرو داشتند و هر چه خواستند کردند تا
~~بحدی که
# ~~مناشیر بنوشتندی و بالزام از سلطان نشان بستدندی. قرب چهار سال ، سلطان
~~در
# ~~میان ایشان بود و درین مدت از بیم آنکه زنش ترکان خاتون در دست ایشان
~~بماند،
# ~~تدبیر استخلاص نمی کرد .

PageV01P451

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0485.png)

# غزان درین مدت ، در جهان خرابیها کردند و اموال و دماء و فروج
# ~~مسلمانان بر خود مباح داشتند . در همهآ خراسان موضعی نماند که از ظلم
~~ایشان
# ~~خراب نشد . علما و مشایخ و اکابر جهان را در زیر شکنجهآ مطالبات هلاک
~~کردند .
# ~~از جمله امام عالم کامل استاد علماء زمان وشیخ الشیوخ1 جهان ، محمد بن
~~یحیی که
# ~~خاقانی ms375 [شاعر]2 در حق او گفته است .
### | شعر
# در ملت محمد مرسل نداشت کس
### | فاضلتر از محمد یحیی فنای خاک
# آن کرده گاه تهلگه ، دندان فدای سنگ
### | وین کرد، روز قتل ، دهن را فدای خاک
# ~~بشکتجهآ خاک مکشتند. 3
# چون در اوائل سنهآ احدی و خمسین و خمس مائه ترکان خاتون در گذشت،
# ~~سلطان سنجر تدبیر کرد و امیر الیاس غز را که موکل او بود ، بفریفت و
~~برسبیل
# ~~شکار بکنار جیحونرفت . امیراحمد قماج، صاحب ترمذ، کشتیها ترتیبداده بر
~~کنارآب
# ~~متر صد بود . سلطان بدان کشتیها خود را در ترمذ انداخت و در رمضان سنهآ
~~احدی و
# ~~خمسین و خمس مایه لشکر از اطراف جمع کرد و بمدد امیر احمد قماج و مؤید
# ~~آیبه و دیگر غلامان خاص بمرو رفت و ایشان در آن راه مردیها نمودند تا
~~سلطان را
# ~~بمرو رسانیدند . اما چون سلطان را عمر بآخررسیده بود و دولت سپری شده
~~وولایات
# ~~خراب گشته ، فایده نمیداد . اندوه بر سلطان مستولی شد و بمرض الموت
~~سرایت
# ~~گرد . در سادس عشرین ربیع الاول سنهآ اثنی وخمسین و خمس مائه در گذشت .
~~4 PageV01P452
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0486.png)

### | 45
# ~~هفتاد و دوسال عمر داشت.
# امیر معزی گوید :
### | به
# ~~وفات شاء جهان سنجر نکو سیرت
### | که بود در چمن خسروی خرامان سرو
# ~~بروز شنبه چهار از ربیع اول بود
### | بسال پانصد و پنجاه و سه بخطهآ مرو
# بعد ازو خواهر زادهاش محمود خان بن محمد خان ، از نسل بغراخان ،
# ~~را پادشاهی دادند . پنج سال و نیم حکم کرد . مؤید آیبه در رمضان سنهآ
~~سبع و
# ~~خمسین وخمس مایه بر او خروج کرد و او را بگرفت و میل کشید . بعد از یک
# ~~سال در گذشت . پادشاهی خراسان، بعضی بمؤید آیبه و بعضی بخوارزمشاه [و
~~بعضی
# ~~بغوریان2 رسید .
### | سلطان محمود
# ابن محمد بن ملکشاه بن الب ارسلان بن جغریبک بن میکائیل بن سلجوق
# ~~بعد از پدر در عراق بپادشاهی نشست و بعد از آن که باعم جنگ ms376 کرد و بصلح
# ~~انجامید ، عمش نیز ملک عراق و آذربایجان و بغداد و دیار بکر و فارس و
~~اران
# ~~و ارمن و گرجستان برو مسلم داشت و مسترشد خلیفه او را سلطان مغیث الدین
~~PageV01P453
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0487.png)

# ~~محمود یمین امیرالمؤمنین لقب داد. او بدو دختر داماد سلطان سنجر بود و
~~از هر
# ~~یک پسری آورد. 1
# برادرش سلطان مسعود ، در سنهآ اربع و عشر وخمس مایه ، بظاهر همدان
# ~~با او مصاف کرد و منهزم بگر گان رفت ودر صفر سنهآ خمس عشر با ری آمد .
~~اتابک
# ~~شیر گیر و الفقشت بن بوزان از قزوین بدو پیوستند و با سلطان محمود جنگ
~~کردند
# ~~بکرمانشاهان و منهزم به دینور رفتند .
# سلطان محمود سیزده سال و دو ماه پادشاهی کرد . با زنان انسی داشتی و
# ~~بدین سبب خادمان او بدرجهآ امرا رسیدند . میان او و مسترشد خلیفه
~~وحشتیا
# ~~پدید گشت. بغداد بعد از محاصره بستد و صلح کردند . بر احوال حساب ملک
~~مطلع
# ~~بودی و مملکت او نظامی تمام داشت . 3
# در یازدهم شوال سنهٔ‌ خمس و عشرین و خمس مائه در کذشت . بیست و
# ~~هفت سال عمر داشت . وزیرش قوام الدین ناصر بن علی در گجینی 4 قواعد
~~سلطنت
# ~~ممهد داشت و اسم پادشاهی بر پسرش داود انداخت . اما بجائی نرسید و
~~سلطان
# ~~ستجر برادر محمود ، طغرل بن محمد را بسلطنت نصب کرد .
# سلطان طغرل
# ان محمد بن ملکشاه من الب ارسلان بن چغر بیک بن میکائیل بن سلجوق
# ~~بعد از برادر باشارت عم بسلطنت این ملک رسید . مسترشد خلیفه او را
~~سلطان رکن
# ~~الدین طغرل یمین امیرالمؤمنین لقب داد . میان او و برادر مهترش ، مسعود
~~بن محمد
# ~~محاربات افتاد وطفر و هزیمت نمی بود . او بدین سبب وزیر را ، ابوالقاسم
~~ناصر بن
# ~~علی در گجینی را بکشت . 4 مدت سه سال و دو ماه پادشاهی کرد و بهمدان در
~~محرم PageV01P454
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0488.png)

# ~~سنهآ تسع وعشرین و خمس مائه فرمان یافت . بیست و ms377 پنج سال عمر داشت .
# سلطان مسعود
# ابن محمد بن ملکشاه بن الب ارسلان بن جغریبک بن میکائیل بن سلجوق،
# ~~چون طغرل بهمدان در گذشت ، ارکان دولت بعضی ببغداد فرستادند و مسعود را
# ~~دعوت کردند و بعضی بآذربیجان داود بن محمود را . اما سلطان مسعود
~~مبادرت کرد و
# ~~پیش از داود بهمدان رسید . ملک برو قرار گرفت . جهت فتنهآ داودی و
~~اتابک
# ~~قراسنقر که رکن معظم دولت بود و طرف داود داشت، داود را ولی عهد کرد و
~~دختر
# ~~خود گوهر خاتون را بدو داد و او را بپادشاهی آذربیجان واران وارمن
~~فرستاد .
# ~~داود تبریز را دار الملک ساخت و کار دولت او رواجی پذیرفت . هفت سال در
~~آذربیجان
# ~~واران وارمن پادشاه بود، پس جمعی را از تبریز بالحاد منسوب کردند .
~~داود ایشان
# ~~را بکشت . ملاحده بدین انتقام فدائی فرستادند و در سنهآ ثلاث و ثلاثین،
~~او را در
# ~~میدان ، بر در حمام کارد زدند ؛ بدان در گذشت .
# خلیفه مسترشد برقصد سلطان مسعود و سلطان مسعود برقصد او عزم رزم
# ~~همدیگر کردند . بدینور فریقین را حرب رفت. هزیمت بر لشکر خلیفه افتاد .
~~خلیفه
# ~~بر دست سیاه سلطان گرفتار شد و بعد از مدتی بر ظاهر مراغه ، ملاحده او
~~را
# ~~بدرجهآ شهادت رساندند ، چنانگه ذکر رفت . بعد از آن ببغداد رفت . راشد
~~خلیفه
# ~~ازو منهزم شد و بر در اصفهان ، او نیز بر دست فدائی ملحد شهید گشت و
~~سلطان
# ~~مسعود مقتفی را خلافت داد و خلیفه او را سلطان غیاث الدین مسعود قسیم
~~امیر-
# ~~المؤمنین لقب داد . سلطان مسعود با همدان مراجعت نمود . درالیشتر ،
~~جمعی از
# ~~ابشان فرو آمد . ناچار بمطاوعت در آمدند . سلطان گناهشان ببخشید . پس
~~وزارت
# ~~بخواجه کمال الدین محمد خازن داد و او در وزارت چنان متمکن شد که
~~امیران PageV01P455
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0489.png)

# ~~را التفات نمی کرد . امرا باتابک قراسنقر شکایت رسانیدند . در اثنای
~~آین منکو برر
# ~~در فارس آغاز طغیان کرد . سلطان برادر خود سلجوق شاه و اتابک قراسنقر ms378
~~را بجنگ
# ~~او می فرستاد . اتابک قراسنقر پیغام فرستاد تا سر وزیر پیش من نفرستی
~~نروم . سلطان
# ~~بغیر اختیار وزیر را سیاست کرد 1 . اتابک قراسنقر با سلجوق شاه برفت و
~~فارس
# ~~مستخلص کرد . سلجوق شاه را آنجا بپادشاهی نشاند و مراجعت کرد . منکو
~~برز
# ~~باز بفارس معاودت کرد و سلجوق شاه ازو بگریخت و بعراق آمد.
# اتابک قراسنقر چون از فارس مراجعت کرد، بآذربیجان در گذشت. اتابک
# ~~ابلد گز و اتابک چاولی بجای او بزرگ شدند . سلطان مسعود ، زن برادر خود
~~طغرل
# ~~را که مادر ارسلان بود باتابک ایلد گز داد . اتابک از و دو پسر آورد .
~~قزل ارسلان و
# ~~محمد و ملک آذربیجان واران باتا بک ایلد کز داد و ملک فارس باتا بک
~~چاولی داد و
# ~~دست شبانکاریان از آن کوتاه کرد . یس اتابک بزابه بن زنگی با محمد و
~~ملکشاه ،
# ~~ابنای محمود بن محمد، که برادر زاد کان سلطان مسعود بودند وعباس والی
~~ری با
# ~~سلیمان شاه برادر سلطان مسعود بر مخالفت سلطان متفق شدند و در ولایت
~~اعلم
# ~~همدان مجتمع گشتند . چنانکه شبگیر با سلطان مسعود حرب خواستند کردن .
# ~~بی موجبی همان شب بگریختند . سلطان مسعود لشکر در طلبشان فرستاد . اما
~~ایشان
# ~~را در نیافتند . ایشان بعد از مدتی بمطاوعت در آمدند . خواص سلطان در
~~حق
# ~~سلیمان شاه با سلطان مسعود بد گوئی کردند تا او را بکرفت و در قلعهآ
~~فرزین
# ~~محبوس کرد . هفت سال در زندان بود .
# سلطان مسعود بجنگ ملاحده آمد و قلعهآ قاهره بولایت قزوین محصور کرد
~~PageV01P456
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0490.png)

# ~~اما سپاه سستی نمودند و باهم مخالفت کردند تا سلطان فتح ناکرده مراجعت
~~نمود و
# ~~ازین معنی، اهل اسلام دل شکسته شدند و ملاحده سر افراز گشتند .
# در اثنای این حال ، اتابک چاولی بزنجان نماند . ملک فارس ، بعد ازو
# ~~باتابک قراجه مفوض شد و در خدمت سلطان ، حاجب عبدالرحمن بجای چاولی
# ~~بزرک شد . بعد از مدتی قراجه در فارس کشته شد و ms379 در ملک فارس خرابی
~~بسیار
# ~~رفت . سلطان مسعود ملک فارس به برادر زاده محمد بن محمود داد و دختر
~~خود
# ~~گوهر خاتون را که پیشتر در حبالهآ داود بود ، در نکاح او آورد و اتابک
~~بزابه را مدبر
# ~~کار او گرداند. اتابک منکوبرز از نابت بزابه حکم کردی . اتابک بزابه و
~~حاجب
# ~~عیدالرحمن وعباس والی ری در مخالفت سلطان مسعود متفق بودند . سلطان
~~ازین
# ~~حال آگاه شد . ایشان را از هم دور کرد . حاجب عبدالرحمن را به اران
~~فرستاد .
# ~~خاصبک بلنگری و اتابک ایلد گز که بند گان جانی سلطان بودند، با او
~~برفتند و
# ~~در قصد او فرصت میجستند ؛ تا چون او لشکر از خود جدا کرد و بر سبیل
~~شکار
# ~~بصحرا رفت او را بکشند . چون این خبر بحضرت سلطان رسید ، عماس خواست که
# ~~بکریزد ، سلطان آ گاه کار او بود . او را بگرفت و بکشت و به بزابه
~~پیغام داد که
# ~~احوال هم عهدان شنیدی ، همانا نخواهی که ازیشان باز مانی . بزابه لشکر
~~کشید و
# ~~اصفهان با تصرف کرفت و بجنگ سلطان آمد . بردر همدان ، در سنهآ احدی
~~واربعین
# ~~و خمس مائه جنگ کردند . قتل بسیار رفت . عاقبت بزابه اسیر شد و بحکم
~~سلطان
# ~~کشته شد . زنش زاهده خاتون شخص او را بشیراز برد و در آن مدرسه که او
~~ساخته
# ~~بود دفن کرد . درسنهٔ‌ ثلاث و اربعین و خمس مایه ، برادر زادهآ بزابه
~~از سلغریان،
# ~~سنقر بن مودود ، بکین عم خروج کرد وبر فارس مستولی شد و دست تصرف
~~سلجوقیان
# ~~از آن کوتاه گردانید . محمد بن محمود از فارس با پیش عم آمد .
# سلطان مسعود بعد ازین حکایت چهار سال بزیست و در [شب]1 غرهآ رجب
~~PageV01P457
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0491.png)

# ~~سنهآ سبع و اربعین وخمس مایه ، بدر همدان نماند . همان شب او را بشهر
~~بردند و
# ~~در مدرسهٔ‌ سر برزء دفن کردند . مدت ملکش هجده سال و نیم ، عمرش چهل و
~~پنج
# ~~سال
# سلطان ملکشاه
# ابن محمود بن ms380 محمد بن ملکشاه بن الب ارسلان بن چغریبک بن میکائیل
# ~~بن سلجوق ، بعد ازعم پادشاهی بدو دادند . از دارالخلافه او را سلطان
~~مغیث الدین
# ~~ملکشاه یمین امیر المؤمنین لقب آمد واو را بلهو وطرب میل بودی . امرا
~~را
# ~~کمتر بار دادی. خاصبک بلنگری [ازو]1 متوهم شد و او را بعد از آن که
~~چهار
# ~~ماه پادشاهی کرد خلع کرد و بعد از خلع محبوس گردانید و برادرش را بجای
~~او
# ~~سلطنت داد . او از حبس بگریخت و بخوزستان رفت . خواهرش از اصفهان جهت
# ~~او مایحتاج فرستادی . او بعد از وفات برادرش محمد باصفهان رفت و بسلطنت
~~نشست
# ~~و بعد از پانزده روز در کذشت ، در حادی عشر ربیع الاول سنهآ خمس وخمسین
~~و
# ~~خمس مائه . مدت عمرش سی و دو سال . بعد از پادشاهی هشت سال در خوزستان
# ~~بود
# سلطان محمد
# ابن محمودبن محمد بن ملکشاه بن الب ارسلان بن جغریبک بن میکائیل
# ~~بن سلجوق بعد از برادر بپادشاهی نشست . از خاصبک بلنگری ایمن نبود . در
# ~~کوشک همدان ، او را با زنگی جاندار بقتل آورد . لشکر بجوشید . سرشان از
# ~~کوشک بزیر افکندند . فتنه آرام گرفت . پس دل امرا بخواسته خوش کرد .
~~کویند
# ~~از خزاین خاصبگی چندان مال برداشت که از آن جمله سیزده 2 هزار اطلس سرخ
# ~~بود ، دیگرها برین قیاس .
# از دار الخلافه او را سلطان غیاث الدین محمد قسیم امیر المؤمنین لقب
~~PageV01P458
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0492.png)

# ~~دادند . عم او سلیمان شاه بمدد مختص کوتوال از قلعه. فرزین بگریختو
~~باتفاق
# ~~اتابک ایلدگز و البغوش کون خر و فخرالدین زنگی و الب ارغو باز دار و
~~یوسف
# ~~خوارزمشاه برادر زن سلیمان شاء بجنگ او آمدند . سلطان محمد را طاقت
~~مقاومت
# ~~جنگ ایشان نبود . با موفق کرد بازو و رشید جان دار و امیر ارفقشد عزیمت
~~اصفهان
# ~~کرد . همه کس دل بر پادشاهی سلیمان شاه نهادند و هیچکس را در خاطر
~~نگذشت
# ~~که اساسی بدان استواری و بنیادی بدان محکمی بهیچ از پای ms381 در آید . ناکاه
# ~~سلیمانشاه از غایت تهتک از امیران متوهم شد . در شب بکریخت . شبگیر
~~امیران
# ~~دست بغارت بر آوردند و خزانه و اصطیل سلیمان شاه بغارت بردند و از
~~یکدیگر
# ~~متوهم شدند و هر یک با ولایت خود رفتند . سلطان محمد بی زحمتی با همدان
~~آمد.
# ~~سلطنت برو قرار کرفت .
# سلیمان شاه در آن گریز بمازندران افتاد . از آنجا باصفهان رفت . کاری
# ~~نتوانست کردن . پناه بخلیفه برد . خلیفه او را الملک المستجیر لقب کرد
~~و برگ و
# ~~ساز داد و بسلطنت نامزد فرمود . او پناه باتا بک ایلد کز برد و از در
~~خیمهآ او باز
# ~~نرفت . اتا بک ناچار او را مدد کرد و بجنگ سلطان محمد آمدند . سلطان
~~محمد با
# ~~اینایج والی ری و موفق گرد بازو [و قفشد و اقش قیماز]1 و سپاهی گران
~~بجنگ
# ~~ایشان رفت . بر کنار ارس مصاف کردند . سلطان محمد مظفر شد . سلیمان شاه
# ~~بکریخت و بموصل رفت. اتا بک ایلد گز بمطاوعت در آمد و پسر خود پهلوان
~~را که
# ~~باتابک محمد معروف شد ، 2 بنوا در خدمت سلطان بعراق فرستاد .
# بخراسان سلطان سنجر در گذشت و سلطنت را رنک و بوئی نماند .

PageV01P459

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0493.png)

# ~~خراسان از تصرف سلجوقیان بیرونرفت. در اواخر سنهآ ثلاث و خمسین و خمس
~~مایه
# ~~سلطان محمد با زین الدین علی کوچک سپهدار موصل و لشکری فراوان بجنگ
# ~~بغداد رفت و کار بر خلیفه تنگ شد . ناگاه خبر رسید که اتابک ایلد گز با
~~ملکشاه
# ~~ابن محمود بدر همدان رسید . سلطان محمد عزم مراجعت کرد . لشکر در گذشتن
~~از
# ~~شط تعجیل نمودتد . بغدادیان چیره 1 شدند . غوغا بدرخانهٔ‌ سلطان رسید .
~~سلطان
# ~~ناچار بگریخت و بیک فرسنگی بغداد نزول کرد تا بنه و اثقال بدو رسد .
~~لشکر
# ~~بغداد را چندان مردی نبود که یک فرسنک در عقب بروند . زین الدین علی
~~کوچک
# ~~مردی نمود تا بنه و اثقال بحلوان رسانید . چون سلطان بنزدیکی همدان
~~رسید ،
# ~~اتابک ایلد گز ms382 بازگشت و ملکشاه بخوزستان رفت . سلطان محمد بخلیفه پیغام
# ~~فرستاد و صلح کرد و دختر او کرمان خاتون را بخواست 2 . چون دختر
~~بنزدیکی
# ~~همدان رسید ، سلطان اگر چه رنجور بود ، استقبال نمود . اما بسبب رنجوری
~~بدو
# ~~نرسید و در ذی الحجهآ سنهآ اربع و خمسین و خمس مایه در گذشت . هفت سال
~~پادشاهی
# ~~کرده بود.
# سلطان سلیمان شاه
# ابن محمد بن ملکشاه بن الب ارسلان بن جعریبک بن میکائیل بن سلجوق.
# ~~بسعی موفق گرد بازو که بزر گترین امرا بود ، او را از موصل بیاوردند و
~~پادشاهی
# ~~دادند و او بسبب رضای اتابک ایلد کز ، ارسلان بن طغرل را ولی عهد کرد .
~~امرا
# ~~موفق گرد بازو و اینانج والی ری و دیگران برو متوهم شدند . حضور ارسلان
~~بن
# ~~طغرل و اتاربک ایلد گز استدعا کردند . ایشان در اواخر رمضان سنهآ خمس و
~~خمسین PageV01P460
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0494.png)

# ~~و خمس مایه برسیدند . سلیمان شاه بعد از حکومت هشت ماهه 1 معزول و
~~محبوس
# ~~گشت و در آن حبس در سنهآ ست و خمسین در گذشت . پیش برادرش مسعود ،
~~بهمدان
# ~~دفن کردند و او را از دار الخلافه سلطان معزالدین سلیمان شاء برهان
~~امیر المؤمنین
# ~~القب بود .
### | سلطان ارسلان
# ابن طغرل بن محمد بن ملکشاه بن الب ارسلان بن جغریبک بن میکائیل
# ~~بن سلجوق بعد از عم پادشاء شد و دختر خلفه کرمان خاتون 2 را درنکاح
~~آورد .
# ~~اتابک ایلد گز که شوهر مادرش بود ، مدبر ملک او گشت . از دار الخلافه
~~او را سلطان
# ~~رکن الدین ارسلان قسیم امیر المؤمنین لقب دادند . عزالدین صتماز والی
~~اصفهان و
# ~~اینانج والی ری بمحمد بن سلجوق شاه میل کردند و بجنگ ارسلان آمدند .
~~بنزدیک
# ~~قلعهآ فرزین در ولایت کرهرود جنکی عظیم کردند . سلطان ارسلان مظفر شد و
~~ایشان
# ~~بکریختند . از طرف اران ، ملک ابخاز قصد دیار اسلام کرد . سلطان ارسلان
~~و
# ~~اتابک ایلد گز بحرب او رفتند . در حدود قلعهآ کاک جنگ کردند و مظفر ms383
~~شدند .
# ~~ابخازیان منهزم باز گشتند و اسیر بسیار در دست مسلمانان آمد . هر گز
~~اسلامیان
# ~~را با ابخازی چنین جنگی[انفاق نیفتاده3 بود و چندین غنیمت نیافته..
~~ازین حرب
# ~~ولایت [قبان] در تصرف اسلام آمد . بعد ازین خبر رسید که ملاحده بحدود
# ~~قزوین قلاع ساخته و میسازند و اهل قزوین از ایشان منزعجند . سلطان
~~ارسلان
# ~~بجنگ ایشان رفت و در اندک مدتی ، چهار قلعه از ملاحده بستد . یکی از آن
~~قلعهآ
# ~~قاهره که سلطان مسعود از فتح آن عاجز شد و آن را قلعهآ ارسلان گشانام
~~کرد و از
# ~~قزوین باصفهان رفت . اتا بک زنگی سلغری آنجا بخدمت سلطان آمد و نوازش
# ~~یافت و سلطان ملک فارس برو مقرر داشت . امیر اینانج والی ری پناه
~~بخوارزمشاه PageV01P461
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0495.png)

# ~~برد و در سنهآ احدی وستین و خمس مایه لشکری از خوارزم از پیش سلطان شاه
# ~~بمدد او آمدند و در ولایتقزوین و ابهر و زنجان خرابی بسیار کردند و
~~برده بردند.
# ~~سلطان ارسلان و اتابک ایلد گز بجنک او رفتند . او بمازندران گریخت .
~~باز در
# ~~سنهآ ثلاث وستین و خمس مایه با ری آمد . سلطان ارسلان برادر مادری خود
~~اتابک
# ~~نصرة الدین پهلوان محمد بن ایلد گز را بجنگ او فرستاد . اینانج مظفر شد
~~و تا
# ~~مزدقان در عقب بیامد. اتابک ایلد گز بجنگ او روان شد . بر در ری از
~~مصالحه
# ~~سخن راندند . شبگیر که ملاقات خواست بود ، اینانج را کشته یافتند و
~~غلامی چند
# ~~از آن او گریختند . ملک ری سلطان را مسلم گشت و باتامک محمد داد و او
~~دختر
# ~~اینانجرا، قتیبه خاتونرا ، زن کرد وقتلغ اینانج1 بزاد . آقسنقرحاکم
~~مراغه مخالفت
# ~~سلطان کرد و اندیشهآ جنگ داشت . اتابک محمد بحکم سلطان برفت و او را
~~قهر
# ~~کرد . مراغه ببرادران علاء الدین کربه و رکن الدین اقطا مفوض شد. در
~~سنهآ ثمان
# ~~وستین و خمس مایه والدهآ سلطان در گذشت و اتابک ایلد گز بعد ازو بماهی
~~نماند .
# ~~قاضی رکن ms384 الدین خویی2 درین معنی گفت :
# دردا که زمانه را نکو خواه برفت3
### | وندر پی او چو شمس دین شاء 2 برفت
# در گردش چرخ کس ندادست نشان
### | در پانصد سال آنچه درین ماه 3 برفت
# در سنهآ تسع وستین و خمس مایه ملک ابخاز دیگر باره قصد بلاد اسلام
# ~~کرد . سلطان با برادران مادری محمد و قزل ازسلان ابنای ایلد گزبجنگ او
~~رفت.
# ~~سلطان رنجور شد . جنگی چنان از پبش نرفت . از هم بر گشتند . سلطان
~~بهمدان
# ~~آمد وستی فاطمه بنت علاء الدوله را در نکاح آورد . پانزده روز با او
~~بود . درمنتصف PageV01P462
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0496.png)

# ~~جمادی الاخر سنهآ احدی و سبعین وخمس مایه در گذشت . پانزده سال و هشت
~~ماه
# ~~و پانزده روز پادشاه بود .
### | سلطان طغرل
# ابن ارسلان بن طغرل بن محمد بن ملکشاه بن الب ارسلان بن جغریبک
# ~~ین میکائیل بن سلجوق بعد از پدر پادشاه شد . از دارالخلافه او را سلطان
~~رکن الدین
# ~~طغرل قسیم امیر المؤمنین شد . پادشاهی خوب صورت نیکو سیرت صاحب شوکت
# ~~لطیف طبع بود . اشعار خوب 1 دارد . از اشعار اوست :
### | شعر
# دیروز 2 چنان وصال جان افروزی
### | امروز چنین فراق عالم سوزی
# افسوس که بر دفتر عمرم ایام
### | این را روزی نویسد ، آن را روزی
# سلطان طغرل علما و اهل فضل وشعرا را تربیت فرمودی و انعامات کردی .
# ~~تا روزی در اصفهان، بر درسرای سلطان طغرل، نوبت زدند . ظهیر الدین
~~فاریا بی این
# ~~رباعی در بدیهه بگفت و بخواند :
# # ای نوبت تو گذشته از چرخ بسی %~% بی نوبت تو مباد عالم نفسی
# # آوازهٔ‌ نوبتت بهر کس برساد %~% لیکن مرساد از تو نوبت بکسی
# سلطان مال اصفهان بجایزه بدو بخشید . همچنین روزی دیگر ، خیاط در
# ~~مجلس سلطان جامه می برید . ظهیر الدین فاریابی این رباعی در بدیهه بکفت
~~و
# ~~بخواند . هر جامه که آن روز بریده بودند ، سلطان بدو بخشید .

PageV01P463

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0497.png)

### | نه
# خسروا جمله غلامان تو خیاطانند
### | گر چه خیاط نیند ای ms385 ملک کشور گیر
# قد خصمت بکز نیزه همی پیمایند
### | تا ببرند بشمشیر و بدوزند بتیر
# سلطان طغرل ، در اول دولت زمام کلمی و جزوی در دست عمش اتابک محمد
# ~~بن ایلد گز بود و کار لشکر بعم دیگر قزل ارسلان مفوض بود . ایشان در آن
~~داد
# ~~دانش و مردی دادند . ملک ابخاز قصد آذربیجان داشت و محمد بن طغرل بن
~~محمد
# ~~که عم سلطان طغرل بود ، قصد مملکت عراق کرد و بیشتر امرا با او متفق
~~شدند.
# ~~اتا بکان در یک ماه دو تاختن کردند و هر دو دشمن را مقهور گردانیدند و
~~تا مدت ده
# ~~سال که اتابک محمد در حات بود ، ملک سلطان طغرل محسود ریاض خلد بود .
~~در
# ~~رجب سنهآ احدی و ثمانین و خمس مایه هفت کوکب سیار در درجهآ سیم میزان
~~بر
# ~~یک دقیقه جمع شدند و آن اولین قران بود ، در مثلثهآ هوائی با قران
~~تمامت کوا کب.
# ~~منجمان حکم کردند که در ربع مسکون آثار آبادی نماند بلکه کوهها خراب
~~شود
# ~~و از زمین چند پاره و چند گز باد بر دارد و غلو درین معنی انوری بیشتر
~~می کرد .
# ~~مردم ازین بیم در کوهها و در زیر زمینها ، جایها ساختند و مالها بر آن
~~صرف
# ~~کردند و چون آن حکم در اول ماه خریف بود ، اتفاقا هنگام حکم ایشان
~~چندان
# ~~باد نبود که غله پاک کنند و درین سال از بیبادی غلها تمام پاک
~~نتوانستند کرد و در
# ~~روز حکم چراغی بر سر مناری بردند . باد آن را ننشاند و تا شب میسوخت و
~~درین
# ~~معنی سرحدیث* کذب المنجمون و رب الکعبهه باظهار رسید . بزرگی گفت .

PageV01P464

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0498.png)

### | بعر
# ~~گفت انوری که از اثر بادهای سخت
### | ویران شود عمارت و بس کوه بر سری
# ~~در روز حکم او نوزید ست هیچ باد
### | یا مرسل الریاح تو دانی و انوری 1
# ~~و ظهیر الدین فاریابی در ابطال حکم ایشان بتخصیص انوری ، رسالهای
# ~~انشاه ms386 کرده بود وقصیده و قطعهای چند گفته و بحضرت سلطان فرستاده. از آن
~~ابیات
# ~~بعضی یاد کرده میشود :
### | قطعه
# ~~آنکس که حکم کرد ز طوفان باد و گفت
### | کاسیب آن عمارت گیتی کند خراب
# ~~تشریف یافت از تو و اقبال دید و کس
### | در بند آن نشد که خطا گفت یا صواب
# ~~1 - این داستان هنوز آنچنان که باید روشن نشده است . از یک طرف
~~PageV01P465
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0499.png)

# ~~من بنده چون به پیشت ابطال کردهام
### | با من چرا ز وجه دگر میرود خطاب
# و در آخر قصیدهای در مدح سلطان گوید :
### | شعر
# ~~شهریارا خبر باد قران می دادند
### | که همه روی زمین زعره و صرصر کیرد
# ~~باد در عهد تو کی زهرهآ آن یافت که او
### | خاک پای تو نه چون تاج ز سر بر گیرد
# ~~گرد از باد بر انگیزی اگر فرمانت
### | نه چو فرمان سلیمان پیمبر گیرد
### | وباعی
# # در وقت ستار گان بهم پیوستن %~% دانست جهان کزو نخواهد رستن
# # بیشی بدومه ترا بشاهی بنشاند %~% تا باد ز بیم تو نیارد جستن1
# اگر چه بصورت این معنی باظهار نرسید، اما در معنی صورت آن ظهور
# ~~تمام یافت . بتوران درهمین سال چنگزخان بر قوم خودسروری یافت و بمطیع
# ~~گردانیدن اقوام دیگر مشغول شد و در ایران اتابک محمد که سبب تمهید
~~قواعد
# ~~سلطنت بود، در ذو الحجهآ این سال در گذشت وملک یر آشوب شد . ارکان دولت
~~قاصد
# ~~یکدیگر شدند2 و هر یک بنوعی سپر کشیدند و بر هیچ کس مبارک نیامد .
# سلطان طغرل ، بعد از اتابک محمد ، کار ملکو لشکر بقزل ارسلان مفوض
# ~~کرد . جماعتمفتنان او را و سلطان را برهم3 متوهم کردند . اتابک قزل
~~ارسلان
# ~~منکوحهآ برادر ، قتببه خاتون بنت اینانج را در نکاح آورد . در آن زفاف
~~از سلطان PageV01P466
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0500.png)

# ~~غافل گشت . سلطان ازو مفارقت کرد و بسمنان رفت. قزل ارسلان در عقب آو
~~روآن
# ~~شد . در حدود دامغان بهم رسیدند . [چند1 روز محاربات شد . اتابک قزل ms387
~~ارسلان
# ~~با وجود کثرت لشکر شکستهشد . با ری آمد و از آنجا بآذربیجان رفت و
~~سلطان
# ~~بهمدان آمد . از دارالخلافه لشکری تمام بمدد قزل ارسلان آمد . در کنار
~~سفید
# ~~رود با سلطان جنگ کردند و مقهور شدند . سلطان عزیمت آذربیجان کرد .
~~اتابک
# ~~قزل ارسلان بهمدان آمد و بنام سنجر بن سلیمان شاه 2 خطبه کرد و بقصد
~~سلطان
# ~~طغرل بآذربیجان رفت . سلطان با عراق آمد . قتلغ اینانج بن اتابک محمد
~~بن ایلد گز
# ~~مخالفت سلطان کرد و بر اصفهان مستولی شد. سلطان بحرب او رفت . از
~~اصفهان براه
# ~~ساوه بزنجانوفت. لشکر سلطان در عقبش رسیدند . جنگ کردند . سلطان بسبب
# ~~رنجوری منهزم شد . بهمدان رفت . ناگاه قزل ارسلان در رسید . سلطان طغرل
~~را با
# ~~پسرش ملکشاه بگرفت و بآذربیجان فرستاد و در قلعهآ گهرام 3 محبوس کرد.
~~کار
# ~~سلطنت بر قزل ارسلان مقرر شد . شبگیر که بسلطنت خواست نشست ، او را
~~کشته
# ~~یافتند4 ، در شوال سنهآ سبع و ثمانین وخمس مایه. نسبت قتل او بفدائیان
~~ملاحده PageV01P467
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0501.png)

# ~~کردند . همان شب اتا بک نصرة الدین ابوبکر1 محمد ایلد گز بآذربیجان رفت
~~و
# ~~بیادشاهی نشست و سیف الدین محمود [ ایاسغلی]2 سلطان طغرل و پسرش را از
# ~~حبس خلاص داد و بدار الملک عراق رسانید . در منتصف جمادی الاخر سنهآ
~~ثمان و
# ~~ثمانین وخمس مایه ، بر در قزوین. سلطان با قتلغ اینانج جنگ کرد و مظفر
~~شد .
# ~~درین وقت تکش خوارزمشاه بری آمده بود و با سلطان در ملک عراق تنازع می
~~کرد.
# ~~بر آن صلح کردند که ملک ری با تکش گذارند تکش خان برین قرار باز گشت.
# ~~سلطان طغرل، جهت دفع فتنه. قتیبه خاتون بنت اینانج مادر اینانج قتلغ را
~~در نکاح
# ~~آورد . او با پسر متفق شد . خواستند که سلطان را زهر دهند . سلطان
~~دریافت. همان
# ~~شربت در خورد زن داد. در حال بمرد. سلطان اینانج قتلغ را بگرفت و محبوس
~~کرد. بعد از
# ~~مدتی بشفاعت ارکان دولت خلاص داد ms388 . اینایج قتلغ با برادرش نصرة الدین
~~ابوبکر
# ~~در کار آذربیجان تنازع کرد. در یک ماه چهار بار جنگ کردند. اتا بک
~~ابوبکر مظفر
# ~~شد . اینانج قتلغ پناه با خوارزمشاه تکش خان برد . خوارزم شاه بمدد او
~~لشکر
# ~~فرستاد . در محرم سنهٔ‌ تسعین و خمس مایه با خواری جنگ کردند . سلطان
~~طغرل
# ~~مظفر شد . درین معنی گفتند :
# ای پیش عزیزان تو خوارزمی ، خوار
### | وی خنجر بران تو خوارزمی خوار
# زین پیش نیازند که بنند بخواب
### | در عرصه سمنان تو خوارزمی خوار PageV01P468
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0502.png)

### | 69.
# ~~سلطان طغرل بری آمد و در شراب افتاد و این دوبیت بگفت :
### | شهر
# ~~مائیم درین جهان چرانیم و چمان
### | بخشیم و خوریم ویاد ناریم غمان
# ~~نه مال بجا ماند]1 و نه خان و نه مان
### | چون عمر نمی ماند کو هیچ ممان
# آوازهآ رسیدن خوارزمشاه و لشکر او کرم شد و ارکان دولت طغرل بدو
# ~~ملطفات نوشتن کرفتند . طغرل از ذوق عشرت با آن نمی پرداخت2 [و حالی
~~سایه
# ~~بر آن نمی انداخت3 . وزیرش در حق او گفت :
### | شعر
# ~~گر ملک فریدونت پس اندوز بود
### | روزت ز خوشی چو عید نو روز بود
# ~~در کار خود ار بخواب غفلت باشی
### | ترسم که چو بیدار شوی ، روز بود
# بعد از اندک مدتی تکش خوارزمشاه برسید . اینانج قتلغ بدو پیوست و با
# ~~لشکر او در مقدمه بجنگ سلطان طغرل آمد . برظاهر ری، در اواخر ربیع
~~الاخر
# ~~سنهآ تسعین وخمس مایه ، بهمدیگر رسیدند . سلطان از غرور جوانی و
~~مردانگی و
# ~~شراب با خوار مایه سپاه بجنگ رفت و در برابر اینانج قتلغ افتاد . حمله
~~کرد و [از
# ~~شهنامه4 این ابیات میخواند :
# ~~چو زان لشکر کشن بر خاست گرد
### | رخ نامداران ما گشت زرد PageV01P469
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0503.png)

# ~~من آن گرز یک زخم بر داشتم
### | سیه را هم آنجای بگذاشتم
# ~~خروشی خروشیدم از پشت زین
### | که چون آسا شد بر ایشان زمین
# و نمیدانست که در آسیای سیهر آسیابان قهر بسنگ فنا دانهآ عمر ms389 او آس
# ~~می کند. چون دولت ازو روی بر گاشت 2 بمردی نگه نتوانست داشت . از مستی
# ~~گرزی بر دست اسب خود زد . اسب بروی در آمد و سلطان بیفتاد . اینانج
~~قتلغ در
# ~~رسید . سلطان گفت ای جهان پهلوان، سلطانم. زینهار ده . اینانج قتلغ گفت
~~بوقت
# ~~مردن بزر گی مطلب . ازین 3 مشغله مقصود قتل تست . حربه بر سنهاش زد و
# ~~بکشت . خوارزمشاه تکش در حال در رسید . سرش جدا کردند و بخلیفه
~~فرستادند
# # و تنش در ری بردار کردند4 و درین معنی [این رباعی %~% گفتند :
# ~~امروز شها ملک جهان دلتنگیست
### | پیروزهآ چرخ هر زمان از رنگست
# ~~دی از سر تو تا بفلک میلی بود
### | امروز ز سر تا بدنت فرسنگیست
# تکش خان با ندیم سلطان6 طغرل گفت: مردی سلطان همین بود که پای
# ~~بک حملهآ ما نداشت . گفت : PageV01P470
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0504.png)

### | ابیت
# # ز بیژن فزون بود هومان بزور %~% هنر عیب گردد چو بر گشت هور
# دولت سلاطین سلجوقی در عراق سیری شد و آن ملک با تصرف خوارزم-
# ~~شاهیان آمد و امرا و اتا بکان سلجوقی که مخالفت ایشان کردند هر یک به
~~بلائی 1
# ~~مبتلا کشتند و هم از آنجا که و سیلت جستند نکبت دیدند و از [زینهاری که
~~با ولی-
# ~~نعمت خوردند] 2 ، دمار از روز گار یکایک بر آمد .3 حق سبحانه و تعالی
~~هیچ
# ~~کسرا بکفران نعمت گرفتارمکناد.4
# از اتابکان که مخالفت سلاجقه نکردند ، اتابک نصرة الدین ابوبکر بن -
# ~~محمد بن ایلد گزبود. بعد از عمش قزل ارسلان بیست سال پادشاهی اران و
~~آذربیجان
# ~~کود . در سنهآ سبع و ستمایه در گذشت . برادرش مظفر الدین ازبک بر جای
~~او
# ~~پادشاه شد و پانزده سال حکم راند . درسنهآ احدی و عشرین و ستمایه، چون
~~سلطان جلال
# ~~الدین منکبرنی خوارزمشاه بر ملک آذربیجان مستولی شد ، او از غصه در
~~قلعهٔ‌
# ~~النجق در گذشت ، بقولنج . پسرشخاموش وغلامش قراجه مدتی کرو فرنمودند،
# ~~بجایی نرسید . ملک در تصرف خوارزمشاهیان آمد.
# ذکر شعبه ms390 دوم سلاجقه بگرمان
# ~~اولشان :
### | قاورد
# ابن جغر یبک بن مکائیل بن سلجوق بود. در سنهآ ثلاث و ثلاثین و
# ~~اربعمایه حاکم کرمان گشت و سی و دو سال حکومت آنجاکرد . در سنهآ خمس و
# ~~خمسین شیراز نیز بستد و دست دیالمه از آن کوتاه کردانید و بر برادرش
~~الب ارسلان PageV01P471
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0505.png)

# ~~عاصی شد و باز بمطاوعت در آمد و در سنهآ خمس وستین و ار بعمایه، در
~~جنگ، ملکشاه
# ~~بن الب ارسلان اسیر گشت و بفرمان او مسموم شد .
# ~~سلطان ملکشاه سلک کرمان به
### | سلطان شاه
# ~~ابن قاورد داد . دوازده سال یادشاهی کرد . در سنهآ ست و سبعین و ار
~~بعمایه
# ~~نماند . بعد ازو برادرش:
### | توران شاه
# ~~سیزده سال و نیم سلطنت کرد . در سنهآ تسع و ثمانین و اربعمایه در گذشت.
# ~~پس ازو پسرش:
### | ایران شاه
# ~~حاکم گشت و پنج سال پادشاهی کرد . چون میل او بالحاد بود و با
# ~~کرمانیان بیداد می کرد ، در سنهآ اربع و تسعین و اربعمایه برو خروج
~~کردند و او را
# ~~بکشتند ، عم زادهآ او :
### | ارسلان شاه
# ~~ابن کرمان شاه بن قاورد، از بیم او خودرا پیش کفشگری پنهان کرده بود.
# ~~او را بیاوردند و پادشاهی دادند . چهل و دو سال پادشاهی کرد و آئین عدل
~~و داد
# ~~بگسترد . در سنهآ ست و ثلاثین و خمس مایه رحلت کرد . بعدازو پسرش:
### | هحمد
# ~~چهارده سال پادشاهی کرد و در سنهآ خمسین و خمس مایه بگذشت. بعد
# ~~ازو پسرش:
### | طفرل شاه
# ~~دوازده سال پادشاهی کرد و در سنهٔ‌ اثنی وستین و خمس مایه نماند . بعد
# ~~ازو پسرانش : PageV01P472
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0506.png)

# ارسلان شاه و بهرام شاه و توران شاه
# تا هشت1 سال با هم در محاربه بودند و بهر چند گاهی یکی حاکم شدی.
# ~~ملک کرمان در آن محاربات خرابی تمام یافت . بعد ازیشان
### | محمد شاه
# ابن بهرام شاه بن طغرل شاه بن محمد بن ارسلان شاه بن کرمان شاه بن
# ~~قاورد پادشاه شد . مبارک شاه ms391 و بعضی خویشان مخالفت او کردند . او پناء
~~بسلطان
# ~~ارسلان بن طغرل آورد . سلطان ارسلان او را لشکر داد . مبارک شاه ازو
~~منهزم به
# ~~غور کریخت . ملک کرمان برو قرار کرفت . بعد ازیک سال ملک دینار، ازقوم
~~غزان،
# ~~در سنهآ ثلاث و ثمانین و خمس مایه حکومت کرمان [از آن تخم]2 ببرد .
# ذکر شعبهآ سوم سلاجقه بروم
# چون قتلمش بن اسرائیل در جنگ الب ارسلان شهید شد ، سلطان خواست
# ~~که تخمهٔ‌ او را تمامت مقهور گرداند . وزیر نظام الملک مانع شد و سعی
~~نمود تا
# ~~نام شهزاد گی ازیشان افکند . ایشان را براء سپهسالاری بولایت شام
~~فرستاد . چون
# ~~صاحبانطا کیه، که کافر بود وخراج گزار سلجوقیان، بزن خواستن به مکه رفت
~~،
# ~~سلیمان بن قتلمش فرصت غنیمت شمرد و در غیبت او بر انطاکیه مستولی شد .
~~از
# ~~قبل سلجوقیان شرف الدوله علی حاکم حلب ومحصل خراج انطا کیه بود . از
# ~~سلیمان خراج انطا کیه طلبید . او گفت چون آن ملک در اسلام آمد ، خراج
~~نباید
# ~~خواست . شرف الدوله علی لشکر بجنگ او کشید . ظفر سلیمان را بود و او
~~کشته
# ~~شد و سلیمان بر ملک حلب نیز حاکم کشت . احوال بسلطان ملکشاه عرضه داشت
~~.
# ~~پیش از آنکه جواب باو رسد ، تاج الدوله تتش بن ارسلان بجنگ او رفت و
~~امراء
# ~~اورا بفریقت تا با پیش تتش رفتند . سلیمان از خوف عذاب و نکال خود را
~~هلاک کرد
# ~~چون برید او بحضرت سلطان رسید ، سلطان را استخلاص انطا کیه از و موافق
~~آمد.

PageV01P473

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0507.png)

# ~~حکومت انطاکیه و حلب بر او مقرر داشت . رسول در میان راه خبر قتل
~~سلیمان
# ~~شنید . بدر گاه سلطان باز گشت و حال عرضه داشت . سلطان بدین حرکت از
~~برادر
# ~~برنجید و بنام
### | داود بن سلیمان
# حکم نافذ شد . داود متصدی آن شغل گشت . چون آرمانوس قیصر قصد
# ~~توقات و اماسیه و نیکسار و دیگر بلاد دانشمندیه1 کرد، دانشمند از حکام
~~ولایات
# ~~اسلام که در حوالی او ms392 بودند مدد طلبید . داود با دیگر پادشاهان بجنگ
~~قیصر رفتند.
# ~~قیصر منهزم شد . داود در قونیه بر تخت سلطنت قیصر نشست، در سنهآ ثمانین
~~و اربعمایه
# ~~و مدت بیست سال حکم کرد و درسنه خمس مایه در گذشت .2 برادرش
### | قلیج ارسلان
# ابن سلیمان بعد از و پادشاه شد و مدت چهل سال در سلطنت بماند و عدل
# ~~وداد گسترد و نام او در ملک بلند شد . در آخر عهد او، سلطان مسعود در
~~عراق حاکم
# ~~بود و خلفا ازو ملالت داشتند . قلیج ارسلان را نوید سلطنت عراق دادند .
~~او پسرش
# ~~مسعود شاه را در روم قایم مقام گذاشت و آهنگ بغداد کرد . چون به آب
~~خابور رسید
# ~~اتا بک چاولی که معظم ارکان مسعودی بود، امراء قلیج ارسلان را وعد و
~~وعید فرستاد
# ~~و ایشان را بر قلیج ارسلان دشمن گردانید تا او را در آب خابور غرق
~~کردند، در PageV01P474
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0508.png)

# ~~سنهآ تسع و ثلاثین و خمس مایه و در شهر میافارقین مدفون شد . یسرش
### | هسوث
# در روم با دانشمندیان پیوند کرد و مدت نوزده سال حکم براند. در سنه ثمان
# ~~و خمسین وخمس مایه در گذشت . پسرش
# عزالدین قلیج ارسلان
# بپادشاهی نشست و بیست سال حکم کرد و او را ده پسر نود : رکن الدین
# ~~سلیمان و ناصر الدین بر کیارق و قطب الدین ملکشاه و نور الدین محمود و
~~معزالدین
# ~~قیصر شاه و محیی الدین بهرامشاه ومغیث الدین طغرل و ارغون شاه وسنجر
~~شاه و
# ~~غیاث الدین کیخسر و و بدیشان قوی حال بود و بسبب آنکه دانشمندیان ضعیف
~~شده
# ~~بودند ، طمع در ملک ایشان کرد و سیواس و قیصریه بکرفت و شهر آق سرا
~~بساخت.
# ~~ذوالنون دانشمندی با اتابک نورالدین پادشاء شام التجاجست واو فخر الدین
# ~~عبدالمسیح را با لشکر بمدد او فرستاد و سیواس و قیصریه باز ستد و تااتا
~~بک نورالدین
# ~~در حیات بود ، عبدالمسیح آنجا بود [و قلیج ارسلان را بر آن ms393 ولایت دست
~~نه.1
# ~~چون اتابک نورالدین و ذوالنون دانشمندی باندک زمانی در کذشتند ، قلیج
~~ارسلان
# ~~باز آن ولایت در تصرف آورد و امراء دانشمندیه را بفریفت تا اسماعیل بن
~~ذوالنون
# ~~را هلاک کردند و آن ملک تمام با قلیج ارسلان افتاد وعرصهٔ‌ ملک او
~~اتساع یافت .
# ~~ولایت را بر پسران خود بخش کرد و غیاث الدین کیخسرو را که از همه کهتر
~~بود
# ~~ولی عهد خود گردانید و در سنه ثمان و سبعین و خمس مایه در گذشت . پسر
~~کهترش PageV01P475
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0509.png)

# غیاث الدین کیخسرو
# در قونیه بود. بجای پدر نشست . برادر مهترش رکن الدین سلیمان با او در
# ~~نساخت و از برادران هر که با او موافقت نمود ، ملکی که پدر باو داده
~~بود بر او
# ~~مقرر داشت و هر که مخالفت او کرد ، او را نیست گردانید و با لشکر بسیار
~~به قونیه
# ~~رفت و آن را حصار داد. چون اهل قونیه را با غیاث الدین کیخسرو خوش بود،
~~مدتی
# ~~درکار حصار رفت . بعد از آن صلح کردند بر آنکه سلطنت رکن الدین سلیمان
~~را
# ~~بود و غیاثالدین کیخسرو را از برادر امان باشد تا با اتباع به ابلستان
~~رود. مدتی برین
# ~~صورت بود . چون کیخسرو از برادران متوهم بود به استنبول گریخت . درین
~~حال
# ~~در عراق، سلاطین سلجوقی بر افتادند و ملک بخوارزمیان رسید. کار سلطنت ر
~~کن الدین
# ~~سلیمان در روم قوی شد . از دارالخلافه او را السلطان القاهر لقب دادند
~~و او ارزن-
# ~~الروم بگرفت و به برادرزاده داد . از آنجا آهنگ ابخاز و کرجستان کرد .
~~اما چون
# ~~شرایط احتیاط نامرعی گذاشت ، شکست بر او افتاد .[با روم رفت . خواست که
~~بانتقام
# ~~رود]1 زمان نیافت و در سنه اثنی و ستمایه بجوار رحمت حق رفت . بیست و
~~چهار
# ~~سال حکم کرده بود. پسرش
# عزالدین قلیج ارسلان
# را هر چند در حد طفولیت بود ، بر تخت سلطنت نشاندند . یک سال2
# ~~اسم سلطنت داشت و جهت کود کی ms394 او میان امرا اختلاف افتاد . اتابک یرنقش
~~را
# ~~بطلب غیاث الدین کیخسر و فرستادند تا از دیار فرنگ باز آمد . عزالدین
~~قلیج ارسلان
# ~~را طاقت مقاومت او نبود . قونیه بدو باز گذاشت . سلطنت بر غیاث الدین
~~کیخسرو
# ~~قرار کرفت . شش سال حکم کرد و عزالدین قلیج ارسلان را بدست آورد و
~~بقلعه
# ~~فرستاد وهم آنجا فرمان یافت .
# کسخسرو چندی از بلاد قرامان در تصرف آورد و قلاع بسیار فتح کرد و
~~PageV01P476
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0510.png)

# ~~بحدود لاذقیه بجنگ فاسلیوس1 رفت و در جنگ کفار شهید شد ، در سنه تسع
# ~~و ستمائه] 2 پسرش
# عز الدین کیکاوس
# سلطنت نشست و بعد از یک سال برنج سل2 نماند . برادرش
# علاء الدین کیقباد
# بسلطنت رسید. مدت بیست و شش سال پادشاهی کرد . او نامدار ترین
# ~~پادشاهان آن خاندان یود . سلطنتی بسزا کرد و برادرش رکن الدین سلیمان
# ~~مخالفت او نمود و بعد از محاربات بر دست او گرفتار شد و در قلعه هوشیار
~~محبوس
# ~~کشت . هم آنجا فرمان بافت . میان سلطان علاء الدوله کیقباد و سلطان
~~جلال الدین
# ~~خوارزمشاه محاربات رفت وظفر سلطان علاءالدوله را بود . [بعد از آن پسرش
# ~~غیاث الدین کیخسرو او را بنادانی زهر داد و بدان در گذشت، در سنهآ ست و
~~ثلاثین
# ~~وستمایه. کارسلطنت بر پسرش
# غیاث الدین کیخسرو
# تعلق گرفت و مدت شش سال حکم کرد. از لشکر مغول سپاهی کران
# ~~در صحبت امیر بایجو بجنگ او فتند . امراء روم بنوبت با اوجنگ می کردند
~~و
# ~~منهزم میشدند . چون تمامت سپاه روم از مغول گریزان شدند ، سلطان نیز خر
~~گاء و PageV01P477
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0511.png)

# ~~خیمه و سرا پرده بجای مانده منهزم شد و لشکر مغول بر روم دست یافتند .
~~سلطان
# ~~غیاث الدین کیخسرو در سنهٔ‌ اربع و اربعین و ستمایه فرمان یافت . بعد
~~ازو
# ~~پسرش
# رکن الدین سلیمان
# سلطنت یافت . مدبر ملک معین الدین پروانهآ کاشی بود . سلطان برادر خود
# ~~علاء الدین کیقباد را بحضرت قاآن فرستاد و او مهمات ms395 بمراد ساخت و
~~مراجعت
# ~~نمود . چون بحدود روم رسید ، رکن الدین سلیمان از خوف آنکه برادر بر او
~~تفوق
# ~~جوید ، او را در راه زهر داد و هلاک کرد . برادر دیگرش کیکاوس از و
~~متوهم شد .
# ~~بگریخت و به قرم رفت . لشکر برکای خان او را بحضرت بردند و بحکم فرمان،
# ~~سلطنت روم بدو مفوض شد و او عازم روم کشت . اما در راه فرمان یافت و
~~مدت هحده1
# ~~سال در آن غربت بسر برده بود .
# سلطان رکن الدین سلیمان در سنهآ اربع وستین وستمایه بفرمان ابقاخان
# ~~بیاسا رسید]3 . بعد ازو پسرش
# غیاث الدین 4 ] کیخسرو
# بسلطنت رسید و او درحد طفولیت بود اردیوان مغول، خواجه معین الدین
~~PageV01P478
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0512.png)

# ~~پروانه را تمکین تمام دادند و او مادر کیخسرو را در نکاح آورد . [مدت
~~هیجده سال،
# ~~سلطنت بر کیخسرو مقرر بود1 . در سنهآ اثنی و ثمانین وستمایه در
~~آذربیجان بفرمان
# ~~احمد خان، جهت آنکه با شاهزاده قنقرتای خویشیداشت، بیاسا رسید . بعد
~~ازو
# قیاث الدین معود
# ابن کیکاوس که از قرم آمده بود، بفرمان ارغون خان نامزد سلطنت شد .
# ~~احوال روم در عهد او در اضطراب بود . اولاد منتشا 2 و ار طغرل شاه 3 بر
~~ساحل
# ~~انطا کیه وعلائیه و لاذقیه بتغلب مستولی شدند و پسر اشرف 4 ولایت
~~ارمناک که
# ~~متصل سیس است از تصرف مغول بیرون برد . جهت دفع ایشان شهزاد کان کیخاتو
# ~~و هولاجو را بروم فرستادند و وزارت به عم زادهام مرحوم سعید فخرالدین
~~مستوفی
# ~~مفوض کشت و او بحسن تدبیر بعضی را از آن جماعت بمطاوعت در آورد و چندی
~~را
# ~~بزخم تیغ آبدار دمار از نهاد خاکسار بر آورد و ملک روم را محسود ممالک
# ~~گردانید. 4 چون بقصد سعد الدوله جهود که وزیر ارغون بود بدرجهآ شهادت
~~رسید،
# ~~وزارت روم که به صاحبی مشهورست بمرحوم شهید فخرالدین احمد لاکوشی
~~PageV01P479
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0513.png)

# ~~تبریزی حواله رفت . چون حاصل ملک روم بخرج شهزاد گان و لشکری ms396 که آنجا
# ~~بود وفا نمی کرد ، خواجه فخرالدین احمد لاکوشی تدبیر کرد و املاک دیوان
~~به -
# ~~ارباب دیوان فروختن کرفت تا بیشتر روم ملک شد و بر ارباب غمخوار کی آن
~~واجب
# ~~شد و بدین تدبیر شایسته آن ملک معمور ماند . چه اگر بر ملکیت دیوان
~~باقی
# ~~بودی، چون حکام را اعتماد و دوام عمل نبودی ، در کار عمارت مهمل بودند
~~و باندک
# ~~زمانی تمام ولایت خراب کشتی . چه مشاهده میرود که هر موضع که بدیوان یا
~~وقف
# ~~تعلق دارد، آبادانی بدانچه بار باب منسوبست ندارد .
# چون در سنهآ سبع و تسعین و ستمایه غیاث الدین مسعود نماند ، برادر
# ~~زادهآ او :
# [علاء الدین 1] کیقباد
# ابن فرامرز بحکم یرلیغ غزان نامزد سلطنت شد. بعد از مدتی با غزان
# ~~خان یاغی شد و لشکر فرستاد و او را بگرفت . نام سلطنت روم از سلجوقیان
# ~~بیفتاد . 2 جمعی از ایشان، درسواحل بحر و اوجات 3 ، هنوزپادشاهند.
~~والله اعلم .
# فصل هفتم از باب چهارم
# در ذ کر یادشاهان خوارزمشاهیان : نه تن . مدت ملکشان 4 از سنه احدی
# ~~وتسعین واربعمایه تا شوال سنهآ ثمان وعشرین وستمایه صد وسی وهشت سال .
~~اولشان
### | نوشتکین غرجه
# است و او غلام بلکاتکین و بلکاتکین مملوک سلطان ملکشاه سلجوقی بود و
# ~~نوشتکین ترکی نژاد[ومدبر وکافی]2 بود . سلطان ملکشاه بعد از بلکاتکین ،
~~جای
# ~~او به نوشتکین داد وچون در آن وقت خوارزم در وجه طشت خانه بود 6 و او
~~طشت دار PageV01P480
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0514.png)

# ~~شحنگی خوارزم بدو تعلق گرفت و او تا آخر عمر شحنه خوارزم بود . پسرش :
### | محمد نوشتکین
# در زمان بر کیارق باشارت سنجر بن ملکشاه حاکم و والی گشت و به
# ~~خوارزم شاه منسوب شد1 وقطب الدین لقب یافت ، در سنه احدی وتسعین و
# ~~ار بعمایه. و در خدمتکاری و حق گزاری سلجوقیان مبالغها نمودی و از
~~فرمان ایشان
# ~~تجاوز نکردی 2 . مدت سی سال خوارزمشاه بود .2 در سنه احدی و عشرین و
~~خمس
# ~~مایه در گذشت ms397 .
# خوارزم شاه اتسز
# ابن محمد بن نوشتکین بعد ازپدر بفرمان سلطان سنجر خوارزمشاهی یافت .
# ~~درحضرت سنجر ملازم بود و از ارکان دولت، هیچ کس رامرتبه او[نه4 ]
~~دیگران براو5
# ~~رشک بردند سلطان و او را باهمدیگر متوهم کردانیدند.6 اتسز باشارت 7
~~سلطان بخوارزم
# ~~رفت و بعد از مدتی عصیان نمود . سلطان سنجر بجنگ او رفت . او خوارزم
~~باز
# ~~گذاشت . سلطان برادر زادهآ خود سلیمان شاه بن محمد را حکومت خوارزم داد
~~و
# ~~با خراسان مراجعت نمود. اتسز معاودت کرد . 8 سلیمان شاه خوارزم بدو باز
# ~~باز گذاشت و پیش عم رفت . اتسز در خوارزم متمکن شد و نام پادشاهی بر
~~خود
# ~~افکند ، در سنه خمس و ثلاثین و خمس مایه و نام سلجوقیان از خطبه و سکه
# ~~بینداخت . رشید الدین و طواط شاعر در خدمتش ملازم بودی، بتهنیت9
~~پادشاهی او PageV01P481
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0515.png)

# ~~و انجام دولت سلاجقه قصییدهای کفت . مطلعش اینست :
### | شعر
# رچون] 1 ملک اتسز بتخت ملک بر آمد
### | دولت سلجوق و آل او بسر آمد
# سلطان سنجر بدین سخن از وطواط برنجید و عازم جنک اتسز شد و
# ~~خوارزم محصور کرد . اتسز در صلح زد2 . سلطان سنجر مکرمت فرمود و عذر او
# ~~بیذیرفت و با خراسان مراجعت کرد . اتسز [از پیمان بکردید3 . و فرمان
~~سلطان
# ~~خوار داشت . سلطان دیگر باره [به پیکار او عزم کرد4 . اتسز بترسید و
~~این قطعه
# ~~انشاء کرد و [بخدمت سلطان]2 فرستاد:
# # مرا با ملک طاقت جنگ نیست %~% بصلح ویم6 نیز آهنگ نیست
# # ملک شهریار است و[از شهریار %~% هزیمت شدن بنده را 8 ننگ نیست
# # اگر باد پایست خنگ ملک %~% کمیت مرا پای9 هم لنگ نیست
# # بخوارزم آید به سقسین روم %~% خدای جهان را جهان تنگ نیست
# سلطان نیز بجواب ادیب صابر را بفرستاد و پیغامهای شاهانه داد و اتسز
# ~~را نکوهش کرد که در حال عجز صلح جستن و در وقت امن عهد شکستن [صنعت
# ~~باد ساری باشد نه سیرتشهریاری10 . هرچند مرا از دشمنی او ms398 خوفی نیست ،
~~اما
# ~~چون درمیانه مسلمانان هلاک 11 میشوند ، از خدای تعالی میترسم . اگر
~~اتسز خود
# ~~را علف دوزخ نسازد ، [او را بهتر بود .]12 اتسز را جوابی سزا وار نبود
~~13 . از PageV01P482
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0516.png)

# ~~زندان خوارزم دو مرد را بفریفت و برسم1 فدائی ایشان را بقصد سلطان
~~فرستاد .
# ~~ادیب صابر از این2 آگاه شد. سلطان را تنبیه3 کردتا ایشان را بگرفت و
~~سیاست
# ~~فرمود4 . بدین کین، اتسز ادیب صابر را در جیحون انداخب . سلطان سنجر در
# ~~سنه اثنی و اربعین بجنگ اتسز رفت و هزار اسف 5 محصور کرد. حکیم انوری
~~در
# ~~خدمت سلطان سنجر بود . این دو بیت بر تیری نوشت و در هزار سف انداخت :
# ~~ای شاه همه ملک جهان حسب تر است
### | وز دولت و اقبال شهی کسب تر است
# ~~امروز بیک حمله هزار سف بگیر
### | فردا خوارزم وصد هزار اسب تراست
# رشید الدین وطواط بجواب7 آن، این بیت برتیری نوشت و بیرون افگند:
# گر دشمنت ای شاه بود رستم گرد
### | یک خن ز هزار اسب تو8 نتواند برد 1 PageV01P483
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0517.png)

# سلطان سنجر از وطواط برنجید و گفت اکردر دست افتد ، هفت عضوش از
# ~~هم جدا کنم وسعی نمود و هزار سف مسخر کرد . اتسز بجست . وطواط بهر که
~~از
# ~~ارکان دولت سنجری وسیلت جست ، نیارستند سخن او با سلطان گفتن؛ تا
~~ندیمیا
# ~~بطیبت 2 سلطان را گفت ای خداوند وطواط مرغکی ضعیف3 است ، [هفت عضوش
# ~~جدا نمیتوان کرد4 . اجازت باشد که5 او را دوپاره کنیم. سلظان بخندید و
# ~~خونش بدو بخشید . پس آهنگ خوارزم کرد . سادات و علما و مشایخ خوارزم
~~بیرون
# ~~آمدند6 وشفاعت و تضرع کردند و اتسز از دربند گی در آمد و امان طلبید .
~~سلطان
# ~~شفاعت قبول کرد و اتسز را امان داد . اتسز بخدمت سلطان آمد و هم از پشت
~~اسب
# ~~سلطان را نماز برد و باز گشت . سلطان را هر چند موافق نیامد ، اما
~~مخالفت سادات
# ~~و مشایخ نکرد ms399 . آن ملک برو مقرر داشت و باز گشت . جند و سقناس نیز مسخر
# ~~کرد 7 . از گور خان قراختای در زحمت بود . با او مقرر کرد که هر سال سی
# ~~هزار دینار. بمددخرج لشکر بر سبیل تحفه ، بدو دهد وتا زنده بود، میداد
~~.
# چون سلطان سنجر در دست غزان کرفتار شد ، ارکان دولت سنجری از
# ~~اتسز مدد طلبیدند . اتسز در ملک ایران طمع کرد و برفت . اما چون سلطان
~~خلاص
# ~~شده بود ، آن اندیشه بجائی نرسید ، چون بیست و نه سال پادشاهی کرد ، از
~~آن
# ~~جمله شانزده سال باستقلال ، در تاسع جمادی الاخر سنهآ احدی و خمسین و
~~خمس مایه PageV01P484
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0518.png)

# ~~در گذشت . بوقت آنکه نعشش برداشتند ، رشید وطواط این دو بیت بر خواند :
# شاها فلک از سیاستت میلرزید
### | پیش تو بطبع]1 بند کی میورزید
# صاحب نظری کجاست تا در نگرد2
### | تا آن همه سلطنت باین می ارزید؟
# خوارزمشاه ایل ارسلان
# ابن اتسز بن محمد بن نوشتکین . بعد از اتسز ، اتابک اغلبک و جمعی
# ~~ام اع مر خواستند که سلممان بن اتسز را بیادشاهی نشانند . با وجود ایل
~~ارسلان میس
# ~~نبود و او بپادشاهی نشست . اتابک اغلبک و بعضی امرای مفتن را بکشت و
~~سلیمان
# ~~را در زندان کرد . در زمان او سلطان سنجر سلجوقی نماند3 و کار خراسان
~~پر آشوب
# ~~گشت . خوارزمشاه ایل ارسلان بعضی خراسان و ماوراء النهر در ضبط آورد .
~~پس
# ~~ازین ، میان خان سمرقند4 و قرلقان5 خصومت شد . خان سمرقند مهتر قرلقان
# ~~را مکشت . ایشان به ایل ارسلان وسیلت جستند . ایل ارسلان بمدد ایشان
~~رفت و
# ~~سمرقند را حصار کرد و [صلحی در]6 میان قرلقان و او 7 افکند و باز گشت و
# ~~بکین محمود خان ، خواهر زادهآ سلطان سنجر ، بجنگ مؤید آیبه، بنشابور
~~رفت .
# ~~بعد از محاصره و محاربه بصلح باز گشت . چون هفت سال پادشاهی کرد ، در
~~تحفه
# ~~فرستادن به قراختای [اهمال بمود.]8
# از قراختای لشکر بجنگ او آمد. اونیز لشکر برابر فرستاد ms400 و در عقب روانه
~~PageV01P485
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0519.png)

# ~~شد و برنجوری باز گردید . لشکرش بعد از محاربه منهزم باز آمدند و او در
~~تاسع
# ~~رجب سنهآ ثمان وخمسین وخمس مایه در کذشت .
# خوارزمشاه سلطان شاه
# ابن ایل ارسلان بن اتسز بن محمد بن نوشتکین بحکم وصیت پدر پادشاهی
# ~~بدو دادند. چون او کودک بود ، ملکه ترکان مدبر ملک او گشت . تکش خان که
# ~~برادر مهتر بود ، با آن در نساخت . ببرادر پیغام کرد و نصیب میراث
~~سلطنت 1
# ~~طلبید . سلطان شاه لطیف طبع بود . این دو بیت بجواب فرستاد :
# ~~هر که که سمند عزم من پویه کند
### | دشمن ز نهیب تیغ من مویه کند
# ~~اینجا برسول و نامه بر ناید کار
### | شمشیر دو رویه کار یک رویه کند
# تکش خان را پسری ملکشاء نام لطیف طبع بود . این دو بیت [در جواب
# ~~بنوشت و بفرستاد2 :
# # صد کنج ترا ، خنجر بران ما را %~% کاشانه ترا ، مر کب و میدان ما را
# # خواهی که خصومت ازمیان بر خیزد %~% خوارزم ترا ملک] آخراسان مارا
# سلطان شاه باز این دو بیت بجواب فرستاد :
# ~~ای جان عم این غم ره سودا کیرد
### | وین قصه نه در شما نه درما گیرد
# ~~تا قبضهآ شمشیر که خون پالاید
### | تا دولت اقبال که بالا کیرد PageV01P486
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0520.png)

# چون از پیغام و نامهکار بر نیامد، بمحاربه رفتند1 و تا مدت ده سال با
# ~~همدیگر جنگ کردند 2 . ظفر و هزیمت میبود 3 . تکش خان بدختر گورخان
# ~~قراختای وسیلت جست و خراج پذیرفت و لشکر بستد و بجنگ برادر آمد، در
# ~~سنهآ ثمان وستین و خمس مایه و مظفر شد. خوارزمشاهی بدو [تعلق کرفت.4
# ~~سلطان شاه در خراسان بر بعضی ولایات بتغلب حاکم شد . بیست و یک سال
~~دیگر
# ~~بزیست . میان او و برادر ، درین مدت ، محاربات رفت و ظفر و هزیمت می
~~بود .
# ~~عاقبت صلح کردند. سلطانشاه در سلخ رمضان سنهآ تسع و ثمانین و خمس مایه
~~در
# ~~گذشت . کار بکلی ms401 5 باتکش خان افتاد .
# خوارزمشاه تکش خان6
# ابن ایل ارسلان بن اتسز بن محمد بن نوشتکین، بعد از انهزام برادر ، در
# ~~ثانی عشرین7 ربیع الاخر سنهٔ‌ ثمان وستین وخمس مایه ، بپادشاهی نشست .
~~رشید
# ~~وطواط درتهنیتش کفت:
# # جدت ورق زمانه از ظلم بشست %~% عدل پدرت شکستها کرد درست
# # ای بر تو قبای سلطنت آمده چست %~% هان تا چکنی که نوبت دولت تست
# چون سلطان شاه از جنگ او بگریخت ، پناه بمؤید آیبه سنجری8 برد.
# ~~مؤید آیبه بمدد او بجنگ تکش خان رفت . مؤید آیبه و ملکه ترکان مادر
~~سلطان
# ~~شاه کشته شدند9 . سلطان شاه پناه بدختر گور خان قراختای برد و لشکر
~~آورد .

PageV01P487

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0521.png)

# ~~تکش خان آب چیحون بر گذر ایشان انداخت . کاری نتوانستند کردن . سلطان
~~شاه
# ~~برفت و سرخس در ضبط آورد و مرو مسخر گردانید. آهنگ نشابور کرد و با
# ~~ملکشاه بن تکش خان جنگ کرد و بر شهر ظفر نیافت . یس برادران با هم صلح
# ~~کردند ، در سنهٔ‌ خمس و ثمانین . سلطان شاه پس ازین چهار سال بزیست .
# تکش خان با سنجر شاه بن طوغان شاه بن مؤید آیبه که پادشاه نشابور
# ~~بود، وصلت کرد ومادر اورا بخواست و دخترخودرا بدو داد وچون اودر کذشت،
~~خواهر
# ~~خود را بعوض به سنجر شاء داد .
# از عراق استدعای حضور تکش خان کردند و او برفت و بر ملک ری مستولی
# ~~شد و بعد از یک سال بجنگ سلطان طغرل سلجوقی رفت و او را بکشت و ملک
# ~~عراق مسخر گشت ، چنانکه ذکر رفت . درین وقت سلطان لقب یافت . بخوارزم
~~شد
# ~~و بجنگ قاتر بوقوخان ترک رفت1 و بعد از محاربه او را اسیر کردانید . از
~~عراق
# ~~آگاهی آمد که خلیفه بهوس استخلاص عراق ، لشکر بجنگ یونس پسر تکش خان
# ~~که قایم مقام پدر بود فرستادست . تکش خان بدفع لشکر خلیفه آهنگ راه
~~عراق
# ~~کرد . لشکر او با سپاه دارالخلافه حرب کردند و ایشان را منهزم
~~کردانیدند . 2
# ~~نکش خان ms402 با خوارزم رفت . سنجر شاه در نیشابور مخالفت او کرد . تکش خان
~~او را
# ~~بدر گاه خواند . سنجر شاه با اندیشه برفت . تکش خان او را میل کشید3 و
~~بسبب PageV01P488
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0522.png)

# ~~خاطر زن بجان امان داد . سنجر شاه این دو بیت بگفت .
# # تا چرخ مرا ببد گمانی بر خاست %~% دل از سرکار این جهانی بر خاست
# # چون دست قضا چشم مرا میل کشید %~% فریاد ز عالم جوانی بر خاست
# بعد ازین ملک کرمان مستخلص کردند . پس آگاهی آمد که الب درک
# ~~پادشاه ترک، که نصب کردهآ تکش خان بود ، مخالفت میورزد . تکش خان عم
~~اوقاتر بو-
# ~~قوخان را با لشکر بجنگ او فرستاد و او را قهر کرد ، بعد ازین از مردی
~~سیاح
# ~~خبر بی رسمی دیلمان در قزوین استماع کرد . بقزوین آمد و دیلمان را قلع
~~کرد و
# ~~آن محله خراب گردانید و بر هیچ دیلم ابقا نکرد و باکار ملحدان پرداخت .
~~قلعهآ
# ~~ارسلان گشای از ملاحده خالی کرد .1 ملحدان بدین کین فدایی فرستادند و
~~وزیر
# ~~شمس الدین هروی2 و [صدر محمد وزان،3 رئیس شافعیهٔ‌ ری را بکشتند .
~~سلطان
# ~~تکش ، بانتقام آن ، قصد قلع قلاع کرد و ابتدا از ترشیز قلعه نهاد4 .
~~اجل مهلت
# ~~نداد5 و درتاسع عشررمضان سنهآ ست وتسعین وخمس مایه نماند . بیست وهشت
~~سال و PageV01P489
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0523.png)

# ~~نیم پادشاهی کرده بود ، از آن جمله شش سال ونیم برمملکت عراق .
# خوارزمشاه قطب الدین محمد
# ابن تکش خان بن ایل ارسلان بن اتسز بن محمد بن نوشتکین، بعد از
# ~~یدر پادشاهی بدو تعلق کرفت . میان او و سلاطین غور در تنازع کار خراسان
~~محاربات
# ~~رفت . سلطان شهاب الدین غوری از ومنهزمشد . پس صلح کردند، چنانکه
~~ذکررفت .
# در سنهآ خمس وستمایه در نشابور زلزلهآ عظیم افتاد . دو ماه پیاپی هر
# ~~شبانروزی1 چند2 بار زلزله بود؛ چنانکه3 از عمارات اثر نماند . بگوشهآ
~~دیگر
# ~~شهری کردند . بعد از شصت و چهار سال ، در سنهآ تسع وستین وستمایه آنجا
~~نیز
# ~~زلزله ms403 برخاست و آن شهر خراب شد . بگوشهآ دیگر شهری بنا کردند که اکنون
# ~~در خراسان ام البلادست .
# در مازندران پادشاهی شاه غازی نام بود، از تخمهآ یزد گرد شهریار.
~~فرومایهای
# ~~ابورضا نام را بر گزید و بمرتبهٔ‌ بلند رسانیدو خواهر خود را بزنی
~~بدوداد .
# ~~ابو رضا بر شاه غازی غدر کرد و کفران نعمت نمود و او را بکشت. خواهرشاه
~~غازی
# ~~که زن ابورضا بود ، دست از آستین غیرت و مردی بیرون کرد و شوهر را بکین
# ~~برادر بکشت وتن خود با جهاز پادشاهی بر خوارزمشاه عرض کرد 4 .
~~خوارزمشاه او
# ~~را بدر گاه خواند. چون زیادت جمالی نداشت ، بامیری داد و ملک مازندران
~~با تصرف
# ~~گرفت .

PageV01P490

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0524.png)

# بعد ازین کرمان مستخلص کرد و بملک زوزن مؤید الملک قوام الدین
# ~~بوبکر اجل داد واو شجاع الدین ابوالقاسم را بنیابت آنجا فرستاد . یس از
~~ملک
# ~~زوزن بنام پسرش اختیار الدین مقرر فرمود . چون او مردکار نبود ، سلطان
~~محمد
# ~~بنام پسرخود غیاث الدین بیز شاه معین کرد و نیابت بر قرار بر شجاع
~~الدین ابوالقاسم
# ~~مقرر داشت .
# در سنهٔ‌ تسع وستمایه غوریان بر افتادند . ملک ایشان محمد را مسلم شد
# ~~و بپسر خود رکن الدین غور سانجی داد . 1
# سلطان محمد سه نوبت با گورخان قراختای جنگ کرد 2 . نوبت اول
# ~~مظفر شد3 و دوم در میان لشکر قراختای گرفتار گشت . اما کس او را نشناخت
~~و
# ~~او بعد از سه شبانروز بلشکر خود ییوست . سیم نوبت سلطان محمد مظفر شد و
~~لشکر
# ~~کفار را مقهور کرد . سلطان را درین حال فظل الله فی الارض» خطاب کردند
~~. نورالدین
# ~~منشی که از افاضل زمان بود ،4 در حق سلطان گفت :
# شهنشاه جهان بخشا توئی آنک
### | توان 5 از رفعتت خواهد فلک قرض PageV01P491
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0525.png)

# ~~بجنب قدر تو کمتر نماید
### | ز بک ذره ، جهان در طول و در عرض
# ~~همه پاکان کروبی بعهدت
### | پس تقدیم شرط سنت و فرض
# ~~همی کویند بهر حزر ms404 در ورد
### | که السلطان ظل الله فی الارض
# نور الدین منشی با وجود آن همه فضایل ، بر شرب شراب مولع بود . در
# ~~حق او گفتند :
# # فضل تو و این باده پرستی باهم %~% مانند بلندیست وپستی با هم
# # حال تو بچشم خوبرویان ماند %~% کانجاست همیشه نور ومستی باهم!
# گور خان در چنگ کو شلک پادشاه قوم نایمان اسیر گشت و بعد از دو
# ~~سال بمرد . سلطان بعد ازین ، بر ملک غزنین بسبب مرگ تاج الدین یلدوز
# ~~مملوک غوریان مستولی شد و بپسر مهتر جلال الدین منکبرنی داد . درین وقت
~~او را
# ~~اسکندر ثانی نام کردند و او جهت خود نوبت اسکندری نهاد . بیست و هفت
~~خروار
# ~~طبل زرین بساخت و در روز اول، بیست وهفت شهزاده: بیست و پنج از
~~بیگانکان و
# ~~دو از خویشان سلطان ، آن نوبت زدند .
# # فلک کفت کارت بغایت رسید %~% چو طبلک زنت از شهان شد پدید
# ~~رشتهآ دولت تاب باز پس داد.
# هم درین سال شیخ مجد الدین بغدادی را ، جهت آنکه زن سلطان ، او را
# ~~با مادر سلطان ، متهم کرد بکشت و سید علاء الملک ترمذی را جهت خلافت
~~اختار PageV01P492
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0526.png)

# ~~کرد . ساز راه عراق کرد تا بنی عباس را جهت آزاری که ازیشان داشت
~~براندازد
# ~~و او را بخلافت نشاند آ . چون بعراق عجم رسید ، اتابکان فارس و
~~آذربیجان هوس
# ~~ملک عراق کرده بودند و لشکر کشیده . با اتا بک سعد فارس جنگ کرد واو را
~~اسیر
# ~~گرفت و بچهار دانگ محصول فارس که هر سال بسلطان رساند ، صلح کرد و او
# ~~را امان داد . اتابک ازبک آنربیجان بکریخت . سلطان از راه اسد آباد
~~همدان
# ~~عزیمت بغداد کرد. در گریوهٔ‌ اسد آباد از برف راه نیافت . همه لشکر را
~~اسبان
# ~~بمردند.  مردم بسیاو در آن برف 2 تلف شد . سلطان ناچار به همدان مراجعت
# ~~نمود . شکوه او در دلها کمتر شد و قصد دار الخلافه برو مبارک ندانستند
~~.
# در اثنای این حال، از ms405 پیش چنگزخان، جماعتی تجار روی بایران نهادند
# ~~باترار رسیده بودند و اینالجق حاکم آنجا که با مادر سلطان نسبت خویشی
~~داشت،
# ~~بغرض4 ایشان را مزقوف کرده و از سلطان اجازت قتل ایشان خواسته بود .
~~سلطان
# ~~را چون آخر دولت بود، نکبت با فکر نگذاشت . نا اندیشیده بخون فرمان داد
~~.
# ~~اینالجق5 قرب پانصد آدمی بیگناه را بکشت واموال ایشان برداشت .
# چون خبر پیش چنگز خان رسد ، بسلطان پیغام فرستاد و اینالجق را
# ~~بخواست تاقصاص کند. جهت آنکه اکثر امراء صاحب لشکر خویشان اینالجق
~~بودند
# ~~سلطان را قوهآ سیردن او تبود و از غایت بدبختی تندی نمود و ایلچی چنکز
~~خان
# ~~را بکشت و عازم جنگ او شد . در ولایت کاشغر ، بایمه نوین که جهت دفع
~~کوشلک6 PageV01P493
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0527.png)

# ~~رفته بود ، جنگ کرد . هزیمت بر مغول افتاد و خوف بر سلطان نشست و دل از
# ~~پادشاهی بر گرفت. 1
# در اثنای این حال، از اهل دیوان خوارزمشاهی ، بدرالدین عمید از
# ~~خوارز مشاه متوهم شد . بگریخت و بچنگز خان پیوست و بتزویر مکتوبات از
# ~~زبان امرای خوارزمشاء بچنگز خان نوشت و مصادقت و اخلاص نمود و در دفع
# ~~سلطان مدد طلبید و جواب چنگز خان بر ظهر هر یک بقبول آن مودت و مدد
# ~~لشکر بنوشت و بر دست جاسوسی بفرستاد . چنانکه خواص سلطان جاسوس را
# ~~بگرفتتد و آن مکتوبات بستدند و بر سلطان عرض کردند . سلطان و امیران
~~برهم
# ~~متوهم شدند و چون خدای تعالی تمشیت دولت مغول میداد ، تقدیر موافق آن
~~تدبیر
# ~~شد . جمعی از امرای سلطان آهنگ خوابگاه او کردند. او واقف بود و جای
~~بدل
# ~~کرد . امراء خر گاه او بزخم تیر چون پشت خار یشت کردند . چون واقف شدند
~~،
# ~~سلطان آنچا نیست، بدر گاه چنگز خان رفتند . سلطان را بر مخالفت امرای
~~شکی
# ~~نماند . ایشان را پیش خود داشتن ، از حزم دور دید . هر بهری را بشهری
~~فرستاد تا
# ~~چون دشمن برسید ، جمعیت پرا کنده بود و طریق ms406 موافقت مسدود . بیزحمتی
~~زیادت
# ~~بمقصود رسیدند . سلطان از لشکر مغول بی آنکه جنگ کند، گریزان بود تا در
# ~~جزیرهآ آبسکون در سنهآ سبع عشرو ستمایه در گذشت . او را هم آنجا دفن
~~کردند .
# ~~کفن یافت نمیشد . هم از جامهآ تن او کفن ساختند .
# چون مغول ازین ملک با توران رفتند و سلطان جلال الدین از هند با
# ~~ایران آمد ، او را از آن جزیره بقلعهٔ‌ اردهن1 نقل کرد . بعد از سلطان
~~جلال - PageV01P494
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0528.png)

# ~~الدین چون مغول آن قلعه مستخلص کردند ، او را از گور بر آوردند و
~~بسوختند1
# مدت پادشاهی او بیست ویک سال. اورا هفت پسربود : آق سلطان و ارزلاغ2
# ~~سلطان و کوجای تکین 3 و اغول ملک بپادشاهی نرسیدند و در فترت مغول
# ~~کشته شدند وجلال الدین منکبرنی وغیاث الدین بیز شاه و رکن الدین
~~غورسانجی را
# ~~نام سلطنت بود . حال هر یک گفته شود :
# سلطان رکن الدین غور سالجی
# اگر چه ازسلطان جلال الدین وغیاث الدین بیزشاه کهتر بود ، اما چون
# ~~پیشتر ازیشان نکبت یافت ، او را مقدم داشتم. بحکم پدر سلطنت عراق بدو
~~مفوض
# ~~بود و عماد الملک ساوی4 وزیر او . بعد از پدر عزیمت کرمان کرد و بر
~~خزاین
# ~~آنجا دست یافت . از کرمان با اصفهان آمد. شهریان با او جنگ کردند . یک
~~هزار
# ~~آدمی کشته شدند . از آنجا بری رفت و از ری بفیروز کوه شد . در قلعهآ
~~کرد کوه
# ~~متحصن گشت . مغول بمحاصره رفتند . شش ماه محصور بود .
# بعد از استخلاص، سلطان را بشیب5 آوردتد . هر چند تهدید کردند، پیش
# ~~امیر لشکر زانو نزد . او را با کسانش در سنهآ تسع عشر وستمایه شهید
~~کردند .
# سلطان غیاث الدین بیزشاه 6
# او را نیز جهت آنکه پیشتر نکبت یافت ، مقدم داشتم . بعد از وفات یدر
~~PageV01P495
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0529.png)

# ~~عزیمت کرمان کرد که بنالم او مقرر بود . شجاع الدین ابوالقاسم زوزنی ،
~~اگر چه از
# ~~نیابت او حاکم آنجا بود ، جهت آنکه دولت خوارزمشاهیان بسر آمده ms407 بود و
~~او از
# ~~سلطان رکن الدین زحمت دیده ، سلطان غاث الدین را در کرمان راه نداد .
~~سلطان
# ~~از کرمان بفارس رفت . در دینهنی (؟)1 با اتابک سعد بن زنگی جنگ کرد .
~~اتابک
# ~~بکریخت . او در فارس خرابی بسیار کرد . با عراق آمد و در ری بسلطنت
~~نشست .
# در اثنای اینحال، سلطان جلال الدین از هندوستان در رسید و بر سر او
# ~~فرود آمد . غیاث الدین ناچار بمطاوعت در آمد . پس از مدتی نصرت ملک بن
~~خرمیل
# ~~را که ندیم سلطان جلال الدین بود بکشت و در جنگ مغول نیز تقصیر کرد و
~~از
# ~~پیش برادر اجتناب نمود . مدتی در خوزستان پیش خسوران2 خود بود و چندی
# ~~ببغداد و الموت . پس عزیمت کرمان کرد . براق حاجب با سیاه باستقبال او
~~آمد.
# ~~با سلطان غیاث الدین بزرگ منشی می کرد3 . سلطان غیاث الدین ازو پرسید
# ~~بگوی ترا این بزرگی که داد . براق حاجب جواب داد آنکه پادشاهی از
~~سامانیان
# ~~بستد و بغلامانشان غزنویان داد و از سلجوقیان بستد و بغلامانشان خوارز
~~مشاهیان
# ~~داد، که اجداد تواند5 . سلطان غیاث الدین ساکت گشت و با همدیکر ههد و
# ~~پیمان کردند . براق مادر او را در نکاح آورد . جمعی از اقربای براق
~~حاجب مخالف
# ~~او شدند وخواستند با سلطان غیاث الدین متفق شوند وبراق را هلاک کنند .
# سلطان غیاث الدین جهت رعایت پیمان اجابت نکرد . این حال بسمع
# ~~براق رسید . خویشان خود را بر ملا سکشت و سلطان غیاث الدین را در خفیه
~~خبه PageV01P496
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0530.png)

# ~~کرد . مادرش نیز1 از درد او ، خود را2 خبه کرد و این حال در سنهآ تسع و
~~عشرین
# ~~وستمایه بود .
# سلطان جلال الدین منگبرنی 3
# این محمد بن تکش خان بن ایل ارسلان بن اتسز بن محمد نوشتکین ،
# ~~بعد از پدر ، بخوارزم رفت . پدرش در اول ارزلاغ را ولیعهد کرده بود.
~~درفترت مغول
# ~~او را خلع کرد و بجلال الدین داد . 4 امراء خوارزم دو هوائی کردند .
~~جلال ms408 الدین
# ~~را جای توقف و تدارک نبود 5 . عزیمت غزنین کرد . برادرانش ارزلاغ و آق
~~سلطان
# ~~در عقبش بدلداری رفتند تا او را باز آورند و نرسیدند . چون بحدود
~~خراسان1
# ~~رسیدند ، ایشان را با لشکر مغول محاربات رفت و کشته شدند .
# سلطان جلال الدین بغزنین رفت . در آن سال هفت نوبت میان او و لشکر
# ~~چنکز خان جنگ افتاد و همیشه او مظفر بود. تا چنگز خان بخود بجنگ او
# ~~رفت؛ در شوال سنهآ ثمان عشر وستمایه بر کنار آب سند جنگ کردند . چنگز
~~خان
# ~~مظفر گشت. سلطان جلال الدین با هفتصد مرد، بی کشتی از آب سند گذرکرد 7.
# ~~هفت کس خلاس یافتند . بدیار هندرفت . لشکرش یگان دو گان بدو می پیوستند
~~،
# ~~تا سیاهی کران بروجمع شد واکثر هندوستان در ضبط آورد - دوسال در آن ملک
~~بماند.

PageV01P497

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0531.png)

# چون آ گاهی یافت که چنگز خان از ایران باز گشت، جهان پهلوان از بک
# ~~را در هندوستان بنیابت بگذاشت وخود عزم ایران کرد . در سنهآ احدی و
~~عشرین
# ~~بایران آمد . اول بکرمان رسید . دختر براق حاجب را در لکاح آورد و
~~بفارس رفت
# ~~دختر اتا بک سعد را بخواست . باصفهان آمد . در ری ، برادرش غیاث الدین
~~بیزشاه
# ~~سلطنت داشت . ناگاه بر سر او فرود آمد . او را بجز انقیاد چاره نبود .
~~سلطنت بدو
# ~~تسلیم کرد . سلطان جلال الدین با بغداد رفت2 و با لشکر عرب جنگ کرد و
~~مظفر
# ~~شد. بآذربیجان رفت و در ضبط آورد . ملکه خاتون بنت سلطان طغرل سلجوقی
~~را
# ~~که در حیالهآ اتابک اوزبک بود و مطلقه گشته در عقد نکاح آورد 3 . ازین
~~اندوه ، رنج
# ~~بر وجود ازبک مستولی شد . بقولنج سرایت کرد و بدان در گذشت .
# سلطان جلال الدین از آذربیجان بگرجستان8 رفت و مسخر گردانید .
# ~~آنجا شنید که براق حاجب در کرمان مخالفت می کند . در هفده روز از تفلیس
# ~~بکرمان رفت . 2 براق حاجب بخدمت پیش رفت [و سلطان جلال الدین را ms409
~~بخشنودی
# ~~باز گردانید .
# در غیبت سلطان جلال الدین ،6 ملک اشرف شام بفرستاد و ملکه خاتون
# ~~را از قلعهآ خوی ببرد و با او خلوت کرد7 و گرجیان نیز از مطاوعت بیرون
~~رفتند.

PageV01P498

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0532.png)

# ~~سلطان جلال الدین از کرمان به اخلاط رفت و بمکافات ملک اشرف مشغول شد .
# ~~پیش از استخلاص اخلاط شنید که لشکری آهنگ عراق کرد. باز گشت . خر آمد
# ~~پهلوان از بک بود که از هند مراجعت کرده . سلطان بگرجستان رفت و مسخر
# ~~گردابسد و باز به اخلاط رفت و بجبر وقهر مسلم کرد و بمکافات ملکه خاتون
~~، زن
# ~~ملک اشرف را برده کرد و با او خلوت گزید1 . پس ازین، بجنگ سلطان علاء-
# ~~الدین کیقباد سلجوقی [روم وملک اشرف شام]2 رفت و بسبب رنجوری منهزم شد
~~.
# ~~بعد از صحت عود کرد و در شام و روم خرابی بسیار کرد . در آن حال گفت :
# در رزم چو اهنیم و در بزم چو موم
### | بر دوست مبار کیم و بر دشمن شوم
# از حضرت ما برند انصاف بشام
### | و ز هیبت ما برند ز نار بروم
# بعد از این با لشکرمغول بر در اصفهان جنگ کرد . هردوطرف را میسره
# ~~زبون گشت . اتابک علاء الدوله بن اتابک سام یزدی ، دختر زادهآ علاء
~~الدین گر-
# ~~شاسف بن علی فرامرز بن علاء الدوله ماضی [از آل بویه2 ، که سلطان جلال
~~-
# ~~الدین او را یدر خوانده بود و امارت خراسان داده بود و او شصت سال
~~اتابک یزد
# ~~بود ، درین جنگ شهید شد . لشکر مغول بخراسان رفتند و سلطان جلال الدین
# ~~بکوه لرستان گریخت. خوارز مشاهیان منهزم در اصفهان رفتند . اصفهانیان
~~خواستند
# ~~بآ ایشان دست درازیها کنند . قاضی القضاة رکن الدین صاعدی مانع شد و
~~بهفت روز
# ~~وعده معین کرد که اگر سلطان پیدا نشود ، اصفهانیان [تعلةات او تصرف
~~نمایند و
# ~~اندیشه کرد که اگر سلطان ییدا نشود ، بدین وعده طوغان طایسی را سلطنت
~~دهد PageV01P499
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0533.png)

# ~~که از امرای بزرگ خوارزمشاه بود ms410 . روز وعده سلطان از لرستان برسید .
~~قومش
# ~~بدو زنده شدند و اصفهانیان مأیوس کشتند . سلطان جلال الدین از اصفهان
~~به اران
# ~~رفت و از آنجا1 بکردستان ودر شراب افتاد . نور الدین منشی در حق او گفت
~~:
# شاها ز می گران چه بر خواهد خاست آ
### | وز مستی بی کران چه بر خواهد خاست
# شه مست وجهان خراب و دشمن در پیش
### | پیداست کزین میان چه بر خواهد خاست
# لشکر مغول در طلب او بودند . در کردستان ، در منتصف شوال سنهآ ثمان
# ~~و عشرین وستمایه ، شبیخون بر سر او بردند . مست خفته بود . بهزار حیله
~~بجست
# ~~و در کوه سر گردان می گشت 2. خواب برو غلبه کرد؛ بخفت . کردی بطمع جامه
# ~~او را بگرفت . سلطان خود را بر او اظهار کرد و التماس کرد او را به
~~اربیل رساند .
# ~~اخلاط ، بر دست سیاه سلطان کشته شده بود.، سلطان را بکشت. دولت
~~خوارزمشاهیان
# ~~سپری شد . ملک با مغول افتاد .3
# فصل هشتم از باب چهارع
# در ذکر اتا بکان. دو شعبه : یکی بشام و دیار بکر، نه تن مدت ملکشان از
~~PageV01P500
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0534.png)

# ~~سنهآ احدی و ثمانین و اربع مایه تا سنهآ ثمان و خمسین وستمایه صد و
~~هشتاد و هشت
# ~~سال . دوم بفارس معروف به سلغریان . یازده تن مدت ملکشان از سنهآ ثلاث
~~و اربعین
# ~~وخمس مایه تا سنهآ ثلاث وستین وستمایه صد و بیست سال .
# ذکرشعبه اول :
### | سلغریان
# بروایتی اصل ایشان نیز از نسل سلغرست و او از تخم طاق خان پسر اغوز
# ~~خان بود . بوقت عزم سلجوقیان بدین ملک ، با یکهزار خانه بساجوقیان
~~پیوست .
# ~~چون سلجوقیان برملک ایران مستولی شدند، تخمهآ او را راء حجابت دادند .
~~بروایتی
# ~~دیگر ، اتا بکان دیار بکر و فارس از یک تخمهاند و بدیگر روایات ،
~~اتابکان شیراز
# ~~سلغریاند و اتابکان دیار بکرو شام از تخمهٔ‌ آق سنقر غلام ملکشاه
~~سلجوقی 1.
### | آق سنقر
# پیش سلطان ملک شاء مرتبه بلند کرد و در سنهآ احدی و ms411 ثمانین واربعمایه
# ~~اورا حکومت حلب داد . ده سال والی بود و در سنهآ احدی و تسعین
~~واربعمایه در
# ~~گذشت . 2 پسرش :
### | تمی
# قائم مقام گشت و بحکم سلطان بر کیارق ، حاکم تمام بلاد شام کشت و
# ~~نورالدین لقب یافت . بعد از سلطان بر کیارق، بحکم سلطان محمد بن
~~ملکشاه،
# ~~یس از وفات چکرمش ، اربیل و موصل و بمضی دیار بکر نیز بدو تعلق گرفت.

PageV01P501

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0535.png)

# ~~او را سه پسر بود : بزابه و نورالدین و مودود .1
# بزابه ملازم سلاطین عراق بودی و والی فارس . نورالدین را ولایت شام داد
# ~~و مودود را ملک دیار بکر . و زنگی در سنهآ اثنی و عشرین و خمسمایه
~~نماند .
# نور الدین چهل و شش سال در شام پادشاهی کرد و در سنهآ ثمان و ستین و
# ~~خمسمایه نماند . پسرش :
### | ملک صالح 2
# پادشاه شد و بتغلب عم زادهاش عزلت یافت .
# ~~در دیار بکر مودود چهل و سه سال پادشاهی کرد و در سنهآ خمس وستین و
~~خمسمایه
# ~~در گذشت . پسرش .
# سیف الدین غازی 3
# قائم مقام شد وشام نیز از عم زادهآ خود ملک صالح بن نور الدین بستد و
# ~~در سنهآ احدی وسبعین وخمسمایه مصریان از دست او بیرون بردند واز آن وقت
~~شام
# ~~داخل مصرشد . سیف الدین غازی درسنهآ ست و سبعین وخمسمایه در گذشت.
~~برادرش :
### | مسهود)
# ابن مودود پادشاه دیار بکر شد . سیزده سال پادشاهی کرد و در سنهآ تسع و
# ~~ثمانین وخمسمایه نماند . پسرش : PageV01P502
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0536.png)

### | ارسلان شاه 1
# ~~بعد ازو شش سال یادشاهی کرد و در سنهآ خمس و تسعین و خمسمایه در
# ~~گذشت . پسرش :
### | مسعود 2
# ~~شش سال پادشاهی کرد و در سنهآ احدی وستمایه نماند . پسرش ارسلان شاه
# ~~نامزد پادشاهی شد . چون او طفل بود*
# بدرالدین لؤلو3
# ~~مدبر کار او گشت و پنجاه و هشت سال حکم کرد و در سنهآ تسع و خمسین
# ~~وستمایه در کذشت . پسرش :
### | ملک صالح 4
# ~~بر جای او نشست و ms412 بر دست مغول کشته شد و ملک دیار بکر بتصرف
# ~~دیوان مغول آمد .
# ذکر شعبهآ دوم از سلغریان
# ~~اول ایشان اتابک سنقر بن مودود و بروایتی این مودود پسر آق سنقرست
# ~~و بروایتی پسر زنگی . آق سنقر بانتقام عم خود بزابه، که در جنگ سلطان
~~محمود
# ~~سلجوقی کشته شد، درسنهٔ‌ ثلاث و اربعین وخمسمایه، بر پسربرادر او او
~~سلطان
# ~~محمد بن محمود خروج کرد و پادشاهی فارس بدست فرو گرفت و مملکت فارس
# ~~مسخر او شد و سیزده سال پادشاهی کرد . در سنه ست و خمسین و خمسمایه در
# ~~گذشت . از آثار9 او مسجد جامع شیراز است و رباطیهم در جنب مسجد .

PageV01P503

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0537.png)

# ابن مودود، بعد از برادرش اتا بک زاد گان الب ارسلان و سابق، پسران1
~~بزابه
# ~~طمع در ملک فارس کردند ویرآن مستولی شدند . زنگی بیامد و با ایشان جنک
~~کرد
# ~~وایشان را مقهور کردانید. ملک بروقرار کرفت واو بخدمت ارسلان بن طغرل
~~سلجوقی
# ~~آمد . او نیز آن ملک برو مقرر داشت . مدت چهارده سال در پادشاهی بود و
~~مزار
# ~~سلطان اولیاء شیخ کبیر ابی عبدالله محمد خفیف را عمارت کرد و وقف معین
# ~~گردانید و در سنهآ [سبعین و خمسمایه2 در گذشت .
### | اتا بک تکله 3
# ابن زنگی بن مودود بعد از یدر پادشاه شد . بیست سال حکومت کرد . در
# ~~سنهآ تسعین و خمسمایه در گذشت .
### | اتا بک طغرل
# ابن سنقر بن مودود، بعد از عم زاده حکومت بدو تعلق کرفت . عم زادهاش
# ~~سعد بن زنگی با او تنازع کرد . چند نوبت در میان ایشان محاربات افتاد و
~~ظفر و
# ~~هزیمت میبود . ملک فارس در آن محاربات بکلی خراب شد، چنانکه مردم دست
~~از
# ~~زرع باز داشتند و قحط و و با خاست . عاقبت طغرل در دست سعد بن زنگی
~~اسیر شد
# ~~در سنهآ تسع وتسعین و خمسمایه . نه سال حکومت کرد .
### | اتابک سعد
# ابن زنگی بن مودود ، بعد از ظفر بر طغرل پادشاهی بدو تعلق ms413 کرفت . در
# ~~آن سال، درملک فارس [قحط بحیثیتی بود که4 هر چیز که دندان برو کار کردی
# ~~بتمامی بخوردند و اگر زور یکی بر یکی فزون بودی و فرصت یافتی او را
~~بکشتی PageV01P504
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0538.png)

# ~~و بخوردی تا بمرتبهای که شبی مؤذنی بر بالای منار تذ کیر می گفت. کمندی
~~بر
# ~~منار افکندند. او سرخود بجهانید . دستار مؤذن در کمند آمد. تا چنان قحط
~~بود، هیچ
# ~~مؤنن بانگ نماز نیارست گفت . بعد از قحط وبائی عظیم بود . خلقی فراوان
~~هلاک
# ~~شدند . اتابک سعد در عدل و داد کوشید و ملک فارس را آبادان کرد . بعد
~~از آن
# ~~کرمان مستخلص کرد و دست شبانکاریان1 از آن دیار کوتاه گردانید . در
~~ستهآ ثلاث
# ~~عشر وستمایه هوس ملک عراق کرد . لشکر کشید    و بر دست سپاه سلطان محمد
# ~~خوارزمشاه اسیر گشت و بچهار دانگ محصور فارس که بسلطان دهد صلح کرد و
# ~~بفارس رفت . پسرش ابوبکر اورا بشهر راه نداد . بجنگ انجامید و تیری
~~باتابک
# ~~سعد رسید . اهل شهر ، شب دزدیده او را در شهر بردند و پسر را بگرفت و
~~محبوس
# ~~کرد. بوقت آنکه سلطان جلال الدین خوارزم شاه از هند مراجعت کرد و بفارس
# ~~آمد، او را شفاعت کرد و خلاص داد . اتابک سعد در سنهآ ثمان و عشرین
~~وستمایه در
# ~~گذشت . بیست و هشت سال یادشاهی کرد . از آثار او جامع جدید شیراز ست و
# ~~رباطی هم آنجا .
### | اتا بک ابوبکر
# ابن سعد بن زنگی بن مودود بعد از پدر بپادشاهی نشست . پادشاهی عاقل
# ~~عادل2 خیر بزرگ منش بود . دز حق اهل علم و مشایخ و اهل بیوتات قدیم
~~انعامات
# ~~فرمودی، بخلاف آنچه3 درملک فارس بودند ، بدیگر ولایات جهت ایشان وظایف
# ~~فرستادی . نام او در پادشاهی درجهآ عالی یافت . بزر کترین امرای او
~~امیر مقرب -
# ~~الدین ابوالمفاخر مسعود بود واومردی [خیر نیکو نهاد]4 بود تا بمرتبهای
~~که بدی PageV01P505
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0539.png)

# ~~اعداء وا بنیکوئی مقابله کردی و امیر فخر الدین ابوبکر ms414 را اتابک از
~~درجهآ ادنی
# ~~بمرتبهآ اعلی رسانید؛ چنانکه، فروتر از اتابک ، بر تر ازوکس نبود و
~~اولاد وخواتین
# ~~و امرا ومقربان اتابک بتربیت او محتاج شدند و او سیرتی پسندیده و تدبیر
~~قمام
# ~~داشت و بر اتابک بغایت مشفق بودی .
# اتا بک ابوبکر سی سال حکومت فارس کرد و کیش و بحرین و قطیف و
# ~~لحصا مسخر کرد و در زمان او ملک فارس رونق تمام یافت و او بسیار عمارات
~~و خیرات
# ~~کرد : چون [رباط مظفری ابرقوه]1 و مظفری بیضا و مظفری فاروق2 و مظفری
# ~~بند عضدی و مظفری جابر23 که بر راه ساحل است و بر مزار شیخ کبی، شیخ
# ~~ابی عبدالله خفیف قدس الله سره وقفها کرد و در [جمادی الاول4 سنهآ ثمان
~~و خمسین
# ~~وستمایه در گذشت .
### | اتا بک سعد
# ابن ابوبکر بن سعد بن زنگی بن مودود بعد از پدر پادشاهی بدو تعلق
# ~~گرفت . او رنجور بود . بدوازده روز بعد از وفات یدر در گذشت .
### | اتابلت محمف
# ابن سعد بن ابی بکر بن سعد بن زنگی بن مودود بعد از پدر و جد پادشاهی
# ~~بنام او مقرر شد . چون او کودک5 بود، مادرش ترکان خاتون مدبر ملک کشت .
~~دو
# ~~سال و هفت ماه برین منوال بود. در ذی الحجهآ سنهآ ستین وستمایه غنحهآ
~~عمر اتا بک
# ~~زاده ، پیشاز آنکه بنسیم بلوغ شکفته شود، بصرصرممات فرو ریخت و در گذشت
~~.
# اتا بک محمد شاه
# ابن سلغر شاه بن سعد بن زنگی بن مودود بعد از پسر عم زاده بپادشاهی
# ~~نشست و هشت ماه حکم کرد . ترکان خاتون در عاشر رمضان سنهآ احدی وستین
~~با PageV01P506
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0540.png)

# ~~او حرب کرد و او را اسیر گردانید1 و بمنزل فنا رسانید.
# اتابک سلجوق شاه
# ابن سلغر شاه بن سعد بن زنگی بن مودود بانتقام برادر بجنگ ترکان
# ~~خاتون رفت و بر ملک فارس مستولی شد و پنج ماه حکم کرد . [ترکان خاتون ،
~~مادر
# ~~اتابک محمد بن سعد2 را ms415 بکشت . برادر ترکان خاتون، اتا بک علاء الدولهآ
~~یزد،3
# ~~پناه بهولا گوخان برد . لشکر مغول بکین خواستن ترکان خاتون بجنگ
~~سلجوقشاه
# ~~رفتند . بعد از محاربه ازیشان منهزم شد . امیر مقرب الدین مسعود در حال
~~شیراز
# ~~را از آسیب لشکر مغول نگاه داشت . شیرازیان بدین واسطه عظیم معتقد او
~~شدند و
# ~~این حال در صفر سنهٔ‌ ثلاث وستین وستمایه بود . سلجوق شاه، در گرمسیر
~~فارس بعد
# ~~از محاربات بسیار، بر دست لشکر مغول [اسیر شد4 وکشته گشت .
# اتابک ابش خاتون
# بنت سعد بن ابوبکر بن سعد بن زنکی بن مودود را بعد از عم زادهٔ‌ پدر ،
# ~~بجای مادرش ترکان خاتون، پادشاهی فارس دادند . یک سال در فارس حکم کرد
~~.
# ~~بعد از آن او را جهت شهزاده منکوتمور بن هولا کو خان بخواستند و به
~~اردو
# ~~آوردند5 و فارس با تصرف دیوان مغول آمد . قرب بیست سال در آن ملک حکومت
# ~~بنام او بود . پس نام سلغریان بر افتاد .6 PageV01P507
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0541.png)

# فصل نهم از باب چهارم
# در ذکر اسماعیلیان و آن دو مقاله است .
# مقاله اول در ذکر
# اسماعیلیان مصر وشام و مغرب
# چهارده تن ، مدت ملکشان از سنهآ ست و تسعین و مأتین تا سنهآ ست و
# ~~خمسین وخمسمایه دویست و شصت سال . اسماعیلیان مصر و شام و مغرب اگر چه
# ~~بر ایران حکم نکردند و ازین کتاب مقصود احوال ایرانست ، اما چون
~~اسماعیلیان
# ~~ایران داعیان ایشان بودهاند و بروایات مجعول نسبت خود بدیشان میرسانند
~~، از
# ~~احوال ایشان نیز شمهای بایجاز یاد کنیم . اول ایشان
### | المهدی
# صاحب سعید خواجه علاء الدین عطا ملک بن صاحب دیوان جوینی در
# ~~تاریخ جهانگشای آورده است1 که اسماعیلیان او را مهدی آخر زمان میدانند
~~و
# ~~اهل سنت و جماعت مغربیان او را از نسل عبدالله بن سالم بصری می شمارند
~~و
# ~~عراقیان او را از نسل عبدالله بن میمون قداح میدانند و او داعی اسماعیل
~~بن جعفر
# ~~صادق بود و در عیون التواریخ علی ms416 بن انجب البغدادی آورده که او از نسل
~~جعفر
# ~~صادق بوده ونسبش برین موجب یاد کرده : المهدی محمد بن الرضی عبدالله بن
# ~~التقی قاسم بن الوفی احمد بن الوصی محمد بن اسماعیل بن جعفر الصادق رضی
~~الله
# ~~عنه و این محمد جد جد مهدیست . از دست بنی عباس بولایت ری گریخت به
~~محمد
# ~~آباد و آنجا مدفون است و آن ده بدو منسوبست . فرزندان او بولایت قندهار
~~افتادند
# ~~و نسل او در آنجا مشهور است.

PageV01P508

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0542.png)

# مهدی در مغرب ، در سنهآ ست و تسعین و مأتین خروج کرد و بتدریج کار او
# ~~بالا کرفت . تا در سنهآ اثنی و ثلاثمایه بر بنو اغلب1 که از قبل مقتدر
~~خلیفه حاکم
# ~~آنجا بودند خروج کرد و ایشان را مقهور گردانید و بلاد افریقیه2 در تحت
~~تصرف
# ~~آورد و بتقویت دولت خود، از رسول (ص) روایت کرد : علی رأس ثلاثمایه
~~تطلع الشمس
# ~~من مغربها . مهدی بیست و شش سال حکومت کرد و در سنهآ اثتی و عشرین و
# ~~ثلاثمایه در گذشت . 3 شصت و دو سال عمر داشت و به پنج سال از مهدی اثنی
~~عشری
# ~~کهتر بود .
### | القائم بامرالله
# ابن مهدی بر جای او نشست . در عهد او مردی سنی مذهب ابویزید نام
# ~~خروج کرد و باتفاق جمعی از سنیان با قائم جنگ کرد و او را بشکست و در
# ~~مهدیه4 محبوس گردانید . متابعان قایم او را دجال لقب کردند و گفتند که
~~در
# ~~خبرست که دجال بر مهدی یا قایم خروج کند و این معنی بر عکس است که مهدی
# ~~بردجال خروج خواهد کرد . قائم در شوال سنهآ اربع و ثلاثین و ثلاثمایه
~~متوفی شد.

PageV01P509

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0543.png)

# ~~مرگ او پوشیده داشتند تا پسرش برجای اونشست. مدت حکم قائم دوازده سال
~~بود .
# المنصور بقوة الله
# اسماعیل بن قایم بن مهدی بر جای یدر پادشاه شد و با ابویزید1 جنک
# ~~کرد و بعد از محاربات او را بگرفت و بکشت . مدت هفت ms417 سال پادشاهی کرد و
~~در
# ~~سنهآ احدی و اربعین و ثلاثمایه به مهدیه در گذشت .
### | المعزلدین الله
# ابوتمیم معز بن منصور بن قائم بن مهدی بر جای پدر نشست . پادشاهی
# ~~حکیم و صاحب رأی بود . ملک او وسعتی یافت و مصرازتصرف کافور2 خادم ، که
~~از
# ~~قبل مطیع خلیفهآ عباسی حاکم آنجا بود ، بحیله اخراج کرد وکافور بسخن او
# ~~فریفته شد . چون ملک از دستش برفت یشیمان شد و تدبیر ندانست .
# معزلدین الله در سنهآ اثنی وستین وثلاثمایه، آغاز عمارت قاهره کرد3 و
# ~~آن را دارالملک ساخت و حجاز از تصرف بنی عباس بیرون آورد . چون بیست و
# ~~چهار سال پادشاهی کرد، در ربیع الاخر سنهآ خمس وستین و ثلاثمایه در
~~گذشت .
### | العزیز بالله
# ابو منصور نزار بن معز بن منصور بن قائم بن مهدی بر جای پدر نشست
# ~~و البتکین مغربی را که از قبل طایع خلیفه حاکم شام بود بکشت و ملک شام
~~در PageV01P510
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0544.png)

# ~~تصرف آورد و بجهودی حواله کرد و مصر بنصرانیی و ایشان بتعصب بر اهل
~~اسلام
# ~~خواریها کردند. زنی رقعهای بعزیز داد و او را از جور ایشان آگاء کرد 1
~~. هر
# ~~دو را معزول گردانید و بسیار مال بجبایت از ایشان بستد . چون بیست و یک
~~سال
# ~~در حکومت بماند، در [رمضان2 سنهآ [ست و3 ثمانین و ثلاثمایه در گذشت.
# الحاکم بامر الله
# ابوعلی منصور بن عزیز بن معز بن منصور بن قائم بن مهدی بر جای پدر
# ~~نشست . خود را یظاهرعادل و خدا ترس نمودی و بر خرنشستی و بی کو کبه و
~~طنطنه در
# ~~بازار گذشتی و گفتی بر کوه طور ، چون موسی (ع) ، با خدای تعالی مناجات
# ~~می کنم و در امر معروف و نهی منکر مبالغه کردی . بحدی که جهت دفع خمر
# ~~خوردن بسیاری درخت [رز ببرید و حکم کرد که اسکافان موزهآ زنان ندوزند و
~~زنان
# ~~قطعا از خانه ببرون نیایند و هفت سال برین منوال بود . اما ms418 در خفیه هر
~~فسق و
# ~~فجور و ظلم وتعدی که از اتباع او بر خلایق رفتی ، باز خواست نکردی . تا
~~روزی
# ~~تمثالی بر صورت زنی ، رقعهای در دست کرفته، بر ممر او راست کردند. چون
~~او بر
# ~~آن بگذشت، آن رقعه را از دست او بستد . بفحش حاکم و آباء و اجداد او
~~مضمون
# ~~بود . بفرمود تا مصرفارت کنند و بسوزانند. قرب یک نیمهآ مصر بدین سبب
~~خرابشد . 5 PageV01P511
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0545.png)

# عادت دیگر چنان داشت که رقعها بنوشتی و سر بمهر کرده روز بار
# ~~افشاندی . مضمون رقعه آنکه حامل را چندین چیز دهند یا چندین عقوبت
~~کنند.
# ~~وهر کس همچنان بمهر]1 پیش امیر باز بردی، حکم بامضا رسیدی.
# قاضی احمد دامغانی در کتاب استظهار آورده است که حاکم جمعی را از
# ~~مصر بفرستاد و علویی مدنی را بفریفت تا در خانهآ او بشب نقب میزدند تا
~~روضهآ
# ~~رسول (ص) و میخواستند که ابوبکر وعمر رضی الله عنهما را از [پیش حضرت2
# ~~رسالت بیرون آورند . در آن روزها در مدینه گردی و تاریکیی و باد و
~~صاعقهای
# ~~عظیم پدید شد . همه خلق بترسیدند و در توبت و انابت کوشیدند و در حرم
~~رسول-
# ~~(ص) گریختند . ساکن نمیشد . آن علوی مدنی این حال با حاکم مدینه گفت.
# ~~حاکم مدینه آن جماعت را بکرفت و سیاست کرد و هوا خوش شد و این از
~~کرامات
# ~~ابو بکر وعمر رضی الله عنهما بود ، بعد از چهار صد سال .
# هم درین سال خواهر خود ست الملک نام را با ابن دواس3 امیر لشکر
# ~~متهم کرد و خواست که هردو را از دست بر گیرد . ایشان و اقفشدند . پیش
~~از آنکه
# ~~ایشان را [شام خورد، اورا چاشت چشانیدند]4 ودو غلامرا برقصد او گماشتند
~~. 5
# حاکم علم نجوم نیکو میدانست و در طالع خود دیده بود که اکر از فلان
# ~~شب بگذرد ، عمر او زیادت از هشتاد سال باشد . چون بشب وعده رسید ،
~~مادرش تضرع
# ~~می کرد و ms419 نمی گذاشت که بیرون رود. تا صبحگاه بماند ، اما قرار نداشت .
~~بیرون
# ~~رفت . غلامان که در کمین بودند ، او را بکشتند و سرش پیش خواهرش بردند
~~و باز PageV01P512
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0546.png)

# ~~آوردند1 . و این حال درسنهآ احدی عشرو اربعمایه بود . مدت ملکش بیست و
~~پنج سال .
### | الظاهر بالله
# ~~جای پدر نشست . امارت لشگر بر قرار به ابن دواس داد و او را بر خود
~~ایمن کردانید
# ~~و صد غلام ملازم او کرد. 2 تا چون فرصت یافتند ، او را بقصاص پدرش
~~بکشتند .
# ~~پس عمه را نیز در پی ابن دواس روان کرد. مدت شانزده سال حکومت کرد3 و
~~در
# ~~سنهآ سبع و عشرین و اربعمایه بقاهره در گذشت .
### | المستنصر بالله
# ابوتمیم معد بن ظاهر بن حا کم بن عزیز بن منصور بن قائم بن مهدی ، در
# ~~هفت سالگی بپادشاهی رسید . عقل تنک داشت . بمراد خویش برآمد ، دیوانهآ
~~تمام
# ~~شد . جواهر نفیس را چون سرمه بسودی و در آب ریختی . در بخل بغایتی بود
~~که
# ~~روزی لشکر نمیداد . لشکریان بر او غوغا کردند و او را بگرفتند و روزی
~~خواستند
# ~~و آخر بر بعضی صلح کردند . مدت شصت سال پادشاهی کرد . در اول دولتش
~~اقسیس
# ~~و جمعی خروج کردند وکار شان بالا گرفت و او بر آن مصابرت نمود تا بر
~~ایشان
# ~~دست یافت و همه را بکشت .

PageV01P513

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0547.png)

# مستنصر را سه پسر بود : نزار و احمد وعبدالمجید1 . در اول نزار را
# ~~المصطفی لدین الله لقب بود و ولی عهد کرده بود . ازو برنجید و او را
~~خلع کرد و
# ~~به احمد داد و بمستعلی لقب کرد . اسماعیلیان دو کروه شدند . آنچه
~~متابعت احمد
# ~~کردند ، مقدمشان افضل ابن امیر الجیوش2 ، ایشان را مستعلوی کفتند و
~~آنچه
# ~~پیروی نزار کردند، مقدمشانسعد الدولة القواسی، ایشان رانزاری خوانند
~~وحسن
# ~~صباح چنانکه معتقد اسماعیلیانست می گوید اعتبار نص اول دارد . یعنی
~~اسماعیل بن
# ~~جعفر صادق امام باشد نه موسی کاظم و راستی آنکه بس ناخوش ms420 باشد کاظم و
~~رضا و
# ~~جواد و نقی و مهدی را امام ندانستن و کوره کیا و علاء الدین ملحد و خور
~~شاه و
# ~~امثالهم را امام خواندن . القصه حسن صباح متابع نزار شد و بنام او دعوت
~~کرد و
# ~~مستنصر در سنهآ سبع و نمانین و اربعمایه در گذشت .
# المستعلی بالله
# ابوالقاسم احمد بن مستنصر بن طاهر بن حاکم بن عزیز بن معز بن
# ~~منصور بن قائم بن مهدی بر جای پدر نشست . قصد برادر داشت . نزار ازو
~~بگریخت
# ~~و با دو پسر به اسکندریه رفت . مستعلی لشکر فرستاد تا او را با پسران
~~بکرفتند
# ~~و در قاهره محبوس کردند تا متوفی شد . در عهد مستعلی فرنگان بر بعضی
~~سواحل
# ~~شام مستولی شدند . مستعلی ده سال حکومت کرد و در ذی القعدهآ سنهآ سبع و
~~تسعین
# ~~و اربعمایه به قاهره در گذشت .
# الآمر باحکام الله
# ابوعلی منصور بن مستعلی بن مستنصر بن طاهر بن حاکم بن عزیز بن
~~PageV01P514
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0548.png)

# ~~معز بن منصور بن قائم بن مهدی بر جای پدر پادشاه شد . بیست و هفت سال
~~حکم
# ~~کرد . جمعی از دعاة نزار او را مغافصة بکشتند ، در سنهآ اربع وعشرین
~~وخمسمایه.
# ~~عمرش چهل سال بود .
# الحافظ لدین الله
# ابومیمون عبد المجید بن [محمد بن]1 مستنصر بن ظاهر بن حاکم بن
# ~~عزیز بن معز بن منصور بن قائم بن مهدی بر جای برادر زاده پادشاه شد2 و
~~بیست
# ~~سال حکم کرد . در سنهآ اربع و اربعین و اربعمایه در کذشت .
### | الظافر بالله
# ابو منصور [اسماعیل]3 بن حافظ بن مستنصر بن ظاهر بن حا کم بن
# ~~عزیز بن معز بن منصور بن قائم بن مهدی بر جای پدر پادشاه شد . در عهد
~~او فرنگان
# ~~بر عسقلان مستولی شدند . وزیرش عباس بن تمیم او را در سنهآ تسع و
~~اربعین و
# ~~خمسمایه بکشت . 4 مدت ملکش ینج سال .
# ابو القاسم عیسی بن ظافر بن حافظ بن مستنصر بن ظاهر بن حاکم بن ms421
~~PageV01P515
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0549.png)

# ~~عزیز بن معز بن منصور بن قائم بن مهدی ، بعد از پدر پادشاء شد. مصروع
~~بود.
# ~~سه سال حکم کرد و هم بصرع در گذشت ، در سنهٔ‌ اثنی وخمسین و خمسمایه .
### | العاضد لدین الله
# ابو محمد عبدالله بن یوسف بن حافظ بن مستنصر بن ظاهر بن حاکم بن
# ~~عزیز بن معز بن قائم بن مهدی بعد از یدر بپادشاهی نشست . در عهد او در
~~سنهآ اربع
# ~~وخمسین و خمسمایه1 فرنگان قصد مصر کردند . عاضد از یشان منزعج شد .
~~بصاحب
# ~~شام پناه برد . او الملک الناصر صلاح الدین یوسف بن ایوب را که از قبل
~~او صاحب
# ~~حمص بود، بمدد او فرستاد . لشکر فرنگ پیش از وصول سیاه شام بگریختند .
# ~~پس ازین میان عاضد و وزیرش شایور2 مناقشت افتاد . پناه بملک صلاح الدین
~~بوسف
# ~~برد . او شایور را بکشت . عاضد وزارت بدو داد . ملک صلاح الدین یوسف ،
~~در سنهآ
# ~~ست و خمسین و خمسمایه و بروایتی خمس و خمسین و خمسمایه23 خطبه با نام
# ~~خلفای بنی عباس کرد و بعد از یک هفته عاضد بمرد 4 . ملک صلاح الدین
~~یوسف
# ~~بر ملک مصر مستولی شد و سلطان لقب یافت و از اسماعیلیان در آن ملک
~~دیگریادشاه ننشست .
# در سنهآ احدی و سبعین و خمسمایه ولایت شام نیز در تصرف ملک صبلاح -
# ~~الدین یوسف آمد و دست اتا بک سیف الدین غازی سلغری از آن کوتاه شد و در
~~سنهآ
# ~~خمس و ثمانین و خمسمایه5 بیت المقدس با تصرف گرفت و از دست فرنگان
~~بیرون
# ~~آورد ولوحی بر در دروازهآ آنجا بنشاند و براو نوشته «و لقد کتبنا فی
~~الزبور من بعد
# ~~الذکران الارض یرثها عبادی الصالحون » و درسنه تسع وثمانین، شهرعکه نیز
~~در PageV01P516
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0550.png)

# ~~تصرف آورد و مدتی این ولایت در تصرف آل ایوب بود و بعد ازیشان حکومت
~~مصر
# ~~با غلامان افتاد و از غلام بغلام می آمد و اکنون ملک ناصر الدین الفی
~~آنجاست1 و
# ~~یادشاه ms422 است و کویند از بنی عباس یکی را خلافت دادتا تفویض سلطنت کند و
# ~~این خلیفه عباسی را شهر بند میدارند و کسی او را نمی بیند . 2
# 1- یس از مرگ الملک الصالح نجم الدین ایوب در منصوره، در 15 شعبان سال
# ~~647 زنش شجرة الدر اختیارات حکومت را بدست گرفت و پس از آنکه الملک
# ~~المعظم توران شاه چهارم در دمشق در 29 محرم 648 کشته شد ، شجرة الدر
~~خود را
# ~~ملکه اعلام کرد (10 صفر 648). ولی چون بعقد آیبک در آمد ، دو ماه بعد
~~عنوان
# ~~سلطان را به شوهر خود داد . با اینخان 22ربیع آلاون سال 655 که زنده
~~بود
# ~~همچنان در کارها مداخله داشت . پس ار آلمت المعظم ، در اول صفر 648
~~الملک
# ~~الاشرف ثانی مظفر الدین موسی بن یوسف بتلومت رسید . ولی آیبک او را
~~ازکار
# ~~بر کنار نمود و منتها نام را در خطبه نگهداشت و بدین جا دورهآ حکومت
~~ایوبیان در
# ~~مصر خاتمه مییابد . اماآیبک و اعقاب او را ممالیک بحری گویند و دوران
~~حکومت
# ~~آناناز 648 تا 792 طول کشید و درین سال بود که ممالیک برجی بحکومت آنان
~~خاتمه
# ~~دادند . ناصرالدین الفی که درمتن نامش آمده نام کاملش الملک الناصر
~~ناصر الدین محمد بن
# ~~قلاوون الفی است و سه بار حکومت یافته یکبار در 693 تا 694 و بار دیگر
~~در
# # 698 تا 708 و بار سوم از 709 تا 741 . %~% 2جچض ار اخرا خلفای بغداد ،
# ~~گریختگان حادثه در مصر خلافتی تشکیل دادند بدین ترتیب : ابوالقاسم احمد
~~المستنصر
# ~~بن الظاهر در13 رجب659 خلیفه شد - ابوالعباس احمد الحاکم بامر الله
~~الاول 8محرم
# ~~661- ابوالربیع سلیمان المستکفی اول بن حاکم بامر الله 3 جمادی الاول
~~701- ابواسحاق
# ~~ابراهیم الواثق اول بن المستمسک بن حاکم بامرالله 6 ذی القعده 740 -
~~ابوالعباس احمد-
# ~~الحاکم بامر الله ثانی بن مستکفی21 ذی القعده 740- ابوالفتح ابو بکر
~~المعتضد بالله اول بن
# ~~مستکفی 753_-ا بوعبد الله محمدالمتو کل علی الله بن معتضد 763-ابو ms423 یحیی
~~زکریا المعتصم بن
# ~~الواثق در779 خلع شد و درهمان سال دوباره المتو کل بالله خلیفه شد)-
~~ابوحفص عمر
# ~~الواثق ثانی بن واثق اول - ابوالفضل عباس المستعین بن المتوکل 808 -
~~ابوالفتح
# ~~داودبن معتضد ثانی816- ابوالر بیم سلیمان المستکفی ثانی 85 - ابو بکر
~~حمزة المتو کل
# ~~855 - ابومحاسن یوسف المستنجد بن المتوکل 859 - ابوالعز عبدالعزیز
~~المتو کل PageV01P517
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0551.png)

# ~~مقاله دوم ، در ذ کر
### | اسماعیلیان ایران
# هشت تن ، مدت دولتشان از سنه ثلاث و ثمانین و اربعمایه تا سنه اربع و
# ~~خمسین وستمایه صد وهفتاد ویک سال . اولشان :
### | حسن صباح
# نسبش حسن بن علی بن محمد بن جعفرین حسین بن محمد الصباح از تخم یوسف
# ~~حمیری یادشاه یمن. در اول شیعی اثنی عشری بود و حاجب سلطان الب ارسلان
~~سلجوقی
# ~~بعد از آن بقول عبد الملک عطاش شیعی (سبعی1 شد . میان او و نظام الملک
~~وزیر
# ~~بر سر حسابممالک، چنانکه ذکر رفت ، خصومت افتاد . از خدمت سلطان ال
# ~~ارسلان2 دور شد و به ری رفت که مسقط رأس او بود ، در سنهآ اربع وستین و
~~اربعمایه
# ~~و چون از بیم سلطان و نظام الملک ایمن نبود ، در سنهٔ‌ احدی و سبعین
~~بشام رفت و
# ~~جهت3 نزاربن مستنصر دعوت کرد و چند سال آتجا بود . تزار بن مستنصر کود
~~کی
# ~~را از فرزندان خود بدو داد . حسن صباح آن کودک را بایران آورد و پرورش
~~کرد .
# ~~چون نظام الملک وزیر بطلب» او بود ، حسن صباح متواری بود . در ولایت
~~اصفهان
# ~~در خانهآ رئیس ابوالفضل لنبانی5 نزول کرد. یک روز در عبارت آورد که اگر
~~دویار موافق
# ~~یافتمی، این مملکت بهم برزدمی. رئیس ابوالفضل تصور کرد که او را علت
~~مالیخولیا 6
# ~~آغاز کرد و اگر نه مملکتی، از اقصای کاشغر تا انطا کیه ، بیاوری دو تن
~~چگونه
# ~~خلل پذیرد . بدین اندیشه اغذیه واشربهآ صاحب مرض ماخولیا9 پیش حسن صباح
# ~~اورد . حسن دریافت . از اصفهان به ری رفت و مردم قلاع را در خفیه دعوت ms424
~~کرد .
# ~~رئیس مظفر که از قبل امیر داد حبشی حاکم گرده کوه بود و حسین قائنی که
~~حاکم
# ~~ترشیز [قلعهآ قهستان]7 بود و حکام دیگر قلاع خراسان دعوت او قبول کردند
~~. عازم PageV01P518
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0552.png)

# ~~قزوین شد و داعیان به الموت فرستاد. مردم آنجا بدعوتش در آمدند . در
~~سنهآ ثلاث
# ~~و ثمانین و اربعمایه بر قلعهآ الموت رفت . نام آن قلعه در اول اله اموت
~~بود یعنی
# ~~آشیانهآ عقاب واز عجایب حالات بحساب جمل ، عدد حروف اله اموت بتاریخ
~~عرب
# ~~سال صعود اوست بر قلعه . در آن وقت قلعهآ الموت ، از قبل سلطان ملکشاء
~~سلجوقی،
# ~~علویی مهدی نام داشت . حسن صباح علوی مهدی را گفت چون بر این قلعه مرا
# ~~ملکی نیست ، برینجا طاعت کردن جایز نمی بینم . اگر مصلحت بینی چندان
~~زمین
# ~~که در گاو پوستی آید، درین قلعه بمن فروش تا بر ملک خود طاعت کنم وخدای
~~تعالی
# ~~را بزه کار نباشم . مهدی آن مقدار زمین بدو فروخت . او پوست را بدوال
~~برید و در
# ~~گرد قلعه کشید و گفت تمامت قلعه مراست . مهدی علوی را مجال منع نبود .
~~قلعه
# ~~یا او گذاشت و او1 سه هزار دینار سرخ در بهای قلعه بر رئیس مظفر حا کم
~~کرده
# ~~کوه نوشت . حسن صباح بدعوت مشغول شد . سلطان ملکشاه را غلامی بود نامش
# ~~آلتون تاش2 . رودبار در وجه اقطاع او بود . بقلعه تاختن می کرد و از
~~اتباع حسن
# ~~صباح هر کرا مییافت می گشت . کار بر حسن تنگ شد ، جهت آنکه هنوز ذخیره
# ~~بر قلعه نبرده بود . چون آلتون تاش در گذشت، حسن را کار قوت کرفت .
~~حسین قاینی
# ~~در قهستان خلقی فراوان را دعوت کرد . این احوال بسلطان ملکشاه عرض
~~کردند .
# ~~ارسلان تاش را با لشکری گران بدفع حسن صباح فرستاد و غزل ساروغ3 را با
~~سپاهی
# ~~تمام بدفع حسین قاینی. ارسلان تاش کار بر حسن صباح تنگ آورد و استخلاص
~~تزدیک شد.
# ~~در آن وقت، در قلعه با ms425 حسن صباح هفتاد مرد بودند . دهدار ابوعلی
~~اردستانی، از
# ~~قهیا یهآطالقان وری، سیصد مرد بمدد حسن صباح فرستاد . بر لشکر ارسلان
~~قاش
# ~~شبیخون بردند4 و مظفر شدند . ارسلان تاش منهزم با در کاه شد و هم در آن
~~چند
# ~~گاه وزیر نظام الملک، که بقلع ملحدان محرک سلطان بوده بر دست فدائی
~~ملحد[ در PageV01P519
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0553.png)

# ~~ساروغ در قهستان کار بر حسین قائنی تنگ آورد و بسبب وفات سلطان باز گشت
~~. بعد
# ~~از سلطان ملکشاه پسرانش بر کیارق و محمد در کار ملک با همدیگر در تنازع
~~بودند
# ~~با کار حسن صباح نمی پرداختند . کار او قوت گرفت . از قلعهآ لنبسر2
~~فرمان او
# ~~نمی بردند . در ذیقعدهآ سنهآ خمس و تسعین و اربعمایه کیا بزرگ امید رود
~~باری را
# ~~بفرستاد تا دزدیده بر قلعهرفت و مهترقلعه را بکشت و قلعه مستخلص کرد .
# چون سلطان محمد بن ملکشاه پادشاه شد ، در قلع ملاحده ساعی شد .
# ~~لشکر باستخلاص آن قلاع فرستاد . قلعهآ الموت هشت سال محصور بود . عاقبت
~~اتا بک
# ~~شیر کیر را بفرستاد و او درکار جنگ و حصار مبالغت نمود و استخلاص نزدیک
~~شد .
# ~~اما بسبب مرک سلطان محمد در حجاب توقف ماند .
# چون سلطان سنجر بپادشاهی نشست ، او نیز در طلب حسن سعی نمود . زن
# ~~حسن صباح زنیرا از خواص سلطان بفریفت . تا شبی در [خوابگاه سلطان3
~~کاردی
# ~~بر زمین فرو برد وحسن صباح بسلطان ییغام فرستاد که اگر نه حب سلطان در
# ~~دلم بودی ، آن کارد که در زمین سخت فرو بردند ، درسینه [وشکم4 نرم
~~آسانتر
# ~~بودی . من اگر چه برین سنگم ، هر که شما را محرمند مرا همدمند . سلطان
# ~~ازین پیغام بترسید و دیگر قصد او نگرد [ و باجات بنام او]5 مسلم داشت .
~~کار حسن
# ~~عروج تمام یافت . رئیس ابوالفضل لنبانی پیش او رسید . حسن صباح گفت که
~~دیدی
# ~~که چون یار موافق یافتم چه کردم. ترا برمن کمان دیوانگی بود . رئیس ابو
~~الفضل گفت PageV01P520
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0554.png) ms426

# ~~مرا همیشه بدانش تو اعتراف بوده است . اما کرا در خاطر گنجیدی که کار
~~بدین
# ~~مرتبه توان رسانید . حسن گفت درکار دولت دیدی که چه کردم . اگر توفیق
~~باشد ،
# ~~بینی که در دین نیز چکنم .
# حسن صباح دعوی زهدی تمام کردی تا بمرتبهای که در مدت سی و پنج
# ~~سال که او حاکم آن ملک بود ، در آن ملک کس شراب نکرد و نخورد و او را
~~دو
# ~~پسر بود . ایشان را بشراب خوردن و زنا کردن منسوب کردند . هر دو را در
~~زیر
# ~~چوب1 بکشت و چون بوقت محاصره کار بر او تنگ شد ، زن خود را با دو دختر
# ~~یقلعهآ گرد کوه فرستاد و برئیس مظفر نوشت که چون این عورتان جهت دعوت
~~[خانه
# ~~دوک2 ریسند از اجرت آن مایحتاج ایشان بده و این معنی ملحدان را آئینی
~~شد
# ~~که ، بوقتسختی، زن و بچه از خود جدا کنند و قوت طبع او بمرتبهای که در
~~مدت
# ~~حکومت دو نوبت از خانه بیرون آمد و یک نوبت بر بام رفت . باقی معتکف
~~بود و
# ~~تصانیف می پرداخت . مضمون آن معانی اصول و فروع مذاهب ملت محمدی را
~~تأویلات
# ~~کرد . ظاهر شریعت را باطنی گفت و باطن را باز باطنی . چندانکه توان گفت
~~بدین
# ~~سبب نام باطنی بر آن قوم افتاد .
# حسن صباح در شب چهار شنبه سادس ربیع الاخر سنهآ ثمان عشر وخمس
# ~~مایه [الی نارالله و سقره پیوست]. 3 کیا بزرگ امید را ولی عهد کرد تا
~~باتفاق دهدار
# ~~ابوعلی و حسن آدم قصرانی و کیا بو جعفر دعوت معتقد او کنند .
# بزرگ امید رود باری
# بحکم وصیت بر جای او نشست و بر اقاویل حسن صباح [اصرار نمودی]3
# ~~و او را امام و پیشوای خود دانستی . اما ظاهر شریعت را رعایت کردی . او
~~چهارده
# ~~سال و دو ماه و بیست روزحکم رودبار و قلاع ملاحده کرد . در سادس عشر
~~جمادی- PageV01P521
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0555.png)

# ~~الاخره سنهآ اثنی وثلاثین وخمسمایه بمرد ms427 .1
# محمد بن بزرگ امید
# ولی عهد بود.2 او نیز ظاهر شریعت گاه گاه رعایت کردی . پسرش دعوت
# ~~امامت می کرد و او مانع بود . چون محمد بیست و چهار سال و هشت ماه و
~~هفت روز
# ~~حکومت کرد ، در ثالث ربیع اول سنهآ سبع و خمسین و خمسمایه در گذشت.
### | حسن بن محمد
# ابن بزرگ امید بعد از پدرکار حکومت بدو تعلق گرفت و او دعوت امامت
# ~~کرد. بنا بر آنکه حسن صباح پسری از آن نزار بن مستنصر مصری ، اسماعیل
~~نام،
# ~~بدین ملک آورده بود ؛ چون آن پسر بمردی رسید ، او را پسری شد . این پسر
~~که
# ~~نبیرهآ نزار بن مستنصرست ، بروایتی کفتند با زن محمد بن بزرگ امید
~~مباشرت
# ~~کرد و حسن بزاد و بمعتقد اسماعیلیان ، هر چه از منهیات امام کند اورا
~~حلال و
# ~~مباح باشد و او را از آن گرفتی نبود بلکه نقصان پیش داننده باشد و
~~بروایتی دیگر
# ~~گفتند حسن خود پسر نبیرهآ نزار بود : مادر حسن بچهآ خود را در خانهآ
~~محمد بزرک
# ~~امید برد وبیسر اوبدل کرد تا پادشاهی به امام زاده رسد وهر دو روایت
~~سست است .
# فی الجملمه بدین نسبت دعوی امامت کرد و نس خود بدین صورت مه
# ~~مستنصر رسانید : القاهر بقوة الله الحسن بن المهتدی2 بن هادی بن نزار
~~بن مستنصر
# ~~و در سابع عشر رمضان2 سنهآ تسع و خمسین و خمسمایه. که اسماعیلیان مغرب
~~بر
# ~~افتاده بودند ، در عهد مستنجد خلیفه و سلطنت سلطان ارسلان بن طغرل
~~سلجوقی، در
# ~~میان میدان منبری نهاد، روی بقبله، بر عکس آئین مسلمانی، و چهار علم
~~سرخ PageV01P522
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0556.png)

# ~~و زرد و سفید و سبز بر چهار رکن منبر بر افراشت و گفت من امامم . تکلیف
~~از
# ~~جهانیان بر داشتم و اوامر شرعی از ظاهر مرفوع گردانیدم و این دور زمان
~~قیامت
# ~~است . باید که مردم بباطن با خدا باشند و بظاهر اعتبار نکنند و فرود
~~آمد و افطار
# ~~کرد ms428 و انواع ملاهی و مناهی بکار داشت . قومش با او متفق شدند و آن روز
~~را عید -
# ~~القیام نام نهادند و تاریخ از آن روز گرفتند و بتاریخ هجری ملتفت نشدند
~~و در عمارات
# ~~عالی که بعد از آن در ملک ساختندی، تاریخ عید القیام نوشتندی .
# خوانده ام که حسن را علی ذکره السلام لقب و خداوند خطاب کردند و
# ~~مسلمانان قزوین او را کوره کیا خوانند و عجب آنکه او دعوی علویت کرد و
~~هفدهم
# ~~رمضان که روز قتل مرتضی علی است کرم الله وجهه [بنیاد افطار ومناهی
~~کرد].1 بنیاد
# ~~معتقد او آنست که عالم قدیم است و زمان نامتناهی و معاد روحانی و بهشت
~~و دوزخ
# ~~معنوی و قیامت هر کس موت اوست و همه ارکان شریعت را تأویلات کرد و
~~بالحاد
# ~~و کفر رسانید و حکم کرد که اکر درین دور قیام ظاهر شریعت را [رعایت
~~کنند ،
# ~~مردم بقتال و نکال مؤاخذ شوند .2
# چون مردم را بر اباحت و رفع طاعت تحریض می کرد، در دل جهال3
# ~~زود قرار کرفت و نقش الحجر گشت و باندک زمان همه قوم او بر آن مصر
~~شدند.
# ~~کار الحاد عروج تمام یافت، چنانکه او را بعضی ازیشان بالهیت قبول کردند
~~. چون کار
# ~~بدین مرتبه رسید ، جماعتی که ایشان را مسلمانی دامن گیر بود و استطاعت
~~داشتند
# ~~جلای وطن کردند و ببلاد خراسان و عراق آمدند و[ کسانی را که قدرت رفتن
# ~~نبود 4 بر شدت مصابرت نمودند و فرصت می طلبیدند تا چون وقت در رسید
~~PageV01P523
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0557.png)

# ~~حسن بن نامور1 از آل بویه، که برادر زن حسن ملحد بود ، 2 در سادس ربیع
~~اول
# ~~سنهآ احدی وستین و خمسمایه او را بدوزخ رسانید . مدت پادشاهی او چهار
~~سال .
### | خیاو فد محهف
# ابن حسن بن محمد بن بزرگ امید بعد ازو بیادشاهی نشست . حسن نامور
# ~~را که قاتل یدرش بود ، با تمامت نسل او بکشت و کار الحاد در ms429 زمان او
~~قوت گرفت.
# ~~اوامر شرعی بکلی در آن ولایت مرتفع کرد.3 ملاحده در زمان او خونها
~~ریختند و
# ~~فتتها انگیختند و فسادها کردند و مالها بردند . چون مدت چهل و شش سال
~~در
# ~~پادشاهی بماند ، در عاشر ربیع الاول سنهآ سبع وستمایه بدوزخ رفت . بعضی
~~گفتند
# ~~پسرش جلال الدین حسن بن محمد4 ، جهت آنکه بر کیش او منکر بود ، باتفاق
# ~~خواص او را زهرداد .
# خداوند جلال الدین حسن
# ابن محمد بن حسن بن محمد بن بزرگ امید بعد از پدر پادشاه شد و
# ~~چون در زمان پدر بدار الخلافه و پیش سلاطین فرستاده بود که بر کیش پدر
~~منکرست،
# ~~در نوبت حکومت خود تقویت آن معنی واجب دید . منهیات از ملک خود بر داشت
# ~~و اوامر و نواهی شرع را رواج داد و براءت ساحه. حود را از آن طریقهآ
~~مذمومه
# ~~باظهار رسانید. از دار الخلافه باسلام او منشور نافذ شد و او را نو
~~مسلمان خواندند .
# ~~و چون اهل قزوین بحکم همسایگی بر اقوال و افعال آن قوم واقفتر بودند ،5
~~از
# ~~ائمهآ قزوین التماس کرد تا معتمدان فرستادند و از کتب خانهآ حسن صباح و
~~دیگر
# ~~ملاحده کتب اباطیل وتصنیفات ایشان بیرون آوردند و بسوختند و جلال الدین
~~نومسلمان PageV01P524
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0558.png)

# ~~بموجب تلقین اهل قزوین ، بر اسلاف خود لعنت کرد 1 تا مردم را مسلمانی
~~او
# ~~محقق شد . مادر خود را در سنهآ تسع وستمایه بحج فرستاد . خلیفه او را
~~معزز داشت
# ~~و سبیل او در پیش سبیل تمامت پادشاهان داشتند و اجازت داد تا امرای
~~جیلانات
# ~~و دیگر مسلمانان با جلال الدین حسن نو مسلمان وصلت کنند و او چهار دختر
~~از
# ~~امرای جیلانات بخواست. از دختر امیره کوتم2 علاء الدین متولد شد .
# جلال الدین حسن با اتابک مظفر الدین ازبک آذربیجان دوستی کرد و
# ~~بمدد او بجنگ منگلی حاکم عراق آمد. یکسال و نیم با هم بودند . اتابک از
~~بک او
# ~~را خدمتها کرد . چون ms430 منگلی3 مقهور شد، اتابک ابهر و زنجان بجلال الدین
~~داد و
# ~~مدتی آن دو شهر در فرمان او بود . چون چنگزخان بایران آمد ، جلال الدین
# ~~حسن به ایلی و مطاوعت پیش او فرستاد . چنگیز خان او را امان داد . چون
~~یازده
# ~~سال و نیم در پادشاهی بسر برد ، در متتصف رمضان سنهآ ثمان عشر وستمایه
~~باسهال در
# ~~گذشت. جمعی گفتندزنان و خواهرش اورا زهردادند. بدین سبب ایشان راهلاک
~~کردند.
# خداوند علاء الدین محمد
# ابن جلال الدین حسن بن محمد بن حسن بن محمد بزرک امید ، چون
# ~~پدرش در گذشت او نه ساله بود . ترک مذهب پدر و رسم مسلمانی کرد و با سر
~~اباطیل
# ~~و اباحت و الحاد رفت . چون ببلوغ رسید ، خون بافراط بگرفت.4 دماغش خلل
# ~~کرد و بعلت مالیخولیا انجامید . هیچکس را یارای آن نبود که ازین نوع با
~~او سخنی
# ~~کوید یا آن را تدبیری و علاجی اندیشد و او بتدبیر خودکار کردی . لاجرم
~~الحاد
# ~~در زمان او قوت یافت و بانواع فسادها از خون و دزدی و قطع طریق وفسق و
~~فجور
# ~~و اباحت ظاهر شد و هیچ کس5 او را ازین کارها خبر نیارستی کردن و اگر
~~نیز بخود PageV01P525
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0559.png)

# ~~معلوم کردی نادانسته انگاشتی. میان او و پسرش خورشاه بد شد و قاصد جان
~~همدیگر
# ~~شدند .1
# علاء الدین ملحد را منظوری حسن مازندرانی نام بود وتا سپیدی بریش
# ~~او در آمد ، علاء الدین با او لواطه کردی و یکی از سراری خود بدو داده
~~بود . اما
# ~~در حضور زن و شوهر با هر کدام که خواستی مباشرت کردی . حسن مازندرانی
~~کین
# ~~او در دل داشت . با خور شاه در میان نهاد . خور شاه در جواب سا کت شد .
~~حسن
# ~~مازندرانی دانست که خاموشی دلیل رضاست . در شیر آ کوه ، چون علاء الدین
~~مست
# ~~بخفت ،3 حسن مازندرانی او را بکشت، در سلخ شوالسنهآ ثلاث و خمسین
~~وستمایه.
# ~~سی و پنج سال و یک ms431 ماه پادشاهی کرده بود و چهل و پنج سال عمر داشت .
# مولانا شمس الدین ایوب طاوسی او را مرثیه گفت . این دو بیت از آن
# ~~مرثیه است :
### | شعر
# چون بوقت قبض روحش یافت عزرائیل مست
### | برد سوی قمطریرا تا خمارش بشکند
# کاسه داران جهنم آمدندش ییش باز
### | تا نشاط دوستکانی در کنارش بشکنند PageV01P526
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0560.png)

# خداوند رکن الدین خورشاه
# ابن علاء الدین محمد بن جلال الدین حسن نو مسلمان بن محمد ملحدبن
# ~~حسن علی ذکره السلام1 کوره کیا بن محمد بزرگ امید رودباری بعد از پدر
~~پادشاه
# ~~شد. بجهتدفع تهمت و نسبت خون پدر با او2 ، حسن مازندرانی را با فرزندان
~~بقصاص
# ~~پدر بکشت و لشکر بجنگ قلعهآ شالرود3 و خلخال فرستاد و مستخلص کرد و قتل
# ~~عام رفت .
# چون یک سال در پادشاهی بماند ، هولا کو خان بجنگ او رفت . حرب عظیم
# ~~کردند . چون خور شاه دانست که طاقت مقاومت ندارد ، از قلعهآ میمون دز ،
~~درسلخ
# ~~شوال سنهآ اربع و خمسین و ستمایه بیرون آمد و در خدمت هولا کو خان ایلی
~~و
# ~~مطاوعت نمود . هولا کوخان بفرمود تا قلاع ملاحده خراب کردند . در مدت
~~یک ماه
# ~~قرب پنجاه قلعهآ حصین چون الموت و میمون دز ولار و سروش4 وسرخه2 دزک و
# ~~ییره6 و بهرام7 دز و آهن کوه8 و خوران9 و تاج10 و شمیران11 و فردوس و
# ~~منصوریه و غیر آن مسخر شد و خراب کرد و از قلاع ملاحده در هیچ موضع
~~آبادانی PageV01P527
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0561.png)

# ~~نماند مگر در دوقلعهآ گرد کوه و لنبسر که پس از مدتی مسخرشد و دولت
~~اسماعیلیان
# ~~طغیان پاک شد . بناد قلعهآ الموت که دارالملک ملاحده بود ، در عهد متو
~~کل خلیفهٔ‌
# ~~عباسی در سنهآ ست و اربعین و مأتین نهادند بفرمان الداعی الی الحق حسن
~~بن زید-
# ~~الباقری که پادشاه آن ولایت بود . چهار صد و ده سال معمور ماند .
# فصل دهم از باب چهارم
# در ذ کر سلاطین قراختای بکرمان نه تن ms432 ، مدت ملکشان از سنهآ احدی و
# ~~عشرین وستمایه تا سنة ست وسبعمایه ، هشتاد وشش سال .
### | براق حاجب 1
# از امرای گورخان قراختای و برادر تاینگوامیر الوس بود. بوقت آنکه سلطان
# ~~محمد خوارزمشاه بر قراختای مظفر شد ، او با برادرش خمتبور2 برسالت بدین
~~ملک
# ~~آمدند و اجازت مراجعت نیافتند . در خدمت خوارزمشاه مرتبه بلند کردند و
~~از
# ~~ارکان دولت و امرای حضرت شدند . بوقت فترت مغول ، خمتبوربه بخارا ،
~~امیر
# ~~لشکر خوارزمشاه بود و درجنگ مغول کشته شد . براق حاجب بسلطان غیاث
~~الدین
# ~~بیز شاه پیوست و راه حجابت یافت. چون آتش فتنهآ مغول مشتعل بود ، میان
~~او
# ~~ووزیرسلطان غیاث الدین ، تاج الدین کریم الشرق3 بوحشت انجامید . براق
~~حاجب
# ~~باجازت سلطان غیاث الدین، برعقب سلطان جلال الدین، براه کرمان عزیمت
~~هندوستان
# ~~کرد . شجاع الدین ابوالقاسم اعور زوزنی که از قبل سلطان غیاث الدین
~~بیزشاه
# ~~حاکم کرمان بود، هوس بردهآ خطائی کرد4 . بجنگ براق آمد. براق بگفت تا
~~PageV01P528
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0562.png)

# ~~عورات نیز بلباس مردان بر آمدند و جنگ کردند . از قوم شجاع الدین جمعی
~~ترگان
# ~~بحکم جنسیت با پیش براق رفتند . شجاع الدین ابوالقاسم منهزم گشت و اسیر
~~شد.
# ~~براق او را نکوهش بسیار کرد و گفت راست گفتهاند : [کل ناقص سلعون]1 من
~~و
# ~~تو هر دواز یک در گاهیم. من گذاری و تو مقیم . مروت نزل فرستادن است.
~~جنگ
# ~~کردن لاشک ارمغان کشتن دهد . پس او را بکشت و بر شهر گواشیر مستولی شد
~~.
# ~~پسر شجاع الدین بقلعه متحصن شد . بجنگ و محاصره مستخلص نمیشد و بهانه
# ~~می آورد که این قلعه از خوارزمشاه دارم ، بدیشان سپارم. در اثنای این
~~حال سلطان
# ~~جلال الدین از هند مراجعت کرد و آنجا رسید . پسر شجاع الدین قلعه تسلیم
~~کرد
# ~~و براق حاجب با سلطان جلال الدین وصلت کرد و دختر داد . چون فرصت یافت،
~~او
# ~~را در شهر راه نداد . سلطان جلال الدین کم کرمان کرفت و با عراق آمد .
~~براق
# ~~حاجب بدار الخلافه ms433 وپیش چنگز خان رسولان فرستاد و مطاوعت و ایلی تمود .
# ~~او را نوازش کردند . از دارالخلافه قتلغ سلطان واز حضرت چنگز خان،
# ~~قتلغ خان لقب نوشتند ویازده سال یادشاهی کرد و درسنهآ اثنی و ثلاثین و
~~ستمایه
# ~~در گذشت . 2
# او را پسری مبارک خواجه نام و چهار دختر بود: یکی سونج ترکان منکوحهآ
# ~~جغتای خان شد . دوم یاقوت ترکان منکوحهآ اتابک قطب الدین محمود شاه
~~یزدی بود.
# ~~سیوم مریم ترکان منکوحهآ محیی الدین امیر سام یزدی شد . چهارم خان
~~ترکان
# ~~منکوحهآ برادر زادهاش قطب الدین تاینگو بود و قطب الدین را ولی عهد کرد
~~. بعد
# ~~از براق حاجب دو سال حا کم بود .
# سلطان رکن الدین مبارک خواجه 3
# ابن براق حاجب با او منازعت کرد . بحکم یرلیغ او کتای قاآن پادشاهی
~~PageV01P529
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0563.png)

# ~~بدو تعلق گرفت . عم زادهاش قطب الدین بطلب حکم سلطنت بحضرت قاآن رفت و
# ~~حکم شد که قطب الدین در خطای ملازم وزیر محمود یلواج باشد و رکن الدین
# ~~مبارک خواجه بکار کرمان قیام نماید .
# مبارک خواجه شانزده سال پادشاهی کرد . پس بحکم یرلیغ منگوقا آن در
# ~~سنهآ خمس وستمایه عزلت یافت1
# سلطان قطب الدین 2
# بفرمان منگو قا آن باز بسلطنت رسید ، در کرمان و بعد از چهار ماه
# ~~قتلغ ترکان را که سریت براق حاجب بود ، در نکاح آورد . زنی عاقله بود.
~~او را از
# ~~در گاه خلیفه کرد . خلیفه او را راه نداد . قطب الدین بحضرت قا آن رفت
~~و احوال
# ~~عرضه داشت . بحکم یرلیغ رکن الدین مبارک خواجه را بحضرت بردند . بعد از
# ~~تفحص او را بسلطان قطب الدین سپردند . بدست خود او را بکشت ، در سنهآ
~~احدی
# ~~و خمسین وستمایه . پادشاهی کرمان قطب الدین را صافی شد.
# شیادی که بصورت مانند سلطان جلال الدین خوارزمشاه بود و از احوال
# ~~او واقف ، در کرمان بدعوی خوارزمشاهی جمعی را دعوت کرد2 . مردم بسیار
~~بر او PageV01P530
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0564.png)

# ~~جمع شدند . فتنه قوت گرفت ms434 . پیش از خروج سلطان قطب الدینرا خبر شد . بر
# ~~این، قصد دزدان کوچ و بلوچ کرد. ایشان چنان مستولی شده بودند که با
~~کثرت تمام و
# ~~طبل وعلم بقطع طریق میرفتند . سلطان قطب الدین چنان شبیخون برد که همه
# ~~را خفته دریافت . تیغ در نهاد و تا کودک شیر خواره در گهواره بکشت و شر
~~ایشان
# ~~از تجار و آینده و رونده بر داشت و مدت شش سال دیکر پادشاهی کرد و عدل
~~و
# ~~داد کسترد و عمارات عالی ساخت و در رمضان خمس و خمسین وستمایه در گذشت
~~.
### | سلطان حجاج
# ابن قطب الدین بعد از پدر بحکم ارث و فرمان منکوقا آن پادشاهی
# ~~کرمان بدو تعلق کرفت . چون او کودک بود، منکوحهآ پدرش قتلغ ترکان مدبر
~~کار او
# ~~گشت و بکار سلطنت قیام نمود و دختر خود پادشاه خاتون را به ابقا خان
~~داد و
# ~~بدین سبب قوی حال شد . یانزده سال حکومت بسزا کرد . [در حال سلطنت او]1
# ~~حجاج بحال مردی رسیده بود . مفتنان میان او و قتلغ ترکان وحشت انگیختند
~~و
# ~~گردی برخاطرها بنشاندند و در بزمی سلطان حجاج از مستی قتلغ ترکان را در
# ~~رقص کشید و او اگر چه کراهیت داشت، اما بسبب مستی او مخالفت نکرد و
~~آستین
# ~~بر افشاند . اتباع حجاج بخروش آمدند و گفتند :
### | اعر
# ~~پیرند چرخ و اخترو، بخت تو نوجوان آن به که پیر نوبت خود با جوان دهد .
# قتلغ ترکان ازین بر نجید و بدر گاه ابقا خان رفت . دخترش پادشاه خاتون
# ~~قتلغ ترکان کذارد . سلطان حجاج در غیبت قتلغ ترکان ، بمخالفت ابقا خان،
~~باولاد
# ~~او کتای خان وسیلت جست و مدد طلبید . قتلغ ترکان بوقت مراجعت آن معنی
~~را PageV01P531
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0565.png)

# ~~معلوم کرد و سلطان حجاج نیز آگاه شد که او معلوم کرد1 . در کرمان مجال
~~توقف
# ~~نماندش . درسنهآ تسع وستین وستمایه ازین بیم به دهلی رفت . ده سال در
~~آنجا بود 2
# ~~چون سلطان جلال الدین خلج ms435 در دهلی سلطنت یافت ، او را مدد کرد و لشکر
# ~~داد تا ملک کرمان مستخلص کند . او را در راه اجل مهلت نداد ؛ قرمان
~~یافت .
# قتلغ ترکان را، درغیبت حجاج، سلطنت کرمان باستقلال [صافی]3 شد .
# ~~دوازده سال دیگر سلطنت کرد . میان او و سلطان سیور غتمش بن قطب الدین
~~در کار
# ~~سلطنت تنازعها رفت . تا در سنهآ احدی و ثمانین وستمایه ، قتلغ ترکان در
~~تبریز بوقت
# ~~آنکه جهت تنازع کار سلطنت به اردو آمده بود ، در گذشت و دخترش بی بی
~~ترکان او
# ~~را بکرمان برد .
# سلطان جلال الدین سیورغتهش4
# ابن قطب الدین بن خمیتبور تاینکو بعد ازو بحکم یرلیغ ارغون خان
# ~~بسلطنت کرمان رسید و نه سال در سلطنت بسر برد . وزیرش فخر الملک محمود
~~بن PageV01P532
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0566.png)

# ~~شمس الدین محمد شاه [بن حاجی]1 زوزنی او را نمی گذاشت که با خواهرش
# ~~پادشاه خاتون طریق موافقت سپرد . پادشاه خاتون بوزیر پیغام فرستاد و او
~~را ازین
# ~~معنی نکوهش کرد . وزیر گفت اگر سلطنت بتو رسد مرا بساطور دو پاره کن.
~~پادشاه
# ~~خاتون کین او در دل گرقت . تا بعد از قتل سیور غتمش این وزیر بهندوستان
~~کریخته
# ~~بود . یادشاه خاتون بفرستاد و او را بمواعید مستظهر کردانید و بیاورد و
~~بکشت .
# ~~سلطان سیور غتمش بفرمان گیخاتو خان بن ابقا خان، در سنهآ احدی وستعین و
# ~~ستمایه، معزول گشت.]2
### | پادشاه خاتون
# بنت قطب الدین را گیخا تو خان بن ابقا خان براه مغولی زن کرده بود.3
# ~~چون بیادشاهی ایران رسید ، سلطنت کرمان به پادشاه خاتون داد و او زنی
~~لطیف طبع
# ~~بود. اشعارخوب دارد. منها :
### | فه
# # بر لعل که دید هر گز از مشک رقم %~% با غالیه بر نوش کجا کرد ستم
# # جانا اثر خال سیه بر لب تو %~% تاریکی و آب زند کانیست بهم
### | 
# # آن روز که در ازل نشابش کردند %~% آسایش جان عاشقانش کردند PageV01P533
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0567.png)

# # دعوی لب چو قند او کرد نبات %~% در مصر سه سیخ در ms436 دهانش کردند
# و او در اول]2 برادر خود [سیور غتمش را]3 نایب خود گردانید . چون
# ~~دید کههوس سلطنت دارد، محبوس کرد . منکوحهاش خداوند زاده کردوجین2
# ~~بنت متگو تمور خان و دختر سلطان سپورغتمش ، شاه عالم خاتون، تدبیر
~~کردند و
# ~~کمندی در مان مشک آن نقلعه فرستادند تا سلطان سور غتمش با آن کمند از
# ~~قلعه فرود آمد و به اردو رفت. بحکم کیخا تو خان او را گرفتندو باز
~~بقلعه فرستادند.
# ~~پادشاه خاتون، در رمضان سنهآ اربع وستعین وستمایه، بر او روز بسر آورد
~~.
# ~~منکوحه اش خداوند زاده کردوجین و دخترش شاه عالم خاتون که در حبالهآ
~~بایدو
# ~~خان بود ، بحکم یرلیغ بایدو خان ، بقصاص پادشاه خاتون را بکشتند9 ، در
~~اواخر
# ~~سنهآ اربع و تسعین وستمایه . روز گار بزبان حال می کفت :
### | شعر
# # گرت بار خارست خود کشته ای %~% وکر پرنیان است خود رشته ای
# سلطان مظفر الدین محمد شاه 7
# ابن حجاج بن قطب الدین بحکم یرلیغ غزان خان در سنهآ خمس وتسعین
# ~~وستمایه بسلطنت کرمان نامزد شد . وزارت هم بحکم غزان خان به قاضی فخر
~~الدین
# ~~هروی مفوض گشت . سلطان محمد شاه ملازم غزان خان بود و قاضی فخر الدین
~~هروی
# ~~بکرمان رفت . سلطان زاد گان : محمود شاه و حسن شاه بر ادران سلطان محمد
~~شاه PageV01P534
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0568.png)

# ~~و سیو کشاه1 وامثالهم راهیچ احترام نمی کردبلکه استخفاف می نمود و
~~سرزده می داشت.
# ~~مواجب ایشان بیشتر مسقط کرد و هر کرا مواجب که مقرر داشت، ازده بیکی
~~آوود.
# ~~سلطان زاد گان از طاقت طاق شدند. بر او خروج کردندو اورا بکشتند و یاغی
~~گشتند2
# بحکم غزان خان ، تمور بوقا که شحنهآ کرمان بود، امرای عراق و فارس
# ~~را خیر کرد تا با لشکرها بمدد او رفتند و کرمسان محصور کردند و یک سال
~~و نیم
# ~~محصور بود . در اندرون شهر قحطی عظیم پیدا شد . اما بیرون فراخی بود .
~~چون
# ~~شهر مسخر نمیشد و امرا از محاصره ملول شدند ms437 ، بحضرت غزان خان عرضه
# ~~می داشتند که سلطان محمد شاه را اینجا می باید فرستاد تا شهریان شهر
~~بدو تسلیم
# ~~کنند . وزیر کرمان خواجه عماد الدین ظهیر گفت مصلحت شما را نباشد سلطان
# ~~محمد شاه را اینجا آوردن . نشنیدند و عرضه داشتند . غزان خان سلطان
~~محمد
# ~~شاه را بفرستاد . پیش از رسیدن او ، از غایت غلوی قحط، اهالی شهر منزعج
~~شدند و
# ~~خواستند که بر شهزاد گان خروج کنند . شهزاد گان ناچار3 بمطاوعت و ایلی
~~در
# ~~آمدند و شهر بسپردند . خواجه صدرالدین ابهری که بحکم یرلیغ بر جای
~~فخرالدین
# ~~بوزارت منصب شده بود ، حا کم کرمان شد . سلطان زاده محمود شاه را در
~~صحبت
# ~~امیر تاشان به اردو فرستادند . چون باصفهان رسید ، برادرش سلطان محمد
~~شاه از
# ~~اردو آنجا رسید . محمود شاه توقع داشت که برادرش او را باز ستاند .
~~سلطان محمد
# ~~شاه مخالفت فرمان نکرد و برادر را [در نظر نیاورد]4 . محمود شاه چون
~~ازو مأیوس
# ~~شد ، زهر خورد و بدان در گذشت .
# سلطان محمد شاه بکرمان رفت . امرای عراق و فارس شهر مسخر کرده
# ~~بدو تسلیم کردند و مراجعت نمودند و او هر کرا مایهآ فتنه میدانستمی کشت
~~و
# ~~خواجه عماد الدین ظهیر نیز بسبب سخنی که درکار سلطان با امیران گفته
~~بود ، PageV01P535
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0569.png)

# ~~درحهآ شهادت یافت و سلطان زاده سیو کشاه را گرفت و بحضرت غزان خان
~~فرستاد و
# ~~او را در تبریز بشنعت تمام بکشتند.
# خواجه صدر الدین ابهری از سلطان محمد شاه متوهم بود . چون سلطان
# ~~بر سبیل1 شکار از کرمان بطرف کارزار رفت ، او ببهانهآ آنکه از عقب
~~سلطان میرود
# ~~از کرمان بیرون رفت و راه سیر جان گرفت . مولانا صدر الدین قاضی خواف
~~حاکم
# ~~سیر جان بود . او را مدد کرد تا بفارس رفت . سلطان محمد شاه وزیر بهاء
~~الملک را
# ~~بر عقب بفرستاد . چند نوبت پیغام مکرر شد تا او را بمواعید مستظهر
~~گردانید و
# ~~بکرمان برد و با او نیکیها ms438 کرد . بعد از دو سال خواجه صدر الدین ابهری
~~تدبیر
# ~~سلطان بساخت . اما چون متوهم بود ، مراجعت نکرد . سلطان محمد شاه بحکم
# ~~یرلیغ ، متعلقان او را بدین ملک فرستاد . بعد ازین سه سال دیگر حکم کرد
~~و در
# ~~سنهآ ثلاث و سبعمایه بافراط شراب خوردن در گذشت . [مدت ملکش هشت سال .3
# سلطان قطب الدین شاه جهان
# ابن سیور غتمش بن قطب الدین بعد از عم زاده بسلطنت کرمان رسید .
# ~~دو سال و چند ماه پادشاهی کرد و زند گانی بر نهج راستی نداشت . ایلچیان
~~را وقعی
# ~~ننهادی و اکابر کرمان را بیگناه مؤاخذت کردی و بعضی را بکشتی و در ادای
~~مال
# ~~دیوان مقصر بودی . بحکم یرلیغ اولجایتو سلطان بحضرت آمد و اجازت مراجعت
# ~~نیافت[ و ملک ناصر الدین محمد بن برهان بکرمان فرستاد4 . نام سلطنت
~~ایشان
# ~~از آن ملک بر افتاد.5 PageV01P536
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0570.png)

# قطب الدین شاه جهان کنج خمول و قناعت ییشه گرفت . در شیراز
# ~~ساکن شد و مال بسیار جمع کرد و آنجا فرمان یافت1
# فصل یازدهم از باب چهارم
# در ذکر حکام واتا بکان لرستان
# در زبدة التواریخ آمده که وقوع [این اسم بر آن]2 قوم، بوجهی گویند
# ~~از آن است که در ولایت مانرود دهی است که آن را کرد خوانند و در آن
~~حدود
# ~~بندی که آن را بزبان لری کول خوانند و در آن بند موضعی که آنرا لر
~~خوانند.
# ~~چون در اصل ایشان از آن موضع بر خاستهاند، از آن سبب ایشان را لر
~~گفتهاند.
# وجه دوم آنکه بزبان لری، کوه پردرخترا لر گویند ، بکسر راء. بسبب
# ~~ثقالت ری کسرهٔ‌ لام را بضمه بدل کردند و لر گفتند .
# وجه سیوم آنکه شخصی که این طایفه از نسل اواند ، لر نام داشته است و
# ~~قول اول در ستتر می نماید و هر چیز که در آن ولایت نبوده بزبان لری نام
~~ندارد و
# ~~بمجاز از نقل زبانی دیگر نامی بر آن اطلاق کردهاند ms439 . و سبب ظهور قوم
~~لران بعضی
# ~~گویند آنکه سلیمان پیغمبر (ع) معتمدی به تر کستان فرستاد تا جهت او چند
~~PageV01P537
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0571.png)

# ~~کنیزک خوبروی بکر بیاورند و حرزی در او آموخت تا در راه از شر شیاطین
~~ایمن
# ~~باشد . آن مرد بوقت مراجعت با کنیزکان ، در مرحلهآ کول مانرود، حرز
~~فراموش
# ~~کرد و کنیزکان را شیاطین بکارت زایل کردند ، بر صورت آن مرد معتمد .
~~چون
# ~~سلیمان کنیز کان را ثیبه یافت، از آن مرد تفحص نمود که هر کزحرز فراموش
~~کردی؟
# ~~را با همان موضع فرستاد و از ایشان فرزندان آمدند . لران اند و این
~~روایت ضعیف
# ~~است که در حق گیلکان1 همین کویند.
# وجهی دیگر آنکه جمعی اعراب بر سلمان (ع) عاصی شدند و بدان ولایت
# ~~رفتند . با آن کنیزکان بتغلب دخول کردند . سلیمان آن کنیزکان هم بدان
~~ولایت
# ~~فرستاد . ازیشان فرزندان آمدند . حق تعالی وبائی بر آن ولایت مسلط کرد
~~که بغیر
# ~~از آن فرزندان نماندند و این قول پیش لران اصح است2 . زیرا که در زبان
~~لری
# ~~الفاظ عربی بسیار است . اما این ده حرف در زمان لری نمی آید : ح خ ش
# ~~ص ض ط ظ ع غ ق
# اکنون ذکر [شعب ایشان بدو بابت3 یاد کنیم:
### | بابت اول4
# ولایتلرستان دو قسم است : لر بزرگ و لرکوچک، باعتبار دو برادر که
# ~~در قرب سنهآ ثلاثمایه هجری حاکم آنجا بودهاند: بدر نام حا کم لر بزرک
~~بود و
# ~~بامنصور نام حاکم لر کوچک . بدر مدتی دراز در حکومت روز کار کذرانید .
~~چون او
# ~~در گذشت، حکومت به پسر زادهآ او نصیر الدین محمد بن هلال2 بن بدر رسید
~~و او
# ~~حا کمی عادل بود و مدبر ملک او محمد8 خورشید. و در آن عهد نیمی اززمین
~~لرستان PageV01P538
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0572.png)

# ~~در تصرف شولان بود و پیشوای ایشان سیف الدین ماکان روزبهانی بود و او
~~را در
# ~~آنجا خاندانی قدیم بود و از عهد اکاسره باز حاکم آن دیار ms440 بودند و حاکم
~~ولایت
# ~~شول را نجم الدین اکبر گفتندی و تا اکنون قوم شول در تصرف نواد کان1
~~اویند و
# ~~در سنهآ خمسمایه قریب صد خانه کرد، از جبل السماق2 شام، بسبب وحشتی که
~~ایشان
# ~~را با مهتر قوم خود افتاده بود، بلرستان آمدند و درخیل احفاد محمد
~~خورشید که
# ~~وزرا بودند نزول کردند، برسبیل رعیتی . بزرگ ایشان ابوالحسن فضلوی بود
~~. روزی
# ~~در خانهآ خورشیدیان مهمانی بود . ابوالحسن را سر گاوی2 دادند. او آن را
~~بفال مبارک
# ~~داشت4 و با اتباع خود گفت ما سردار این قوم خواهیم شد . او را پسری علی
# ~~نام بود . روزی با سگی بشکار رفت . جمعی براو افتادند . میانشان
~~ماجرائی شد . او
# ~~را چندان بزدند که بمرد گی5 بینداختند و بیایش درغاری کشیدند. سگ
~~باخصمان
# ~~او برفت . چون در شب بخفتند ، خایهآ مهتر شان را بدندان بکشید و اوبدان
~~بمرد.
# ~~پس سگ بخانهآ علی رفت. قوم چوندهان سگ خون آلود یافتند، دانستند که
~~واقعهای
# ~~حادث شده . در پی سگ برفتند تا بدر غار رسیدند . علی را افتاده یافتند
~~. بخانه بردند
# ~~و علاج کردلد، صحت یافت .
# درین وقت سلغریان در فارس حاکم بودند. اما هنوز اسم پادشاهی نداشتند.
# ~~چون علی در گذشت ، ازو پسری محمد نام بماند . جوانی دلاور بود . در
~~خدمت
# ~~سلغریان مرتبه بلند کرد . [چون او نیز نماند ، پسری ابوطاهر کنیت داشت
~~. جوانی
# ~~شجاع بود . در خدمت اتابک سنقر مرتبه بلند کرد]1 . اتابک سنقر7 را با
~~حکام
# ~~شیانکاره خصومت بود . ابوطاهر را با سیاهی گران بجنگ ایشان فرستاد .
~~بعد از
# ~~محاربات مظفر بفارس آمد. اتابک سنقر او را نوازش نمود و گفت از من چیزی
~~PageV01P539
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0573.png)

# ~~بخواء . یک تیر1 از اتابک در خواست کرد . اتابک بدل خود گفت : این مرد
~~را
# ~~هوس سرداری است 2 . اما التماس او مبذورداشت و گفت دیگر بخواه. [او داغ
~~اسب
# ~~اتا بک در خواست . مسلم داشت و گفت دیگر بخواه3 . ابوطاهر گفت اگر
~~فرمان
# ~~بود4 و ms441 بلشکر مدد باشد ،5 ملک لرستان جهت اتابک صافی کنم . اتابک اورا
~~لشکر
# ~~داد و به لرستان فرستاد .
### | ابو طاهر
# بصلح و جنگ و وعد و وعید و فریب و شکیب توانست ملک لرستان در
# ~~ضبط آورد و چون تمکین و استقرار یافت، هوس استقلال کرد و خود را اتا بک
~~خواند
# ~~و عصیان نمود وکار آن ملک بر او قرار گرفت ، در سنهآ خمسین و خمس مایه
~~. بعد
# ~~از مدتی]6 در گذشت7 و پنج پسر یاد کار گذاشت : هزار اسف و بهمن و عماد
~~-
# ~~الدین یهلوان ونصرة الدین ایلواکوش 8 و قزل. بحکم وصیت و اتفاق برادران
# اتابک هزار سف
# که [مهین و بهین همه 9 بود، قائم مقام پدر شد و عدل و داد ورزید. در
# ~~عهد او ملک لرستان رشک بهشت گشت و بدین سبب اقوام بسیار از جبل آلسماق
~~شام
# ~~بدو پیوستند : چون گروه عقیلی از نسل علی بن ابی طالب و گروه هاشمی از
~~نسل
# ~~هاشم بن عبد مناف ودیگر طوایف متفرق چون : استر کی10، مماکویه11،
~~بختیاری12، PageV01P540
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0574.png)

# ~~جوانکی1 بیدانیان2 ، زاهدیان 3، علائی4 ، کوتوند5 ، بتوند ، بواز کی 7
# ~~شوند8، زاکی 9، جاکی10، هاررنی 11، آشکی12، کوی لیراوی13،
# ~~ممویی14 ، یحفومی15، کمانکشی16، مماسنی17، ارملکی18 ، توانی19،
~~کسدانی20
# ~~مدیحه 1آ، اکوردا ، کولارد و دیگر قبائل که انساب ایشان معلوم نیست .
# چون این جماعت به هزار اسف و برادران پیوستند ، ایشان را قوت و
# ~~بیت پن ا.ر کنان.رالدیاننی. کر کنمه رک ارین پش بار رن؟ مشخص
# ا)گوگدیر. ر.نولک کر.ک: توگولد“.ب:
# ~~بیوند ر: هوند- م : موند- ش ، ندارد 7- ب : لواز کی. م : سراز کی.
# # ف : تواز کی.ق. توار ایربروی %~% 8- ب : شنوید - ف :
# # شنوند - ش ، ق ندارد - ر : تشنوند %~% ا فمی هم هاش : راکی
# ~~10_ م، ش. گا کی. ب، ر. خاکتی اا.مقگاروی.ب.نهاروی. ر:
# ~~تفارونی اآ.ب. اسبک. م. اکبی توی.گ.همی.کی. اشلنی. ر: اسبکی
# ~~بنظر می آید که دو طایفه باشد : کویی و یراوی. ولی در تاریخ بختیاری
~~چنان آمده
# # 14_ ب : شموسی - م : بموئی - ر : تموئی ms442 %~% 15- م : یحفون - ف : یحفویی
# چت امارخمضهمی شود، صب این اشامی بسیار مت اراوی. صورتی PageV01P541
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0575.png)

# ~~شوکت زیاد شد . بقایای شولان را بزخم شمشیر از آن ولایت بیرون 1 کردند
~~و
# ~~یکبار بر آن دیار مستولی شدند . پس دیار شولستان2 نیز مسخر کردند
~~وشولان
# ~~منهزم بفارس رفتند.
# هزاراسف و برادران تمامت لرستان و شولستان و کردارکان3 و کهپایه
# ~~للستان تا چهار فرسنگی اصفهان، در ضبط خود آوردند . اتابک تکلهآ سلغری
~~چند
# ~~نوبت لشکر بجنگ ایشان فرستاد ، مقهور و مکسور با پیش او رفتند و بیشتر
~~نزاع
# ~~ایشان بجهت قلعه مانجست5 که حصنی حصین و رکن ر کین است بود و هزار اسف
# ~~می گفت از قبل اتابک محافظ این قلعهام . چون اتابک تکلهآ سلغری را دفع
~~او
# ~~ودست نمیداد7 ، بمصالحت و مصاهرت8 رغبت نمود و کار هزاراسف عروجی تمام
# ~~یافت . هر موضع که قابل زراعت دید ، دیهها ساخت و درو مردمان نشاند
~~وهیچ جای
# ~~خراب نگذاشت. پس پسر خود تکله را بخدمت ناصر خلیفه فرستاد و التماس اتا
~~بکی
# ~~کرد . خلیفه التماس او مبذول داشت واو را منشور و تشریف داد .
# ~~چون هزار اسف در گذشت :
### | تکله
# که نوادهآ 9 سلغریان فارس بود ، قائم مقام پدر گشت. چون خبر وفات هزاراسف
# ~~بفارس رسید10 ، اتابک سعد سلغری ، جهت آزاری که بواسطه شکست شولان
# ~~از لران داشت ، جمال الدین عمرلالبا را که عم زادهآ هزاراسف بود ،
~~باده11 هزار PageV01P542
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0576.png)

# ~~با او پانصد سوار بود. ناچار در مقابلهآ ایشان بمقاتلت باز ایستاد .
~~چون کثرت خصمان
# ~~را بود ، عزیمت هزیمت داشت . نا کاه تیری بر جمال الدین عمر لالبا آمد
~~و بدان
# ~~تباه شد و شکست برلشکر فارس افتاد و کار اتابک تکله عروجی تمام یافت .
~~سلغریان
# ~~سه نوبت دیگر لشکر بجنگ او فرستادند و هر سه بار مقهور و مغلوب باز
~~گشتند:.
# ~~بعد از آن اتابک تکله با لشکری گران آهنگ لر کوچک کرد. در آن وقت حسام-
# ~~الدین خلیل 1 ، پسر زادهآ ms443 شجاع الدین خورشید، حا کم لر کوچک بود.
~~میانشان محاربات
# ~~بسیار رفت . عاقبت حسام الدین خلیل1 ازو ستوه شد و بعضی ولایات لر
~~کسوچک در
# ~~تصرف اتابک تکله آمد و تکله با وطن مألوف رفت .
# از خوزستان بهاء الدین گشتاسف1 و عماد الدین یونس که سپهداران خلیفه
# ~~بودند ، لشکر به لرستان فرستاده بودند و خرابی بسیار کرده و قزل برادر
~~پدری تکله
# ~~را گرفته و به اسیری برده و در قلعهآ لاموج3 محبوس کرده . تکله بدین
~~انتقام بجنگ
# ~~ایشان رفت . بعد از حرب و کوشش بسیار عماد الدین یونس کشته شد و بهاء
~~الدین
# ~~گشتاسف اسیر گشت . او را نواخته بولایت خوزستان فرستاد تا قزل را از
~~بند بیرون
# ~~آوردند و بدو فرستادند .
# بعداز مدتی، چون در سنهآخمس وخمسین وستمایه ، هولا کوخان با لشکر
# ~~عازم استخلاص بغداد شد ، اتابک تکله بر سبیل مطاوعت بخدمت 4 پیوست .
# ~~هولا کو خان او را در تومان کتیبو قانوئین5 در آورد . در آن جنگ او بر
~~واقعهآ اهل
# ~~بغداد و قتل خلیفه و شکست مسلمانان رقت کرده بود2 . آن حال بگوش هولا
~~کوخان
# ~~رسیدند . ازو برنچید . انابک تکله از رنجش او خبر یافت . بی خبر، از
~~آنجا به
# ~~لرستان7 رفت. هولا گوخان بدین سبب از کیتبوقانوئین5 باز خواست کرد واو
~~را با PageV01P543
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0577.png)

# ~~سرتاق نویین و لشکری گران بگرفتن اتا بک تکله فرستاد . برادرش اتا بک
~~شمس -
# ~~الدین الب ارغو بن هزار اسف با تکله کفت مصلحت آنست که مرا بحضرت
# ~~هولا کوخان فرستی، باشد که رضا جوئی کنم و دفعی اندیشم که لشکر مراجعت
~~نماید.
# ~~اتابک تکله پسندیده داشت و بعد از آن عهود و مواثیق کرد که تا الب ارغو
~~به -
# ~~لرستان است ، تکله با لشکر مغول محاربت نکند . الب ارغو روان شد . چون
# ~~بمرغزار فهر1 که سرحد لرستان است رسید ، لشکر مغول را دید . صورت حال و
# ~~عجز خود [با امیران کفت].2 امراء او را مقید کردند و اتباعش را ms444 بدرجهآ
~~شهادت
# ~~رسانیدند و عازم لرستان شدند . اتا بک تکله از بیم قتل برادر و رعایت
~~مواثیق مخالفت
# ~~مغول نیارست کرد3 و بقلعهآ ما نجست پناهید . چندانکه امرا وعده میدادند
~~، باور
# ~~نمی کرد . تا هولا گو خان انگشتری امان فرستاد . اتا بک تکله بیرون آمد
~~. او را
# ~~به تبریز بردند و بعد از یارغو و ثبوت گناه در میدان شهید کردند .
~~کسانش شخص
# ~~او را پنهان بلرستان بردند و در ده دورود4 بخاک سپردند و لرستان به
### | اتابک شمس الدین
# مفوض گشت و حکم شد که لشکر مغول مراجعت نمود . چون الب ارغو
# ~~بلرستان رسید، ولایات خراب دید و رعایا بعضی آواره و بعضی بیچاره بودند
~~. بحسن
# ~~تدبیر غائبان را جمع کرد و حاضران را استمالت داد وبر عمارتو زراعت
~~محرض
# ~~گردانید تا در اندک مدتی با حال5 عمارت آمد بلکه رشک خلد و جنان شد و
~~او
# ~~همچون عرب ومغول هرحلة الشتاء والصیف» کردی وزمستان در ایذج وسوسن تا
~~حدود
# ~~شوشتر و تابستان در جوی سرد و بازفت9 و دامن زرده7 که منبع آب
~~رودخانهای PageV01P544
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0578.png)

# ~~تستر1 و زنده رود است و کوهی در غایت خوشی و نزهی2 و چشمههای1 فراوان و
# ~~علفهای بییایان مقام کردی .
# چون قرب پانزده سال در پادشاهی بماند ، جهان را وداع کرد . ازو دوپسر
# ~~ماند : یوسف شاه وعماد الدین پهلوان.
# اتا بک یوسف شاه
# ملازم در گاه ابقاخان بودی. [بعداز یک ماه که پدرش در گذشته بود4
# ~~بحکم یرلیغ، حکومت لرستان بدوتفویض رفت و او همواره با دویست مرد دلاور
~~ملازم
# ~~درگاه بودی و نواب او بکار لرستان قیام نمودندی . بوقت جنگ براق ،
~~اشکری
# ~~تمام از لرستان بمدد پادشاه برد و در آن جنگ مردی تمام نمود و بنوازش
~~پادشاه
# ~~مشرف شد و در وقت آنکه ابقا خان بحدود گیلان و دیلمان رفت ، جمعی از آن
# ~~مخاذیل شاه را در عری گرفتند . یوسف شاه در آن حال از اسب پیاده شد و
~~رخ ms445 بدان
# ~~مخاذیل نهاد . چون پیل مست از ایشان می کشت تا آن فرزین بند درهم شکست
~~وشاه
# ~~را از آن ورطه خلاص داد . پادشاه بدین سبب او را بمرتبهآ بلند رسانید و
~~ممالک
# ~~خوزستان و کوه کیلویه و شهر فیروزان و جربادقان بدو ارزانی داشت . یوسف
~~شاه عزم
# ~~کوه گیلویه کرد وبا شولان مصاف داد و برادر نجم الدین شول، در آن جنگ ،
~~کشته شد.
# چون ابقا خان، در گذشتو ملک ایران با احمد خان5 افتاد و میان او و
# ~~ارغونخان مخاصمتشد ، احمد از لران6 مددطلبید . یوسف شاه، هر چندجهت حق
# ~~نعمت7 ابقا خان بمدد احمد[ رفتن کاره8 بود ، اما توانائی مخالفت احمد
~~در خود
# ~~نمیدید . با دو هزار سوار و ده هزار پیاده بمدد احمد رفت . چون در
~~خراسان شکست
# ~~بر احمد افتاد، لران براه بیابان طبس آهنگ ولایت99 نطنز کردند تا بتک،
~~پای جان PageV01P545
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0579.png)

# ~~بولایت لرستان اندازند . در آن بیابان تشنگی بر ایشان کار کرد.. بیشتر
~~آن قوم
# ~~هلاک شدند و این اولین بلبتی بود که بدان قوم رسید .
# اتابک یوسف شاه را ارغون خان بطلب خواجه شمس الدین محمد صاحب
# ~~دیوان فرستاد بلرستان. و او [در صحبتصاحب]1 بحضرت رفت و صاحب دخترخود
# ~~دولت خاتون را در حمالهآ او آورد . چون خاتمت صاحب بشهادت رسید ، اتابک
~~یوسف
# ~~شاه بفرمان ارغون خان با لرستان رفت و آهنگ کوه کیلویه کرد و در راه2
~~خوابی
# ~~سهمناکدید. بترسید ومراجعت نمود4 و هم در آن نزدیکی، درسنهآ ثمانین و
~~ستمایه 5
# ~~بجوار حق پیوست : ازو دو پسرماند : افراسیاب واحمد . بتربیت بوقا
~~چینکسانک
# ~~وامرای حضرت : حکومت لرستان بر
### | افراسیاب
# مقرر شد و او برادر خود احمد را ملازم حضرت گردانید1 وخود متصدی
# ~~کار ولایتشد و دست تعدی بدور و نزدیک دراز کرد و خواجگان نظام الدین و
~~جلال-
# ~~الدین وضذر الدین را، که از عهد ملک هزار اسف باز وزارت در خاندان
~~ایشان بود،
# ~~بمصادرات شنیع و تکالیف صریح مؤاخذه 7 کرد ms446 و هر بک را بتهمتی چون کرگ
# ~~یوسف متهم گردانید و بتیغ جور و ظلم کذرانید تا آن خاندان کرم را
~~یایمال
# ~~گردانید . جمعی از اقربای ایشان پناه باصفهان بردند . قزل را، که عم
~~زادهآ پدرش
# ~~بود ، بطلب ایشان فرستاد ، باصفهان . در اثنای این حال خبر وفات ارغون
~~خان در
# ~~اصفهان فاششد . قزل وسلغرشاه ، پسران حسام الدین عمر ایلوا کوش، دلاوری
~~نمودند
# ~~و در اصفهان بایدو را ، کهشحنه بود7 ، هلاک کردند و شهر بدست فرو
~~گرفتند و از
# ~~لران، آن کسانی را که بدانجا پناه برده بودند، بدست آوردند و بزاری زار
~~هلاک
# ~~کردند .

PageV01P546

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0580.png)

# اتا بک افراسیاب در چنین وقتی ، این فرصت را غنیمت پنداشت و سبب
# ~~دولت خود انگاشت . اقربای خودرا بامارت ولایات، آز حدود همدان تا کنار
~~دریای
# ~~فارس، نامزد کرد و عزم استخلاص دارالملک مغول جزم کردانید . جلال الدین
~~پسر
# ~~اتا بک تکله را بر سبیل یزک با لشکر بدربند کرهرود1 فرستاد . با چهار
~~صده از
# ~~هزارهٔ‌ امیر توراک بر خوردند2 و جنگ در پیوستند . شکست بر مغول آمد .
~~لران
# ~~غنیمت بسیار یافتند . در خانهای مغول دست بفسق و فجور بر آوردند .
# مغولان از سر غیرت و حمیت 3 معاودت کردند و بزخم تیغ دمار از
# ~~روز گار لران بر آوردند . گویند در آن جنگ یک زن ده مرد لر را کشته بود
~~. چون
# ~~این خبر باردو رسید، از امرای کیخاتو خان امیر تولدای ایداجی را با یک
~~تومان
# ~~مغول و حکام لر کوچک بجنگ ایشان فرستادند . امیر تولدای بحدودجوی سرد،
~~بافراسیاب
# ~~رسید. افراسیاب چون پشهآ ضعیف از باد سخت گریزان از لشکر مغول بود و
~~بقلعهٔ‌
# ~~مانجست تحصن جست و خلقی بسیار از لشکر لران علف شمشیر بلا و هدف تیر
~~قضا
# ~~گشتند . لشکر مغول چون تکرک از سر کوهها فرود آمدند و لران از آن حال
# ~~حیران مانده بعضی خان و مان رها کرده در بیغولها و غارها می گریختند و
~~بعضی را ms447
# ~~بخیره خون میریختند . یس بمحاصرهآ قلعه رفتند . افراسیاب از کریز
~~پشیمان شد و
# ~~بمطاوعت در آمد. امیر تولدای او را با خود بحضرت گیخاتو خان آورد .
~~بشفاعت
# ~~اروک خاتون و پادشاه خاتون کرمانی ازجرم او در گذشت و کار ملک لرستان
~~بر قرار
# ~~برو مقرر داشت و او برادر خود احمد را ملازم حضرت او کمردانید و
~~بلرستان رفت.
# ~~قزل و سلغرشاء وبیشتراقربای خود و ارکان دولت را ، چون خواجه فخرالدین
~~یوسف 4
# ~~ابن سراج الدین وامیر حسن2 شهریار و تاج الدین علی کامیار عقیلی واحمد
# ~~حاجی استرکی و[ابوطالب شهر امیر] و شمس الدین احمد زنگی و جمال الدین
~~PageV01P547
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0581.png)

# ~~محمودابوالفوارس را هر چند خواجگان با رأی تد بیر صاحب تمول بودند، جهت
~~آنکه در
# ~~ملک صاحب قدرت وشوکت شده بودند، بکشت و درملک لرستان مطلق العنان شد و
# ~~چون سریر سلطنت ایران بعز قدم غزان خان مشرف شد ، افراسیاب بشرف بند کی
# ~~رسید و قرارکار آن ولایت بدو مفوض گشت . تا درسنهآ ست وتسعین وستمایه،
~~چون
# ~~غزان خان بعزم بغداد بولایت شرای همدان رسید، افراسیاب از لرستان بیند
~~گی حضرت
# ~~آمد و نوازش یافته اجازهآ مراجعت یافت . در راه امیر هورقداق از فارس
~~باز کشته
# ~~بدو باز خورد و او را باز گردانید و در بند گی حضرت تقبیح صورت1 حال او
~~کرد
# ~~و او را بمخالفت بند کی حضرت منسوب گردانید . بحکم یرلیغ او را بدرجهآ
~~شهادت
# ~~رسانیدند و جای او ببرادرش :
# نصرة الدین احمد
# تفویض رفت و او در آن ملک سیرت پسندیده پیش کرفت و او امر و نواهی
# ~~شرعی را رواجی هر چه تمامتر داد و از آن وقت باز تا اکنون، که قرب 2 سی
~~وپنج
# ~~سال است، در آن ملک بر ظاهر غیر شرعی هیچ امری ترفته است و چون کار
~~ولایت
# ~~جهت تعدی افراسیاب مضطرب بود ، بنیک و بد و کم و بیش آن فرو رسید و
~~بوجه
# ~~احسن تدارک مافات ms448 کرد تا ولایت معمور و رعیت مرفه کشتند و خزائن از
~~دفائن مملو
# ~~شد و ملک قطب الدین پسر عماد الدین پهلوان را نبابت داد و ولی عهد خود
~~کردانید
# ~~و خسرو شاه پسر ملک حسام الدین را سر لشکری فرمود و هر یک مساعی جمیله
~~در
# ~~آن مصروف داشتند تا لاجرم ملک لرستان محسود جنان شد . چون کار ولی عهد
~~هم در
# ~~حبات او بانجام انجامید ، اتابک، پسرخلف خود ، یوسف شاه را ولایت عهد
~~داد و او
# ~~چون پدر بزر گوار در [کار] 3 کسب نیک نامی کوشید و بعز دولتشان ملک
~~لرستان PageV01P548
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0582.png)

### | 549
# ~~رشک [خلدوارم]1 گشت.
# ~~حق سبحانه و تعالی همه پیشوایان امم را در سروری توفیق نیکو نامی و
# ~~تشریف معدلت کرامت کناد ، بمنه وجوده 2 .
# ~~ابت دو
### | رکوچک
# ~~در مقدمهآ ذکر مقام لران و سبب وقوع اسم لری بر ایشان یاد کرده شد
# ~~که در کول مانرود بودهاند . چون در آن کول مردم بسیارشدند ، هر گروهی
~~بموضعی
# ~~رفتند 3 و ایشان را بدان موضع باز خواندند ، چنانکه سیوانی4 ، جنگروی 5
### | 1 نا باه آصک نوث فمصتس
### | آتابک ساه حسین بن ابو سعید مقتول بدست
### | ی بری پدلطان ابراهیم PageV01P549
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0583.png)

# ~~اوتری1 و هر قبیلهای از لران که در آن کولمقام نداشتند، لر اصلی
~~نباشندو شعب
# ~~ایشان بسیار است چنانکه کوشکی2، لنبکی3 ، روز بهانی، ساکی4 ، شادلوی5
# ~~داودی2 ، عباسی ، محمد کاری7 ، و گروه جنگروی 8 که امرای لر کوچک و
# ~~خلاصهآ ایشانند از شعیهآ سلبوری9 باشند و از شعب دیگران این اقوامند :
~~کارند10
# ~~رز جنگروی11، فضلویی،12 شنوندی ،13 الانی14، کاه کاهی15 ، ورخوارکی
# ~~دری، ویراوند، 17 مانکره ، 18 واری 19 ، امارکی، 20 ابوالعباسی ، علی
~~ممایی
# ~~کیجای ،22 خود کی 23، مدرئی24 و غیرهم که منشعب شدهاند .
# اما قوم سامی25 ، اسان، 26، سهی 27، ارکی 28 اگر چه زبان لری
# ~~دارند ، لر اصلی نیستند و دیگر دیههاء مانرود لر نیستند، روستائیاند و
~~این طوایف
# ~~تا شهور سنهآ خمسین و خمس مایه ms449 هر کز سروری علی حده نداشتهاند و مطیع
~~PageV01P550
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0584.png)

# ~~دارالخلافه بوده و درفرمان حکام عراق عجم . درین تاریخ حسام الدین
~~سولی1 اق
# ~~سنقری2 از توابع سلجوقیان حاکم آن دیار و بعضی خوزستان بود . از قوم
# ~~جنگروی محمد و کرامی پسران خورشید بخدمت شوهله 3 رفتند و مرتبه یافتند.
# ~~ایشان را فرزندان معتبر خولستند : از جمله شجاع الدین خورشید بن ابی
~~بکربن
# ~~محمد بن خورشید و سرخاب4عیار هم خدمت حسام الدین شوهله کردی . بنا گاه
# ~~میان شجاع الدین خورشید و سرخابعیار 5 در شکار بر سر خر گوشی مخاصمت
# ~~شد . دست بتیغ کردند . حسام الدین شوهله ایشان را از هم جدا کرد . [آن
~~کرد در
# ~~میان بماند]2 . بعداز مدتی حسام الدین شوهلی، شحنگی7 بعضی ولایات لر
~~کوچک
# ~~شجاع الدین خورشید را داد و بعضی سرخاب عیار را . در آن وقت ظلمی تمام
~~از
# ~~حکام8 عراق بر آن ولایت رفتی . خواستند که بدفع آن قیام نمایند . شجاع
~~الدین
# ~~خورشید را حکم9 ساختند که از فرمودهآ او تجاوز ننمایند تا او آن ظلم
~~دفع کند
# ~~و براین موجب خط دادند . در اثنای این حال، حسام الدین شوهله در گذثت
~~وشجاع-
# ~~الدین خورشید باستقلال حاکم آن موضع شد و بتدریج ملک از تصرف سرخابعیار
~~PageV01P551
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0585.png)

# ~~فرو می گشاد 1 تا سرخاب را بدان رسانید که ازقبل او بشحنگی مانرود قانع
~~شد و
# ~~ملک لرکوچک بیکبار بر
# شجاع الدین خورشید
# قرار گرفت [و اتابک لقب یافت2 . او را دو پسر بودند : بدر و حیدر .
# ~~بفرمان او بجنگ کروه جنگروی بولایت سهمار3 رفتند و قلعهآ ذر سیاه را
~~محاصره
# ~~کردند . در آن جنگ حیدر بن خورشید کشته شد . او بانتقام خون پسرهر کرا
~~از
# ~~آن قوم می یافت می کشت. آن گروه از و منزعج شدند و تمامت مانرود با او
~~گذاشتند.
# بعداز مدتی از دار الخلافه، شجاع الدین خورشید و برادرش نورالدین محمد
# ~~را محبوس گردانیدند . نور الدین محمد در حبس متوفی شد و ms450 برادر را وصیت
~~کرد
# ~~که آن سنگرا از دست مده. شجاع الدین خورشید دانست که تا قلعه نسپارد ،
~~خلاص
# ~~نیابد . از دارالخلافه عوض قلعه خواست . ولایت طرازک6 از توابع خوزستان
~~در
# ~~عوض قلعه مانکره بدو دادند و او با ولایت لر آمد . سی سال دیگر حکومت
~~کرد و
# ~~بغایت پیر و معمرشد و خرف گشت . پسرش بدر و برادر زادهاش سیف الدین
~~رستم بن PageV01P552
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0586.png)

# ~~محمد ملازم او بودندی . در آن وقت ملک بیات بیک ترک بود و بر ولایت
~~لرستان
# ~~تر کتازی کردی . بدر و سیف الدین رستم با لشکر بجنگ بیات رفتند و بعد
~~از
# ~~محاربات او را مقهور کردانیدند و ولایت بیات1 در تصرف لران آمد . شجاع
~~الدین
# ~~خورشد ، بدر را و بعدازو ، سیف الدین رستم را ولی عهد کرد . سیف الدین
~~رستم بر
# ~~عم2 غدر کرد و او را بر پسرش بدر متغیر گردانید بدانچه او با زن خورشید
~~متفق
# ~~است و قصد او دارند و او از خرفی این دم بخورد وبخون پسر اجازت داد .
~~سیف الدین
# ~~رستم ازو انگشتری بنشان بستد و پسرش بدر را بکشت . از بدر چهار پسر
~~ماند :
# ~~حسام الدین خلیل3 و بدرالدین مسعود وشرف الدین تهمتن و امیر علی . بعد
~~از
# ~~مدتی شجاع الدین خورشید برسید که [بدر] کجاست4 که او را نمی بینم . حال
# ~~باز گفتند. چارهای ندید . اندوه بر او مستولی شد و برنج کران سرایت کرد
~~تا در سنهآ
# ~~احدی وعشرین وستمایه بجوارحق پیوست . عمرش از صد سال بکذشته بود . بسبب
# ~~عدالت [او]5 گورش از مزار مبترک لران باشد و او را تابستانکاه کریت بود
~~و
# ~~زمستانکاه کرد لاخ6 . حکومت لر کوچک بر
# سیف الدین رستم
# ابن محمد قرار گرفت و پسر مهتر بدر،حسام الدین خلیل، چون بحدبلوغ
# ~~رسید بدار الخلافه رفت و آنجا مقام گرفت7 . سیف الدین رستم در ولایت
~~عدل و داد
# ~~ورزید بمرتبهای که زنی در آن عهد در ده واشجان 8 جو ms451 در تنور بسوزانید و
~~بدان
# ~~نان پخت . چون این سخن بسیف الدین رستم رسید ، از آن زن باز خواست9
# ~~می نمود. زن گفت بدان سبب کردم تا بروز گار باز گویند که درعهد تو امن
~~و رخص PageV01P553
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0587.png)

# ~~بمرتبه ای1 بود که زنان ، بجای هیمه، جو در تنور می سوختند آ و بدان
~~نان
# ~~میپختند 2 سیف الدین رستم را خوش آمد و او را نوازش نمود .
# درعهد او از دلاوران لران، شصت مردقاطع الطریق بودند و راهها از ایشان
# ~~مخوف و منقطع و حکام عراق از دفع ایشان عاجز . او تمامترا بعد ازمحاربه
~~اسیر
# ~~گردانید . هر یک را بشصت سراستر یک رنگ باز میخریدند . نپذیرفت و کفت
# ~~بروز گار باز کویند که رستم دزد فروشی کرد23 . تمامت را بقتل آورد.
# چون لران این عدل و داد بر لمیتافتند4 ، با برادرش شرف الدین ابوبکر
# ~~متفق شدند و قاصد جان5 او گشتند . او از حمام سر ناشسته بیرون دوید و
~~با
# ~~یک مرد گریزان شد . قوم در پی او کردند4 . چون بر کوه کلا7 رفت ، آن
~~مرد که
# ~~با او بود[با دشمنان هم عهد8 بود . اسب او را پی کرد . سیف الدین رستم
~~بیفتاد
# ~~ناچار بر سر سنگی نشست . برادرش شرف الدین ابوبکر بدو رسید؛ او را تیری
# ~~زد و بامیر علی بن بدر گفت تا بقصاص پدر سرش برداشت . کار حکومت به
# شرفالدین ابو بکر
# تعلق گرفت . چون با پیش قوم آمد ، زن بدر و مادر حسام الدین خلیل،
# ~~بدان سبب که قصاص شوهرش کرده است ، او را کاسه کرفت [بشربتی مسموم10و
~~او
# ~~را بیمار کردانید. چون امیدصحت یافت11، عازم شکارشد . برادرش، عزالدین
~~گرشاسف،
# ~~امیر علی بن بدر را بکشت و گفت اگر برادرم برادر را می کشت، تو فضولی
~~درمیان
# ~~چرا کردی .
# چون این اخبار ببغداد رسد ، حسام الدین خلیل بن بدر با لرستان آمد .

PageV01P554

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0588.png)

# ~~شرف الدین ابوبکر با اتباع خود سگالش کرد که چون خلیل ms452 بعیادت من آید
~~ومن
# ~~جامه درسر کشم، او را هلاک کنید . چون خلیل بعیادت او آمد ، ایشان در
~~قتل او
# ~~تهاون کردند. او با ایشان بازخواست 1 مینمود . گفتند ای امیر تو بر
~~درج2 هلاک
# ~~افتاده ای و کار ملک بوجود اوقائم خواهد بود. تقصیر بدین سبب رفت. او
~~بدین سبب قاصد
# ~~خلیل شد . خلیل باز بدارالخلافه رفت و شرف الدین ابوبکر، در آن رنج ، 3
~~هلاک
# ~~شد . برادرش :
# عز الدین گرشاسف
# متصدی کار حکومت شد و ملکه خاتون خواهر شهاب الدین سلیمان شاه
# ~~ایوه4 را که زن برادرش بود ، در حباله آورد . چون اخبار ببغداد به حسام
~~الدین
# ~~خلیل رسید ، بر آهنگ ملک لرستان، بخوزستان رفت و با لشکری تمام قاصدعز
~~الدین
# ~~گرشاسف شد . عزالدین گرشاسف قصد5 او نداشت و صلح خواست کرد6 ، برآن
# ~~که ملک تسلیم او کند . خواهرانش همه مانع شدند ، که اگر بجنگ او نروی،
~~ما
# ~~با وجود زنی کار مردان کنیم و بجنگ او رویم . عزالدین گرشاسف ناچار
~~عازم جنگ
# ~~او شد.
# بحدود مردم 7 (؟) فریقین بهم رسیدند . اکثر لران جانب حسام الدین
# ~~خلیل داشتند . شکست بر عزالدین گرشاسف افتاد. قصد قلعهآ کریت کرد که
~~زنش
# ~~ملکه خاتون بر آنجا بود . حسام الدین بفرستاد تا راه قلعه بر او
~~بکرفتند و او را PageV01P555
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0589.png)

# ~~بر قلعه راء ندادند تا حسام الدین آنجا رسید و او را بجان امان داد و
~~قلعه محصور
# ~~گردانید . بعد از سه روز بسخن عزالدین گرشاسف ، ملکه خاتون در قلعهآ
~~بگشاد و
# ~~فتنها آرام یافت وکار ملک بر
# حسام الدین خلیل
# قرار کرفتو او عزالدین گرشاسف را ولی عهد کرد. بعداز یک سال، روزی
# ~~او را بخواند . زنش ملکه خاتون ، او را مانع شد . نپذیرفت و بی سلاح
~~پیش او
# ~~رفت . حسام الدین خلیل بر او غدر کردو او را بکشت . ملکه خاتون پسران
~~خود
# ~~شجاع الدین خورشید و سیف الدین رستم و نور الدین محمد بن عزالدین
~~گرشاسف
# ~~را ms453 ، که هنوز درحد1 طفولیت بودند، پنهان پیش برادر خود شهابالدین
~~سلیمان شاه
# ~~ایوه فرستاد و بدین سبب میان حسام الدین خلیل وشهاب الدین سلیمان شاه
~~ایوه
# ~~خصومت قایم شد تا بمرتبهای که در یک ماه سی و یکبار با هم جنگ کردند .
~~عاقبت
# ~~انهزام بر سلیمان شاه افتاد و قلعهآ بهار و بعضی ولایات کردستان در
~~تصرف لران آمد.
# ~~بعد از مدتی لشکر آورد و در حدود دهلیز2 باحسام الدین جنگ کرد و او را
~~بشکست
# ~~و باز گشت . حسام الدین خلیل باتتقام او رفت و برادر او عمر بیک را با
~~جمعی از
# ~~اقربا بکشت و در میانشان محاربات رفت . تا بعد از چند سال، سلیمان شاه
~~، بمدد
# ~~دارالخلافه، باشصت هزار سوار و [نه هزار پیاده]3 ، بجنگ حسام الدین
~~خلیل رفت.
# ~~حسام الدین با سه هزارسوار و نه هزارپیاده در صحرای شاپور خواست 4 با
~~اومحاربه
# ~~کرد . در اول شکست بر سلیمان شاه افتاد . اما او از جای نجنبید و پای
~~بفشرد تا
# ~~لشکر معاودت کردند و بمحاربت باز ایستادند .
# حسام الدین خلیل سو گند طلاق داشت که از آن جنگ روی نگرداند تا
# ~~مظفر یا کشته شود . او را بگرفتند و بکشتند و سرش پیش سلیمان شاه بردند
~~و PageV01P556
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0590.png)

# ~~جثهاش بسوختند . سلیمان شاه کفت او را اگر زنده پیش من آوردندی ، امان
~~دادمی
# ~~همانا چنین می بایست و این رباعی انشاء کرد :
### | رباعی
# بیچاره خلیل بدر حیران گشته
### | تخم هوس « بهار» در جان کشته
# دیو هوسش ملک سلیمان می جست
### | شد در کف دیوان «سلیمان» کشته
# ~~و این حال در سنهآ اربعین وستمایه1 بود . بعد از او ملکی با برادرش
### | بدرالدین مسعود
# افتاد و او بحضرت قا آن رفت و عرضه داشت که جهت آنکه هوا خواه
# ~~دولتخانهام 2 ، از دارالخلافه مدد خصم می دهند و بمدد لشکر التماس نمود
~~. او
# ~~را در بند گی حضرت هولا گوخان بایران فرستادند. بوقت استخلاص بغداد از
~~بند گی ms454
# ~~حضرت التماس کرد که سلیمان شاه را بدو دهد . هولا گوخان گفت این سخن
~~بزرگ
# ~~است. آن را خدای داند . چون بغداد مسخر شد وسلیمان شاه کشته گشت ،
~~بدرالدین
# ~~مسعود خانهای سلیمان شاه در خواست کرد . بدودادند . او آن جماعت را
~~بلرستان
# ~~برد و رعایت بواجب می کرد تا چون بغداد باز آبادان شد ، ایشان را باز
~~مخیر
# ~~گردانید که هر کرا هوای بغدادست ، اجازت است و هر که اینجا اقامت می
~~کند ،
# ~~او را با اقربای خود نکاح کنم . بعضی برفتند و چندی آنجا مقام ساختند و
~~در نکاح
# ~~پسران و خویشان او آمدند و ایشان را فرزندان شد.3 چون حکومت او بشانزده
~~سال
# ~~رسید ، در سنهآ ثمان وخمسین وستمایه در گذشت .

PageV01P557

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0591.png)

# ملکی عادل بود. چهار هزار مسالهآ فقهی، در مذهب امام اعظم شافعی رضی الله
# ~~عنه، یاد داشت و در مدت عمر زنانکرده بود . بعد ازو، در ملکی پسرش جمال
~~الدین
# ~~بدر و ناصر الدین عمر با تاج الدین شاه پسر حسام الدین خلیل تنازع
~~کردند و باردوی
# ~~ابقاخان رفتند وبحکم یرلیغ پسران او را بیاسا 1 رسانیدند وملکی بر
### | تاج الدین شاه
# قرار گرفت. مدت هفده سال حکم کرد. ملکی بزرگ نیکوحظ بود2 . در سنهآ
# ~~سبع وسبعین وستمایه بفرمان ابقا خان بیاسا رسید، و کارملک بپسران
~~بدرالدین مسعود :
# فلک الدین حس و عز الدین حسین
# تعلق کرفت. فلک الدین حسن حاکم ولاء 3 وعزالدین حسین حاکم اینجو
# ~~بود و ولی عهد برادر بود . مدت پانزده4 سال حکم کردند . کار لرستان
~~درعهد ایشان
# ~~رولقی تمام یافت و بسیار دشمنان را خوار و مقهور کردند و برملک بیات و
~~الیشتر5
# ~~و نهاوند تاختها بردند و بیشتر اوقات این ولایت در فرمان خود داشتند .
~~فلک الدین
# ~~حسن بغایت زیرک و دانا و متدین و عابد بود، 6 امامزاح دوست داشتی و
~~عزالدین
# ~~حسین جبار وقهار و کینه ورز7 بودی. برمجرم قطعا محابا نکردی . از ولایت
~~همدان
# ~~تاتستر و ms455 از ولایت اصفهان تا حدود ملک عرب بیشتر اوقات در قبضهآ تصرف
~~ایشان بود
# ~~و در معدلت8 بمرتبهای بودند که از بهر خیاری چناری را بز باد دادندی و
~~هر دو
# ~~برادر پیوسته با هم متفق بودند و [هفده هزار مرد لشکر ایشان بود9 و
~~پادشاهان
# ~~ابران و ارکان دولت از ایشان خشنود بودندی . اتفاقا هردو برادر در سنهآ
~~اثنی و تسعین
# ~~و ستمایه بزمان کیخاتو نماندند .

PageV01P558

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0592.png)

# از فلک الدین حسن پسری بدر الدین مسعود نام و از عزالدین حسین هم
# ~~پسری عز الدین محمد نام ماند .کار حکومت بحکم یرلیغ بر
# جمال الدین خضر
# پسر تاج الدین شاه مقررشد. حسام الدین عمر بک بن شمس الدین درنگی
# ~~بن شرف الدین تهمتن بن بدر بن شجاع الدین خورشید و شمس الدین الیاس
~~لنبکی2
# ~~مانع حکومت او بودند و منازع و در طاعت نمی آمدند تا بمدد لشکری
~~ازمغول، که
# ~~در آن حدود [یورت داشتند3 ، در شکار گاه بحدود خرم آباد، بر او شبیخون
~~بردند و
# ~~جمال الدین خضر را با چند خویشش بکشتند چنانکه نسل حسام الدین خلیل
# ~~بیکبار منقطع شد و این حال در سنهآ ثلاث و تسعین وستمایه بود .
# حسام الدین عمربیک
# بتغلب حاکم لرستان شد . ملک زاد گان صمصام الدین محمود بن2 نور-
# ~~الدین دانیال با تخمهآ کرشاسفی و بعضی امراء دیگر مدد ایشان شدند و طلب
~~خون
# ~~پسران تاج الدین شاه کردند و گفتند حسام الدین عمربیک ملکی را نشاید که
~~در آن
# ~~تخمه ملکی نبود . ملکیاز آن صمصام الدین محمود است و اوجوانی بغایت
~~شجاع
# ~~و دلاور بود . با لشکری گران از خوزستان بحدود خرم آباد آمد . شفعا در
~~میان
# ~~آمدند و بر آن صلح کردند که شهاب الدین الیاس و برادران [او که مایهآ
~~فتنه بودند
# ~~از آن ولایت بیرون روند4 . حسام الدین عمربیک را امان دادند تا از
~~حکومت کرانه
# ~~کرد. کار حکومت بنام
# صمصام الدین محمود
# مقرر شد و او بکار ms456 ولایت قیام نمود . بعد از مدتی قصد شهاب الدین الیاس
~~PageV01P559
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0593.png)

# ~~کرد و به تنها بر او و برادرانش و اقوام ایشان دوانید . ایشان بحرب باز
~~ایستادند و
# ~~صمصام الدین محمود را ینجاء وچهار جای زخم زدند و او رخ از ایشان بر
~~نمی تافت.
# ~~ایشان منهزم بر کوه یر برف رفتند . ایشان را بزجر فرود آورد و بکشت .
~~بعد از آن
# ~~نبیرهآ شیخ کامویهآ بزرگ، بقصدحسام الدین عمر بک و صمصام الدین محمود ،
~~بحضرت
# ~~غزان خان رفت وقصاص جمالالدین خضر و شهابالدین الیاس طلبید . بحکم
~~یرلیغ هر
# ~~دو را حاضر کردند .
# غزان خان از حسام الدین عمر بک پرسید که چرا جمال الدین خضررا کشتی؟
# ~~گفت تا او مرا نکشد. کفت پسر طفل او چرا کشتی؟ درماند . او را بدست
~~وارثان
# ~~جمال الدین خضر داد تا قصاص کردند وصمصام الدین محمود را بقصاص شهاب
~~الدین
# ~~الیاس بکشتند و این حال در سنهٔ‌ خمس و تسعین وستمایه بود . حکومت بنام
# عزالدین محمد 1
# پسر امیرآ عزالدین حسین بن بدر الدین مسعود بن شجاع الدین خورشید
# ~~مقرر شد و او هنوز خرد بود وبغایت خوش صورت . بدرالدین مسعود پسر فلک
~~الدین
# ~~حسن، که عم زادهآ او بود و از اومهتر، معارض او شد . در عهد اولجاتیو
~~سلطان فرمان
# ~~رفت که بدر الدین مسعود حاکم ولا3 باشد و لقب اتا بکی اورا باشد و
~~عزالدین امیر
# ~~محمد حاکم اینجو باشد . بعد از مدتی کار ولا3 و اینجو تمامت بر عزالدین
~~امیر
# ~~محمد مقرر شد و او بدان قیام نمود و مباشرت این شغل مدتی بدو متعلق)4
~~بود .
# ~~چون او بجوار حق پیوست، زنش
### | دولت خاتون
# ملکهآ آن ملک گشت و در کار حکومت خللها افتاد و رونق ملکی از آن
~~PageV01P560
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0594.png)

# ~~خاندان برخاست و بیشتراوقات احکام از قبل دیوان مغول رفتندی و تا کنون
~~برین
# ~~صورت است .1
# ازخواص این ولایت ، درهوین 2 کوه معدن کو کرد زرد و سپید ms457 و چشمهآ
# ~~بگداختن سبیکه می شود و معدن آهن قرا بگینه و میناست و بحدود بامداد 4
~~کوه
# ~~سنگی است که بدان نان و آش میتوان پخت و از رایحهآ آن جانوران می
~~کریزند
# ~~و در مزرعهآ مامیر5 از ولایت مانرود در خاک قلعی می باشد، بشکل بلوط،
~~هر یک
# ~~کما بیش دو مثقال و سوراخی درو. و در ولایت ما نرود ماریست که بطرف دم
~~نیزسری
# ~~دارد و هست که نزدیک هرسری دو دست دارد و سیاه گوش9 از آن ولایت
~~میخیزد.
# ~~و در ولایتلر کوچک سه رود خانه است : یکی آب سیلاخور7 که به دزپول
~~میرود
# ~~و دیگری رود خانهآ خرم آباد که به حویزه8 میرود و رود خانهآ کژ کی9 که
~~از
# ~~راه دزیول به حویزه میرود .
# و از شهر های آنجا سه معمور است : بروجرد و خرم آباد و شاپورخواست
# ~~و آن در اول شهری بود و از هر جنس مردم بسیار در آنجا بودند و بغایت
~~معمور و PageV01P561
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0595.png)

# ~~آراسته بود و تختگاه پادشاهان بود واکنون قصبه است . سه شهر خرایند :
~~کریت
# ~~و لورشت2 وصیمره3.
# فصل دوازدهم ازباب چهارم
# در ذکر احوال ترک و مغول و آن مشتمل است بر مطلعی و مخلصی و
# ~~مقصدی
### | مطلع
# در ذ کر نسب ایشان :
# در جامع التواریخ از مصنفات مخدوم سعید شهید خواجه رشیدالحق-
# ~~والدین، طابثراه، آمده است که اصل ایشان از نسل یافث بن نوح است و
~~مغولان
# ~~یافث را ابوبجه خان کویند . از پسران او ترک جد ترکان است و منسک جد
~~مغولان.
# ~~او را مغولان دیب باقو خان خوانند . او را چهار پسر بود : قراخان و
~~اورخان و
# ~~کوچ خان وکز خان.
# قرا خان را پسری بود اغوز نام؛ موحد شد . مغولان او را اغوز آتا خوانند.
# ~~پادشاهی آن قوم او را مسلم شد . بعد از اغوزخان، پادشاهی نسل یافث بن
~~نوح، در
# ~~تخم اغوز، قرب یکهزار سال بماند . در عهد فریدون پسرش تور با ms458 ایشان
~~جنگی
# ~~عظیم کرد . بر هیچ کس ابقاء نرفت . از قوم اوغوز دو کس نامشان تکوز و
~~قیان
# ~~بگریختند و در دره ای رفتند که یک راه سخت بیش نداشت . ایشان را در
~~آنجافرزندان PageV01P562
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0596.png)

# ~~آمدند و چهار پایان بسیار جمع شدند و سالهاء فراوان درو بماندند . از
~~نسل ایشان
# ~~قیایل و شعب بسیارمنشعب شد. مغولان آن دره را ار کنه قون و نسل قیان را
~~قیات و
# ~~تکوز را درلکین خوانند و پیش مغولان، این کروه که در آن دره بودهاند،
~~معتبر تراز
# ~~دبگر قبائل باشند که بیرون بودهاند و بعضی مغولان کویند تکوز و قیان دو
~~زن
# ~~بودند . در آن دره گرگ با ایشان جمع شد . ایشان را فرزندان آمدند و این
~~روایت
# ~~ضعیف است 1
# چون از هجرت دویست و چند سال بگذشت، آن کروه از آن دره عزم
# ~~بسیار جمع کردند و آن را بگداختند و بیرون آمدند و با اقوام تاتار و
~~کسانی که
# ~~مقامهای اغوز خان بدست فرو گرفته بودند ، جنگ کردند و آن زمینها از
~~تصرف
# ~~ایشان بیرون آوردند2 . این جماعترا مغول خطاب کردند .
# چون مغولان در جهان استیلا یافتند ، اقوامی که بیرون بودند، در خطاب
# ~~خود را داخل مغول کردانیدند و شرح هر یک در عقب خواهد آمد .
# زمینی که در اصل مقام ایشان بود ، یک ساله راه آبادانی نیست و هر که
# ~~از آنجا ساکن بوده صحرانشین بودهاند2 و آن زمین را حدود شرقی با ختاء و
# ~~غربی با ولایت ایغور و شمال با قرغیز و سلنگاو جنوب با تنکت و تبت
~~پیوسته است
# ~~و چون آن جماعت در صحرا سا کن میبودهاند ، زیادت ترتیب و تجملی نداشتند
~~تا
# ~~بمرتبه ای که هر که حاکم قومی بوده او را رکاب آهنین بوده و دیگران را
~~چوبین و PageV01P563
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0597.png)

# ~~هرقوم و قبیله را پیشوائی بوده و یک کس بر همگنان حاکم نمی بود و کس
~~رغبت
# ~~نمی کرد که تمامت ms459 را در حکم خود آرد و ایشان تولی بپادشاهان و حکام
~~ختای بیشتر
# ~~کردندی و اقوام ایشان ییوسته باهمدیگر در محاربه بودند و هر گز در میان
~~ایشان
# ~~دینی و شریعتی و حلالی و حرامی نبوده. شرح قبائل و شعب ایشان برسبیل
~~اختصار
# ~~بسیاقت1 یاد خواهیم کرد. والله الموفق باتمامه .
### | فهرست
# اقوام وقبائل مغول که خود را بمغول ماننده کردهاند [بموجبی که در جامع-
# ~~التواریخ از مصنفات خواجهآ سعید، رشید الحق والدین]2 ، طاب ثراه
### | منه
# قبایلی که جهت قدمت زمان تحقیق شعب ایشان معلوم نشد3
### | ه
# قبائلی که ا کنون ایشان را مغول می خوانند چنانکه پیشتر که دولت تاتار
~~بوده
# ~~همه را تاتار می گفتند وهمچنان اکنون در ولایت مغرب و فرنگ و هند و غیر
~~آن همه
# ~~را تاتار می خوانند و نام اصلی ایشان مغول نبوده چه این نام بعد از
~~تقرب نامهای
# ~~جماعت اختراع کردهاند :
### | جلایر
# این شعب از ایشانند
# # جایت %~% توقراوت
# # قنکقائوت %~% کومسائوت PageV01P564
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0598.png)

# # اویات %~% نیلقان
# # کور کین %~% طولانکقیت
# # قوری %~% سنکقوت
# # کرموچین %~% تلنکوت %~% بولغاچین
### | مر کیت
# # مودان %~% ترغوت
# # توداقلین %~% برلاس
# # تومات %~% قنقرات
# # اوهرمکریت %~% ایلجکین
# # جیون %~% کورلواوت
### | تاتاو
### | این شعب از ایشانند
# # توتوقلیوت %~% کویین
# # اقجی %~% نرائوت
# # جغان %~% برقوی
# # اوراسوت %~% اورانکقت
### | سونیت
### | این شعب از ایشانند
# # قرقین %~% ارلات
# # یسوت %~% قورلاس %~% منکتوت PageV01P565
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0599.png)

### | هنل
# قیائلی کهاگرچه بمغول مانند1 . شدهاند ، لیکن خود را همچنان باسامی
# ~~اول می خوانند
### | منه
# آنچه از شعبهآ اغوز خان و برادران و عم زاد کان که با او متفقاند.
### | منه
# شعبی که از اغوز خان منشعب شدهاند . او را شش پسر بود و ایشان راهر
# ~~یک چهار پسر و این قبایل هر یک بپسری از آن بیست و چهار کس که نبیر کان
# ~~اغوز خان بوده منسوب1 شدهاند. بعضی اغوز خان را افراسیاب می شمارند و
~~این
# ~~اصلی ندارد .
### | کر خان
# # قای %~% القراولی
# # بایات %~% قرا اویلی
### | ای خان
# # یارز %~% دو دورغا
# # دو کر %~% یایارلی
### | یولدوز خان
# # اوشر %~% بیکدلی
# # قریق %~% قارقین
### | حوگ خان
# # با ms460 یندر %~% جاولدور
# # بجنه %~% چینی PageV01P566
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0600.png)

### | طاق خان
# # سالور %~% الایونتلی
# # ایمور %~% اور کز
### | تنگز خان
# # بیکدیر %~% بیوه
# # بو کدور %~% قتیق
### | بفه
# شعب برادران و عم زاد گان اغوز خان که مخالفت او نکردهاند
# # ایغور %~% قبچاق
# # قنقلی %~% آغا جاری %~% قرلیق
### | هیه
# اقوام دیگر که با اغوز خان متفق نبودند و مخالفت کردند
# # کرایت %~% سایرقبایل
# # این شعب از ایشانند: %~% نایمان %~% الکوت
# # جرقین   البات %~% بنکنوت %~% کمرین
# # تونکفایت   ساقیات. %~% قرغیز
# توباووت
### | عفله
# قبائلی که شعب ایشان معلوم شده که از تکوز وقیان اند که در درهآ ار
~~کنهقون
# ~~بوده و ایشان را آنجا توالد و تناسلشده و قبائل پیدا گشته. تخم تکوز را
~~رلکین
# ~~و نسل قیان را قیات خوانندو لفظ مغول اسم جنس ایشان کشته و بر دیگران
~~بحکم
# ~~عاریت [اطلاق می کنند].1 PageV01P567
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0601.png)

# ~~قبائلی که بوقت آنکه در درهآ ار کنه قون بودند منشعب شدند و هر یکی
# ~~بلغتی مخصوص شده وازیشان شعب بسیار آمده :
### | قنقرات
# شعبه اند از شعب قیات و این شعب از ایشانند :
# # قونکلیوت %~% ایکراس
# # قوم قورلاس که آلان قوا جدهآ چنگز خان از ایشان بوده %~% اولقونوت
### | ایلجکین
### | اوریاوت
### | این شعب از ایشانند
# # کلنکغوت قوم قویجین شعبه ای اند از ایشان ارلات %~% قونکغتان
### | بایاوت
# # جدی %~% کهرون
### | سولدوز
# قوم ایلدور کین ازین شعبهاند
# # قوم هوشین %~% کینگیت
# ~~قبائلی که ازنسل آلان قوا ، ازقوم 1 قور لاس، منشعب شدند
# ~~آنچه از دو پسراو که از پشت2 دیوقون بیان بودند منشعب شدند و ایشان
# ~~را درلکین خوانند و این دیوقون بیان از قوم بوده از تخمه بورته جینه که
~~بوقت
# ~~آنکه از درهآ ار کنه قون بیرون آمدند ، ییشوای قوم مغول بود و نسب
~~دیوقون بیان
# ~~برین موجب است : PageV01P568
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0602.png)

# دیوقون بیان بن قالی فاجو بن سم ساوجی بن اونکه تیدون بن فوجم
# ~~بوغرول بن قبجو مرکان بن تماج بن بتجی قیان بن بورته جینه پادشاه قوم
~~مغول:
# # در بان %~% سوگان %~% قینگقیات
# آنچه بعد از مدتی که دیوقون بیان شوهر آلان ms461 قوا مرده بوده و او بیوه
# ~~کشته بزعم آنکه از روشنی که از سر خر گاه در آمد و بحلق او فرو شد و
~~حامله
# ~~گشت و بیک شکم سه پسر آورد ، ایشان را نیرون میخوانند . یعنی نسب از
~~بالا
# ~~دارند و ایشان شانزده قوم اند :
# آنچه ایشان را نیرون مطلق خوانند دوازده قوم اند :
# ~~قتقین از آل بوقا قتقی مهتر پسر آلان قوا.
# ~~سالجوت از یقسون سالجی میانین پسر آلان قوا .
# ~~تایجیوت از جرقه لینکقوم بن قیدو بن دوتوم منین بن بوقا بن بوذنجر کهتر
# ~~پسر آلانقوا.
# ~~هریگان سنجیوت از جاورجین پسر قیدو مذکور .
# ~~نوتاقین واروت از جاقسو پسر مهتر دوتوم منین .
# ~~بارین از باریم دوم پسر دوتوم منین .
# ~~برولاس از قاجولی سوم پسر دوتوم منین .
# ~~هیور کین از قاجیون چهارم پسر دو توم منین .
# ~~بودات از بات کلکی پنجم پسر دو توم منین .

PageV01P569

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0603.png)

# ~~جوریات ایشان را جاجرات نیز گویند ، از ششم پسر دوتوم منین .
# ~~دوقلات از بودنجار دو قلان هفتم پسر دو توم منین .
# ~~ییسوت از جغتای هشتم پسر دوتوم منین .
# آنچه ایشان را نیرون قیات میخوانند چهار قوهاند :
# ~~برکین از او کین برقان .
# ~~جینکسوت از برتان بهادر جد چنگز خان .
# ~~بارقیات 1 هم از تخم اوست .
# ~~بورجقین یعنی اشهل چشم از تخم یسوکای بهادر پدر چنگزخان.
### | هخلص
# در ذکر اعداد پادشاهان مغول که در ولایت بودهاند و هستند هم بر شیوهآ
# ~~سیاقت بصورت جمع وخرج
### | جهه
# الخواقین والسلاطین المغول الذین جلسوا علی سریر السلطنة بتأیید الربانیة
# ~~والدولة الچنکزخانیه سوی الاخوان والاولاد واعقابهم الذین لم یلحقوا
~~بالایلخانیه
### | الاخوان و اعقابهم
# جوجیقسار: چنگز خان نسل او را حرمت همچون شهزاد گان داشته .
# ~~اکنون ایشان را گاون میخوانند . او را چهل پسر بوده و از آن هشتصد
~~نبیرهاند.
# ~~نسل ایشان بیشمارند.

PageV01P570

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0604.png)

# ~~تمو کهاتجکن - بسال ازینها کمتر بود . اما پیش چنگز خان بحرمت
# ~~ازیشان مهتر و در حضرت او بالا دست ایشان نشستی و او را نسل ms462 بسیار است
~~.
# ~~قاجیون - چنگزخان اورا حرمت نیکو داشتی. در ایام قبلای قاآن نسل
# ~~او را نهصد نفر شمار کردند . اکنون عددی بیقیاس شدهاند .
# ~~بلکوتی - ازمادر دیگر بود . اورا پسری جاوتو نام بود . صد زن وصد پسر
# ~~داشت و از پیری چنان خرف شده بود که زنان و پسران خود را نمیشناخت .
### | الاولاد
# ~~چنگز خان این فرزندان را در زمرهآ پادشاهی نیاورد و نسل ایشان درمرتبهآ
# ~~گاونیاند:
# # کولکان %~% جوجیتای %~% اورحجقان
### | عک5
# ~~رؤسهم بعضها مجملا هم الخواقین سایر الولایات وبعضها مفصلا هم السلاطین
# ~~بالایران من نسل هولا کو خان
# # نفسه   اولاده %~% احفاده %~% اولاد احفاد
# # احفاد احفاد %~% اولاد احفاد احفاد %~% احفاد احفاد احفاد1
### | وضع من کل
# هم الجماعة الصایرین الی دار الاخره
# # نفسه   اولاده %~% احفاده %~% اولاد احفاده
# 4 %~% PageV01P571
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0605.png)

### | 572
# ~~احفاد احفاده   اولاد احفاد احفاده  احفاد احفاد احفاده
### | بولایات
# الختاء والختن والصین والشرق وماوراء النهر والجرجانیه والهبتال 1
# ~~والهند و ارض الخزر ومایتبعها باسم الجماعة الذین جلسوا علی سریر
~~السلطنة
# # نفسه   اولاده %~% احفاده %~% اولاداحفاده
# # احفاد احفاده   اولاد احفاد احفاده %~% احفاد احفاد احفاده
### | بولایات
# الختاء والختن والصین والارض المغول و بلاد الشرق ومایتبعها منسوبا
# ~~بالقا آن
### | نفسه
# بر تمامت ولایات، که درحکم او بود و در حکم فرزندان، او پادشاه شد. اما
# ~~چون دار الملک او درین ولایات بود، اینجا ثبت افتاد .
### | اولاده
# # او کتای %~% تولی خان
# # بر جای پدر بر تمامت ولایات پادشاه بود %~% بحکم پدر و برادر بر بعضی
~~ولایات
# ~~پادشاه بود .
### | احفاده
# ~~کیوک خان بن او کتای قاآن بر تمامت ولایات پادشاه بود .
# ~~منکوقا آن بن تولی خان بر تمامت ولایات پادشاه بود .

PageV01P572

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0606.png)

# ~~قبلای قاآن بن تولی خان بر آن ملک پادشاه بود .
# ~~اریغ بوکا بن تولی خان مدتی بر آن ملک پادشاه بود ، در تنازع .
### | اولاد احفاده
# ~~چیم کیم بن قبلای قاآن در عهد پدر ولی عهد بود .
### | 2حفاد احفاد
# ~~تمورقا آن بن چیم کیم بن قبلای قاآن بر جای جد پادشاه بود.
# ~~اننده بن مینکقلا بن ms463 قبلای قا آن بر جای او پادشاه شد .
### | بولایات
# ~~الخوارزم والسقسین والبلغار و الاس والروس وارض الخزر ومایتبعها منسوبا
~~بالالوس
### | اولاده
# باسم توشیخان بحکم پدر در ولایات پادشاه بود و بعد ازو فرزندانش
# ~~پادشاه بودند.
### | احفاد
# باتوخان بن توشی خان %~% برکای خان بن توشیخان
### | اولاد احفاده
# ~~سرتاق بن باتو
### | بجفاد احفاده
# # تارتو 1 بن توتو قان ین باتو %~% منگگو تمور بن توتوقان بن باتو
### | اولاد احفاد احفاده
# # الغوی بن منککوتمور %~% توقتا بن منککوتمور %~% طغرل بن منککوتمور
~~PageV01P573
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0607.png)

# ~~تولا بوق بن بار تو بن توتوقان بن باتو
### | بولایات
### | ماوراء النهر و بلاد الایغور ومایتبعها منسوبا بالتوران
# ~~باسم جغتای خان بحکم پدر بدین ولایات یادشاه بود .
### | اولاده
# ~~باسم ییسو بن جغتای خان
### | اولاد احفاده
# ~~هولاکو قرا بن مواتکان بن جغتای خان
### | احفاد احفاده
# ~~اپشغان بن بوری بن مواتکان بن جغتای خان
# ~~براق بن ییسو قرا بن مواتکان
# ~~هبارک شاه بن قرا هولا کوبن مواتکان
# ~~نیکپای اخوه
### | اولاد احفاد احفاده
# ~~توقاتمور بن قدامی بن بوری بن مواتکان بن جغتایخان
### | احفاد احفاد احفاده
# ~~ایس بوقابن دوابن براق خان
# ~~ترمه شیرین بن دوابن براق خان
# ~~ایلچیکدای اخوه
# ~~کیک اخوه
### | بولایات
### | الهبتال وبعض الهند والکابل والغزنة ومایتبعها PageV01P574
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0608.png)

### | اولان احفاده
# ~~باسم قیدو خان بن قاشی بن او کتای قاآن
# #  %~% احفاد احفاده
# ~~چپار بن قید وخان
### | بولایات
# #  %~% الجراد الشمالیة وارض الخزر
### | احفاده
# ~~باسم اورده خان بن توشی خان بحکم پدر بر آن ولایت پادشاه بود
### | اولاد احفاده
# ~~باسم قونیک قیران بن اورده خان بن توشی خان
### | احفاد احفاده
# ~~باسم قوینجی بن اورده خان بن توشی خان
# #  %~% بحفاد احناد احفاده
# ~~باسم بیانخان بن قوینجی خان المذکور
### | هشه
### | 89
### | لئلاذ کره فی الباقی
# #  %~% منها لم یصلوا بالسلطنة
### | احفاد
# #  %~% باسم هولا کو خان بن تولی خان بن چنگز خان PageV01P575
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0609.png)

### | اولاداحفاد
# #  %~% وهم اولاد هولاکو خان
### | 14
# #  %~% منهالم یصلوا بالسلطنه
### | 11
# # جوماغر %~% یشمت %~% بیکین
# # تبسین %~% طرغای %~% اجای
# # قنقرتای %~% ییسودار %~% منگوتمور
# # هولاجو %~% شیباد حی %~% طغاتمور
# ~~الباقی بعده باسم سلاطین ms464 المذکوره
# # ابقای خان %~% احمدخان
### | احفاد احفاد
# #  %~% و هم احفاد هولا کو خان
# #  %~% منها یصلوا بالسلطنه
### | 2
### | ابناء جوماغر
# ~~جشکب
### | ابنای یشمت
# # سوکا %~% رنبو PageV01P576
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0610.png)

# #  %~% ابنای قنقر تای
# # ایسای تمور وهوخربنده %~% ایلدای
# # کرای %~% طاشتمور %~% ابنای منگو تمور
# # انبار جی %~% کرای
# #  %~% ابنای هولاجو
# ~~سلیمان
# ~~خواجه
### | ابنای طغاتمور
# ~~قورمشی
### | ابنای احمد
# # قیلانجی %~% ارسلانجی
### | ابنای طرغای
# # بایدو %~% ابن بیکین
### | قتب
### | ابن تبسین
### | ساتی
### | ابن اجای
### | ایلدر PageV01P577A
# ~~جریک تمور
# ~~اشیغ تمور
# ~~طایجو
# ~~قتلغ بوقا
# ~~کوچک
### | حاجی
# بوقاجی
### | قبچاق PageV01P577B
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0611.png)

### | ابنای ابقای خان
# # ارغون خان %~% گمیخاتوخان
### | احفاد ابقای خان
### | ابناء ارغون خان1
# # خطای %~% ییسو تمور
# #  %~% ابنای گیخاتو خان
# # الافرنک %~% ایرانشاه %~% چنک پولاد
### | احفاد طرغای
# ~~و هو ابناء بایدوخان
# # قبچاق %~% علی %~% محمد
### | احفا یشهت
# # ابناء سوکا %~% ابلجی(؟) بن رنبو1 %~% برکاء بن قرابوقا
### | حفدة جوماغر
# ~~و هو سرجون بن1 کینکشو
### | احفاد بیکین
# #  %~% وهما ابناء قتب 1
### | احفاد قنقر تای
# # پولاد بن ایس تمور %~% قشتموربن ایلدا
# ~~احفاد منگو تمور PageV01P578
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0612.png)

# ابناء انبار جی
# # فونجی %~% یسو قمور
# ابناء طایجو
### | پولاد
# ~~بحفاد احفاد احفاده
# ~~باسم احفاد ارغون خان سوی السلطان الاعظم، مالک رقاب الامم، مولی ملوک
# ~~العرب والعجم، ناصر عباد الله، حافظ بلاد الله ، معز اولیاء الله ، مذل
~~اعداء الله ، ظل الله
# ~~فی الارضین، علاء الدنیا و الدین ابوسعید خان خلد الله سلطانه لئلا
~~ذکره فی الباقی
# ابن غازان خان
### | الجو
# ~~ابناء اولجایتو سلطان
# ~~سوی السلطان العادل لئلا ذکره فی الباقی :
# # سطام %~% ابویزید %~% طیفور
# # سلیمان شاه %~% رمان
# احفاد طغا تمور
# ابناء قور مشی
# # حسن   حسین %~% بایزید %~% محمب
### | ابن حاجی PageV01P579
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0613.png)

### | سلیمان
# # غزان خان %~% الباقی بعده %~% سلطان الجایتو
### | بباقی
# هم الجماعة الباقین فی الدنیا بالسلطنه1
# اولاد احفاد احفاده
### | باسم اوزبک خان
# احفاد احفاد احفاده
# و هو السلطان ابوسعید بهادر خان
### | مقصل
# ~~در ذکر پادشاهان کامکار و شهریاران نامدار مغول2  که بر ایران حکم
# ~~کردند: سیزدهتن مدت ملکشان از سنهآ تسع و تسعین و خمسایه تا زمان تألیف
~~این
# ~~مختصر صد و سی و یک سال و ازین جمله ms465 بر ایران صد وچهارده سال
# ~~اصل ایشان در ما قبل ذکر رفت که از نسل آلان قوا است و او از قوم
# ~~قولاس بود و آن قوم از شعب قوم قنقرات اند و آن قبیله از قبایل قیات .
~~در سنهآ
# ~~خمس و سبعین و ثلاثمایه بعد ازمدتی3 که شوهرش مرده بود گفت از روشنیی
~~که از
# ~~سر خر کاه در آمد و بحلق او فرو شد آبستن گشت . بعد از به ماء بیک شکم
~~سه
# ~~پسر آورد. پسر کهتر که بوذنجرنام داشت، نهم پدر چنگزخان است برین موجب
~~:
### | چنگز خان 4
# ~~ابن یسوکا بهادر بن برتان بن قبل بن تومنه بن بای سنقر بن قیدو بن
~~دوتوم PageV01P580
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0614.png)

# ~~منین بن بوقا بن بوذنجر بن آلان قوا . چنگزخان را در اول تمو چین نام
~~بود. ولادتش
# ~~در عشرین ذو القعده سنهآ تسع و اربعین وخمسمایه . چون پدر نماند،
~~اوسیزده ساله بود.
# ~~قوم نیرون که در حکم پدرش بودند از و بر گشتند و او را تنها بگذاشتند و
~~او تاسی
# ~~سالگی1 رسیدن زحمتها کشید و بتهلکهها2 رسید ودر بلا ها افتاد 3 .
~~اماچون دولت
# ~~یاور بود و در ماندن او سر حکمت داور، از همه بلاها خلاص شد . در سی
~~سالکی
# ~~باز بسرداری قوم نیرون رسید و اقوام دیگر را در حکم خود آورد و در چهل
~~سالگی
# ~~با اونگ خان پادشاه قوم کرایت دوستی کرد و اورا بپدری پذیرفت . هشت سال
~~با
# ~~یکدیگر طریق موافقت سپردند و بسیاری قبایل در حکم خود آوردند . اما
~~جهت5
# ~~دختر خواستن میان ایشان خصومت ونزاع افتاد . بعد از محاربات در سنهآ
~~تسع و
# ~~تسعین و خمسمایه چنگز خان برو مستولی شد و اسم پادشاهی برو اطلاق رفت و
~~در
# ~~سنهآ ثلاث وستمایه، طایانک خان پادشاه قوم نایمان را قهر کرد؛ نام
~~چنگزخان برو
# ~~افتاد . روز بروز دولت در تزاید بود تا بر تمامت مغول وصحرا نشینان و
~~بلاد و ولایات
# ~~ملک توران و ms466 ختای و چین و ما چین و خزر9 و سقسین و بلغار و آس و روس و
~~مکس
# ~~محمد خوارزمشاه دوستی کرد و طریق اتحاد سیرد . مکتوبات بعهد نامه و
~~پیغام بهم
# ~~فرستادند و تجار بدین دلگرمی از طرفین تردد کردند . جمعی از ایران بدر
~~گاه چنگز
# ~~خان رفتند و قماش بردند . ایشان را نوازش نمود و بازر کانان بسیار با
~~مال و نعمت
# ~~بی شمار بهمراهی ایشان بایران فرستاد . چون باترار7 رسیدند ، اینالجق
~~از قبل
# ~~محمد8 خوارزمشاه حاکم بود . در اموال ایشان طمع کرد. پیغام بخوارزمشاه
# ~~فرستاد و او را بمال تجار بفریفت و اجازت خون ایشان طلبد . سلطان نا
~~اندیشیده PageV01P581
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0615.png)

# ~~بخون فرمان داد . اینالجق تجار را بکشت و اموال ببرد .
# چون از احوال تجار خبر بچنگزخان رسید، در سنهآ خمس عشر وستمایه
# ~~آهنگ ایران کرد . نخست در اترار جنگ کردند و اینالجق را بکشتند . پس
~~دیگر
# ~~بلاد ماوراء النهر مسخر کرد و در تمامت ولایات قتل عام برفت . در سنهآ
~~سبع عشر و
# ~~وستمایه، امیران یمه نوین وسبتای بهادر را بطلب خوارزمشاه بایران
~~فرستاد . ایشان
# ~~در ایران قتل عام کردند و [بر اثر1 آن] بگذشتند و از راه دربند خزران
~~با توران
# ~~رفتند . بعد از ایشان، چنگز خان تولی خان را بفرستاد تا بلاد خراسان
~~مسخر کرد.
# ~~توشی خان و جغتای خان و او گتای خان را بفرستاد تا خوارزم را مسلم2
~~کردند
# ~~و بخویشتن از آب جیحون بگذشت و ببلاد خراسان آمد و تمامت ایران زمین
~~مسخر
# ~~کرد وقتل عام رفت [ که در]3 هیچ تاریخ مثل آن مسطور نیست . [شیخ
~~اوحدالدین
# ~~کرمانی در قضیهآ چنگز خان می فرماید :
### | شعر
# تقدیر بآب تیغ نا پاکی چند
### | آتش در زد بجان نا پاکی چند
# از عالم قهر تند بادی بوزید
### | بر چید ز روی خاک خاشاکی چند4
# ~~و اگر تا هزارسال دیگر، هیچ آفتی و بلایی نرسد و عدل و داد باشد ، جهان
~~با
# ~~آن قرار نرود ms467 که در آن وقت بود .
# از بزر کی حال فترت مغول پرسیدند . گفت : « آمدند و کشتند و بردند و
# ~~رفتند ». فصحا مقر شدند که در لفظ دری فصیحتر ازین نتوان گفت .
# چون ایران زمین مسخر کرد . در سنهآ احدی وعشرین وستمایه، مراجعت
~~PageV01P582
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0616.png)

# ~~نمود. اورا هفت پسربود؛ 1 اما چهارنامدار بودند: توشی و جغتای و او
~~کتای وتولی .
# خوارزم و دشت خزر توشی را داد و زمین ترک بجغتای و او کتای را ولی عهد
# ~~گردانید و بر همه حاکم کرد و تولی را اموال و خزاین و [خواتین2 خود
~~بخشید.
# چون بیست و پنج سال پادشاهی کرد، در رمضان سنهآ اربع و عشرین
# ~~وستمایه در گذشت . در حالت وفات او پادشاه تنگت رسید . شادرغوخان را
~~بکشتند3
# ~~و این ملک مسخر شد و پادشاهی بر مغول قرار کرفت .
### | اوگتای قاآن
# بعد از پدرش چنگز خان بدو سال، پادشاهی برو مقرر شد، درسنه ست و
# ~~عشرین وستمایه . او مدت سیزده سال در پادشاهی بماند . بر جراحاتی که
~~پدرش کرده
# ~~بود مرهم نهاد . داد جود و عطا داد . گار سخا در عهد او درجهآ اعلی
~~یافت . عطایای
# ~~حاتمیرا منسوخ کردانید . عطایای اورا حصر کردند، ازصد هزار تومان در
~~گذشت .
# در سنهآ سبع و عشرین و ستمایه بجنگ خطا رفت و رنجور شد . اما بسیار
# ~~ولایات بکشود . برادر خود تولی خان را وامیر دو قولقو، هر یکیرا براهی،
~~بهختای
# ~~فرستاد و ایشان بیشتر آن ملک مسخر کردند .
# التان خان ختای ازیشان منهزم شد و در اقصاء ختا بقلاع متحصن PageV01P583
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0617.png)

# ~~گشت1 . و در سنهآ ثمان وعشرین وستمایه ، سلطان جلال الدین خوارزمشاه را
# ~~برانداختند و از آن قوم بکلی اثر نماند .
# یس ازسلطان ، امیر جنتموررا بحکومت ایران فرستاد و او تا سنهآ ثلاث
# ~~و ثلاثین وستمایه حاکم بود . بعد ازو نوسال بجای او نامزد گشت . اماکار
~~در دست
# ~~گور گوز بود . نوسال چهار سال حکومت کرد و در سنهآ سبع وثلاثین وستمایه ms468
~~بمرد
# ~~کار بکلی بدست گور گوز افتاد . مدت هشت سال حکومت کرد و در سنهآ خمس و
# ~~اربعین وستمایه کشته شد.2 امیر ارغون آقا بر جای او نامزد شد و ده سال
~~باستقلال
# ~~حکومت کرد [و در سنهآ 3603 ، چون هولا گوخان بایران آمد، همچنان حکومت
# ~~بنام ارغون آقا بود تا بزمان ابقای خان در گذشت .
# او گتای قاآن در پنجم جمادی الاخر سنهآ تسع و ثلاثین وستمایه از افراط
# ~~شراب خوردن در گذشت . [منجم در تاریخ وفات او گوید :
### | نقر
# ~~در هخلط»4 خلط فزون کرد زهر سال ، فلان
### | روز و شب داد ز مستی خبر از بی خبران
# ~~اندر ابطال مزاجش مددی کرد تمام
### | مشتری با دبران2 و مدد باده بران PageV01P584
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0618.png)

# از تخم او قید و خان بن قاشی بن او کتای قاآن، در ولایات هیتال و کابل و
# ~~بعضیهند، قرب پنجاه سالپادشاهی کرد و آن ولایت همچنان در تصرف اولاد
~~اوست .
### | توشی خان
# ابن چنگز خان مهتر پسر او بود . بحکم پدر، ولایات خوارزم و دشت خزر
# ~~و بلغار وسقسین و آلان و آس و روس و مکس و باشقرد و آن حدود بدو مفوض
~~بود و
# ~~میان او و اکتای قا آن پیوسته غباری بود و او پیش از چنگز خان بشش ماه
~~در گذشت.
# او گتای قا آن جای او بپسرش با توخان بن توشی داد و اومدتی حکم کرد
# ~~و در سنهآ اربع وخمسین وستمایه1 در گذشت . منگوقا آن آن ملک به سرتاق
~~بن باتو
# ~~داد و او دین نصاری اختیار کرد . پس از مدتی او نیز در گذشت . منکوقا
~~آن آن
# ~~ولایت به یسرسرتاق داد 2 . چون او کودک بود ، دست مادرش برقجین را
~~درکار ملک
# ~~مطلق گردانید . هم در آن نزدیکی آن پسر نیز در کذشت . برکای خان بن
~~توشی
# ~~خان بر آن ملک مستولی شد و تا زمان ابقا خان پادشاه آنجا بود . بعد از
~~و نبیرهٔ‌
# ~~ماتو خان منگو ms469 تمور بن توتو قان بن باتو خان پادشاه آن ولایت گشت . تا
~~[عهد
# ~~ارغون خان پادشاه]3 بود . بعد از و برادرش تودامنگو پادشاء شد . بعد از
~~اندک مدتی
# ~~الغو وطغرل پسران منگو تمور و تولا بوقا وکنچک پسران بارتو بن توتو قان
~~بن باتو
# ~~برو خروج کردند و بر آن مستولی شدند و پنج سال پادشاهی کردند . پس
~~توقتای
# ~~خان بن منگو تمور بن توتوقان بن باتو، بیاری توقای که امیر لشکر الوس
~~بود، بریشان
# ~~خروج کرد وپادشاهی بستد و تازمان سلطان محمد شاه بود . بعد ازو از بک
~~خان بن
# ~~طغرلجه بن منگوتمور بن توتوقان بن با تو پادشاه آن مملکت گشت و در آن
~~ملک
# ~~اسلام آشکارا کرد و اکنون در آنجا پادشاهست .

PageV01P585

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0619.png)

### | جفتای خان
# این چنگزخان، حکم پدر، پادشاهی ماوراء النهر و بعض خوارزم و بلاد
# ~~ایغور بدو مفوض بود . میان او و او کتای قاآن مصادقت تمام بود و او یک
~~سال پیش
# ~~از اوگتای قاآن در گذشت . قرا هولا گو بن مواتکان1 بن جغتای خان بحکم
~~وصیت
# ~~چنگز خان بر جای او پادشاه شد و در عهد گیوگ خان معزول گشت و پادشاهی
~~به
# ~~ییسو خان 2 بن جغتای خان تعلق گرفت و در عهد منگو قا آن ، پیسو خان
~~عزلت
# ~~یافت و قرا هولا کو پادشاه شد . بعد ازو بنام پسرش مبار کشاه معین گشت
~~و مدبرکار
# ~~مادرش بود 3 . پس اپشغان2 خان بن بوری3 بن مواتکان بن جغتای خان برو
~~خروج
# ~~کرد و آن ملک از دست مبار کشاه بیرون برد و پادشاه شد . الغو خان بن
~~بایدربن
# ~~جغتای خان برو خروج کرد و او را بکشت و پادشاه شد. بعد ازو بحکم قبلای
~~قاآن
# ~~مبار کشاه بن قرا هولا کو باز پادشاه شد و براق بن ییسون دوا بن
~~مواتکان بن جغتای
# ~~خان با او شریک گشت و بحسن تدبیر او را از پادشاهی دور کرد و بسلاح
~~داری خود ms470
# ~~آورد. بعد از براق، برادرش نیکپای2 پادشاهشد . پس از و، توقا تیمور بن
~~قداقچی ساچان7
# ~~بن بوری بن مواتکان بن جغتای خان پادشاه شد . پسازوی ، دوا پسر براق
~~پادشاه شد.
# ~~بعدازو ، یسرش ایسن بوقا یادشاء شد. بعد ازو برادرش کبک پادشاه شد. پس
~~ازو ،
# ~~ایلچیکتای بن طاشتمور پادشاهشد. [بعد ازو ترمه شیرین پسر دوا پادشاه و
~~مسلمان
# ~~کشت و اکثر قومش به تبعیت او اسلام یافتند و بسبب او کار دین در آن
~~ملکقوت کرفتب8 PageV01P586
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0620.png)

### | نولی خان
# این چنگزخان را با هر سه برایر مصادقت و موافقت بود و یدرش او را از
# ~~دیگر برادران عزیز ترداشتی1 و [نوکر]2 خواندی . خواتین و خزاین
~~وقومکان3
# ~~و دیگر مخلفات خود بدو داد و او بعهد او کتای قاآن، درسنهآ ثمان و
~~عشرین وستمایه،
# ~~در گذشت . بعد از مدتی پسران او پادشاه شدند و قا آن آن ملک و پادشاهان
~~ایران
# ~~از نسل اواند .
### | گیوگ خان
# ابن او گتای قا آن بن چنگز خان، بعد از پدرش، مادرش چهارسار حکومت
# ~~کرد تا قوریلتای کردند و کیوک خان را پادشاهی دادند ، در ربیع
~~الاخرسنهآ ثلاث و
# ~~اربعین وستمایه . گیوک خان همچون پدر بخشنده بود . یک سال پادشاهی کرد
~~و در
# ~~گذشت . کار جهان متزلزل شد . شهزاد گان هر یک هوائی کردند و فتنه
~~انگیختند
# ~~تا باتوخان بن توشی خان بن چنگزخان، که در آن وقت مهتر قبیله بود ،
~~قوریلتای
# ~~کرد و باتفاق بیشترشهزاد گان و ارکان دولت
### | منحمه قاآن
# ابن تولی خان بن چنگز خان را پادشاهی دادند ، بعد از عم زاده بچهار
# ~~سال در ربیع الاول سنهآ ثمان و اربعین وستمایه . اولاد گیوگ خان و او
~~کتای قاآن و
# ~~جمعی امرا و ارکان دولت را که بپادشاهی او راضی نبودند وقصد او داشتند
~~قهر کرد .
# ~~چون ملک برو راست شد، برادران خود: قبلای، وهولا گورا بشرق و غرب
~~بجهانگیری PageV01P587
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0621.png)

# ~~فرستاد و ایشان آن ملکها مسخر کردند . ایدی قوت پادشاه ms471 ولایت آیغور
~~بقصد
# ~~مسلمانان اندیشه کرد که در بیش بالیق بوقت عقد نماز آدینه قتل عام کنند
~~و از مسلمانان
# ~~اثرنماند. قوت اسلام در کار آمد. یکی ازیشان مسلمان شد و از این اندیشه
~~منگوقا آن
# ~~را خبر کردتا بفرستاد و ایدی قوت را بکرفت وهم در وقت عقد نماز و در
~~بیش بالیق
# ~~برسوائی بکشت و کار دین اسلام رونق کرفت . و در زمان او درسنهآ اثنی و
~~خمسین
# ~~وستمایه در ارزنجان 1 زلزلهآ عظیم شد چنانکه آبادانیها خراب شد .
# بعد ازین، منگوقا آن برادر زادهآ خود اریغ بوکا را در اردو قایم مقام کرد
~~و
# ~~عزیمت استخلاص ولایات چین و ماچین کرد. ولایات بسیار مسخر گردانید .
~~اما بسبب
# ~~عفونت هوا رنجور شد و در محرم سنه سبع و خمسین وستمایه در کذشت . نه
~~سال
# ~~پادشاهی کرده بود و چهل و هشت سال عمر داشت .
# برادرانش قبلای و اریغ بوکا در کار پادشاهی منازعت کردند و میان ایشان
# ~~محاربات عظیم رفت . عاقبت صلح کردند و یادشاهی برقبلای قاآن قرار کرفت
~~. مدت
# ~~سی و ینج سال پادشاهی کرد . میان او و قیدو خان نبیرهآ او کتای قاآن و
~~دیکر
# ~~مخالفان محاربات رفت و آن ملک او را مسلم شد و او در سنهآ ثلاث و تسعین
~~و ستمایه
# ~~در گذشت. هشتاد وسهسالعمرداشت و اورا دارالملکشهر خان بالیق بود ،
~~بملکختای
# بعد ازو نبیرهاش تمور قا آن بن چبم دیم بن قبلای قاآن پادشاه شد .
# ~~پس از و عم زاده اش، اننده بن منقلای بن قبلای پادشاه گشت و در آن ملک
~~اظهار مسلمانی
# ~~کرد و اکثر مغول بسب او در اسلام آمدند . بعد از و خیشان بن ترمه پلا
~~بن چیم-
# ~~کیم بن قبلای قا آن پادشاه شد. دین نصاری اختیار کرد . باز دین اسلام
~~بعهد او در
# ~~آن ملک رواجی نداشت . بعد ازو برادرش بویانتو یادشاء شد . دین اسلام
~~ورزید.
# ~~باز در آن ملک اسلام قوت کرفت .
### | هولاگو خان
# ابن تولی ms472 خان بن چنگزخان، بفرمان برادرش منکوقا آن، بالتماس قاضی
~~PageV01P588
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0622.png)

# ~~شمس الدین احمدما کی1 قزوینی، جهت دفع ملاحده، درسنهآ ثلاث و خمسین و
~~ستمایه
# ~~بایران آمدو بجنگ ملاحده رفت و قلاع ایشان قلع کرد و خورشاه پادشاه
~~اسماعیلیان،
# ~~در سلخ شوال سنه اربع وخمسین وستمایه ، از قلعهآ میمون دز بخدمت آمد.
~~هولا گو
# ~~او را بحضرت منگوقاآن فرستاد و در راه فرمان رسید و او را بدوزخ
~~رسانیدند.2
# پس هولا کو خان عازم استخلاص بغداد شد . در ولایت کردستان (قتلی3
# ~~عظیم] کرد و اکثر امراء آن ولایت را بکشت و ببغداد رفت و بامستعصم
~~خلیفه بغدادی
# ~~حرب کرد و بغداد را بگرفت و درو قتل عام کرد چنانکه هشتصد هزار آدمی
~~کشته شد.
# خلیفه، در رابع صفر سنهٔ‌ ست وخمسین وستمایه، پیش هولا گو خان رفت .
# ~~بعد از دو روز بدرجهٔ‌ شهادت رسید ، با چهار پسر . ملک خلیفه با تصرف
~~دیوان مغول
# ~~آمد . درومال و نعمت بیقیاس یافتند . از جمله حوضی [ پنج کز در عمق
~~وعرض
# ~~یراز طلا بود ، هر درستی6 بوزن سیصد مثقال .
# بعد ازین، باستخلاص دیگر بلاد عربو خوزستان و دیار بکر مشغول شد
# ~~و تمامت در حیطهآ تصرف دیوان آورد . پس بملک شام رفت و رام کرد . در
~~شهر دمشق
# ~~خبر وفات منکوقا آن بدورسید. مراجعت نمود و امیر کیتبوقا نوین را بجهت
~~استخلاص
# ~~مصر و شام بگذاشت .

PageV01P589

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0623.png)

# از مصر سلطان قدوز1 بجنگ او آمد. امیر کیتبوقا در آن جنگ کشته شد
# ~~و سپاء مغول منهزم گشتند . بعد از این برکای خان لشکر بجنگ ایران
~~فرستاد .
# ~~هولا کو خان سیاهی کران، در صحبت امیر شیرامون و ابقا وسماغر ، بجنگ
~~ایشان
# ~~فرستاد و خود در عقب با لشکری بیقیاس روان گشت و جنگ کردند . لشکر
~~برکای
# ~~بشکست و منهزم بدربند رفتند . هولا کو در عقب از دربند بگذشت . باز در
~~دشت
# ~~قبچاق جنگ کردند و لشکر برکای منهزم کردند . امیر ایلکای درعقب ایشان
~~از آب ms473
# ~~ترک بگذشت و در قشلاق برکای بی رسمیها کردند . برکای بخود بجنگ ایشان
~~رفت و
# ~~قتل بسیار کرد و ایرانیان منهزم عازم دربند شدند . آب ترک یخ بسته بود
~~. سواران
# ~~بیکبار بر سریخ روان شدند . یخ بشکست و جمعی بآب فرورفتند و دیگران
~~بجستند
# ~~و پیش هولا کو آمدند . هولا کو با دارالملک آمد و جاسوسی بفرستاد تا
~~ایشان را از
# ~~هولا کو بدانچه قا آن بدو موافق است و او را مدد فرستاده بترسانید و
~~ترک جنگ
# ~~کردند وهولا کو در تا سع عشر ربیع الاخر سنه ثلاثوستین وستمایه به
~~جغاتو مراغه
# ~~در گذشت و بدریای شور ارونق وطسوج2 مدفون است .
# نه سال حکومت کرده بدد و چهل وهشت سال عمر داشت . درعهد او عنوان
# ~~فرمانها بنام قاآن بودی و دیوان بر در ارغون آقا . از آثار هولا کو زیج
~~خانی است
# ~~که خواجه نصیر الدین باتفاق مؤیدالدین عروضی وفخرالدین مراغی3 و محیی
~~الدین
# ~~اخلاطی و نجم الدین دبیران قزوینی ساخته است .

PageV01P590

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0624.png)

# ابن هولا کو خان بن تولی خان بن چنگز خان بعد از پدر بفرمان عمش
# ~~قبلای قا آن پادشاهی بدو تعلق کرفث و نام او بر عنوان احکام ثبت کردند
~~و در رمضان
# ~~سنهآ ثلاث وستین وستمایه بپادشاهی نشست. برکای خان شاهزاده نوقای را با
~~سیاهی
# ~~گران بجنگ ایران فرستاد . ابقا خان برادر خود را یشمت با سیاء برابر
~~فرستاد
# ~~ودر بیستم صفر اربع وستین جنگ کردند . برکائیان مقهور شدند . برکای خان
~~بانتقام،
# ~~خود عازم ایران شد و تا کنار رودخانهآ کر برسید. چون مجال گذشتن نبوده
~~عزم تفلیس
# ~~کرد تا از سر جسر بگذرد . درراه اجل مجال نداد و بقولنج در گذشت .
~~سپاهش منهزم
# ~~شدند ، جمعی دستگیر آمدند و ایشان را بغلامی بهر کس داد .
# در سنهآ ست وستین وستمایه ، مسعود بک بن محمود یلواج از الوس جغتای
# ~~بجاسوسی برسبیل رسالت، بایران آمد و ببالای تمامت امرا نشست . چون
~~مراجعت
# ~~کرد ، بخدمت ابقا خان ms474 عرضه داشتند که او پیغام ازپیش تگودار بن جغتای
~~آورده
# ~~بود تا باتفاق بجنگ تو آیند . ابقا خان ایلچیان در عقب مسعود بک
~~بفرستاد . اما
# ~~او را در نیافتند . بدین سبب امیر شیرامون را بجنگ شهزاده تگودار
~~جغتائی فرستاد.
# ~~بگرجستان2 ، درشوالسنهآ سبع وستین، جنگ کردند و تگودار اسیر شد و از
~~طرف
# ~~ماوراء النهر شهزاد گان جغتائی بمخالفت ابقا خان متفق شدند و شهزاده
~~براق بجنگ
# ~~ابران آمد. ابقاخان با سیاه برابر رفت. در ذی الحجهآ سنه ثمان و ستمایه
~~جنگ سخت
# ~~کردند . ابقا خان مظفر شد و مرغاول که امیر لشکر براق بود کشته گشت و
~~براق
# ~~منهزم شد .
# در اواخر ربیع الاخر سنهآ سبعین وستمایه ، غزان خان که خلاصهآ پادشاهان
# ~~دودمان بود و زبدهآ شهریاران این خاندان متولد شد . در سنهآ احدی و
~~سبعین در بخارا PageV01P591
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0625.png)

# ~~خروج تارابی بود1 . خلقی بسیار جمع شدند وفتنهآ او بالا گرفت . حکام
~~بحسن تدبیر
# ~~آتش آن فتنه بآب خرد منقطع کردند و او را بر انداختند.
# درعشرین ذی الحجهآ سنهآ ثلاث وسبعین وستمایه ، امیر ارغون که مدت سی
# ~~سال بود تا پادشاهی و امارت ایران کرده بود ، در شهر طوس نماند .
~~درستهآ اربع وسبعین
# ~~وستمایه جمعی از ملاحده با پسر خورشاه متفق شدند واو را نو دولتا نام
~~نهادند و
# ~~بر قلعهآ الموت مستولی شدند وفتنهٔ‌ ایشان بالا کرفت . ابقا خان لشکر
~~فرستاد تا
# ~~قلعهآ الموت بکلی خراب کردند و آن ملاحده را مقهور کردانیدند. هم درین
~~سال در
# ~~اخلاط و ارجیش زلزلهآ عظیم بود، چنانکه اکثر عمارات خراب شد .
# درستهآ خمس وسبعین ، بندقدار پادشاه مصر وشام بروم رفت و در ابلستان
# ~~با امراء توقو و تودون بهادر که حاکم آنجا بودند جنگ کرد و ایشان را
~~بکشت و
# ~~لشکر مغول را منهزم گردانید . ابقاخان این حرکت از فعل معین الدین
~~پروانه
# ~~حاکم روم میدید3 . بدین سبب او را در آلاتاق در سنهٔ‌ ست و سبعین بکشت
~~و
# ~~لشکر بجنگ ms475 بندقدار فرستاد . بعد از محاربه منهزم شدند و بایران آمدند .
~~در سنهآ
# ~~تمان وسبعین و ستمایه، لشکر نکودری بر فارس تاختن کردند و خرابی بسیار
~~رفت
# ~~هم درین سال ، از دشت خزر لشکری عظیم بایران آمد . شهزاده منگوتمور
~~بفرمان
# ~~ابقاخان بجنگ ایشان رفت و ایشان را مقهور گردانید و درسنهآ ثمانین و
~~ستمایه شهزاده
# ~~منگوتمور بفرمان ابقاخان بجنگ شام رفت. در حدود حمص جنگ کردنده در ماه
~~PageV01P592
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0626.png)

# ~~رجب . ظفر شامیان را بود . شهزاده منگوتمور بالشکر شکسته ببغداد آمد.
~~ابقا -
# ~~خان ببغداد بود. خواست که بانتقام1 رود، موسم نبود . عزیمت همدان کرد .
~~درهمدان
# ~~درمیان طویی، که وزیرش خواجه شمس الدین محمد بن خواجه بهاء الدین صاحب
# ~~دیوان کرده بود، در گذشت، در تاسع ذی الحجهآ سنهآ ثمانین وستمایه.2
~~هفده سال و
# ~~سه ماه پادشاهی کرده بود.
# وزیرش وزیر پدرش بود خواجه شمس الدین صاحب دیوان و او درکار ملک
# ~~مساعی جمیله مبذول فرمود وبحسن تدبیر املاک و اسباب بی قیاس بروجمع کشت
~~:
# ~~چنانکه هرروز حاصل املا کش یک تومان بود . در آخر عهد، ابقاخان
~~مجدالملک
# ~~یزدی را بروی اوبر کشید و بروی مشرف3 گردانید چنانکه خواجه شمس الدین
# ~~صاحب دیوان ازو بتنگ آمد وبدین سبب جمعی خواجه شمس الدین را بقصد ابقا-
# ~~خان منسوب کردند. شهزاده منگوتمور که ارشد آن تخمه بود، در آن نزدیکی،
~~در
# ~~سادس محرم سنهآ احدی و ثمانین وستمایه در گذشت .
### | احمد خان
# ابن هولا کو خان بن تولی خان بن چنگزخان بعداز برادر 22 هوس یادشاهی
# ~~کرد. اما از ارغون بن ابقاخان متوهم بود. مکر کرد و ارغون را بیهانهآ
~~عزا باردوحاضر
# ~~گردانید و در کارپادشاهی سخن گفتند . ارغون از مرگ منگوتمور واقف نبود
~~. رجوع
# ~~بحضور او کرد. احمد عهدهآ او باخود گرفت. ارغون بناچار رضا داد و احمد
~~در ربیع-
# ~~الاور سنهآ احدی وثمانین وستمایه در آلاتاق بسلطنت نشست . وزارت برقرار
~~بخواجه
# ~~شمس الدین صاحب دیوان داد و اوقصد مجدالملک یزدی کرد . بفرمان احمد خان ms476
~~در
# ~~عشرین جمادی الاول سنهآ احدی وثمانین [بصحرای نوشهرا4 او را شهید
~~کردند. 5 PageV01P593
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0627.png)

# ~~بعد ازمدتی ارغون خان بر احمد عاصی شد وجمعی از شهزاد گان و امرا
~~درمخالفت
# ~~احمد، باارغون متفق شدند . احمد بدین بهانه برادر خود قنقرتای را با
~~چند امیر
# ~~بکشت، درسنهآ اثنی و ثمانین و ستمایه و امیر الیناقرا ، که داماد او
~~بود، با شهزاد گان قتب
# ~~ویسار(؟)1 بجنگ ارغون فرستاد. درصفرسنهآ ثلاث وثمانین، بردر قزوین جنگ
~~کردند .
# ~~ارغون مظفر شد . هم از آنجا باز گشت وبخراسان رفت . احمد لشکر بیار است
~~و
# ~~درطلب او روان شد . لشکر احمد در دامغان غارت وقتل عام کردند . ارغون
~~از خوف
# ~~احمد پناه بقلعهآ کلات برد. اکث امرای ارغون بمطاوعت احمد در آمدند .
~~الیناق را
# ~~بفرستاد تا اورا بدلخوشی پیش احمد برد . الیناق در خفیه با احمد در
~~کشتن ارغون مبالغه
# ~~نمود. احمدمسموع نداشت و ارغونرا محبوس کرد و به الیناق سیرد. بعضی
~~شهزاد گان
# ~~و امیران و وزیر بااحمد خان خلوت کردند و در قصد ارغون و جمعی از
~~شاهزاد گان و
# ~~وامیران که هواخواه ارغون بودند مبالغه کردند و سخن [برهلاک کردن
~~ایشان2
# ~~قطع شد. احمد در آن تأخیر نمود وعزیمت اردوی تودای خاتون کرد3 تا غالب
~~مغلوب
# ~~و مغلوب غالب شد. در غیبت احمدخان، امیر بوقا چینکسانک و جمعی از
~~هواخواهان ارغون
# ~~از آن اندیشه واقف شدند و با ارغون متفق شدند و او را از حبس بیرون
~~آوردند و برسر
# ~~الیناق واحمدیان شبیخون بردند وایشان را بقتل آوردند . احمد بدین سبب
~~منهزم PageV01P594
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0628.png)

# ~~گشت و از خراسان بگریخت و بردر قزوین با امیر بولاتیمور که از امرای
~~ارغون بود
# ~~رسید و اورا با پسران بکشت و تاحدود سراو1 هیچ جا آرام نگرفت و آنجا
~~جمعی از
# ~~لشکریان اورا بشناختند و بگرفتند وپیش ارغون آوردند. ارغون اورا بدست
~~وارثان
# ~~قنقرتای داد تا بقصاص بکشتند .
# مدت پادشاهی او دو سال ودوماه بود در زمان ms477 او، در ذی الحجهآ سنهآ احدی
# ~~و ثمانین، خواچه علاءالدین عطاملک ، که برجای خلیفه حا کم عرب بود و
~~برادرخواجه
# ~~شمس الدین صاحب دیوان، در گذشت. [اندر تاریخ وفات او گفتهاند:
# علاء دولت ودین پادشاه ملت وملک
### | عطا ملک که نبودش همال در دوران
# گذشت او و دریغا و صدهزار دریغ
### | وزیر مشرق و مغرب ، خدیو هر دوجهان
# بسال ششصد و هشتاد و یک ، شب شنبه
### | چهارم از مه ذی الحجه، صبح در اران2
### | ارغون خان
# ابن ابقاخان بن هولا کوخان بن تولی خان بن چنگزخان بعد از عم بپادشاهی
# ~~نشستو امارت و وزارت به امیر بوقا چینکسانک مفوض کرد و دست او در ملک
~~مطلق
# ~~گردانید چنانکه برپادشاه نامی بیش نبود و مرحوم خواجه فخرالدین مستوفی
~~قزوینی
# ~~بنیابت او بکار وزارت قیام نمود و ارغون خان خواجه شمس الدین صاحب
~~دیوان را
# ~~که بیست و نه سال وزارت پدر وعمش وجدش کرده بود، بتهمت آنکه ابقا خان
~~را
# ~~زهرداده9 دررابع شعبان سنهآ ثلاث وثمانین وستمایه [بظاهر اهر3 شهید
~~کرد. زمانه
# ~~کین مجدالملک یزدی از و باز خواست. درین معنی [بیتی چند2 گفتهاند :
~~PageV01P595
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0629.png)

# ~~چسو مجد الملک از تقدیر ایزد
### | شهادت یافت در صحرای نوشهر
# ~~بقصد صاحب دیوان محمد
### | که دستور ممالک بود در دهر
# ~~پس از دو سال و دو ماه و دو هفته
### | چشید او هم ز دوران شربت قهر
# ~~تو در دنیا مشو بد را معامل
### | که دارد در ترازو نوش با زهر
# ~~و در تاریخ وفات [صاحب دیوان] سعید1خواجه شمس الدین محمد گفته اند2
# ~~نظام عرصهآ آفاق [و3 صاحب دیوان
### | محمد بن جوینی [در یگانه5آ دهر
# ~~بسال ششصد و هشتاد و سه ز شعیان چار
### | بوقت عصر دو شنبه برود خانه اهر
# ~~ز دست [تسلیم، نزروی اختیار ، بجبر
### | ز جام تیغ لبالب چشید شربت قهر
# ~~قلندر باوردی در حق شمس الدین7 صاحبدیوان کفته:
### | **ر
# ~~رسید از حق [بتشریف شهادت]8
### | وزیری کو سر از گردون بر ms478 افراشت PageV01P596
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0630.png)

# ~~محمد صاحب دیوان که سی سال
### | جهان را از بسی آفت نکهداشت
# ~~ز هجرت ششصد و هشتاد و سه بود
### | دو شنبه چارم شعبان گه چاشت
# ~~فلک بین کانچنان نفسی بیازرد
### | جهان بین کانچنان شخصی بنگذاشت
# خواجه1 هارون، پسرخواجه شمس الدین، نایب امیر ارق، امیر اولکای بغداد،
# ~~بود و خواجه سعد الدین مستوفی قزوینی حاکم آنجا بود . خواجه هارون قصد
~~او
# ~~کرد تا امیر ارق او را بکشت . خواجه فخرالدین مستوفی این حال بحضرت
~~عرضه
# ~~داشت و قصاص برادر طلبید. بحکم یرلیغ خواجه هارون را ، در جمادی
~~الاخرسنهآ
# ~~خمسوثمانین ، بکشتند2 . خواجه فخرالدین مستوفی بحکم یرلیغ بحکومت روم
# ~~رفت و در آنجا داد جود و دانش داد3 . وزارت ایران بر ملک جلال الدین
~~سمنانی
# ~~مقرر شد .
# بوقا چینکسانک،از غرور دولت ، دل با ارغون بد کرد و بشهزاده جشکب بن
# ~~جوماغربن هولا کوخان وسیلت جست.
# شهزاده جشکب از بیم خود این خبر به ارغون خان رسانید. ارغون در ذی -
# ~~الحجهآ سنهآ سبع وثمانین بوقا چینکسانک را بکشت و اقوام او را برانداخت
~~. پس
# ~~شهزاده جشکب و دیگر امرا را کار بساخت و ملک جمال الدین سمنایی را از
~~وزارت PageV01P597
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0631.png)

# ~~معزول کرد . یس ازمدتی پولاد قیا1 در حق او تربیتی پیش ارغون خان می
~~کرد.
# ~~ارغون [را او2 بایادآمد . درخامس عشر رجب سنهآ ثمان و ثمانین، او را
~~بکشت
# ~~بسیاه کوه.
# بعد ازو وزارت به سعدالدولة [ بن صفی الدولة بن هبة الله بن مهذب الدولهآ
# ~~ابهری3 جهود مفوض فرمود و او ضبطی تمام پدید کرد و دست متغلبان از
~~اموال کوتاه
# ~~گردانیدو اخراجات مقرریرا ایلغامیشی کرد. جمعی بدین سبب با او بدشدند.
~~از دشت
# ~~خزر، ازپیش امیر توقتای، امیر بولتای با سپاهی کران بجنگ ایران آمد
~~.ارغون-
# ~~خان طغاجار و جمعی امرا را بجنگ ایشان فرستاد و امیر چوپان را از عقب
~~ایشان بفرستاد
# ~~و در ربیع الاخرسنه ثمان وثمانین جنگ کردند. امیر چویان آنجا مردیها
~~نمود و آن ms479 لشکر
# ~~منهزم شدند و این اول جنگ امیرچوپان بود.
# سعد الدوله چون خواجه فخرالدین مستوفی را مستحق وزارت میدید و اورا
# ~~معارض خود میدانست با اوبد بود و تقبیح صورت احوال او می کرد . هرچند
~~میان
# ~~ایشان در سابق4 مادهآ خصومت نبود، اما خبث نفس و حقد جهودی وحب جاء [
~~باعث
# ~~این معنی کشت5 خواجه فخرالدین از نیکونهادی این معنی در خاطرنمی
~~گردانید .
# ~~از روم بعزم تهنیت وزارت سعدالدوله روان شد وباردو آمد . چون بحضرت
~~ارغون
# ~~رسید ، ارغون اورا سیور غامیشی فرمود . سعدالدوله برنجید وقاصد جان او
~~شد .
# روزی ارغون از سعد الدوله حساب جمع وخرج ممالک خواست. سعدالدوله
~~PageV01P598
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0632.png)

# ~~گفت بمدتی دراز تمام شود . خواجه فخرالدین مستوفی تاریخی با خود داشت
~~مشتمل
# ~~بر آنکه اصل مال ممالک چند وخرج مقرر ولایات چند و اخراجات اردو چند و
~~وجوه
# ~~خزانه چیست . بر ارغون عرض کرد. سعدالدوله ازین حر کت عظیم برنجید1 و
~~در
# ~~قصد او ناشکیب شد . فرصت جست و بمستی از ارغون اجازت قتل او گرفت و
~~اورا در
# ~~شب غرهآ رمضان سنهآ تسع وثمانین وستمایه [ در حدود وان]2 بدرجهآ شهادت
~~رسانید.
# هم در آن چند کاه ارغون رنجورشد و رنجوری دراز کشید . امراء طغاجار و
# ~~قونچقبال و طوغان قهستانی و جمعی دیگر چون از حیات ارغون خان مأیوس
~~شدند
# ~~جشنی ساختند و امرا جوشی واردوقیا وسلطان ایداجی و سعدالدوله وزیر را
~~درصفر
# ~~سنهآ تسعین و ستمایه بکشتند3. فتنه ای عظیم بادید آمد. ارغون خان هم در
~~آن نزدیکی
# ~~در ربیع الاول سنهٔ‌ تسعین وستمایه در گذشت4  بکوه سجاس مدفون شد . هفت
~~سال
# ~~پادشاهی کرده بود. از ارکان دولت، درعهد او خواجه وجیه الدین زنکی بن
~~خواجه
# ~~عزالدین طاهر جوینی بحکم فرمان ارغون خان کشته شد . [ در تاریخ وفات او
# ~~گفتهاند :
### | شعر
# وجیه دولت و دین آن فرشته خوی که بود
### | باصل طاهر ودر فضل و معرفت بکمال PageV01P599
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0633.png)

# ~~بسال ششصد و هشتاد و پنج از هجرت ms480
### | کذشته از مه ذی القعده بیست وقت زوال
# ~~شهید کشت بروز سه شنبه در اران1
### | ز کشت چرخ خسیس و زمانهآ محتال
# ~~هلاک اوز ره عقل واعتقاد بس است
### | هر آن کسی را کو غره شد بجاه و بمال
# ~~روان پاکش بر اهل خلد سرور باد 2
### | که بود سرور اهل جهان باستقلال
### | حمیخاتو خان
# ابن ابقاخان هولا کوخان بن تولی خان بن چنگزخان بعداز برادریادشاه
# ~~شد و کارملک بامیرسنکتور نوین بن الکای مفوض کرد و [باز4 با روم رفت .
~~بعد از
# ~~یک سال مراجعت کرد و وزارت بصاحب سعید خواجه صدرالدین احمد خالدی داد ،
# ~~در ذی الحجهآ سنهآ اثنی و تسعین. پادشاه و وزیر کریم جهان وجهان کرم
~~بودندو روز دولت
# ~~ایشان ناسخ زمان حاتمی بود. کخاتوخان درعشرت و مباشرت افراط کردی و
~~ذکور
# ~~و اناث وحلال وحرام فرق نکردی. در وقت وفات ارغون خان، اتابک افراسیاب
~~فضلوئی
# ~~در لرستان خروج کرد و اصفهان در تصرف آورد. گیخاتوخان لشکر فرستاد و
~~ایشان را
# ~~قهر کرد افراسیاب تا زمان غزان خان درحیات بود. غزان خان اورا بکشت و
~~لرستان
# ~~به برادرش اتا بک احمد داد وتا کنون درتصرف اولاد اوست .
# گیخاتوخان طوغان قهستانی را درسنهآ احدی و تسعین بقصاص امراء که در
# ~~وقت رنجوری ارغون خان کشته بودند ، بکشت.

PageV01P600

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0634.png)

# چون پادشاه و وزیر درکار کرم مبالغت مینمودند ، محصول ملک ببذل ایشان
# ~~وفا نمی کرد . در سنهآ ثلاث و تسعین خواستند که در ایران بر شیوهآ خطا
~~چاو1 روان
# ~~کنند . چون تدبیر خطا بود میسرنشد و فتنهآ عظیم بادید آمد .
# در اثنای این حال بایدو خان بن طرغای بن هولا کوخان خروج کرد . امرا
# ~~و ارکان دولت کیخاتوخان [جهت افراط مباشرت با او بدبودند]2. طرف بایدو
~~گرفتند.
# ~~بایدو قوت گرفت. در بغداد محمد سگورجی را که امیر اولکای بود بکشت و
~~جمال-
# ~~الدین دستکردانی ، جهت ترتیب لشکر او در بغداد ، اهل ثروت را بمطالبات
# ~~گران و مصادرات بی کران مؤاخذ ms481 گردانید و عازم آذربیجان شدند. گیخاتوخان
# ~~لشکر را درصحبت امیر طغاجار ودیگرامرا بجنگ بایدوفرستاد . امرا با طرف
~~بایدو
# ~~رفتند [ الاامیر آق بوقا وبیتاق که3] جنگ کردند و بعد از محاربه منهزم
~~شدند و با
# ~~پیش گیخاتوخان رفتند . گخاتوخان خواست که خواجه صدرالدین احمد خالدی را
# ~~بکین طغاجار بکشد ؛ دردست نیفتاد . کپخاتو ناچار بگریخت [ که بروم
~~رود4. اورا
# ~~بکرفتند و بقرمان باید و در صفرسنهآ اربع و تسعین وستمایه بکشتند . مدت
~~پادشاهی او
# ~~سه سال وهفت ماه 5 بود .

PageV01P601

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0635.png)

### | ایدو خان
# ابن طرغای بن هولا کوخان بن تولی خان بن چنگزخان بعد از عم زاده پادشاه
# ~~شد1 و وزارت بخواجه جمال الدین دستگردانی داد . غزان خان [متابعت او
~~نکرد2 ] و
# ~~بسعی امیر نوروز وخواجه صدرالدین احمدخالدی، امیران بایدو ، طغاجار
~~وچوپان و
# ~~دیگران با غزان خان 3 متفق شدند. میان غزان خان و باید و محاربهآ سخت
~~برفت. بر آن
# ~~قرار دادند که ولایت عراق عرب و دیار بکر و آذربیجان و ارمن و گرجستان
~~و روم بایدو
# ~~خان را باشد وعراق عجم وفارس وخراسان و شبانکاره وخوزستان ولرستان و
~~این حدودغزان
# ~~خان را بود . عهد وپیمان کردند . بایدو ازعهد بر گشت و خواست که قصد
~~غزان کند.
# ~~غزان خان دریافت و باخراسان رفت و درسنهآ اربع و تسعین و ستمایه بسعی
~~امیر نوروزمسلمان
# ~~شد و اکثر مغول اسلام یافتندولشکر ترتیب کرد و در صحبت امیر نوروز بجنگ
~~بایدوخان
# ~~فرستاد . بایدوخان امیرطغاجار وجمعی را با لشکرتمام برابرفرستاد .
~~طغاجار باطرف
# ~~غزان خان رفت . چون خبربه بایدو رسید، ناچار بگریخت . غزان خان درعقب
~~در
# ~~رسید. بایدو آهنگ نخجوان داشت . در راه اورا بگرفتند . در آخر ذی
~~القعدهآ سنهآ اربع
# ~~وتسعین وستمایه در تبریز بکشتند . زمان پادشاهی او (هشت ماه 4. در زمان
~~او امیر
# ~~سنکتور گذشت و برادرش آق بوقا کشته شد. سلطان اسلام:
### | غزان خان
# ابن ارغون خان بن ابقاخان بن هولا کوخان بن تولی بن چنگزخان بعد از
# ~~عم زادهآ پدر، ms482 در سلخ ذی الحجهآ سنهآ اربع و تسعین و ستمایه، بپادشاهی
~~نشست و امیر نوروز
# ~~را نایب خود گردانید و بنیاد ملک بروبود . پادشاه ونایب 5 در تقویت دین
~~اسلام کوشیدند
# ~~و بتخانها و کلیساهاخراب کردند و بفردولت ایشان تمامت[ مغول 6 درایران
~~باسلام در PageV01P602
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0636.png)

# ~~آمدند و آفتاب دین محمدی تا بان گشت و ظلمت کفر وضلالت پنهان شد. 1
# بعد ازقرارکارها ، امیرطغاجار را بروم فرستاد و امیر نوروز را بخراسان و
~~برهر
# ~~دوایمن نبود . شهزاد گان سوکای 2 و ارسلان خان 3 یاغی شدند. امیر نوروز
~~درولایت
# ~~دی باسو کای جنگ کرد و اورا مقهور گردانید و امیر چویان بجنگ ارسلان
~~رفت. در بیلقان
# ~~در جمادی الاخرسنهٔ‌ خمس وتسعین وستمایه جنگ کردند . ارسلان کشته شد .
~~غزان
# ~~خان فتنهآ سوکای و ارسلان از حیلهآ طغاجارمی دانست . بعداز فراغ از
~~کارایشان خرمنجی
# ~~را بروم فرستاد وفرمان بامیران دیگر نوشت تاطغاجار را بیاسا رسانیدند .
~~تایجو4 و
# ~~جمعی امیران در روم راه امارت یافتند و بعد از مدتی مخالفت نمودند و
~~بعصیان انجامید.
# ~~غزان خان امیر قتلع شاه را با سپاه در سنهآ ست و تسعین بفرستاد تا
~~ایشان را مطیع و
# ~~منقاد گردانید .
# وهم درین سال وزارت بخواجه جمال الدین دستگردانی داد و بعد ازدوماه
# ~~بکشت و وزارت بخواجه احمد خالدی داد. چون از بی ضبطی و بی نسقی
~~کارسلطنت و وزارت
# ~~تغلب وتسلط ایلچیان در کرفتن اولاغ 5 و زیادتی کردن باقصی الغایه رسیده
~~بود و کار
# ~~بمرتبه ای انجامیده که تجار و آینده و رونده ازنا ایمنی راهها از تردد
~~بازمانده، خواجه
# ~~صدرالدین ترتیب یامات بنچیک6 کرد تا راهها از خوف اولاغ ایمن کردد و
# ~~ایلچیان بخلاف 7 یام، ازجای دیگر، اولاغ وعلوفه نتوانند خواست وچون
~~اکثر بلاد PageV01P603
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0637.png)

# ~~عراق عجم بواسطهآ مقرری قوبچور1 خراب شده بود و مردم جلای وطن گرده
# ~~بمرتبهای که درقزوین نماز جماعت جمعه حاصل نمیشد ، خواجه صدرالدین2
~~قوبچور
# ~~ازشهرها برداشت وتمغا مقرر ms483 کرد . ازین تدبیر مال مضاعف حاصل میشد ومردم
~~در
# ~~آسایش و راهها ایمن شد .
# غزان خان بسخن خواچه صدرالدین احمد خالدی برامیونوروز متوهم کشت
# ~~که او با سلطان مصر متفق است و قصد ایران دارند و تزویری برهم بست
~~چنانکه غزان
# ~~خان را باورشد. برادران نوروز: حاجی ولکزی و فرزندان ایشان را تمامت
~~درقبض آورد
# ~~و درراه بغدادبکشت3 . امیر قتلغ شاهرا با لشکری کران بجنگ امیر نوروز
~~فرستاد واو
# ~~را درهری درذی الحجهآ سنهآ ست و تسعین و ستمایه بعداز محاربات ،
~~بمددملک فخر الدین
# ~~کرت، بگرفتند و بکشتند و خواجه صدر الدین احمد خالدی در وزارت متمکن
~~شد. اما
# ~~او را نیزپیش غزان خان بغمز تزویر کردند. غزان خان از تزویرش بترسید و
~~در حادی
# ~~عشرین رجبسنهآ سبع و تسعین اورا بدرجهآ شهادت رسانید و وزارت بمخدوم
~~سعیدشهید
# ~~صاحب صاحب قران ، خلاصهآ نوع انسان، جامع فنون الفضایل، کاشف رموز
~~المسائل
# ~~الی آخرمایلیق بالقابه وهی تباهی به] 4 خواجه رشد الحق و الدین طیب
~~الله ثراء و
# ~~خواجه سعید شهید ، وزیر نیکونام ، خواجه گردون غلام، خواجه سعدالدین
~~محمد
# ~~ساوجی طاب مثواه حواله رفت. اوامر ونواهی کار وزارت باشارت مخدوم سعید
~~خواجه
# ~~رشیدالدین منوط بود ؛ اما نشان وزارت وآل [تمغا 2) بصاحب سعید خواجه
# ~~سعدالدین منسوب والحق وزارت از ایشان قدر وتمکین یافت . بسبب مساعی
~~ایشان در
# ~~جمیع امورضبط ونسقی پیدا گشت. شهبازعدل و رأفت بالو پر بگسترد و بومشوم
~~جور
# ~~وظلم معدوم کشت . ملک ایران محسود ریاض خلدوجنان شد .

PageV01P604

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0638.png)

# امرا: بالتو وسولامیش وکرای واقبال، بروم درسنه ثمان وتسعین وستمایه ،
# ~~مخالف غزان خان شدند . امرا: امیر چوپان وسوتای بحکم فرمان برفتند و
~~ایشان راقهر
# ~~کردند . مولانار کن الدین صاین قاضی سمنانی و سید قطب الدین شیرازی و
~~خواجه
# ~~معین الدین غانجی که قاضی القضاة والغ بیتکچی بود ومستوفی ممالک بودند
~~مخالفت وزرا
# ~~کردند و خواستند که درکار مملکت خلل افتد . غزان خان ایشان را در سنه
~~سبعمایه
# ~~بیاسا رسانید . خواجه نظام ms484 الدین یحیی بن خواجه و جیه الدین زنگی بدین
~~هوس مخالف
# ~~وزرا شد. اورا نیز درمحرم سنه اثنی و سبعمایه بکشت.
# غزان خان سه نوبت لشکر بمصر روان کرد . نوبت اول بخود رفت . در ثالث
# ~~عشرین ربیع الاول سنه تسع و تسعین بحدود دمشق جنک کردید 1 . ایرانیان
~~مظفرشدند.
# ~~نوبت دوم امرا را با لشکرفرستاد . تاحدود دمشق برفتند . ازلشکرمصر کسی
~~نیامد و
# ~~زیادت جنگی اتفاق نیفتاد 2 . نوبت سیوم همچنین امیران لشکر بردند 3 .
~~سلطان
# ~~ناصر لشکر بجنگ ایشان آورد. درثانی جمادی الاخرسنه اثنی وسبعمایه ،
~~بحدود دمشق
# ~~جنگ کردند . ایرانیان مقهور گشتند . امیر چوپان بسیارجهد نمود تا آن
~~لشکررا در
# ~~وقت کریز از آسیب دشمن نکاه داشت و شکسته و بی تاروپود باپیش غزان خان
~~آمدند
# ~~ازین اندوه رنج بر وجود غزان خان مستولی شد و مجال انتقام نداد .
# دراثنای این حال آلاقرنک بن کیخاتوخان باجمعی متفق شد و قصد غزان خان
# ~~داشتند . غزان خان در یافت. شهزاده آلافرنک را بخراسان پیش برادرخود
~~فرستاد و آن
# ~~جماعت را بعضی [بدارو 4و بعضی بظاهر بکشت وغزان خان را مرض قوت کرفت و
~~در PageV01P605
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0639.png)

# ~~عاشر شوال سنه ثلاث وسبعمایه بحدود قزوین در گذشت 5
# هشت سال و نه ماه پادشاهی کرده بود . سی سال عمرداشت. شخص اورا به تبریز
# ~~بردند و در گنبدی که جهت خوابگاه1 ساخته بود دفن کردند. در تخمه
~~پادشاهان مغول،
# ~~پیش از وهیچ پادشاه را گور آشکارا نبود . درعهد او تاریخ خانی را که
# اکنون [در دیوان1 %~%
# ~~حساب بدان می کنند، درثانی عشررجب درسنه احدی وسبعمایه وضع کردند .
# الجایتو سلطان
# خدابنده محمد بن ارغون خان بن ابقاخان بن هولا کوخان بن تولی خان
# ~~بن چنگزخان چون در خراسان خبروفات برادر بشنید، عم زادهاش الافرنک و
~~امیر
# ~~هورقداق را که بزر کترین امرای خراسان بود، بسبب آنکه در دل مخالف او
~~بودند،] نا بیوسان
# ~~برسرتاختن آورد]3 و ایشان راقهر کرد و بدار الملک تبریز آمد و در ms485 خامس
~~عشرذی الحجه
# ~~سنه ثلاث وسبعمایه برتخت نشست . بیست وسه ساله بود4. ولادتش درثانی عشر
# ~~ذی الحجه سنه ثمانین وستمایه بود. کامرانترین پادشاهان این دودمان بود
~~و زمان او
# ~~جوانی دولت این خاندان و مانند او پادشاهی ازین تخمه5 برنخاست و ازعدل
~~وداد او
# ~~آئین جور وظلم معدوم شد وجهان چون نوعروسی آراسته و پیراسته گشت . [در
~~بیداد
# ~~بمسمارعدل و انصاف بستهشد و اعلام اسلام در مشارق و مغارب جهان افراشته
~~کشت
# ~~آئینه کارجهان را از زنگ کژی بصیقل راستی پاک کرد وهر کجا سرافرازی و
~~کردن-
# ~~کشی دید که از کژ روی بخلاف راستی قدمی مینهاد و نشان یافت ، دست بردی
~~نمود
# ~~که تمامت از پای در آمدند و همچون برادر خود ،7 در تقویت دین اسلام
~~کوشید و
# ~~آئین ادیان دیگر منسوخ کردانید و جزیه بر[ ترسا و جهود8 معین فرمود و
~~ایشان را PageV01P606
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0640.png)

# ~~بعلامت غیار از اهل اسلام ممتاز کرد. لاجرم حق تعالی بمکافات اورا از
~~جمیع یادشاهان
# ~~این دودمان ممتاز گردانید و دولت و سلطنت بتخمه او رسانید و درشب
~~چهارشنبه هشتم
# ~~ذی القعدهآ سنه اربع وسبعمایه شاهزادهآ جهان، وارث ملک ودولت چنگزخان،
~~علاعالدتیا
# ~~والدین ابوسعید بهادرخان خلدالله ملکهرا بدو ارزانی داشت وجهان بمقدم
~~شریف او
# ~~مشرف کرد و درسنه خمس وسبعمایه، سیدتاج الدین کورسرخی که در اول نایب
~~امیر
# ~~هورقداق بود وبنیابت امیرسونج اتابک الجایتو سلطان رسیده با وزرا
~~مخالفت کرد .
# ~~درعشرین شوال بحکم یرلیغ او را بکشتند .
# هم درین سال، شهزاد کان اولوس جغتای و امرای مصر و شام جمعی ایل شدند
# ~~و درذی الحجه سنه ست و سبعمایه، سلطان عزیمت جنگ گیلان کرد و مسخر
~~گردانید و
# ~~خطبه و سکه آنجا بنام مبار کش مشرف شد و امرای کیلانات را 1 بجان امان
~~داد و خراج
# ~~ابریشم برایشان مقرر کرد. اما امیر قتلغ شاه که امیر الوس بود[ باچند
~~امیر دیگر
# ~~در آن جنگ کشته شد . بعداز این امیر یساول را بامارت ms486 خراسان فرستاد .
# چون الجایتوسلطان بعمارت مایل بود ، ارکان دولت در آن سعی نمودند و باندک
# ~~زمان، شهری چون سلطانیه ، بعراق عجم که نسخه3 فردوس اعلی است بساختند ،
# ~~ودر کردستان دریای کوه بیستون، سلطان آباد چمچمال بنا فرمود و درموغان
~~، در کنار
# ~~دریا، شهر الجایتو سلطان5 آباد بر آوردند .
# درجمادی الاول سنهآ ثمان وسبعمایه ، ایلدورمش خاتون زن الجایتو سلطان
# ~~در گذشت . هم درین سال شمس الدین آق سنقر صاحب حماه 6 وجمال الدین افرم
~~PageV01P607
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0641.png)

# ~~صاحب حلب و بعضی امرای شام بمتابعت در آمدند و الجایتو سلطان ایشان را
~~نوازش
# ~~فرمود و هر یک را در ایران حکومت شهری داد و اخراجات فراوان جهت ایشان
# ~~تعیین فرمود .
# درسنهآ عشر، میان وزیران : مخدوم سعید خواجه رشیدالدین و خواجه
# ~~سعدالدین طاب مثوا هما مخالفت شد . دوستان خواجه رشیدالدین درحضرت
~~سلطان
# ~~تقبیح صورت احوال خواجه سعدالدین می کردند وحرکات او که مخالف طبع
~~سلطان
# ~~صادر می شد بانظر می دادند و سلطان را با او متغیر کردند و اورا بگناه
~~سو کندی که نواب
# ~~امیرناصرالدین یحیی بن جلال الدین یزدی1 وخواجه زین الدین ماستری و
~~خواجه
# ~~شهاب الدین مبار کشاه و غیر هم شهید کردند و من در تاریخ قتل او کفته
~~ام :
### | بع
# # شنبه عشر اول از شوال گشته منصرف %~% رفته ازتاریخ هجری سارذال ویا ،
~~الف
# # درمحول 2 شد بفرمان خداوند جهان %~% بدر عمر خواجه سعدالدین بکلی منخسف
# و در ثالث ذی الحجهآ سالمذ کور، سید تاج الدین آوجی را که پیشوای اهل
~~شیعه
# ~~بود ودر رفض غلوی عظیم داشت و الجایتوسلطانرا برمذهب شیعه محرض بود،
~~باپسرش
# ~~و جمعی دیگر ، بسبب اتفاق با خواجه سعدالدین بکشتند3 و سید عمادالدین 4
# ~~علاء الملک سمنانیرا هم بدین سبب میل کشیدند. اما نور باطل نشد. و
~~وزارت بصاحب
# ~~سعید خواجه تاج الدین علیشاه تبریزی دادند ، بشرط آنکه از تدبیر و رای
~~مخدوم سعید PageV01P608
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0642.png)

# ~~خواجه رشید الحق و الدین تجاوزنکند و زمام امورجزوی و ms487 کلی در کف کفایت
~~او باشد و
# ~~مخدوم سعید طیب الله ثراه در ضبط ملک دیگر بار مساعی جمیله [مبذول
~~فرمود1 و خللی
# ~~که در زمان ماقبل او واقع شده بود- بجهت آنکه خواجه سعد الدین بخلاف
~~رأی صائب
# ~~او بکار ملک قیام نموده بود و آن تدبیر صواب نیامده- تدارک فرمود و
~~التیام آن جراحت
# ~~کرد و در تجدید یاسامیشی ملک وتعدیل قوانین اموال و املاک اجتهاد و
~~احتیاط بلیغ
# ~~فرمود و بهر ملکی امینی مقبول القول بدین مهم بفرستاد و کارتومان قزوین
~~و ابهر و زنجان
# ~~وطارمین به بنده مفوض بود و بیمن این دولت [ همایون، در آن عهدمیمون
# نوشته ام باشارات خواجه قانونی
### | که کاتب فلکم می دهد یمین3 بوسه
# اولجایتو سلطان درشوال سنهآ اثنی عشر وسبعمایه عزیمت شام کرد و قلعه رحبه
# ~~بعد از محار به رام کرد و بصلح مراجعت فرمود. شهزاد گان کپک و یسور
~~جغتای بر خراسان
# ~~تاختن کردند و بعد از خرابی بسیار باز گشتند. الجایتوسلطان امیر علی
~~قوشچی را بفرستاد
# ~~بالشکری گران بانتقام ایشان. ایرانیان از جیحون بگذشتند و در ترمد
~~وماوراءالنهر
# ~~خرابی فراوان4کردند و مظفر با در کاه آمدند. اولجایتوسلطان شهزادهآ
~~جهان را
# ~~ابوسعید بپادشاهی خراسان فرستاد و امیر سونج را براه اتا بکی او و امیر
~~الامرائی خراسان
# ~~درصحبت او بفرستاد . امرا و وزراء وار کان دولت هریک پسری یا برادری
~~درخدمت او
# ~~بخراسان روانه کردند . درماوراء النهر یسور و کپک باهم مخالفت کردند.
~~یسور میل
# ~~ایران کرد و بمطاوعت در آمد . سلطان اورا نوازش کرد و عهدنامه فرستاد .
~~شهزاده
# ~~کپک بدین سبب بجنگ یسور آمد وچون یسوررا ایرانیان مددبودند ، کپک منهزم
~~شد
# ~~و درسنه خمسعشر و سبعمایه مان وزیران مخدوم سعید خواجه رشیدالحق
~~والدنیا
# ~~و الدین وخواجه تاج الدین علیشاه نزاع افتاد. الجایتوسلطان هردورا در
~~کار وزارت شرکت
# ~~داد و باتفاق تصرف اموال ونشان وزارت می کردند . پیش ازین مخدوم سعید
~~تدبیر ملک PageV01P609
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0643.png)

# ~~فرمودی، امادرنشان وزارت و تصرف ms488 اموال مدخل نساختی و آل نداشت .
# بعد ازیک سال، درغرهآ شوالسنهآ ست وعشر وسبعمایه، اولجایتوسلطان رحلت
# ~~کرد بسلطانیه و بدارالبقا پیوست و در ابواب البرقلعه که جهت خوابگاه
~~خود ساخته
# ~~بود مدفونشد . دوازده سال و نهماه 1 پادشاهی کرده بود وعمرش درسی و
~~هفتم سال بود و
# ~~بچهل لرسیده. [درتاریخ وفاتش بنده گفت2 ]:
# از هفصد و شانزده چونه ماه گذشت
### | از گاه و کلاه سروری شاه گذشت
# بگذشت و جهان بیوفا را بگذاشت
### | گاه ز حال خویش ناگاه گذشت
# و هم درین باب دیگری فرموده :
# در هفتصد و شانزده بسلطانیه
### | سلطان مبارک قدم و خوب سیر
# آدینه و سلخ رمضان وقت غروب
### | از روضه بروضهآ جنان کرد سفر]3
# از مولانا جمال الدین ترک که عالم عامل مقبول القول بود [وجماعتی تجار4
# ~~مرویست که درین سالها بشهرینکی5 از بلادتر کستان رسیده حکایتی عجیب
~~درین یک در
# ~~ماه واقع شده بود و عمه زبانها بر آن موافق و آن چنان بود که در آن سال
~~لشکر کفار
# ~~بجنگ ایشان آمده بودند و مردم تر کستان را بمحاربت و مقاتلت ایشان
~~فرستادند . از
# ~~شهر ینکی، مردی قرا بها در نام با آن قوم بجنگ کفار رفت و آنجاشهید شد
~~. بعد ازمدتی
# ~~از یک کوشهآ خانه قرابهادر، که عیالو اطفال او آنجا بودند ، آوازی
~~شنیدند که منم
# ~~قرا بهادر. شخص مرا فلانروز کفارشهید کردند. مرا اکنون آنجاخوش است و
~~من بدین شهر
# ~~با هفتاد هزار روح باستقبال پیرزنی آمدهایم که سه روز دیگردرخواهد
~~گذشت. چون PageV01P610
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0644.png)

# ~~ایشان بدین مصلحت می آمدند ، من نیز بیامدم وا گرنه نیامدی و چون خاطرم
~~متعلق بشما
# ~~بود، آمدم تا بنگرم که شما در چیستید 1 . میباید که اهل این شهررا
~~بکوئید که آفتی
# ~~و بلائی عظیم در راهست و بدین شهر خواهد آمد. می باید که [خیرات و2]
~~صدقه کنید
# ~~تا آن بلادفع شود» . چون اهل قرابها در این آوازشنیدند ، مسارعت نمودند
~~و آن گوشه
# ~~را که ms489 این آواز از آنجامی آمد، خراب کردند . هیچکس در میان آن نبود.
~~باز آواز از
# ~~گوشهآ دیگر بر آمد که: دمنم قرا بهادر و روح منست که باشما می گوید » و
~~تفصیل حکایت
# ~~مکرر گردانید و مبالغه کرد در آنکه با اهل شهر بکویند تا صدقه دهند و
~~این آواز همچون
# ~~آواز ابدان نبود بلکه همچون آوازی بود که از خمی بیرون آید . اهل خانه
~~درجواب
# ~~او کفتند که مردم شهر این سخنرا از ما باور نکنند، جواب گفت اهل شهررا
~~بگوئید تا
# ~~در میدان حاضرشوند و چوبی درمیان زمین فروبرند تامن از آن چوب با ایشان
~~حکایت
# ~~کنم2 . همچنان کردند . اهل شهر از آن چوب حکایت شنیدند و گفت باید که
~~وضع بلا
# ~~را صدقه کنید و بگوئید: اللهم کفی علمک عن المقال و کفی کرمک عن السؤال
~~و تاسهروز
# ~~این آواز در آن شهر از مواضع مختلف میشنیدند . بعداز آن که آن پیرزن در
~~گذشت ،
# ~~آن آواز د کر کس نشنید و این از عجایب حالاتست.
### | ابوسعید بهادرخان
# ابن اولجایتو سلطان بن ارغون خان بن ابقاخان بن هولا کوخان بن تولی خان
# ~~چون خبر وفات پدرش بخراسان رسید، سلطان ابوسعیدو امیر سونج عزیمت عراق
~~کردند.
# ~~شهزاده یسور و امیر بکتوت متفق شدند و امیریساول را بکشتند و بر خراسان
~~مستولی شدند.
# ~~گوئیا ایشان را [درین معنی]2 با امیر سونج مواضعه بود. جهت آنکه شنیده
~~ناشتیده
# ~~انگاشت و بمقاومت و انتقام مشغولنشد . پادشاه 5 را بسلطانیه آوردند تا
~~بحکم وصیت
# ~~پدر بپادشاهی نشست ، در صفرسنهآ سبع عشروسبعمایه . دوازده ساله بود .
~~رسم و ائین پدر
# ~~در داد گستری و بنده پروری و رعایت رعیت و حمایت ارکان دولت تازه کرد و
~~چون پادشاه در PageV01P611
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0645.png)

# ~~اوایل دولت بسن برنیامده بود، زمام امورکلی وجزوی ملک ایران در کف
~~کفایت امیر
# ~~چویان نهاد، چنانکه برپادشاه [ خلدالله ملکه]1 از جهانداری نامی بیش
~~نبود. و راستی
# ~~آنکه امیر چوپان، چنانکه از بزر گی ms490 اوسزد، در کارملک و رعایت حق ولی
~~نعمت، هیچ دقیقه
# ~~مهمل نگذاشت . امیر تقماقرا، که ایناق الجایتو سلطان بود، با قتلغ شاء
~~خاتون که
# ~~بزر گترین خاتونان ومنظور اولجایتوسلطان بود متهم کرد و بگرفت و بعداز
~~مصادرات
# ~~خلاص کرد ونیابت خود داد و امیرایسن قتلغ را که رکن معظم دولت بود ،
~~جهت دفع
# ~~شهزاده یسور و امیر بکتوت بخراسان فرستاد و او بحسن تدبیر ایشانرا
~~بعمطاوعت در آورد.
# چون میان وزرا مخالفتی بود ، اصحاب دیوان خواستند که طرف مخدوم
# ~~سعید خواجه رشیدالحق والدین طاب ثراه کیرند و بدفع خواجه تاج الدین
~~علیشاه
# ~~مشغول شدند. [مخدوم سعیدشهید] 2 هم نظر بر رعایت پیمان رضانداد و نیز
~~آخر دولتش
# ~~بود و تقدیر ازلی آنکه باز ارفضل وفضایل کساد گردد و اهل فضل بحسب
~~بیرونقی2 ، که
# ~~لازم حرفت ایشانست، با سررشتهآ خود روند وظلم ظلمه وجور فسقه دست تطاول
~~از آستین
# ~~وقاحت بیرون کند . اصحاب دیوان طرف خواجه تاج الدین علیشاه گرفتند و
~~بسعی سعاة
# ~~و غمز حساد 4 ، مخدوم سعید خواجه رشیدالدینرا که وزارت آصف و بوذرجمهر
~~با
# ~~وزارت وتدبیر او خواروحقیر بود از وزارت معزول کردند و درین معنی صورتی
~~ایقاع کردند
# ~~که لایق منصب وزارت نبود و عقل بدان رخصت ندهد5 . مع هذامنجح آمد و این
~~صورت
# ~~سبب عبرت 6 جهانیان شد. قال النبی (ص) اذا ارادالله تنفیذقضائه وقدره
~~سلب لذوی
# ~~العقول عقولهم حتی ینفذفیه قضاؤه وقدره ومخدوم سعید در آن مجلس انگشت
~~تحیردر
# ~~دندان تفکر7 گرفته بجواب ایشان مشغول نشد و بعزلت رضاداد و اورا به
~~تبریزفرستادند تا
# ~~منزوی شود. روز کارازمان دولت اورا که سردفتردیوان فضل و محسود ریاض
~~خلدبود به
# ~~تیز بازار جهل مبدل کردانید و بزبان حال همی گفت : PageV01P612
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0646.png)

# ~~ابرست برجای قمر، زهرست برجای شکر
### | سنگست برجای گهر، خارست برجای سمن
# ~~آری چوپیش آیدقضا ، مروا شود چون مرغوا
### | جای شجر گیرد گیا، جای طرب گیرد شجن1
# پادشاه خلد ملکه زمستان ببغداد رفت. امیر سونج ms491 درعشرین ذیقعدهآ سبع عشر
# ~~و سبعمایه آنجادر گذشت. اورا بسلطانیه نقل کردند. بهار کاه پادشاه با
~~سلطانیه آمد.
# ~~امیر چوپان برسبیل شکار بآذر بیجان رفت وبا الحاح قمام مخدوم سعید را
~~ازتبریزپیش
# ~~خود برد و نوازش فرمود. هر چند خواجه رشیدالدین در رفتن باردو منع و
~~ابا کرد- بسبب
# ~~آنکه سالها دردولت وعظمت و جلال زند گانی کرده بود و از عمر نیزحظی
~~تمام یافته و
# ~~مخدوم زاد گان، پسرانش هریکی آصفی ومدبری بودند و درحضرت پادشاه
~~بمرتبهای
# ~~که محسود وزرا بودند منسوب و پدر بزر کوار بوجود مبار کشان استظهاری
~~هرچه تمامتر
# ~~داشت- اما امیر چوپان استدعابیش کرد و اورا دررفتن باردو الزام نمود.
~~مع هذا کارناتمام
# ~~کرد واورا درراه بگذاشث . خواجه تاج الدینعلیشاه3، باتفاق اصحاب دیوان
~~و ارکان
# ~~دولت ومقربان حضرت، بقصد او مشغول شدند وغایت مساعی درقصد او بتقدیم
~~رسانیدند و
# ~~نایبان امیرچوپان را برشوت بفریفتند و زرهای فراوان ریختند تا امیر
~~چوپان را با او
# ~~بد کردند و اومزاج پادشاهرا متغیر گردانید . درسابع عشر جمادی الاول
~~سنهآ ثمانعشر،
# ~~بحدود خشکدره4 (؟) ابهر، ازراه شهادت، او را با پسرش خواجه عزالدین
~~رحمهما الله
# ~~شهید کردند .
# بعداز ین امیر ایسن قتلغ از خراسان مراجعت کرد و بحضرت رسید و اهل اردو
# ~~وررمستان عزیمت اران کردند. در مرحله ورزقان 5 ، درثالث عشر شعبان ثمان
~~عشر ، PageV01P613
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0647.png)

# ~~امیرایسن قتلغ بفجأة در گذشتوهم درین زمستان، در ماه رمضان امیررنبو1
~~وحاجی
# ~~دلقندی]2 را که مردی بیباک3 بود و از وجود اوفتنه بسیار دردین ظاهرشد ،
~~جهت
# ~~آنکه قصد امیر چوپان داشتند برانداختند .
# قورمیشی و پسران الیناق * وجمعی امرا برکار امیر چوپان رشک بردند و
# ~~فرصتی میجستند تاچون پادشاه ازبک، ازتخم توشی خان ، از دشت خزر، بقصد
~~این ملک
# ~~آمد و تا کنار رودخانه کر برسید، چون گذرنتوانست کرد و ازین طرف بجنگ
~~پیش رفتند
# ~~باز گشت، امیر چویان قورمیشی و جمعیرا که در آن حال بمدد پادشاه [
~~نیامده بودند د
# ~~چوب یاسا زد. از این ms492 حر کت ایشان بکلی متنفرشدند و قاصد او گشتند . چون
~~در بهار
# ~~پادشاه بسلطانیه رفت ، امیرچوپان از و چدا گشت و بکرجستان شد . قورمیشی
~~فرصت
# ~~غنمت شمرد وشبیخون برسرامیرچویان برد . امیر چویان واقف شده بود وجای
~~بدل
# ~~کرده . برو دست نیافتند. بنگاهشرا تاراج کردند و تقماقرا بگرفتند و
~~دیگرنواب
# ~~چوپان را بکشتند و در مطالبت امیر چوپان لشکر کشیدند و در حدود گو گجه
~~دنگیز6
# ~~جنگی عظیم کردند. امیر چوپان و پسرش حسن آنجا مردیها نمودند. اما چون
~~دشمنان را
# ~~مدد میرسید و ایشانرا لشکرهزیمت میشد ، ازپیش قورمیشی بکریختند.
~~قورمیشی
# ~~ارس برادرتقماق را از عقب امیر چوپان بفرستاد . امابدو نرسید . چون
~~امیرچویان
# ~~بحدودتبریزرسید ، خواجه تاج الدین علیشاه درحال باسواری چند بمدد
~~اوبیرون رفت
# ~~و اورا بسلطانیه بحضرت پادشاه رسانید. از طرف دیار بکر، امیر ایر نجین
~~با قورمیشی پیوست
# ~~وایشان هردو دراصل از قوم کرایت بودند وغالبا ایشانرا، باجمعی امرا،
~~درین قضیه
# ~~مواضعتی بود . از آنجا بنخجوان رفتند و در آذر بیجان خرابی تمام کردند
~~و اگرلطف
# ~~حق تعالی یاری ننمودی و آنچه ایشان را در خاطر بودی ازقوت بفعل آمدی،
~~بر ملک ایران PageV01P614
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0648.png)

# ~~نامی بیش باقی نبودی . از نخجوان عازم سلطانیه شدند ، بامید آنکه
~~پادشاه خلد ملکه
# ~~در دفع امیر چویان با ایشان موافقت نماید[و بالحقیقه آن قصد فصد ورید
~~ایشانشد.1 .
# ~~پادشاه از کمال کماست و توفیق ایزدی و مساعی خواجه تاج الدین علیشاه
~~دانست که در
# ~~اطاعت ظالم ثمرهآ ندامت باشد . برعزم دفع ایشان ، با لشکرهای کران ، از
~~سلطانیه
# ~~بیرون رفت ودر زنجانرود ، نزدیک بدیه میانه، در ربیع الاخر سنهآ تسع
~~عشر وسبعمایه
# ~~فریقین بهم رسیدند . جمعی میخواستند که ایشان را بمطاوعت پادشاه در
~~آورند . چند
# ~~نوبت درخفیه پیغام مکررشد 2 . چون خبث عقیدت برایشان مستولی بود ، میسر
~~نشد و
# ~~بمحار به انجامید. پادشاه با وجود صغرسن، رستم وار درمیدان رفت تا
~~امرا، بواسطهآ حرکت
# ~~او، دل قوی شدند و دشمنان را بهم برشکستند و تمامت ms493 را طعمهآ ضرغام بلا
~~و کشتهآ صمصام
# ~~فنا کردند . رایات دولت مظفر ومنصور و اعدای مملکت مسخر ومقهور کشتند
~~وبسبب
# ~~دلاوری، که در آن مصاف از سلطان اسلام خلد ملکه معاینه افتاد ، امرای
~~دولت و وزرای
# ~~حضرت عرضه داشتند که اسم مبارک پادشاه می باید که موافق مسمی باشد و
~~بهادرخان
# ~~مضاف نام همایون و لقب میمون کردند و پسندیدهآ حضرت افتاد. از آن وقت
~~باز منشورات
# ~~حوائج جهانیان درممالک محروسه بدین توقیع مزین است . درعشرین رجب سنهآ
~~تسع
# ~~عشر وسبعمایه امیرچوپان باشاهزاده ساتی بیک بنت اولجایتو سلطان زفاف
~~کرد2 .
# ~~در محرم سنهآ اثنی و عشرین، امیر حسین بن آقبوقا که امیر الوس بود
~~بخراسان در گذشت.
# ~~و هم درین سال امیر تمورتاش پسر امیرچوپان که حاکم روم بود عصیان نمود
~~و بسخن PageV01P615
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0649.png)

# ~~مفتنان اظهار نوامیسی1 چند که فوق منصب امارت بود کرد 2 . چون این معنی
~~بسمع
# ~~پدرش رسید، عزیمت روم کرد و بحسن تدبیر اورا مطیع گردانید ومفتنان را
~~بقتل آورد و
# ~~اورا ببند گی حضرترسانید . بعد ازمدتی ، پادشاء اورا سیور غامیشی کرد و
~~بحکومت
# ~~روم فرستاد .
# در اواخر جمادی الاخرسنه اربع وعشرین وسبعمایه، وزیر خواجه تاج الدین
# ~~علیشاه جیلان تبریزی به اوجان در گذشت . درعهد دولت مغول، غیر ازین
~~وزیر متوفی
# ~~نشده بود و بعدازو وزارت بپسرمهتر او امیرغیاث الدین محمدنامزدمیشد.
~~پسر کهترش
# ~~خلیفه با او در آن کارمنازعت کرد و اصحاب دیوان دوهوایی کردند. تا بدین
~~سبب خسارتها
# ~~کشیدند و بحد تهلکه رسیدند واگرچه زیان مالی و جاهی یافتند * ومن
~~نجابرأسه فقد
# ~~ربح» و رد خود ساختند3 .
# وزارت برملک نصرة الدین عادل نسوی که نایب امیرچویان بود مقررشد و
# ~~صاین وزیر لقب یافت . اما چون از کار بیگانه بود، او را کاری از پیش
~~نمیرفت. وزارتی
# ~~شکسته بسته بی تدبیر کرد و حکایتی چند ر کیک از و منقول است که شرح آن
~~مناسب
# ~~نیست 4 .
# درسنهآ خمس وعشرین، امیر چوپان از راه گرجستان5 ms494 ، درولایت پادشاه از بک
### | 3- ایضا: PageV01P616
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0650.png)

# ~~خان رفت و بمکافات آنکه بوقت آمدن بایران خرابی بسیار کرده بود ، امیر
~~چوپان نیز
# ~~آنجا خرابی بسیار کرد و بتعجیل باز گشت .
# چون صاین وزیر برامور وزارت کماینبغی قادر نبود ، نقص1 کارخود از امیر
# ~~دمشق خواجه پسر امیر چوپان و اقوام ایشان میدانست و درحق ایشان درحضرت
~~پادشاه
# ~~سخنهای فتنه انگیز می گفت و کفران نعمت امیرچویان و فرزندان او، که
~~بحقیقت
# ~~ساخته2 ایشان بود، می کرد تا پادشاه را برایشان [خاطر متغیر3 ] گردانید
~~. امیر
# ~~دمشق خواجه دریافت. تدبیر کرد تا پدرش امیر چویان اورا از وزارت معزول
~~کردانید و
# ~~و گرفته باخود بخراسان برد و کار امارت و وزارت بکلی [با در دمشق خواجه
~~کشت5
# ~~و اوامرونواهی او مطلقا مطاع جهانیان شد. دولت بمرتبهآ عظیم [ و درجه
~~تمام]5 رسید.
# ~~خرد بزبان حال" می گفت
# اذا تم امر دنانقصه %~% توقع زوالا اذا قیل تم
# ~~چون امیرچوپان بخراسان رسید ، پسر مهتر خود، حسن، را بولایت زاول و
~~کاول
# ~~بجنک ترمه شیرین فرستاد . ترمه شیرین از و منهزم شد و او در آن ولایت
~~قتل وغارت
# ~~عام کرد و در مزار سلطان غازی محمود سبکتکین رحمه الله بغزنین بی
~~رسمیها کردند و
# ~~گور او بشکافتند و مصاحف پاره کردند. لاجرم حق تعالی هم در آن جنگ نکبت
~~بخاندان 7
# ~~ایشان درهر کس از امرای دولت و مقربان حضرت شو کتی یافتند ، ببهانهآ
~~آنکه قصد
# ~~ایشان دارد ، تمامترا برداشتند وعرصهآ مملکت خودرا صافی پنداشتند و
~~بقوت دولت PageV01P617
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0651.png)

# ~~مغرورشدند . پادشاه در کار ایشان فرصتی می طلبید 1 تا در خامس شوال
~~سنهآسبع و عشرین
# ~~وسبعمایه بتدبیر نارینطغای وطاشتمور وغیر هما آوازه در افکندند که امیر
~~چویانرا در
# ~~خراسان بفرمان پادشاه بیاسا رسانیدند و سرش آوردند . اتفاقا سری چنداز
~~قطاع الطریق
# ~~کردستان آورده بودند وتد بیر و تقدیر با هم موافق آمد . همان لحظه خانه
~~بر امیر دمشق
# ~~خواجه حصار کردند . چون روز شد، اورا ms495 بگرفتند و بکشتند و سرش ازقلعهآ
~~سلطانیه
# ~~در آویختند. مولانا شمس الدین شاعر ساوجی درین معنی گفت :
# کاف و ز وذال ازهجرت ، دوشنبه وقت صبح
### | پنجم شوال ، در سلطانیه ، از حکم شاه
# درحصار آوردلشکر قلعه 2 ، واقف شد دمشق
### | رفت بیرون، یافت درصحرا شهادت چاشتگاه،
# حکم یرلیغ بخراسان پیش امراء نوشتند تاچویانرا آنجا بکشند. بعضی
# ~~امرای خراسان با اومتفق شدند و او بکین دمشق خواجه، صاین وزیررا درهری
~~بکشت.
# ~~حسن پسرامیر چوپان تد بیر اندیشید که امراء پادشاه هر که اینجاست بکش
~~وسرهای
# ~~ایشان پیش اوفرست و این ملک نگاه دار و کرمان وفارس نیز در قبضهآ تصرف
~~توان آورد و با
# ~~یادشاهان الوس جغتای طریق موافقت سپار تامدد3 کارتوباشند و بتدریج
~~پادشاهی جهان ما PageV01P618
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0652.png)

# ~~را شود . چویان سخن اورا خوارداشت و بامید آنکه بقوت دولت کاری آز پیش
~~ببرد ،
# ~~عازم عراق شد بالشکر. پادشاه خلد ملکه نزاز سلطانیه بالشکرهای فراوان
~~برابررفت.
# ~~چون پادشاه بولایت قزوین رسیدو چوپان، بسر حدری، بدیهی ابر اهیم آباد1
~~نام و میان فریقین
# ~~یکروزه راه ماند، بعضی امرا که دلشان بابند کی حضرت بود حق ولی نعمت و
~~اجب دانستند
# ~~ومطاوعت اولوا الامرفرض عین شمردند و از پیش چویان بگریختند وعزیمت بند
~~کی
# ~~حضرت پادشاه کردند . چوپان ازین حرکت متوهم شد . لشکرها و خزاین بگذاشت
~~و با
# ~~خواتین و اتباع و آنچه سبکبارتر بود بگریخت . خواتین و اتباع بهر منزلی
~~چند باز
# ~~ماندند. او باهفده مرد، از راه بیابان2 ، به هری رسید. پناه باملک غیاث
~~الدین کرت برد. ملک
# ~~با اوزینهارخورد3 وعادت پدرو برادر خود، در اسیر کشی و مستغیث گیری،
~~باظهار رسانید
# ~~و اورا در محرم سنهآ ثمان وعشرین وسبعمایه باپسرش جلوخان که نوادهآ
~~الجایتو سلطان
# ~~بود وپسرشاهزاده دولاندی بود ، جوانی نازنین رستم شو کت حاتم طبیعت
~~یوسف خلقت
# ~~بود و بعضی نواب چون نیکای دلاندی که قارون زمان بود و نعمت او از حد
~~وقیاس بر کران،
# ~~و دیکرنایبان بکشت و ms496 این حر کت بر ملک غیاث الدین مبارک نبود. او و
~~پسرش حافظ
# ~~پس از این سال بسرنبردند5 .

PageV01P619

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0653.png)

# امیر تمورتاش پسر امیر چویان ، ازخوف پادشاه ازروم بگریخت و پناه بسلطان
# ~~مصر برد ودر آن ولایت دستعطا بر گشاد . سلطان ناصردر کارسلطنت مصر اورا
~~ازخود
# ~~سزاوارتردید ومردم را خواهان اویافت. بترسید وبر او زینهارخورد و اورا
~~درشوالسنهآ
# ~~ثمان وعشرین بکشت وسرش بدین ملک پیش سلطان ابوسعید فرستاد وقضیهآ
~~«کالمستغیث
# ~~بعمر وعند کربته» 1 او ظاهر گشت.
# حسن پسر مهتر امیر چوپان و پسر او تالش از ییش چوپان بخوارزم کریختند و
# ~~از آنجا پیش پادشاه از بک رفتند وپیش او مرتبه و جاه یافتند و جهت او
~~بجنگ چر کز رفتند
# ~~وحسن در آن جنگ زخم خورد و بدان در گذشت و پسرش تالش بمرگ طبیعی بمرد و
# ~~سر آیهآ « واذا جاء اجلهم لایستاخرون ساعة ولایستقدمون »2 درحق ایشان
~~ظاهرشد
# ~~وشیخ محمود، پسردیگر امیر چوپان که حاکم گرجستان 3 بود، بردست لشکر
~~پادشاه
# ~~گرفتار شد . اورا درتبریز بیاسا رسانیدندونص «اینماتکونوا یدر ککم
~~الموت»4 در
# ~~حق آن دودمان محقق آمد و در آن تخمه ازمردان کسی که حالیا ازو اعتباری
~~برتوان
# ~~گرفت نماند 5
# بعداز دمشق خواجه، کاروزارت بدین صاحب قران ، خلاصهآ نوع انسان، وزیر
~~PageV01P620
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0654.png)

# ~~صوفی نهاد ، خواجهآ صافی اعتقاد، پیشوای ملک وملت ، رهنمایدین ودولت ،
~~غیاثالدنیا
# ~~والحق والدین ، الوزیربن الوزیر، محمدبن المخدوم السعید الشهید خواجه
~~رشید الحق
# ~~والدین فضل الله اعز الله انصاره وضاعف اقتداره ، بشر کت صاحب اعظم
~~خواجه علاعالدین
# ~~محمدبن الصاحب الشهید خواجه عمادالدین مقررشد . بعداز شش ماء، چوناین
~~منصب
# ~~قبائی بود بر بالای او
# # بالای وزارت سزدت مرتبه زیرا %~% قد تو قبائیست ببالای وزارت
# فلم تک تصلح الاله %~% ولم یک یصلح الا لها
# بالقرار بربند گی مخدوم زادهآ جهانیان غیاثالدین محمد عزت انصار دولته
# ~~مقررشد وحق تعالی در کار بند گان خودنظرعنایت فرمود وحکم * لوکان فیهما
~~آلهة 1 »
# ~~یتقدیم رسانید و خواجه علاعالدین محمد برقرار ms497 بکار استیفاء ممالک منسوب
~~شد[و بوزارت
# ~~خراسان مشغول گشت.] 2
# وزیر نیکونام در ضبط کارجهان، همچون پدر بزر کوار خود، مساعی جمیله
~~بتقدیم
# ~~رسانید و با آنکه عفو بهنگام قدرت غایت کمال انسانیست و از بزر کان
~~ماتقدم هر کس
# ~~که این طریق سپرد ، بحسن سیرت وعلومرتبت و نشرذ کرنام باقی درجهآ عالی
~~یافته، این
# ~~وزیر فرشته سیرت ازغایت شرف نفس بر آن مزیدفرمود وهر که درحق خاندان
~~مبارک
# ~~ایشان بدیها که تقریر آن موجب تنفرخاطر3 مستمعان باشد کرده بود، بخلاف
~~آنکه
# ~~بمکافات مشغول شود، رقم عفوبر جراید جرائم همگنان کشید و آن بدیها
~~بنیکی مقابله
# ~~فرمود ودر حق هریک بانواع اکرام کرد و ایشان را بمناصب عظیم رسانید و
~~مقلد اشغال
# ~~خطیر کردانید وا کنون هریک ازیشان، از یمن این دولت، آنچه درمدة
~~العمرتمنامی کردند
# ~~برأی العین مشاهده می کنند و روز گار بزبان حالمی گوید . چنین کنند بزر
~~کان چو
# ~~کرد بایدکار.
# امرای نارین طغای وطاش تمور در کارملک فتنه اندیشیدند وقصد ارکان دولت
# ~~داشتند . چون معلوم رای جهان آرای پادشاه خلد ملکه گشت « ولایحیق المکر
~~السینآی PageV01P621
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0655.png)

# ~~الاباهله1 » صورت حال ایشان شد و درغرهآ شوالسنهآ تسع و عشرین بداس فنا
~~کشتهآ خود
# ~~بدرویدند وبیاسا رسیدند .
# جهان از شروشور فتنه ایمن کشت وجمیع خلایق در اما کن خود ، از سر
# ~~فراغت حال و رفاهمت بال ، درسایهآ معدلت و مرحمت پادشاه جهان خلد ملکه
~~ونظر
# ~~شفقت و رأفت وزیرسلطان نشانزیدت2 دولته روز گارمی گذرانیدند و بدعای
~~دولتشان
# ~~که بر همگنان فرض و عین فرضست مشغول می باشند « وذلک فضل الله یؤتیه من
~~یشاء والله
# ~~ذوالفضل العظیم»3
# و بحمدالله که در ایام این دولت از حسن تدبیر و رای رزین و سرایت کرم
~~طبیعی
# ~~و غایت همم جبلی مخدوم مولاناء اعظم اعلم احکم افخم ملک ملوک الوزراء ،
~~سلطان
# ~~السادات والنقباء ، برهان کبار آلعبا ، خلاصهآ تخمةآمحمد مصطفی، نقاوهآ
~~گوهرمرتضی ،
# ~~ناشر العدل والاحسان ، باسط الامن والامان ، مبین الشرایع والاحکام ،
~~مقوی قواعد ms498
# ~~الاسلام ، ملجاء القضاة والحکما ، البحر الخضم فی الجود والطود الاشم
~~فی الوجود، قدوة
# ~~کرام المفاخرو المعالی ، زبدةانام الایام واللیالی، شهاب سماء المکرمة،
~~نصاب العدل
# ~~والمرحمة ، مربی ارباب النهی والالباب، المفتخر به الاسماء والالقاب
# سزد گرش ننویسم تخلص والقاب
### | بماهتاب چه حاجت شب تجلی را
# مولی موالی الارضین ، شمس الملة والحق والدین ، رکن الاسلام والمسلمین ،
# ~~المؤید بتأیید رب العالمین ، محمدبن نظام الحسینی الیزدی اعز الله
~~انصاره وضاعف اقتداره
# ~~کارملک و دولت برونق هر چه تمامتراست و این زمان مبارک محسود جمیع
~~ازمنه . لاجرم
# ~~اجرای خیرات عظیم کرد ورفع بدعتهای نامحمود فرمود ودر ادرارات و وظایف
~~ارباب
# ~~استحقاق افزود و امروز بیمن اهتمامشان در این دولت پریشانی نمانده
~~وابیات مرحوم
# ~~ظهیر الدین فاریابی شاهد حال جهان کشته : PageV01P622
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0656.png)

# در زمانه گرفتوری هست در کار منست
### | ورنه بس نیکونهادی ملک وملت را اساس
# سعی کن تا این فتور از کارمن بیرون شود1
### | خوش نباشد جامه نیمی اطلس ونیمی پلاس
# حق سبحانه و تعالی سایهآ معدلت و آفتاب مکرمت آن وزیر سلطان نشان و
# ~~دستور جهانیان را در جهان کامکاری و آسمان نامداری ، برسرکافهآ اهل
~~جهان عموما و
# ~~این بندهآ دیرینه خصوصا پاینده و تابنده داراد ودست حوادث زمان و مکاره
~~دوران از دامن
# ~~این دولت دور داراد 2 الی یوم النشور بحق رب الغفور.3
# 1_ ق،م : رود- ر،ب : بری 2- وکیدعای مؤلف مستجاب نشده . زیرا در
# ~~236 سلطان ابوسعید درعین جوانی مرد وجانشین او ارپاخان وغیاث الدین
~~محمد پسرخواجه
# ~~رشیدا لدین فصل الله کیر کستا ممرشضت نون واوصاع ایران دویادت وفتن
# 1- دوتسع ب ف بعدار این فسمت تاریخ آل مظفر محمود کتبی آمده واین
# ~~ناریح اختصاری است ارمواهب الهیه فصیمین الدین یزدی ومن این کتاب را
~~درسال
# ~~25ابرج کنا بمان ابن ین بمقا بله باسحه بدل ونواریح خافظ ابرو وجامع
~~التواریخ
# ~~شهاب الدین حسنی بطبع رسانده!م .

PageV01P623

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0657.png)

### | باب ینم
# درذ کرائمه و قراء و مشایخ متزهد و علماء دین اسلام رضوان الله علیهم ms499
~~اجمعین
# ~~آن شش فصل است :
# ائمهآ مجتهد وقراء ومشایخ متزهد وعلماء متعبد از آن بزر گترند که درین
# ~~مختصر شرح بزرکی ایشان توان داد . اما بسبب آنکه علماء در دین اسلام
~~بمرتبهآ انبیاء
# ~~دیگرادیانند1 و ذکر انبیا درابتدا آمده ، درانتها ذکر ایشان می رودتا
~~اول و آخر[ کتاب
# ~~بذ کراهل دین مشرف باشد
# فصل اول ازباب پنجم
# در ذ کرائمه و مجتهدان اسلام که در کار دین اجتهادنموده اند و هریک در
~~شریعت
# ~~طریقی سیردهاند سیزده کس یکی:
# امام معصوم جعفر صادق رضی الله عنه که امام اهل بیت3 است و درماقبل ذکرش
# ~~آمده وچهار ائمئسنت و جماعتند وهشت مجتهد و ذ کراصحاب وجوه مذاهب سنت
~~در
# ~~زمرآ علما خواهد کردن. اکنون ذکر ائمهآ سنت و مجتهدان می رود .
# امام ابوحنیفه نعمان بن ثابت بن طاوس بن هرمزد ملک بنی شیبان رضی الله
~~عنه
# ~~نام طاوس بروایتی مرزبان بود» . علمدار مرتضی علی رضی الله عنه بود و
~~امیر المؤمنین علی PageV01P624
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0658.png)

# ~~کرم الله وجهه در حق او دعا کرد: بارک الله فیک وفی نسلک. بدان بر کت
~~این مرتبت یافت1.
# ~~امام ابوحنیفه پیش از امامت بخواب دید که استخوان اعضاء رسول صلی الله
~~علیه وسلم
# ~~درا کنده شده بود و او جمع کردی . معبر تعبیر کرد که علم دین جمع کند و
~~امام باشد .
# ~~دروقت امامت چون بسرروضهآ مبارک حضرت رسول (ص) رسید گفت : السلام علیک
~~یا
# ~~سیدالمرسلین . جواب آمد که : وعلیک السلام یا امام المسلمین 2
# وفاتش ببغداد در رجب سنهآ احدی وخمسین ومایه بعهد ابودوانیق3 . اورا به
# ~~خیزرانیه 4 دفن کردند . شرف الملک ابوسعد 5 ، مستوفی ممالک سلطان
~~ملکشاه
# ~~سلجوقی ، مزار او را عمارت عالی ساخت. عمرامام ابوحنیفه هفتاد سال.
~~ازتا بعین است .
# ~~از صحابه این هفت6 کسرا دریافته است : انس بن مالک، جابر بن عبدالله ،
~~ابوالطفیل 7،
# ~~ابن ابی اوفی عبدالله بن ابی خیر وعایشه بنت عجرد .
# امام مالک بن انس بن مالک بن ابی عامربن عمیر ms500 بن حارث بن عثمان بن حنبل
~~PageV01P625
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0659.png)

# ~~ابن عمروبن حارث وهو ذواصبح والمعروف بالاصبحی من نسل بنی خزرج وهم بنی
~~سبا. پدرش
# ~~از کبارصحابهآ رسول بود و اوازتا بعین بود و استادمحدثان بود. بقول
~~بعضی علماء اولین امام
# ~~سنت وجماعت اوست. سه سال درشکم مادر بود و هشتادو پنج سال عمریافت .
~~درسنهآ تسع
# ~~وسبعین ومایه به مدینه در گذشت و به بقیع مدفون است .
# امام شافعی مطلبی رضی الله عنه وهومحمد بن ادریس بن الیاس بن عثمان بن
# ~~شافع بن سایب بن عبید بن عبدالله بن یزید بن هاشم بن مطلب بن عبدمناف .
~~اوراشافعی به
# ~~شافع و مطلبی به مطلب که اجداد او بودهاند، باز می خوانند . شافعی در
~~طفلی بخواب دید
# ~~که پیغمبر(ص) زبان دردهانش نهاد و گفت : علم دین ترا کرامت است و امیر
~~المؤمنین
# ~~علی کرم الله وجهه انگشتری 1 دردستش کرد و گفت کار دین برقول توختم است
~~. از
# ~~بر کت آن خواب این مرتبت یافت. اورا در وقت امامت ، بسببحب اهل بیت ،
~~برفض
# ~~منسوب کردند . او بواسطهآ آن چند بیت گفته است :
### | نع
# لوکان رفضا حب آل محمد %~% فلیشهد الثقلان انی رافض
# انا الشیعی فی دینی و اهلی %~% بمکة ثم داری عسقلیه
# خلیفه اورا الزام کرد تاقرآن را مخلوق خواند. اوخلیفه را [بازیداد]2 و بر
# ~~منبرانگشتان خود شمرد و کفت صحف و توریت و انجیل وزبور و فرقان، این
~~هرپنج مخلوق
# ~~است یعنی این پنج انگشت و بمصر گریخت و متوطن شد وهم آنجا فرمان یافت ،
~~در
# ~~سابع رجب سنهآ اربع ومأتین بعهد مأمون خلیفه.[ به فسطاط مصر مدفون است
~~3
# ~~عمرش پنجاه و چهارسال بود . [ دعای او بیشتراین بود :
### | شعر
# قلت هل من سائل مستغفر %~% انا عبد سائل مستغفر
# کرم منک ینادی سحر %~% فدعوناک و هذا سحر PageV01P626
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0660.png)

# ازسخنان اوست: من استغضب فلم یغضب فهوحمارومن استرضی و لم یرض
# ~~هوجبار
# امام احمد بن محمدبن حنمل بن هلال بن اسدبن ادریس بن عبدالله ms501 بن انس بن
# ~~عوف بن قاسط بنمازن بن شیبان وهواصل القبیله . شا کردامام شافعی و
~~استاد محدثان
# ~~بود. واثق خلیفه اورا الزام نمود تاقر آن رامخلوق خواند. نمی نخواند .
~~محبوسش کرد
# ~~تابخواند]2 . نخواند. در زخم چوبش کشید[ همچنان مقربود برعدم خلق
~~قران]3 .
# ~~بزخم چوب درسنهآ ثلاثین و مأتین در کذشت. به بغداد بالای قبرامام
~~ابوحنیفه مدفونشد .
# ~~قبرش مشهوراست .
# طاوس بن کیسان الیمانی از تابعین است 4 . درسنهآ ست ومایه در گذشت .
# ~~حسن بن یسارالبصری 5 ، چون مقدم مشایخ است، ذکرش در زمرهآ ایشان آورده
~~شد.
# ~~وفاتش درسنهآ عشرومایه به بصره
# محمدبن عدالرحمن بن ابی لیلی یعرف6 درسنهآ ست ومایه در گذشت .
# ربیعة بن ابی عبدالرحمن درسنهآست7 و ثلاثین و مایه، به انبار بعهدسفاح
~~نماند .
# ~~عبدالرحمن بن عمرو الاوزاعی درسنهآ سبع وخمسین و مایه بعهد ابودوانیق
~~در گذشت.
# سفیان بن سعید بن مسروق الثوری درسنهآ احدی وستین ومایه بعهد مهدی خلیفه
# ~~به بصره در گذشت . شصت و چهارسال عمرداشت. ازسخنان اوست: عزیزترین
~~خلایق پنج
# ~~گروه اند: عالمی زاهد و فقیهی8 صوفی و توانگری متواضع و درویشی شاکر و
~~شریفی سنی.
# قاضی ابویوسف یعقوب بن ابراهیم بن حبیب بن سعدبن حبیبه درسنهآ اثنی و
~~PageV01P627
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0661.png)

# ~~ثمانین ومایه بعهد هارون الرشید در گذشت . هشتاد ونه سال عمرداشت .
~~ازمتروکات او
# ~~چهار هز ار شلوار بود و[بر بندهریک درستی سرخ]1 و این همه جهت صدقه
~~دادن بمستحقان
# ~~ترتیب کرده بود.
# محمدبن حسن شیبانی، به ری درسنهآ تسع وثمانین ومایه، بعهد هرون الرشید ،
# ~~در گذشت . پنجاه وهشتسال عمرداشت . اصحاب امام اعظم ابوحنیفه رضی الله
~~عنه، در
# ~~مسائلی که قول دو کس ازین مجتهدان موافق باشد- اگرچه مخالف قول امام
~~ابوحنیفه
# ~~باشد - خودرا مخیر شمارند و برهر کدام که خواهند کار کنند و چون قول سه
~~کس موافق
# ~~بود، رجحان آن را شمارند وبدان کار کنند .
# فصل دوم از باب پنجم
### | در ذ کرقراء
# اصحاب قراآت ده اند و از ایشان هفت معتبرند و اکثر علماء قراءت ms502 بر آنکه
~~در
# ~~نماز بخلاف قراء سبعه خواندن روانیست .
# اول: نافع بن عبدالرحمان بن ابی نعیم مدنی مولی جعونة بن شعوب لیثی اصلش
# ~~از اصفهان بود. قر آن بر ابی میمونه مولیام سلمه حرم رسوز (ص) خوانده
~~بود . بمدینه ،
# ~~درسنهآ تسع وستعین ومایه، بعهد هادی در گذشت .
# دوم: عبدالله بن کثیرمکی مولاء عمروبن علقمهآ کنانی ، ازتا بعین بود. به
~~مکه
# ~~درسنهآ عشرین ومایه [در ایام هشام بن عبدالملک]2 نماند.
# سیوم: ابوعمروبن العلاء البصری به کوفه، درسنهآ اربع وخمسین ومایه، بعهد
# ~~ابودوانیق نماند .
# چهارم: عبدالله بن عامرالدمشقی ازتا بعین بود . در خلافت ولیدبن
~~عبدالملک3 ،
# ~~درسنهآ ثمان عشرومایه به دمشق نماند .

PageV01P628

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0662.png)

### | 12
# ~~پنجم - عاصم بن ابی النجود الکوفی در سنهآ سبع و عشرین ومایه ، بعهد
# ~~مروان الحمار نماند
# ~~ششم - حمزة بن حبیب بن عمارة الزیات الکوفی ، بعهد ابودوانیق بهحلوان،
# ~~درسنهآ ست وخمسین ومایه نماند
# ~~هفتم - علی بن حمزة الکسائی الکوفی، در سنهآ تسع وثمانین ومایه ، بهری
~~در
# ~~عهدهارون الرشید بدیه رنبویه نماند . این هفت کس قراء سبعهاند
# ~~و باقی قراء عشره :
# ~~هشتم - ابوجعفر یزید بن القعقاع المدنی ، بعهدمروان الحمارنماند
# ~~نهم - خلف بن هشام البزار و بروایة اسمه قتیبه. درسنهآ تسع وعشرین و
~~مایه
# ~~یه بغداد در گذشت .
# ~~دهم - ابومحمد یعقوب بن اسحق بن زید بن اسحق الحضر می البصری .1
# فصل سیوم از باب پنجم
### | در ذ کر محدثان
# ~~اصحاب حدیث بسیارند . از ایشان هفت کس را که ارباب صحاح اند اینجا
# ~~باد میرود :
# اول- ابوعبد الله محمد بن اسماعیل بن ابراهیم بن مغیرة الجعفی البخاری ،
~~در
# ~~غرهآ شوال سنهآ ست و خمسین و مأتین به سمرقندنماند . ابن مغیرة که
~~پدرجد اوست مجوسی
# ~~بود . بردست جعفی والی بخارا مسلمان شد وبدومنسوب گشت .
# ~~دوم - ابو الحسین مسلم بن حجاج بن مسلم القشیری النیسابوری، در رابع
~~عشرین
# ~~رجب سنهٔ‌ احدی وستین وماتین نماند .
# سیوم- ابوداودسلیمان بن الاشعث بن اسحق الازدی السجستانی البصری، به بصره
# ~~درسادس عشر شوار سنهآ سبع وخمسین ومأتین نماند . پنجاه وپنج ms503 ساله بود .

PageV01P629

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0663.png)

# چهارم-ابوعیسی محمد بن عیسی بن سورة السلمی الترمذی ، درترمذ بثالث عشر
# ~~رجب سنهآ تسع وسبعین وماتین نماند .
# پنجم- ابوعبد الرحمن احمدبن شعیب بن علی النسائی به مکه درسنهآ ثلاث و
# ~~ثلاثمایه نماند
# ششمابوعبدالله محمدبن یزیدبن ماجه القزوینی ، درسنهآ ثلاثو سبعین و مأتین
# ~~تماند بقزوین .
# هفتم- ابومحمد عبدالله بن عبدالرحمن الدارمی.
# فصل چهارم ازباب پنجم
### | در ذ کرمشایخ
# از مسلمانان هر که صحبت رسول (ص) دریافته بود؛ اورا صحابه خواندند و
# ~~هر که ایشان را دریافت تا بعین گفتندوهر که تا بعین را در یافت تابع تا
~~بعین لقب دادند. لقب
# ~~در از می شد. اقوامی را که بعد ازین بودند مشایخ خطاب کردند. اکنون ذکر
~~بعضی از
# ~~کابر ایشان ایراد کرده میشود .
# شیخ اویس القرنی از کبار تابعین است و رسول (ص) در حق او فرموده
# ~~«خیر التابعین» وهم از پیغمبر مرویست در آخر حدیثی طویل: الا و انه اذا
~~کان یوم القیامة
# ~~قیل للعباد ادخلوا الجنة ویقال لاویس قف اشفع. فیشفع فی عدد مضرو
~~ربیعه. یاعمر ویاعلی
# ~~اذا انتما لقیتماه فاطلبامنه ان یستغفرلکما .
# اویس اگرچه از تابعین است ، جهتتبرک وشرف ذکر او رفت ، دراول زمرهآ
# ~~مشایخ. دروقتی که بشنید کافران دندان مبارک حضرت رسول (ص) را بشکستند ،
~~اونیز
# ~~موافقت کرد و تمامت دندانهای خود بشکست تا با آن یکی که از رسول (ص)
~~شکسته
# ~~بودند موافقت کرده باشد
# وفات او بروایتی در حرب دیلم شهیدشد . گورش بکوه اعلی تر1 قزوین است
~~PageV01P630
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0664.png)

# ~~و بروایتی در جنگ صفین شهیدشد1 ، در سنگآست و ثلاثین هجری و بروایتی
~~بکردستان نزدیک
# ~~کرمانشاهان مدفون است .
# ازسخنان اوست : درخردی گناه منگر در بزر گی حالتی نگر که حق تعالیرا
# ~~عاصی میشوی. هر که خدایرا شناخت بروهیچ پوشیده نماند. رفعت در فروتنی
~~است و
# ~~پیشوائی درنصیحت خلق و مودت درصدق وفخردرفقرونسبت در تقوی وشرف درقناعت
~~و
# ~~راحت در زهد.
# شیخ حسن بصری رحمة الله علیه او نیزازتا بعین است. چون اکثرمشایخ را
# ~~خرقه ms504 با او میرود و اورا با امیر المومنین علی رضی الله عنه ذکراو در
~~اول مشایخ آوردن
# ~~از لوازم بود. وفاتش درسنهآ عشرومایه بعهدهشام عبد الملک مروان. از
~~سخنان اوست:
# بنیاد مسلممانی برورع است و خلل ورع از طمع. هر سخن که ازسر حکمت
# ~~نبست عین آفت است وهرخاموشی که از سرفکرت نیست مایهآ شهوت و هر نظر که
~~از
# ~~سرعبرت نیست محض [لهو و زلت
# شیخ حبیب عجمی3 رحمة الله علیه دراول ربا خواره بود. سبب توبه او آنکه
# ~~براهی میرفت . کودکان باهم می کفتند دورشوید تا گردپای حبیب رباخواره
~~بمانرسد
# ~~و چون اوبد بخت شویم. این سخن دردل اومؤثرشد. بمجلس حسن بصریرفت و توبه
~~کرد
# ~~و باز گشت. همان کودکان گفتند دورشوید تا گردپای ما بردامن حبیب تائب
~~ننشیند که
# ~~عاصی شویم. حبیب درسلوک آمدو کار او بدرجه اعلی رسید. از اوپرسیدند.
~~رضای حق تعالی
# ~~در چیست؟ گفت در دلی که غبار نفاق در او نبود. پرسیدند که از شخص یک
~~نمازفوت شد و
# ~~نمیداند که از[صلوة خمسه 4 ] کدام است اورا قضا چگونه باید کرد ؟ گفت
~~او از
# ~~خدا غافل بوده . اورا حد غافلان بایدزد وفرمود تا هرینج نمازقضا کند .5
~~PageV01P631
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0665.png)

# شیخ محمد واسع ازتابعین است. وفاتش درسنه عشرین و مایه بعهد هشام
# ~~عبدالملک مروان. ازسخنان اوست : عارف باید که از مشاهدهآ حق بغیر
~~نپردازد . صادق
# ~~آنست که امید و بیم برابر دارد . از او پرسیدند چگونه ؟ گفت چگونه باشد
~~کسی که
# ~~عمرش کاهد و گناهش افزاید.
# شیخ عتبه غلام1 معاصرحسن بصری ومرید او بود . ازسخنان اوست : دنیا
# ~~چون زنی مکار نابکارست. چه مردی باشد که زن نابکاررا طلاق ندهد چنانکه
~~با او رجوع
# ~~نکند. سالک باید آن کند که خدای تعالی خواهد نه آیچه خلق فرماید.
# شیخ ابوحازم مکی معاصرحسن بصری بود . ازسخنان اوسب : اندکی از
# ~~دنیا ترا مشغول دارد از بسیاری آخرت . در دنیا هیچ شادی بی غم نیستو در
~~آخرت هیچ
# ~~شادی ms505 باغم نیست وهر که بدنیا و آخرت ملتفت نیست او را هیچ کم نست [
~~هرچه نه
# ~~تراست بجهدتو بتو نرسدو آنچه تراست بمنع تو از تو بر نگردد.
# شیخ مالک بن دینار ازتا بعین است. وقاتش درسنهآ ثلاثین ومایه بعهد مروان
# ~~الحمار. ازسخنان اوست : راضی باش درهمهآ امور بکارسازی که بی تو کار می
~~سازد[ وهر
# ~~که بدنیا راغب است دیواز طلب اوفارغ است و او از حلاوت ذکربی نصیب[3 .
~~سالک باید
# ~~که مالک دینار و درهم نباشد تا وقتش مشوش نشود .
# شیخ فقیره رابعهآ عدویه 4 معاصرحسن بصری بود. از سخنان اوست : من
# ~~بردنیا افسوس میدارم ، ناناین جهان می خورم وکار آن جهان می کنم . الهی
~~یا درنماز
# ~~دلی فارغم5 بده یانماز بیدلان قبول کن
# شیخ ابوسلیمان داود6 بن نصرطائی وفاتش درسنهآ خمس وستین و مایه بزمان
~~PageV01P632
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0666.png)

# ~~مهدی خلیفهآ عباسی. ازعلمای حدیث است. ازسخنان اوست : از بهردنیا چندان
~~جهد
# ~~باید کرد که اینجا اقامت خواهد بود و از بهر آخرت چند انکه آنجاخواهد
~~بود ، هر کرا
# ~~مروت نبود عبادت نبود. مرد باید که از لذات دنیا روزه گیرد وعید اوموت
~~او باشد .
# ~~سالک باید که بموت چنان مشتاق باشد که محبوس باطلاق و از مردم چنان
# ~~گریزان باشد که از شیر .
# شیخ ابو اسحق ابراهیم بن ادهم رحمة الله علیه ملکزادهآ بلخ بود. سبب
# ~~توبهآ او آنکه آوازپای مردم بربام خانه خود بشنید . پرسیدچه کس است؟
~~گفت اشتر کم
# ~~کرده ام، می طلبم گفت ای عجب اشتربر بام خانه می طلبی ؟ جواب آمد عجبتر
~~آنکه تو
# ~~خدا را در تنعم و پادشاهی می طلبی [ شیخ فرید الدین عطار قدس سره
~~العزیز بنظم آورده
# ~~است :
# ~~شنیدستم که ابراهیم ادهم
### | شبی بر تخت دولت خفته خرم
# ~~بگوش او رسید آواز پائی
### | ز جا بر جست چون آشفته رائی
# ~~بتندید و بکفتا کیست بر بام؟
### | را زهره نهد بر قصر ما کام ؟
# ~~حواب آمد که ای شاه جهانگیر
### | شتر گم ms506 کرده مزدی مفلسم پیر
# ~~بخندید و بشد بر جایگه سست
### | که هر گز آدمی بر بام شتر جست
# ~~جوابش داد کای شاه جوانبخت
### | خدا جوئی کسی کردست بر تخت؟
# ~~خدا جوئی بخواب و صبر و آرام
### | شتر جستن بود بر گوشهآ بام PageV01P633
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0667.png)

# اگر بر بام من یابم شتر را
### | تو هم بر تخت یابی کام دل را
# چو ابراهیم بشنید این سخن را
### | صلا در داد او جاه و وطن را
# اگر مرد رهی در زن صلائی
### | که این عالم نمی ارزد بکاهی
# ابراهیم پاره ای متنبه شد 2] روز دیگر درپی شکار می تاخت. آوازی شنید
# ~~که ترا جهت این کار نیافریدهاند. همانجا توبه کرد و جامهآ شبانی بستد و
~~با فضیل عیاض
# ~~صحبت 3 کرد و کارش بلندشد. از سخنان اوست: هر که دل خود دراین سه کار
~~حاضر نیابد
# ~~نشان آنست که در بروی او بستهاند: یکی درقر آن خواندن دوم در نماز
~~گزاردن سیوم در
# ~~ذکر گفتن 4 . طعام حلال خور که برتونه صیام روز است و نه قیام شب. دعاء
~~او بیشتر این
# ~~بود: یارب مرا ازذل معصیت باعزطاعت آور. درجهآ صلحا کسی یابد کهابواب
~~محنت و
# ~~فقر وجهد برخود کشاده گرداند و درهای نعمت وعز و کسالت ببندد. یکی اورا
~~دشنام
# ~~داد. ابراهیم گفت بمکافات این هفت چیز باتو بکنم: اول جوابت بدشنام
~~بازندهم. دوم از
# ~~تو گله نکنم. سیوم دردل کین توندارم . چهارم در تزدخدا از تونالش نکنم.
~~پنجم در نماز
# ~~ترا بدعا یاد دارم. ششم سلام از تو باز نگیرم. هفتم اگرحق سبحانه و
~~تعالی مرا ببهشت
# ~~فرستد بی تونروم .
# وفات او، بصوب روم، درسنه احدی وستین ومایه بزمان مهدی خلیفهآ عباسی و
# ~~بروایتی سنهآ ثلاثین ومایه ببغداد. قبرش نزدیک قبرامام احمد حنبل .
# گویند یکی از طبیبان عرب پیش ابراهیم ادهم آمد و گفت : ایها العارف انی
# ~~مریض القلب مبلبل البال فهل من دواء لهذی الخصال فتأمل ثم اجابه فقال
~~یاهذا ms507 PageV01P634
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0668.png)

# ~~خذمن عروق الفقرمع اهلیلج التواضع واملیلج الخشوع. ثم القه فی طنجیر1
~~التقی ثم اوقد
# ~~تحته من نارالمحبة حبة وحرکه بمحراک العصمة ثم صفه بمنخل الصفاء فاذا
~~صفی و راق
# ~~امزجه بشراب الشوق ثم بادر شرقهاسحرا بملعقة الاستغفار. فاذ الاح صباح
~~الهدایة فعلیک
# ~~بسکون الجوارح لینتج الدواء ویزول الداء واستعن بطبیب التوفیق وقبول
~~النصح من صالح
# ~~الرفیق وایاک وشرورالغرور باستقامة المزاج فالنکس خطر وسلطان الشهوات
~~بالاثر
# ~~لاتؤمن غوایله وفقک الله تعالی سمعک للقبول .
# شیخ ابوعلی شقیق ین ابراهیم بلخی بازر گان بود. سبب توبهآ او آنکه
# ~~بتر کستان بتجارت رفته بود و کافریرا ازبت پرستی منع می کرد که این بت
~~هیچ قدرت
# ~~ندارد چرا اورا میپرستی ؟ کافر گفت چونخدای تو قادرست بایستی که ترا
~~درشهر بلخ
# ~~روزی توانستی داد تاترا بتر کستان نبایستی آمد . شقیق از تجارت توبه
~~کرد و در سلوک
# ~~آمد و[کارش بدرجهآ اعلی رسید .3 وفاتش نزدیک سنه تسعین ومایه بزمان
~~هرون الرشید.
# از سخنان اوست: خردمند آن است که دنیا را دشمن دارد و زیرک آنکه دنیا او
# ~~را نفریید وتوانگر آنکه بقسمت حق راضی باشد و درویش آنکه از غیر خدا
~~چیزی
# ~~خواهد4 و بخیل آنکه حق خدا ندهد . قدرمرد بدان پدیدشود که بوعدهآ خدا
~~ایمنتر
# ~~بود5 ، از وعدهآ خلق. پرهیز مرد بسه چیزتوان دانست : بفراستدن و منع
~~کردن و
# ~~سخن گفتن.
# شیخ فضیل عیاض رحمة الله علیه مروی وفاتش درسنه سبع وثمانین و مایه
# ~~بعهدهارون الرشید. دراول قاطع الطریق بود . سبب توبهآ او آنکه بر کنیز
~~کی عاشق بود
# ~~بسروقت او می رفت. آو از قرآن خوایی شنید که میخواند: الم یأن المذین
~~آمنوا ان تخشع
# ~~قلو بهم لذکرالله . از این آیت 7 اورا بیداری بیداشد. توبه کرد و باز
~~گشت [بجمعی
# ~~کاروانیان رسید که از بیم او نمی یارستند رفت. ایشان را کفت توبه کردم
~~وباز کشتم بشما PageV01P635
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0669.png)

# ~~ایمن باشید. کاروان برفت. فضیل در سلوک آمد]1 و کار او ms508 بدرجهآ اعلی
~~رسید و ازعلمای
# ~~حدیث کشت .
# ازسخنان اوست: چون خوف در دل ساکن شود هر چه بکارنیاید بزبان نگذرد
# ~~وحب دنیا سوخته گردد و رغبت از دل بیرون کند. 2 خوف وهیبت خدا بقدر علم
~~و
# ~~همت3 بنده بود در آخرت و زهدبنده دردنیا بقدر رغبت بنده بود درعقبی4 .
~~مستجاب-
# ~~الدعوة راجز درحق پادشاه عادل دعا نباید کرد که صلاح پادشاه عادل صلاح
~~اهل جهان
# ~~است . چون خدای تعالی بندهای را دوست دارد در دنیا اندوهش بسیار دهد و
~~چون دشمن
# ~~دارد دلخوشی دنیابر او فراخ گرداند.] 5
# شیخ حاتم بن یوسف اصم گویند کرنبود . عورتی از او سؤالی می کرد.
# ~~نا کاه حر کتی از آن عورت صادرشد. حاتم گفت آو از بلند تردار تازن
~~منفعل نشود. نام
# ~~اصمی براوبماند. اورا بدارالخلافه بردند. چون باخلیفه در سخن آمد ،
~~خلیفه را زاهد
# ~~خطاب کرد. خلیفه گفت من زاهدنستم توئی. حاتم گفت زاهد آن است که
~~بکمترچیزی
# ~~قناعت کند وحق تعالی می فرمایده متاع الدنیاقلیل»1 . چون توبدنیا قناعت
~~کرده ای زاهد
# ~~باشی. من که سربدنیا و آخرت فرونمی آرم چگونه زاهد باشم. بپرسیدند چه
~~آرزوداری؟
# ~~گفت [ روزی تاشب بعافیت]7 . گفتند خود همه روز گار تو بعافیت می گذرد .
~~گفت
# ~~عافیت کامل آن است که ازبنده بصورت ومعنی صغیره و کبیره در وجودنیاید .
~~سالک را
# ~~چهارمرگ بایدچشید : مرک سفیدو آن گرسنکی است ومرگ سیاه و آن تحمل است
# ~~ازمردم ومرگ سرخ و آن مخالفت هواست و مرگ سبزموقع8 داشتن است. ازهمه کس
# ~~احتمال باید کرد الا از نفس خود .

PageV01P636

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0670.png)

# شیخ معروف ابومحفوظ بن فیروز 1 کرخی وفاتش ، در سنه ماتین
# ~~هجری، بزمان مأمون.[مادر و پدرشترسا ودند]2 . اورا بمعلم دادند. معلم
~~او را می
# ~~آموخت ثالثثلاثة : او می گفت [نه3 بل هوالله الواحد. معلم اورا بزد.
~~بکریخت وبر
# ~~دست علی بن موسی الرضا مسلمان شد و در سلوک آمد. بعد از او مادرش و
~~یدرش نیز مسلمان
# ~~شدتد .
# ازسخنان اوست : تصوف ms509 گرفتن حقایق است و کفتن بدقایق ونا امیدی از
# ~~خلایق وبریدن ازعلایق. هر که بدل ازخدا بر گردد خدابمغفرت از او باز
~~گردد وهر
# ~~که ماخدا کردد بطاعت ، خدابا او کردد برحمت و خلقرا معتقد او کرداند .
~~درحالت
# ~~نزع اورا گفتند که وصیتی کن. کفت در ملک من غیر از این پیرهن نیست
~~بصدقه دهید تا
# ~~برهنه روم چنانکه آمدم .
# شیخ محمد سماک 4 معاصر معروف کرخی بود. از سخنان اوست: تواضع
# ~~آن است که خود را برهیچکس فضیلت ننهی. [هر کرا درد معنوی بود درمان او
~~بجز انس
# ~~باحضرت عزت نیست 5 .سالک تا تارک نشود واصل نگردد .»
# شیخ بهلول [کویند] 7 عم زادهآ هارون الرشید بود . روزی در پیش خلیفه
# ~~رفت. خلیفه عمارتیعالی ساخته بود . بهلولرا گفت چیزی براین عمارت
~~بنویس. بهلول
# ~~پارهآ فحم8 برداشت و بر آنجا نوشت: رفعت الطین و وضعت الدین رفعت الجص
~~و وضعت النص.
# ~~ان کان من مالک فقد اسرفت « والله لایحب المسرفین»9 وان کان من مال
~~غیرک فقدظلمت
# ~~«والله لایحب الظالمین 10، وهم منقول است که این دوبیت ازسخنان شیخ
~~بهلول است که
# ~~برعمارت هارون الرشید نوشت: PageV01P637
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0671.png)

# تقبل ایها المأمون نصحی %~% ولا تنظر الی قصر مشید
# فانک میت من غیر شک %~% کموت ابیکهارون الرشید
# شیخ محمد بن اسلم طوسی در اصل عرب بود . اماچون در طوس وطن داشت
# ~~بطوسی مشهورشد. معاصرعلی بن موسی الرضا رضی الله عنهما بود . حاکم
~~خراسان اورا
# ~~دو سال محبوس کرد تاقر آن را مخلوق خواند و نخواند .
# شیخ ابوسلیمان عبدالرحمن 1 بن عظیم دارائی دمشقی و فاتش در سنه
# ~~خمس عشر ومأتین بزمان معتصم .
# از سخنان اوست: هرطاعت که در دنیا ذوق ندهد در آخرت ثمره ندهد. هر گاه
# ~~که دوستی دنیا بردل قرار گیرد ، دوستی آخرت از آن دل بیرون رود .
~~فاضلترین کارها
# ~~مخالفت هوای نفس است. هرچیزی را زنگاری است و زنگار نور دل سیرخوردن
~~است و
# ~~علامت خذلان ترک گریستن . هر چیز که ms510 بنده را از خدابازدارد و بخود
~~مشغول کرداند
# ~~آن چیز بر بنده شوم است. هر که، از بهر رضای حق ، ترک شهوت کند بهشت
# ~~جای اوست .
# شیخ ابونصر بشربن حارث حافی مروزی وفاتش در سنهآسبع وعشرین و
# ~~ماتین بزمان معتصم خلیفه . از علماء حدیثاست. سبب سعادت او آنکه برراه
~~کاغذپارهای
# ~~یافت، بر آنجا نبشته که« بسم الله الرحمن الرحیم». آنرا خوش بوی کرد و
~~جای نیکونهاد.
# ~~هاتفی آواز داد که ای ابونصرنام مامطیب کردی بمکافات در دنیا و عقبی
~~نام تومطیب کرده
# ~~بشرنهادیم.

PageV01P638

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0672.png)

# از سخنان اوست: [هر که خواهد که عزیز دنیا و شریف آخرت باشد 1 %~% گو
# ~~از کس حاجت مخواه وبد کس مگوی و مهمان کس مشو . زهد جوهریست که نباشد
# ~~الا در دل خالی و اندوه جوهری است که چون در دل قرار گیرد مجال غیرخود
~~ندهد .
# ~~حلاوت عقبی نداند آنکه خواهد که در دنیا اورا دانند. از او پرسیدند نان
~~باچه خوریم2
# ~~گفت با قناعت که حلار اسراف نیذیرد .3
# شیخ ابویزید طیفور بنعیسی بن سروشان بسطامی. وفات او بروایتی درسنهآ
# ~~اربع و ثلاثین ومأتین وبروایتی احدی وستین ومأتین. از او پرسیدند مردم
~~رادر لینراه [چه
# ~~بهتر؟4 گفت دولت مادر زاد. گفتند اگرنبود؟ گفت تنی توانا. گفتند
~~اگرنبود ؟ گفت
# ~~دلی دانا. گفتند اگر نبود ؟ گفت چشمی بینا . گفتند اگر نبود ؟ گفت گوشی
~~شنوا.
# ~~گفتند اگر نبود؟ گفت مرگ مفاجا . کمال درجهآ عارف سوزش او بود در محبت
~~.
# ~~گناه مردم را آن 5 زیان ندارد که بیحرمتی و خوار داشتن برادر مسلمان .
~~زاهد
# ~~سیارست وعارف طیار . یا چنان نمای که باشی یا چنان باش که نمائی . از
~~او پرسدند
# ~~که این مایه بچه یافتی ؟ گفت بشکم گرسنه و تن برهنه. اگر کسی بمرتبه
~~چنان
# ~~شود که در هوا پرد و در جمیع امورتتبع شریعت نکند، بدو ملتفت مشوید که
~~مبتدع است.
# ابویزید را دو برادر بودند : آدم وعیسی و از نسل ایشان چند ابویزید بوده ms511
~~:
# ~~قاضی ابویزید طیفوربن یعقوب بن آدم، ابویزید طیفور بن عیسی بن آدم.
~~ابویزید طیفوربن
# ~~حسن بن عامرین آدم از قبیله دیگراست .
# شیخ ابراهیم استنبه7 هروی معاصر بایزید بسطامی بود. بقزوین مدفون
# ~~است. بایزید با او گفت می خواهم در حق خلق بحضرت حق شفاعتی کنی . گفت
~~دون همتی
# ~~باشد درحق مشتی خاک سخن گفتن .

PageV01P639

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0673.png)

# شیخ ابو الحسنخواری وفانش درسنه ثلاثین وماتین بعهد وانق. از سخنان
# ~~اوست: هر که عاقلتر بخدا عارفتر[ وهر که بخدا عارفتر بود، زودتر بمنزل
~~رسد1] دنیا
# ~~چون مز بله ایست وسکان آن سکان. هر که دییا زیادت از مایحتاج طلبد کمتر
~~ازسگان
# ~~است که سک از مزبله بقدرحاجت میخورد ومی گذرد . هر که بدنیا نگرد
~~بنظرارادت
# ~~ومحبت، خدای تعالی نوریقین و زهد ازدلش ببرد . هیچ بلاصعبتر ازغفلت
~~نیست .
# شیخ احمد بن حرب معاصر بایزید بسطامی بود. از سخنان اوست : کاشکی
# ~~بدانستمی کیست که بدمن می گوید تامزد اورا بدادمی تاچون کارمی کند اجرت
~~2 ستده
# ~~باشد. حق تعالی می فرماید: لقدخلقنا الانسان فی احسن تقویم 2 چون
~~بنیکوترین صورتی
# ~~آفرید بی مروتی باشد ببدترین صفتی مشغول بودن [ یعنی متابعت دیو نمودن
~~4 ). او
# ~~را پرسیدند چرا شب نمیخسبی ؟ گفت عمری که از بهر طاعت دادهاند، چگونه
~~درغفلت
# ~~صرف کنم .
# شیخ ابوحامد احمد بن خضرویهٔ‌ بلخی مدت نود و پنج سال عمرداشت. در
# ~~سنهآ اربعین و مأتین بزمان متو کل در گذشت. از سخنان اوست: [حقیقت5
~~معرفت
# ~~آن است که دوست داری حق را بدل و یاد کنی بزبان وفرمان بری بتن و از
~~غیر او بریده
# ~~شوی . ترک شهوت بهترین افعال است ودوستی آن بدترین احوال . اکرنه شهوت
~~بودی
# ~~غفلت برخلق ظفر نیافتی .
# شیخ ابوعبدالله حارث بن اسدالمحاسبی وفاتش ببغداد ، در سنهآ ثلات و
# ~~اربعین ومأتین، بزبان متو کل. ازسخنان اوست: خدا راباش و کرنه خودمباش
~~. هر که
# ~~باطن خود بمراقبت و اخلاص درست کند خدای تعالی ظاهر او بمجاهدت واتباع
~~سنت
# ~~درست گرداند ms512 .
# شیخ ثوبان وهو ابوالفضل بن ابراهیم معروف بذوالنون مصری .
# ~~وفاتش در سنهآ خمس و اربعین و مأتین بزمان متو کل.

PageV01P640

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0674.png)

# از سخنان اوست : معرفت از سه وجه بود : یکی معرفت توحید و ان عامهٔ‌
# ~~اهل اسلام راست. دوم معرفت حجت و بیان و آن حکماء و علمار است. سیوم
~~معرفت صفات
# ~~وحدانیت و آن اهل ولایت راست . عارف بیننده بود بی علم وعین و خبر و
~~مشاهده
# ~~و کشف و حجاب . خوف باید در دل از رجا بقوت تر باشد که اگر رجا غالب
~~بود دل
# ~~مشوش گردد . انس آن است که از ما سوی وحشتی بود . علامت دوستی خدای
# ~~متابعت دوست اوست محمد رسول الله (ص). درافعال و اقوال واحوال. از
~~اوپرسیدند
# ~~توبه چون باید کرد؟ گفت عوام را از گناه و خواص را از غفلت .
# شیخ ذوالگفل برادر ذوالنون مصری بود .
# شیخابوتراب علی بن حصین نخشبی وفاتش ببادیهآمصر1 ، درسنه خمس
# ~~و اربعین و مأنین، بزمان متو کل خلیفه . بعد از مدتی او را دیدند بپا
~~ایستاده و خشک
# ~~شده و سباع او را زحمت نداده.
# از سخشان اوست: تو کل آنست که دل در خدای بتدی. اکر بدهد شکر
# ~~کنی و اگر ندهد صبر کنی .
# لباس مقدار عورت پوش است وباقی زینت است 2 . چون بنده درعمل صادق
# ~~نباشد، ازعمل حلاوت نیابد. 3
# شیخ ابوبکر محمد بن عمروراق ترمذی [ معاصر احمد خضرویه4
# ~~وفاتش در سنهآ سبع و اربعین و مأتین . از سخنان اوست : در دنیا و عقبی
~~فرح کسی
# ~~راست که سلطان را در دنیا براو خراج نیست وسبحان را در عقبی با اوحساب
~~نی یعنی5
# ~~مجذوب حق باشد . صاحب وقت باید که تأسف نخورد بر ماضی و امید ندارد
~~بمستقبل PageV01P641
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0675.png)

# ~~تا حال را ضایع نکند و تو کل اومستقیم باشد و محترز باشد از اخلاق بد،
~~چنانکه
# ~~از حرام. [یقین فرو آرمیدن 1 دل و کمال ایمان است . هر که راضی بود از ms513
~~اندامهای
# ~~خود بشهوت، اندر دلش درخت نومیدی روید .]2 کلد همهآ کارها صبر است [بر
~~در
# ~~آرادت . چون ارادت درست کنی بکلید صبر در بر کت گشوده شود.
# شیخ ابوعلی احمد بن عاصم انطاکی وفاتش نزدیک سنهٔ‌ خمسو[؟
# ~~مأتین بزمان مستعین3 . از سخنان اوست: صلاح دل نگاهداشتن زبان بود
~~وفلاح خلق
# ~~در کمی [چیز]:
# شیخ ابوعبدالله احمد بن یحیی بن جلا وفاتش ببغداد، درسنهآ نیف واربعین
# ~~و مأتین، بزمان متو کل. از سخنان اوست : هر سالک که مدح و ذم نزدیک او
~~برابر
# ~~باشد زاهد بود و چون بر فرایض بایستد عابد بود و چون فعلها از حق داند
~~موحد
# ~~بود[وکامل5.
# شیخ محمد علی حکیم ترمذی معاصر ابوتراب نخشبی بود . از سخنان
# ~~اوست : نفس چون بفضاء توحید رسد ، هزار بار خبیث و مکار تر از آن باشد
~~که در
# ~~اول بود . او را آنجا نگاه باید داشت که اینجا خود محبوس است . از او
~~از تقوی و
# ~~جوانمردی پرسیدند . کفت : تقوی آنست که چنان باشی که در قیامت هیچکس
~~دامن
# ~~تو نکیرد و جوانمردی آنکه تو دامن کس نکیری . عزیز کسی است که معصیت
~~اورا
# ~~خوار نکرده است و خوار آنکه طاعت او را عزیز نگردانیده . [هر کرا علم
~~باشد و
# ~~عمل نه در زندقه افتد و هر که را تفقه باشد و ورع نه بفسق گرفتار شود .
# چون حق تعالی ضامن رزق است ، بنده را ضامن تو کل باید بود . حقیقت
# ~~محبت حق تعالی دوام انس است بذکر .

PageV01P642

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0676.png)

# از او روایت است که حق تعالی را در خواب دید وجهت نجات خلایق این
# ~~دعا را از او بیاموخت که :
# بسم الله الرحمن الرحیم. سبحان الله الابد الابد . سبحان الله الفرد
~~الصمد.
# ~~سبحان الله الذی رفع السماء بغیر عمد. لم یتخذ صاحبة ولا ولدا «لم یلد
~~ولم یولد ولم
# ~~بکن له کفوا احد »1
# شیخ ابوالحسین سری مغلس الحقطی 2 نود وهشت سال عمر یافت .
# ~~وفاتش در سنهآ ms514 سبع و خمسین ومأتین بزمان معتمد. ازسخنان اوست : در
~~قیامت امتان
# ~~را بانبیا باز خوانند و اولیا را بخدا . تقوی اسمی است مشتمل بر سه
~~معنی و آن
# ~~آنست که نور معرفتش چراغ ورع را نکشد و در علم باطن هیچ نگوید که ظاهر
~~شرع
# ~~بر او نقض کند و کرامات اورا بر آن ندارد که پرده بردارد از مکارم .
~~راهی است کوتاه
# ~~ببهشت آنکه چیزی از کس نخواهی واکردادندت نستانی و ترا نبود که بکس
~~دهی.
# ~~عارف آفتاب صفت است که بر همه تابان است و زمین شکل که بار همه تحمل
~~کند
# ~~و آب نهاد که حیاة دلها بدو باشد و آنش رنگ که خامانرا پخته کرداند .
~~سی
# ~~سال استغفار یک شکر می کرد که در بغداد آتش در افتاد و دکانش نسوخت .
~~چون
# ~~خبر بدو رسید گفت . الحمدلله : نیکی خود را خواست نه خلق را3
# شیخ ابو زکریا یحیی بن معاذ رازی واعظ وفاتش در سنهآ ثمان و
# ~~خمسین ومأتین، بعهد معتمد. ازسخنان اوست: الهی ان طلبناک اتعبتنا وان
~~وجدناک
# ~~حیرتنا وان تر کناک عذبتنا فالمستغاث بک منک . لیس معک قرار ولا منک
~~فرار4
# حیای بنده حیاء ندم است و حیاء حق حیای کرم . یک گناء بعد از توبه
# ~~بد تر 5 از هفتاد کناه پیش از توبه . زاهد باید که به «زای، زهد ترک
~~زینت دنیا
# ~~گیرد و به «ها» ترک هوی وبه «دال، ترک دنیا تا او را زهد میسر کردد .
~~هر که از
# ~~خدای راضی است ، بدانچه میدهد، خدای از او راضی است بدانچه می کند .
~~فوت PageV01P643
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0677.png)

# ~~از موت مشکلتراست جهت آنکه فوت از حق بریدت وموت از خاق . (سالک باید
# ~~که خویشتن را بهبچ مشغول نکندمگر بدانچه وقت بدان اولیتر .1 هر که با
~~خدا
# ~~خیانت کند در سر، خدا پردهآ او بر درد آشکارا . [بقدر آنکه بنده خدا را
~~دوست دارد
# ~~و از او ترسد و بدومشغول باشد، خلق او ms515 را دوست دارند و از او ترسندو
~~بدو مشغول
# ~~باشند . هر که شرم دارد از خدا، در تقصیرطاعت، خدا شرم دارد از او در
~~باز خواست
# بناه]2
# شیخ محمد بن اسمعیل سامری معروف به خیر النساج وفاتش بقزوین در
# ~~سنهآ ست 2 وستین ومأتین بزمان معتمد . مدت عمرش صد و بیست سال .
~~ازسخنان
# ~~اوست: خوف و بیم تازیانهآ خداست. بند گان را که بی ادبی کنند بدان
~~تأدیب کند .
# شیخ ابو حفص عمر بن مسلم حداد نشا بوری وفاتش در سنهآ ست وستین
# ~~و مأتین بزمان معتمد . از سخنان اوست : [ از معصت کفر آید همچنانکه از
~~تب
# ~~مرک آید . سالکرا که بسماع میل باشد ، در او بقیتی از بطالت هست .
~~جوانمردی
# ~~ابصاف دادن است وانصاف نخواستن.
# ادب ظاهر عنوان ادب بالطن است .[خوف چراغ دل است ، خیر و شر که
# ~~در دل بود بدان توان دید .
# شیخ ابو صالح حمدون بن احمد قسار نیشابوری وفاتش در سنهآ احدی
# ~~و سبعین و مأتین بزمان معتمد خلیفه . از سخنان اوست : فاش مکردان بر
~~هیچکس
# ~~آنچه واجب است که بر تو نیز پنهان باشد . چون کسی را بینی که بر عصیان
~~اقدام
# ~~مینماید او را نصیحت کن؛ ملامت مکن مبادا تو نیز بدان گرفتار شوی.
~~تواضع آن
# ~~است که کس را در جهان بخود محتاج نبینی . هر که در سیرت سلف نگرد و
~~بتقصیر
# ~~خود معترف شود و درعمل افزاید ، درجهآ مردان یابد . هر که از بهر دنیا
~~دلتنگ باشد
# ~~سلوک را نشاید .

PageV01P644

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0678.png)

# شیخابو محمد سهل بن عبد الله تستری وفاتش درسنهآ ثلاث و سبعین و ماتین
# ~~بزمان معتمد . از سخنان اوست : اول مقام عبودیت برخاستن است از اختیار
~~وبیزار
# ~~شدن از حول وقوت خود . [عمل کننده که بی مقتدی عمل کند در معرض قبول
# ~~یاید.]1
# شیخ ابواسحق ابراهیم بن یحیی کوایان تبریزی 2 وفاتش همانجا در
# ~~در سنهآ خمس و سبعین و ماتین، بچرنداب مدفون است .
# شیخ ابوسعید احمد بن ms516 عیسی خراز بغدادی وفاتش درسنهآ سبع وسبعین
# ~~و ماتین بزمان معتمد . از سخنان اوست : هر باطن که ظاهر نما بود باطل
~~بود . وقت
# ~~سالک مکدر نکند الا صحبت امردان .
# شیخ ابوالحسین علی بن سهل اصفهانی وفاتش درسنهآ ثمانین ومأتین
# ~~بزمان معتضد . از سخنان اوست : هر که در ابتدا ارادت درست نکرده باشد،
~~اندر
# ~~نهایت عافیت و سلامت نیابد . شتافتن بطاعت از علامت سعادت بود و متابعت
~~شهوت
# ~~علامت شقاوت .[ اخفای سر علامت بیداریست و افشاء آن از رعونت بشریست3
# شیخ ابوحمزه بزاز بغدادی وفاتش در سنهآ سبع و ثمانین و مأتین
# ~~بزمان معتضد . از سخنان اوست : هر که را سه چیز بود از همهآ آفتها ابمن
~~است :
# ~~شکمیخالی و دلی قانع و در ویشی دائم [یا 4 زهدی حاضر وصبری تمام و ذ
~~کری دائم.
# شیخ ابوبکر احمد بن نصر دقاق وفاتش نزدیک سنهآ تسعین و ماتین
# ~~بزمان معتضد . از سخنان اوست : [هر سالک که متقی نباشد محض حرام خورد5
# شیخ ابومحمد عبدالله بن محمد خراز رازی وفاتش درسنهآ تسعین و مأتین
# ~~بزمان مکتفی خلیفه . از سخنان اوست : عبادت طعام زاهدان است و ذکر طعام
~~عارفان.
# شیخ ابوحمزهٔ‌ اخراسانی از نشابور بود . وفاتش در سنهآ تسعین ومأتین
~~PageV01P645
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0679.png)

# ~~بزمان مکتفی خلیفه . از سخنان اوست : هر که دوستی مرگ در دل او قرار
~~گیرد ،
# ~~حق تعالی دوستی دنیای فانی از دل او بیرون برد و آخرت باقی را دوست او
~~کرداند.
# شیخ ابواسحق ابراهیم بن احمد خواص - وفاتش بری در سنهآ احدی
# ~~و تسعین ومأتین بزمان مکتفی . از سخنان اوست : داروی دل پنج چیز است :
~~قرآن
# ~~خواندن و معنی آن داستن و بر خاستن بنماز شب یعنی تهجد و زاری کردن در
# ~~آن و سحبت باصلحا وشکم تهیر1
# شیخ ابو عبد الله عمروبن عثمان مکی وفاتش ببغداد در سنهآ احدی
# ~~و تسعین و مأتین بزمان مکتفی . از سخنان اوست : هر چه در وهم تو آید از
~~معنی
# ~~جنس دانش یا ms517 ضیا یا جمال یا جسم یا نور یا شخص یا خیال، خداوند تبارک و
~~تعالی
# ~~از آن منزه است . علم پیش روست و خوف سابق است و نفس حرونی است سر کش
# ~~وفریبنده. بر حذرباش از او و بسیاستعلم او را بستهدار وخوف ده اورا
~~تامطیع کردد.2
# شیخ ابوالحسین احمد بن محمد نوری بغدادی و فاتش درسنهآ خمس
# ~~و تسعین و مأتین بزمان مکتفی . از سخنان اوست : بزر کترین کس عالمی است
~~که
# ~~بعلم خودکار کند و عارفی که سخن از حقیقت گوید . [مرقع پوششی بود بر
~~دردها و
# ~~اکنون مزبله ایست بر مردارها .3 [هر که کوید مرا با خدای حالی هست ،
~~اگر
# ~~بر جادهآ شرع نرود، بدو ملتفت مشوید که مبتدع است.4
# شیخ ابو القاسم حمنید بن محمد نهاوندی قواریری معروف ببغدادی ،
# ~~وفاتش در سنهآ سبع وتسعین و مأتین بزمان مقتدر خلیفه . ازسخنان اوست :
~~دل مؤمن
# ~~حرمخانهآ خاصاست خدایرا . مردی آن است که در او نامحرم را راء ندهی .
~~طاعت5
# ~~علت سعادت از لی نیست بلکه مبشر آن است6 که سعادت طاعت کننده راست 7 .
~~هر که
# ~~بر علم قرآن و حدیث واقف نبود، پیشوائی را نشاید8 . صادق آن است که
~~راست
# ~~گوید در9 مهمی که مخوف باشد و نجات او نباشد الا بدروغ . عارف آن است
~~که PageV01P646
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0680.png)

# ~~از سر ناشنوده خبر دهد و این مرتبه حاصل نشود الا بمجاهدت و ترک لذت
~~دنیا و
# ~~متابعت رسول (ص) و بریدن از آنچه نفس دوست دارد . همه راهها بدوزخ
~~میرود
# ~~الا آنکه بر عقب رسول است . اکر سالک هزار سال روی بحق دارد و یک لحظه
# ~~بکرداند ، فوت اوبیش از درک او بود .
# شیخ ابوعثمان سعید بن اسمعیل حیری - وفات او بنشابور، درسنهآ ثمان
# ~~و تسعین و مأتین بزمان مقتدر. از سخنان اوست : مرد تمام نشود تاچهار
~~چیز دردل او
# ~~راسخ نشود : منع و عطا و عز وذل . [صحبت با خدا بحسن ادب و دوام هیبت
~~باید ms518
# ~~کرد و با رسول بمتابعت سنت و لزوم طاعت وبا اولیا بحرمت داشتن و خدمت
~~کردن
# ~~و با اهل خود بخوی خوش وبا درویشان بگشاده روئی وبا جهال بدعا کردن .
~~هر که
# ~~سنت بر خود امیر کند حکمت کوید وهر که هوی را برخود امیر کند بدعت
~~گوید.1
# شیخ مهشاد دینوری وفاتش درسنهآ تسع وتسعین و مأتین بزمان مقتدر
# ~~از سخنان اوست : ادب مرید بجا آوردن فرمان پیر بود ونگاه داشتن حرمت
~~برادر
# ~~مسلمان ومتابعت سنت و شعار شریعت. چون مریدنزد پیرشود باید که از خود
~~منقطع باشد .
# شیخ ابوعبدالله محمد بن اسمعیل مفربی . وفاتش درسنهآ تسع وتسعین و
# ~~مأتین بزمان مقتدر . مدت عمرش صدو بیست و شش سال 2 . از سخنان اوست :
# خوار ترین مردمان درویشی است که متابعت توانگران کند و عزیز ترین
# ~~خلقان توانگری که مخالطت با درویشان سازد3 و فاضلترین عملها آبادان
~~داشتن
# ~~وقت هست بموافقت با حق .
# شیخ ابوالعباس احمد بن محمد مسروق طوسی وفاتش ببغداد در سنهٔ‌
# ~~تسع و تسعین و مأتین بزمان مقتدر . از سخنان اوست : هر که دل بمراقبت
~~خدای
# ~~تعالی مایل کند ، خدا او را از گناه جوارح معصوم گرداند و هر که طمع
~~معرفت دارد PageV01P647
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0681.png)

# ~~پیش از آنکه درجه ارادت محکم کند، بر بساط جهل بود و هر که ارادت طلبد
~~پیش
# ~~از فکرت کردن در میدان غفلت بود .
# شیخ ابوالفوارس شاه شجاع کرمانی وفاتش بعد از سنهآ نیف وتسعین
# ~~و ماتین بزمان مقتدر. ازسخنان اوست : تقوی ورع است و علامت ورع از شبهه
~~باز
# ~~ایستادن است . هر که چشم نگاه دارد از حرام و تن از شهوت و باطن مزین
~~کند بمراقبت
# ~~و ظاهر آراسته گرداند بمتابعت سنت وخو کند بحلال خوردن، از قصد شیطان
~~براو
# ~~خطا نرود.
# شیخ ابواسحق ابراهیم بن شیبان قومشی وفاتش پیش از سنهٔ‌ ثلاثمایه
# ~~بزمان مقتدر. از سخنان اوست: علم فنا وبقا بوحدانیت و عبودیت درست کردد
~~و هر
# ~~چه جز این ms519 باشد زندقه بار آورد . سفله آن است که در خدا عاصی شود .
# شیخ یوسف اسباط وفاتش نزدیک سنهآ ثلاثمایه بزمان مقتدر . از سخنان
# ~~اوست: هر که قرآن داند و دنیا گزیند افسوس می کند . نماز جماعت بر بنده
~~فرض
# ~~نیست . بلکه رزق حلال خوردن فرض است . [علامت زهد آن است که بنده بداند
# ~~که زهد نتواند کردن الا بایمنی بخدا و علامت صدق آن است که دل با زبان
~~راست
# ~~کرداند و ترک دنیا گیرد و قهرنفس کند و علامت انس آن است که دوام خلوت
~~خواهد
# ~~و لذت ذکر و راحت مجاهدت و علامت حیا عظمت صنع حق و سخن اندیشیده
# ~~گفتن و دور بودن از آنچه عذرباید خواست .
# شیخ ابو القاسم سمنون بن حمزهآ محب معاصر جنید بغدادی بود . از
# ~~سخنان اوست : صوفی آن است که مالک هیچ چیز نبود .
# شیخ ابو علی جرجانی معاصر جنید بغدادی بود . از سخنان اوست :
# ~~قرار گاه خلقان میدان غفلت است و اعتماد ایشان برظن قسمت .
# شیخ یوسف بن حسین تریزی - وفاتش در سنهٔ‌ ثلاثمایه، بزمان مقتدر
# ~~خلیفه . ازسخنان اوست : آفت صوفی2 احداث و معاشرت اضداد و رفق زمان است
~~.

PageV01P648

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0682.png)

# شیخ ابوالحسن اقطع المغربی وفاتش در سنهآ ثلاثمایه بزمان مقتدر. از
# ~~سخنان اوست: کسی بجائی شریف نرسد1 مگر بر موافقت قرار کرفتن و ادب بجای
# ~~آوردن وفریضها گزاردن و [ با نیک مردم]2 صحبت کردن3 .
# شیخ ابو محمد بن احمد رویم بغدادی وفاتش در سنهآ ثلاث و
# ~~ثلاثمایه بزمان مقتدر . از سخنان اوست : مطالبهآ هر کس بظاهر شریعت بود
~~ومطالبهآ
# ~~سالک بحقیقت ورع و دوام صدق . هر کرا کردار باشد و کفتار نه نعمتی بود
~~و اکر
# ~~گفتار باشد و کردار نه محنتی بود . اگر هر دو نبود و صدق بود غنیمتی
~~بود.
# ~~جوانمرد آن است که در احکام بر برادران آسان کیرد و برخود سخت که آن
~~پیرو علم
# ~~است و این پیرو ورع2
# شیخ حسین بن منصور حلاج اصل ms520 او از بیضاء فارس بود . قتلش ببغداد
# ~~در سنهٔ‌ تسع وثلاثمایه، بزمان مقتدر خلیفه، بسعی وزیرخالد بن عباس .
~~اورا پیش از
# ~~قتل هزارچوب زدند . آهی نکرد . پس مثله کردند و بسوختند وخا کسترش
~~بدجله
# ~~ریختند . از هر حبابی که از آن خاکستر بر روی دجله آمد انا الحق بر
~~آمد. 5
# ~~در وقت قتل او، خواهرش روی گشاده درمیان مردم آمد . اورا گفتند روی
~~بپوش. کفت
# ~~روی ازمردان پوشند ؛ دراین شهر نیم مردی بود، اونیز بردارست. یعنی سری
~~با حلاج
# ~~در میان نهادند و کوش نتوانست داشت و افشا کرد، نیم مردی باشد .
# از سخنان حلاج است : چون بنده درحق فانی شود، او را رنج و راحت مؤثر
# ~~نباشد . معرفت عبارت است از دیدن اشیا وهلاک درهمهآ معنی . [سالک
~~راخلق]6 آن
# ~~است که ازجفای خلق رنجه نشود . اخلاص تصفیهآ عمل است ازشوائب کدورت .
~~مرید
# ~~آن است که سبقت دارد اجتهاد او بر مکشوفات ومراد آن است که مکشوفات او
~~بر جهاد
# ~~سابق باشد .

PageV01P649

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0683.png)

# شیخ مظفرقومشی - وفاتش در سنهآ ست 1 وثلاثمایه بزمان مقتدر . آز
# ~~سخنان اوست : صوم برسه قسم است : صوم روح از امل ، صوم عقل از هوی و
~~صوم
# ~~نفس از حرام. هرسالکرا که این صوم هانیست از صوم طعام فایدهای نیست .
~~فاضلترین
# ~~عمل سالک نگاه داشتن وقت است و آنکه درعمل تقصیر نکند و از حد تجاوز
~~ننماید .
# ~~هر کهادب از پیر نیاموخته باشد، پیری را نشاید .
# شیخ ابو عبدالله التروغبذی - معاصر حسین منصورحلاج بود . ازسخنان
# ~~اوست : حق تعالی هربنده ای را معرفت خود بعداز بلا دهد که بدو رساند.2
~~دل
# ~~سلطان است و نفس سگ در گاه او . سلطان را متابعت سک نشاید کرد بلکه سگ
~~را
# ~~درپی سلطان باید دوید .
# شیخ ابوالحسین بن نبان الواسطی - وفاتش بمصر،درسنهٔ‌ عشروثلاثمایه
# ~~بزمان مقتدر خلیفه . از سخنان اوست : نشان آرام دل بخدا آن است که
~~بدانچه
# ~~نزدیک خداست ایمن ترباشد از آتچه3 دردست اوست . [معظم حال صوفی نکهداشت ms521
# ~~سر و خالی بودن از گفتن و پپایداشتن امرهای حق است4
# شیخ ابو محمد احمدین محمد بن حمین جریری - وفاتش در سنهآ احدی
# ~~عشر و ثلاثمایه بزمان مقتدر . از سخنان اوست : هر که خدمت نفس را گوش
~~دارد.5
# ~~اندر حکم شهوت اسیر شود و محبوس زندان هوی کردد وحق تعالی فایدهها بردل
~~او
# ~~حرام کند واز سخن حق9 ذوق نیابد و دعای او را اجابت نباشد .
# ودیدن اصول باستعمال فروع درست بود و درست کردن فروع بعرضه کردن
# ~~بر اصول و راه نیست بمقام مشاهدهآ اصول الا بزر گداشتن آنچه حق تعالی
~~بزرگ داشته
# ~~است از وسائط فروع .

PageV01P650

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0684.png)

# شیخ ابو عبدالله محمد بن فضل بلخی وفاتش بسمرقند ، در سنهآ تسع
# ~~عشر وثلاثمایه، بعهد مقتدر خلیفه . از سخنان اوست : [ شقاوت سه چیزاست
~~: علم بیعمل
# ~~وعمل بی اخلاص ومصاحبت درویشان، بیحرمتداشتن ایشان را 1 . خرابی
~~مسلمانان
# ~~از سه چیز است : بدانچه دانند کار نکنند و آنچه ندانند نیاموزند و
~~بدانچه آموزند
# ~~آموزنده را از کار باز دارند . از او پرسیدند زاهد کیست؟ آنکه بچشم
~~حقارت در دنیا
# ~~نگرد و از او بر گردد و تقدیر نفس خود کند.]2
# شیخ ابو بکر واسطی33 اصلش ازفرغانه بود . وفاتش درسنهآ ست وعشرین
# ~~و ثلاثمایه، بزمان راضی خلیفه . از سخنان اوست: هر گاه که خدا ببندهای
~~خواری
# ~~خواهد، او را بصحبت کودکان اندازد که اهل معنی را صحبت درمشاهدهآ ایشان
~~ناخوش
# ~~بود ونقصان روح باشد .
# شیخ ابو علی احمد بن محمد رودباری وفاتش بمصر، درسنهآ عشرین
# ~~و ثلاثمایه، بزمان مقتدر. ازسخنان اوست . تصوف مذهبی است همه جد که هیچ
~~هزل
# ~~با او نیامیزد . [از او پرسیدند چگوئی در حق آنکه بسماع مایل باشد و
~~گوید که
# ~~بدرجه ای رسیدم که اختلاف احوال در من اثر نمیکند. گفت رسیده است ولی4
~~بدوزخ
# شیخ ابوبگر محمد بن علی کتانی بغدادی وفاتش بمکه درسنهٔ‌
# ~~اثنی وعشرین وثلاثمایه، بعهد قاهرخلیفه: ازسخنان اوست : شهوت مهار
~~دیوست . هر
# ~~که مهار ms522 دیو گرفت بندهٔ‌ او باشد .
# شیخ ابو محمد مرتعش نیشابوری وفاتش ببغداد ، درسنهآ ثمان و عشرین
# ~~و ثلاثمایه بزمان راضی خلیفه . از سخنان اوست : ارادت بازداشتن نیت است
~~از
# ~~مرادهای دنیا و باز گشتن بامرهای خدا و رضا بدانچه7 میرود . او را
~~گفتند : فلان PageV01P651
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0685.png)

# ~~کس درهوا سیرمی کند. گفت اگر در پیهوی نرود بهتر از آنکه برهوا رود
~~.[هر
# ~~که کمان برد که فعلش او را از دوزخ برهاند یا ببهشت رساند برخطاست و هر
~~که
# ~~اعتماد برخدا دارد رستگارست.1
# شیخ ابو علی محمد بن عبدالوهاب الشقفی - وفاتش بنشابور بود، در
# ~~سنهآ ثمان وعشرین وثلاثمایه، بزمان راضی خلیفه . ازسخنان اوست :
~~اگرسالک همه
# ~~علوم کسب کند بدرجهآ مردان نرسد الا بارشاد پیری یا امامی. روزی باشد
~~که در دین
# ~~محمد (ص) الله علیه و آله زند گانی ناخوش بود مگر بمتا بعت امام شافعی
~~.
# شیخ ابو الحسن علی بن محمد بن مزین بغدادی آ- وفاتش درسنهآ ثمان
# ~~وعشرین وثلاثمایه بزمان راضی خلیفه. ازسخنان اوست : هر که بخدا از خلق
~~بی نیاز
# ~~شود خدا خلق را نیازمند او کرداند.
# شیخ ابوالحسین علی بن محمد سهل الصایغ 3 الدینوری - وفاتش
# ~~بمصر، درسنهآ ثلاث وثلاثین وثلاثمایه، بزمان مقتفی. ازسخنان اوست: حال
~~همچوبرق
# ~~است اگر باستد 4 نه حال بود
# شیخ ابو محمد عبدالله بن مبارک - وفاتش بنشابور ، در سنهآ ثلاثمایه
# ~~بعهد مقتفی خلیفه . از سخنان اوست : مروت خرسندی بهتر از مروت دادن .
~~با
# ~~توانگران تکبر کردن به ازتواضع .[هر که فرضی2 را رها کند، ببلائی مبتلا
~~شود.
# ~~فاضلترین وقتها آن است که خاطر از وسواس خالی باشد .
# شیخ ابو یعقوب اسحق نهر جوری 7- وفاتش درسنهآ ثلاثین وثلاثمایه
# ~~بزمان مقتدر. از سخنان اوست : دنیا دریاست و کنارهآ او آخرت و کشتی او
~~تقوی.
# ~~هر که 8 در کشتی تقوی نبود غرق شود . هر که سیری9 از طعام داند همیشه
~~PageV01P652
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0686.png)

# ~~گرسنه بود و هر که توانگری بمال داند همیشه درویش بود وهر که ms523 حاجت
~~ازخلق
# ~~خواهد همه روز محروم باشد یعنی سیری ازدنیا باید و توانگری بقناعت ازحق
~~باید
# ~~خواست .1
# شیخ ابوبکر بن عبدالله بن طاهر طائی الأبهری - وفاتش در سنهآ
# ~~ثلاثین و ثلاثمایه بزمان مقتفی خلیفه . از سخنان اوست : درویش آن است
~~که او را
# ~~رغبت نبود و اگر بود از حد کفاف فرا تر نشود . در هر که دوستی دنیا
~~بینی با وی
# ~~میامیز. او را پرسیدند دراین راه بچه طریق رویم تا رستگار باشیم ؟ گفت
~~آنچه گفتند
# ~~بکن بکن و آنچه گفتند مکن مکن .
# شیخ ابو بگر شبلی - وفاتش درسنهآ اربع وثلاثین وثلاتمایه ، بزمان مکتفی.
# ~~از سخنان اوست : [ نور الحقیقة خیرمن نور الحدقة]2 . سالک باید که
~~هرطاعت که
# ~~خدای تعالی آن را گرامی کرده گرامیتر دارد و هرمعصیت که حق تعالی نهی
~~فرموده
# ~~دشمنتردارد. [از اشعار شیخ شبلی است :
### | شعر
# # تشاغلتم عنا بصحبة غیر نا %~% و اظهر تم الهجران ما هکذا کنا
# # واقسمتم ان لاتحو لوا عن الهوی %~% فقد و حیاة الحب بنتم وما بنا
# # لیالی بتنا نجتنی من ثمار کم %~% فقلبی الی تلک اللیالی لقد جنا
# گویند مجوسی بود در حق مستحقی صد دینارصدقه کرد . شبلی او را کفت.
# ~~ترا که ایمان نداری ازصدقه دادن چه سود. مجوسی بگریست و روی بآسمان کرد
# ~~رقعه ای از آسمان بیفتاد. این دو بیت برآن رقعه نوشته :
### | شهر
# مکافاة السماحة دار خلد %~% و امن من مخافة یوم بؤس
# و ما نار بمحرقة جوادا %~% ولوکان الجواد من المجوس1] PageV01P653
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0687.png)

# شیخ ابومحمد عبدالله بن خبیق انطاکی معاصر شبلی بود . از سخنان
# ~~وست: اعضای گرامی چهارست : چشم و زبان و دل و دماغ. بچشم مبین آنچه
~~نباید
# ~~دید و بزبان مگو آنچه نباید گفت و در دل اندیشه میاور که از آن مسلمان
~~را خسارت
# ~~بدا و در دماغ هوسیمیز که هوای دنیا افزاید [دل محل نظرحق است . موضع
# # حق منزل هوس گردانیدن بی مروتی باشد %~% فر کرا با خدا انس بود، همه ms524
# ~~چیز را با اوانس بود . اندوه مخور از بهر چیزی که فردا ترا مضرت رساند
~~و شاد
# ~~مباش الابچیزی که فردای قیامت ترا خرم کرداند.
# شیخ فتح موصلی معاصر شبلی بود . از سخنان اوست : چون بصورت
# ~~طعام وشراب ازتن باز گیری سبب هلاک تن بود، چون بمعنی علوم حکمت و شرع
# ~~ازجان باز گیری موجب هلاک جان باشد . سالک باید که سخن ازحق کوید وعمل
# ~~از بهرحق کند وحاجت ازحق جوید .
# شیخ ابوعلی حسین بن احمد کاتب 3 وفاتش درسنهآ اربعین وثلاثمایه -
# ~~مزمان مطیع خلیفه . از سخنان اوست : معتزله خواستند که خدا را ازطریق
~~عقل
# ~~منزه گردانند مخطی شدند و صوفیه4 ازطریق علم تنزیه گفتند مصیب شدند .
# شیخ ابوبکرطمستانی وفاتش درسنهآ اربعین وثلاثمایه، بزمان مطیع
# ~~خلیفه . ازسخنان اوست : لفس بزر کترحجابی است میان بنده وحق ومخالفت او
# ~~بزر کترین نعمتی .
# شیخ ابوالعباس دینوری وفاتش درسنهآ اربعین وثلاثمایه، بعهد مطیع
# ~~خلیفه بسمرقند. از سخنان اوست: فروترین ذ کر آن است که فراموش کند آنچه
~~دون
# ~~خداست و نهایت ذکر آنکه غایب شود درذ کر چنانکه زبان ظاهر حکم باطن
~~گرداند .
# شیخ ابوسعید احمد بن محمد بصری معروف باعرابی - وفاتش درمحرم
# ~~سنهآ احدی و اربعین وثلاثمایه بزمان مطیع خلیفه . ازسخنان اوست : زیان
~~دارترین
# ~~چیزی2 نمودن عمل است بمردم .

PageV01P654

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0688.png)

# شیخ ابوالعباس سیاری1وفاتش درسنهآ احدی و ار بعین و ثلاتمایه بزمان مطیع.
# ~~از سخنان اوست: ریاضت مرید برامرهای شرع است وترک مناهی وصحبت صالحان و
~~حرمت
# ~~داشتن درویشان . هیچ عاقل بمشاهدهآ حق نرسد. زیرا که مشاهده
~~درفنامیسرشود. آ
# شیخ ابوعمرو محمد بن ابراهیم زجاجی نشا بوری- در سنهآ ثمان و
# ~~اربعین وثلاثمایه وفات یافت، بزمان مطیع خلیفه . ازسخنان اوست : هر که
~~سخن
# ~~گوید ازجائی که نرسیده باشد سخن اوفتنهآ مستمع بود .
# شیخ ابومحمد جعفربن محمد بن نصر وفاتش در سنهآ ثمان و اربعین و
# ~~ثلاثمایه، بزمان مطیع خلیفه . ازسخنان اوست : بنده لذت معاملت نیابد با
~~لذت نفس
# ~~که علایق با حقایق مناسب نبود ms525 . صوفی آن است که تقوی در دل او آرام
~~کیرد و بر کت
# ~~علم بر آن افزاید و رغبت دنیا ازدل اوبشوید .
# شیخ ابوالحسن علی سهل پوشنجی [درهرات درموضع تل قطان مدفون
# ~~است3] وفاتش درسنهآ ثمان و اربعین وثلاثمایه [بزمان مطیع خلیفه4 . از
~~سخنان اوست:
# ~~مروت ترک حرام است وطلب طاعت و سالک، را هیچ دشمن سختتر از نفس نیست.
# شیخ ابوعبدالله محمد رازی 6 وفاتش درسنهٔ‌ ثلاث وخمسین وثلاثمایه
# ~~بزمان مطیع خلیفه. ازسخنان اوست : هرعالم که عیب خود بیند و با راه
~~نیاید بمباهات
# ~~علم مشغول است نه بعمل علم و آراستن ظاهر میخواهد نه پیر استن باطن
~~لاجرم جوارح
# ~~او بند اوست.

PageV01P655

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0689.png)

# شیخ بندار ابوالحسن شیرازی وفاتش بارجان 1 فارس، در سنهآ ثلاث و
# ~~خمسین وثلاثمایه، بزمان مطیع خلیفه . ازسخنان اوست : با مبتدعان صحبت
~~کردن
# ~~اعراض بار آورد ازحق . دست بدار از آنچه دوست داری از دنیا .
# شیخ ابو بکر محمد بن داود دینوری [معروف بهرقی]2 . وفاتش پیش
# ~~ازستین وثلاثمایه، بزمان مطیع . عمرش زیادت از صدسال بود. ازسخنان اوست
~~:
# چون طعام حلال درمعده بود، قوت اعضا دهد در طاعت وچون مشتبه بود ،
# ~~راه حق بر بنده مشتبه کردد وچون حرام بود میان بنده و حق حجاب بود .3
# شیخ ابوعمرو اسمعیل بن محمد 3 وفاتش درسنهآ ست وثلاثین و ثلاثمایه
# ~~بزمان طایع خلیفه . از سخنان اوست: تصوف صبر کردناست بر امر و نهی و
~~آفت
# ~~آن است که بهر حال که بود راضی نشود بدانچه در آن است . هرعالم را که
~~نتیجهآ
# ~~علم نبود زیان او بیش از دانش او باشد .
# شیخا بوالقاسم ابراهیم بن محمد نصر آبادی وفاتش در سنهآ سبع
# ~~وستین وثلاثمایه ، بعهد طایع خلیفه. از سخنان اوست : تصوف ایستادن4 است
~~بر کتاب
# ~~وسنت و دست بداشتنازهوی و بدعت وتعظیم وحرمت داشتن پیران وخلق را معذور
# ~~داشتن وبردرد مداومت نمودن . او را پرسیدند جمعی با زنان مینشینند و
~~گویند ما
# ~~معصومیم [در دیدن ایشان]5. ms526 گفت تا تن برجای بود و امر و نهی براوباشد،
~~بحلال
# ~~وحرام مخاطب بود .
# شیخ احمد عطار رود باری 6 وفاتش درسنهآ سبع وستین وثلاثمایه، بزمان
# ~~طایع خلیفه . از سخنان اوست: تقوی را ظاهری و باطنی است. ظاهر او رعایت
~~حدود
# ~~شریعت است و باطنش تصفیهآ نیت و اخلاص PageV01P656
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0690.png)

# شیخ ابوالعباس احمد بن محمد بن سهل بن عطاء لاری 1 وفاتش
# ~~به صور شام ، سنهآ سبع وستین وثلاثمایه ، بعهد طایع خلیفه . از سخنان
~~اوست : هر
# ~~که خود را آراسته دارد بآداب سنت ، دل اوخدای تعالی منور کرداند بنور
~~معرفت .
# ~~هیچ مقام نیست بالاتر از متابعت درفرمان حق تعالی. آنچه می طلبی
~~ازدیوان علم بجوی؛
# ~~کر نیابی از محکمهآ حکمت طلب کن ؛ اگرنیابی بخلوتخانهآ توحید رو؛
~~اگرنباشد
# ~~مطلب که شیطانی است. [زشتترین خصلت صوفی بخل است .]
# شیخ ابوعبدالله محمد بن خفیف شیرازی2 وفاتش در سنهآ احدی
# ~~وتسعین و ثلاثمایه بزمان طایع . بروایتی صد وچهارده و بروایتی صد و
~~بیست و چهار
# ~~سال عمر داشت . گویند درعمرخود بجز این یک بیت نظم نگفته است :
# هر کسی و کارخویش وهر کسی ویار خویش
### | صیرفی بهتر شناسد قیمت دینار خویش
# ازسخنان اوست : ارادت دنیا رنج دائم است وترک راحت . اورا ازقرب بنده
# ~~پرسیدند. گفت قرب بنده با حق بالتزام موافقت بود وقرب حق با بنده بدوام
~~توفیق.
# ~~هرصوفی که دیو او را وسوسه تواند داد ، دیو در کارخود از او کاملتراست
~~.
# [آفت سالک آسان گرفتن برنفس و متابعت تأویلها و رخصتهاست و گفت این
# ~~پنج کس : حارث محاسبی وجنید بغدادی و رویم و عباس بن عطا و عمرو بن
~~عثمان هم
# ~~اعتقاد را شایند و هم اقتدارا. قبیلهآ خفیفیان که ارباب و اکابر
~~ابهرند، ازین تخمهاند.2
# شیخ ابوالحسن علی الحصری3 وفاتش ببغداد در سنه احدی وسبعین
# ~~وثلاثمایه، بزمان طایع. ازسخنان اوست . سالک اکر ترک وردی کند ، آن ورد
~~با او
# ~~معاتبت کند 4.
# شیخ ابوعثمان سعید بن سلام مغربی 5 وفاتش ببغداد ، در ms527 سنهآ ثلاث و
~~PageV01P657
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0691.png)

# ~~سبعین وثلاثمایه، بزمان طایع. از سخنان اوست : تقوی برحد تقصیر ایستادن
~~است و
# ~~از حد فراترنشدن و صحبت درویشان برصحبت توانگران اختیار کردن .
# شیح ابوالقاسم بشر بن یاسین وفاتش درسنهآ ثمانین وثلاثمایه . ازسخنان
# ~~اوست : حقیقة العلم ما کشف علی السرائر .
# شیخ ابواسحق ابراهیم بن داود وقی وفاتش در سنهآ ست و عشرین
# ~~ثلاثمایه بود. عمرش بصد وبیست وشش سال رسیده . ازسخنان اوست . قیمت هرا
~~دمی
# ~~بقدر همت اوست :اگردنیا دارست قیمت ندارد و اگر آخرت طلب است حد قیمت
# ~~ندارد و اگر بهردو ملتفت نیست قیمت بدونسبت ندارد . معرفت اثبات حق از
~~دلدور
# ~~کردن است، هرچه وهم بدان رسد .
# ضعیفترین خلق آن است که عاجز بود از شهوت دست بازداشتن و قویترین
# ~~آنکه قادر بود بر ترک آن و نشان دوستی خدا بر گزیدن طاعت او و متابعت
~~رسول
# ~~اوست.
# شیخ ابوسری منصوربن عمار پوشنجی واعظ بود در اول حال. در راه کاغذ
# ~~پاره ای یافت بر آنجا نوشته : بسم الله الرحمن الرحیم2 . جائینیافت که
~~بنهد، بخورد .
# ~~ببر کت آن درعلم براو گشوده شد . ازسخنان اوست . دل عارف محل ذکرست و
~~دل
# ~~ذا کرجای توکل ودل متوکل منبع رضا ودل راضی مقام قناعت . سالک چون عارف
# ~~شود بخود در مجاهدت و ریاضت کوشد و چون بحق عارف کردد در [رضا کوشد.
# ~~هر که زبان نکاه دارد از عذر خواستن فارغ بود وهر که دنیا را ترک کند
~~ازغم خوردن
# ~~برهد و هر که ازمحنت دنیا جزع کند مصیبت دین او باشد . لباس سالک تواضع
~~و
# ~~شکستگی باشد ولباس عارف تقوی .
# شیخ ابوبگر حین بن یزدان یار ازاورمیه 5. ازسخنان اوست . نگر PageV01P658
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0692.png)

# ~~تا طمع انس با خدا نکنی تا از مؤانست مردم اجتناب نجوئی و دوستی حق
~~نورزی
# ~~تا دوستی فضول از دل بیرون نکنی و طمع منزلت نداری تا ترک منزلت پیش
~~خلق
# ~~نگیری .
# شیخ ابواسحق ابراهیم بن شهریار کازرونی وفاتش در سنهآ اربع ms528 و
# ~~عشرین و اربعمایه ، بعهد قایم خلیفه .[شصت و اند سال عمرداشت . ازسخنان
~~اوست :
# ~~با بنا مفتوح لمن دخل و خبز نامباح لمن أکل وتراب تربتی فهی التریاق
~~الاکبر و
# ~~سفرتی فهی مبسوطة الی یوم المحشر وفی حمایتی ستین فرسخا فیستین فرسخ
# ~~از او مروی است که درخواب این دعا از رسول (ص) بیاموخت :
# بسم الله الرحمن الرحیم اللهم اجعلنی مکثرا لذکرک مودیا لحقک حافظا
# ~~لامرک را جیا لوعدک، خائفا لوعیدک راضیا فی کل حالاتی عنک راغبا فی کل
~~اموری
# ~~الیک مؤملا لفضلک منتطرأ لرحمتک یا ارحم الراحمین .
# شیخ ابوالقاسم عبدالکریم بنهوازن النیسا بوری القشیری صاحب
# شیخ ابوعلی دقاق معاصر شیخ ابواسحق کازرونی بود3 . امیر ابوعلی
# ~~الساس حاکم کرمان از او درخواست پندی کرد . گفت تو مال خود دوستترداری
~~یااز
# ~~آن دشمن خود . امیرعلی گفت همه کس مالخود دوستتردارد . شیخ گفت چرا مال
# ~~خود در دنامی کذاری ومظلمهاش با خود بآخرت می بری .
# شیخ ابوسعید فضل الله بن ابی الخیر مهنئی وفاتش در غرهآ شعبان سنهآ
# ~~اربعین واربعمایه. هشتاد و نه سال و چهارماء عمرداشت . [در آخرعمریاران
~~را جمع
# ~~کرد و گفت کیست که از من قبول کند که براین دوبیت عمل کند تا من مقام
~~خودبدو
# ~~تفویض کنم ؟ یاران گفتندای شیخ دوبیت کدامست ؟ فرمود که این است :
~~PageV01P659
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0693.png)

# عاشقی خواهی که تا پایان بری %~% بس که بیسندید باید نا پسند
# ز شت باید دید و انگارید خوب %~% زهر باید خورد و انکارید قند
# همه یاران گفتند ماازعهدهآ این دوبیت بیرون نمیتوانیم آمدن . ابوطاهر،
# ~~که فرزند محبوب او بود و کهترازهمه فرزندان برخاسث و گفت بابا اگر بمن
~~روانه
# ~~کنی من قبول کنم . شیخ او را بنواخت و درمیان اصحاب قائم مقام خود
~~ساخت1
# ~~شیخ ابوسعید را با شیخ الرئیس ابوعلی سینا رحمهما الله اجتماع صحبت
~~افتاد . بعد
# ~~از مفارقت اصحاب از هر دو پرسیدند. شیخ ابوعلی کفت آنچه من میدانم اومی
~~بیند
# ~~وشیخ ابوسعید کفت آنچه من می ms529 بینم او میداند . طرفین را مقام برتری شیخ
~~ابوسعید
# ~~معلوم شد که لیس الخبر کالمعاینة.]2 از اشعار اوست.
### | فعر
# # چشمی دارم همه پر از دیدن دوست %~% با دیده مرا خوش است تادوست در اوست
# # از دیده و دوستفرق کردن نه نکوست %~% یا اوست دراین دیده ویادیده
~~خوداوست آ
### | وله
# # در کوی تو میدهند جانا بجوی %~% جانی چه بود که کاروانی بجوی
# # از وصل تو یک جو بجهانی ارزد %~% زین جنس که مائیم جهانی بجوی3
# از شیخ پرسیدند که صوفی کیست؟ گفت آنکه هرچه درسرداردبنهد وهر
# ~~چه دردست دارد بدهد و از آنچه بروآید نجهد .
# شیخ مجدود بن آدم معروف بسنائی غزنوی 3 معاصر شیخ ابو سعید
# ~~بود وتصانیف معتبر و اشعار بی نظیر دارد . این دو بیت از گفتار آن بزر
~~گوار تبرک
# ~~را ثیت افتاد .
### | شعر
# # گفتی که ز بهر مجلس افروختنی %~% در عشق چه حیلهاست آموختنی؟
# # ای بیخبر از سوختن و سوختنی %~% عشق آمدنی بود نه آموختنی PageV01P660
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0694.png)

# شیح ابو القاسم گرگانی - معاصرسلطان محمود غزنوی بود. بوقت وفات
# ~~فردوسی شاعر که1 اورا در گورستان مسلمانان دفن کردند، منع می کرد که او
~~مادح
# ~~کافران و گبران بود وپیغمبر(ص) فرمود من تشبه بقوم فهومنهم. همان شب
~~فردوسی
# ~~را در خواب دید حلهای روحانیان پوشیده. بتعجب شد . او را گفت خدای
~~تعالی بر
# ~~من رحمت کرد وفرمود اگرمردود گر گانی گشتی مقبول منی. بدین یک بیت که
~~در
# ~~توحید2 گفتی :
### | شعر
# # جهانرا بلندی وپستی توئی %~% ندانم چه ای هرچه هستی توئی
# ~~ووبقول اصح این بیت است :
# بنام خداوند جان و خرد %~% کزین برتراندیشه برنگذرد
# ~~وشیخ فریدالدین عطار قدس سره این حکایترا نظم کرده :
### | شعر
# # شنیدم من که فردوسی طوسی %~% که کرد او در حکایت بیفسوسی
# # ببیست و پنج سال از نوک خامه %~% همی پرداخت نقش شاهنامه
# # بآخر چونکه عمرش شد بآخر %~% ابوالقاسم که بد شیخ الاکابر
# # اگر چه بود پیری یر نیاز او %~% نکرد از راه دین بروی نماز ms530 او
# # چنین گفت او که فردوسی بسی گفت %~% همه در وصف گبر ونا کسی گفت
# # بمدح گبرکان عمری بسر برد %~% چو وقت رفتن آمد بی خبر مرد
# # مرا در کار او برک ریا نیست %~% نمازم بر چنین شاعر روا نیست
# # چو فردوسی مسکین را ببردند %~% بزیر خاک تاریکش سپردند
# # همان شب شیخ اورا دید درخواب %~% که پیش شیخ آمد دیده یر آب
# # زمرد رنگ تاجی سبز بر سر %~% لباسی سبزتر از سبزه در بر
# # بپیش شیخ بنشست وچنین گفت %~% که ای جانتو با نور یقین جفت PageV01P661
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0695.png)

# # نکردی آن نماز از بی نیازی %~% که میننگ آیدت زین با نمازی
# # خداوند جهان جمعی فرشته %~% همه از فیض روحانی سرشته
# # فرستاد او ز لطف کار سازی %~% که تا کردند خاکم را نمازی
# # خطم دادند در فردوس اعلی %~% که فردوسی بفردوس است اولی
# # خطاب آمد که ای فردوسی پیر %~% اگر راندت ز ییش آن طوسی پیر
# # پذیرفتم منت تا خوش بخفتی %~% بدان یک بیت توحیدم که گفتی
# # خداوندا تو می دانی که عطار %~% همه توحید می کوید بیکبار
# # چو فردوسی ببخشش رایگان تو %~% بفضل خود بفردوسش رسانتو1
# شیخ پیر حسین شروانان2 وفاتش درسنهآ سبع و ستین و اربعمایه بعهد
# ~~قایم خلیفه. درشیروان ولایت اران مدفون است 3
# شیخ ابوالفرج زنجانی وفاتش غرهآ رجب سنهآ سبع وخمسین وار بعمایه
# ~~بزنجان .
# شیخ باکویی بشیراز . گویند برادر پیر حسین بوده و مرید ابوعبدالله
# ~~خفیف .
# شیخ علک قزوینی معاصر سلطان محمد بود . از سخنان اوست : چهار
# ~~گروه بهترین مردمند: عالمیعامل وحکیمی گویا وعابدی مجرد و واعظی بی طمع
~~.
# شیخ ابوالحسن علی بن جمال، بن احمد خرقانی خراسانی - معاصر
# ~~شیخ ابوسعید ابوالخیر بود . ازسخنان اوست : حق تعالی قسمت بند کان پیدا
~~کرد
# ~~هر یک نصیب خود برداشتند . نصیب جوانمردان یعنی اولیا اندوه بود5.

PageV01P662

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0696.png)

# گفت وقتی بیل در دست کار می کردم خود را بر کنار دریای غیب دیدم .
# ~~بیلی هواکردم از عرش بثری فرود آوردم ms531 بیل دوم هوا کردم هیچ نمانده بود
~~. عالمان
# ~~آن کویند که شنیده باشند و جوانمردان آن گویند که دیده باشند . هر که
~~زند کانی
# ~~باخدا کند چون بمیرد زند گانیش بهم فراز آید وهر که زند گانی با خلق
~~کند چون
# ~~بمیرد مر گش بهم فراز آید. سر بنیستی خودفرو بردم بهستی او بر آوردم]
~~%~% [دل باید
# ~~که خوف در او بود وشرم دراو بود و دوستی حق در او بود که این همه علامت
~~عمارت دل
# ~~است. تادست از دنیا بداشتم هر گز و اسرش نشدم وتا گفتم الله بهیچ مخلوق
~~و اننگریدم .
# شیخ عبد الله انصاری 3 رحمه الله رحمة واسعة معروف به پیر هری معاصر
# ~~شیخ ابوسعید ابوالخیر وابوالحسن خرقانی بود . ازسخنان اوست : اگر برهوا
~~روی
# ~~مگسی باشی واگر بر آب روی خسی باشی دلی بدست آر تا کسی باشی . اگر در
~~آئی
# ~~در بازست و اگردر نیائی حق بینیازست. شریعت درحقیقت راستان است . بی
~~شریعت
# ~~بحقیقت رسیدن بهتان است . چنان زی که بثنا ارزی . چنان بمیر که بدعا
~~ارزی .
# ~~نور تجلی ناگاه آید ولی بردل آ گاه آید . توحید نه آن است که او
~~رایگانه دانی آن
# ~~است که اورایکانه باشی . هر که بدین ده خصلت نیست مر گش به اززند گانی
~~: اول
# ~~با حق بصدق، باخلق بانصاف، با نفس بقهر، با بزرک بحرمت، با کوچک بشفقت،
~~با دوست
# ~~بنصیحت، بادشمن بحلم، با درویش ببذل، با جاهل بنصیحت، با عالم بتواضع .
~~[صحبت
# ~~با اهل تاب جان است و با نا اهل تاب جان .
# آنچه حلاج گفت من همان گویم . او آشکار گفت من نهان کویم . اعتقاد
# ~~نک گنج بیزوال است . راستی که بدروغ ماند مگوی . نان همه کس مخور ولی
~~نان
# ~~بهمه کس میده . برنیکوئی کردن بهانه جو باش .
# اکرنیز هزار دوست داری یکی دشمن مگیر . مگو آنچه نتوانی شنید . وفا
# ~~ازمردم اصیل4 جوکه اصل خطا نکند . کناه کمتراز عفو دان. بیاموز
~~وبیاموزان .
# ~~دعا بهترازسیاه دان5 ms532 . سرمایهآ همه گناهها جهل است . امید همهآ رحمتها
~~صبرست .

PageV01P663

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0697.png)

# دلیل همه نیکیها علم است1 و سرهمهآ آفتها زبان است . داروی همه گناهها
# ~~توبه است . زوال همه نعمتها بیشکری2 است .
# چند چیزست که اگر چه نخورند زیر کی زیادت کند : قرآن خواندن و با
# ~~علما نشستن ونماز جماعت گزاردن و نمازچاشت و نافله درمیانهآ شام وخفتن
~~کزاردن
# ~~ومسواک کردن. چند چیزست که خوردن آن زیر کی زیادت کند : شیرینی و کوشت
~~و
# ~~عدس ونان سرد . چند چیز فراموشی اورد : حجامت درنقره و نظر بر مصلوب
~~وبول
# ~~کردن3 در آب ایستاده و درمیان دو زن راه رفتن و بازی کردن با عورت خود
~~وخواندن
# ~~چند چیز غم افزاید: ایستاده شلوار پوشیدن و رفتن درمیان گوسفندان و
~~کوتاه کردن و
# ~~ریش وبازی کردن بخایهآ خود واستنجا بدست راست کردن و تنها رفتن براه .
# طالب دنیا رنجوراست وطالب عقبی مسرور وطالب مولی نور علی نور . الهی
# ~~اگر مرا گوئی بندهآ من، از عرش بگذرد خندهآ من . اورا گفتند درحق دنیا
~~چگوئی ؟
# ~~گفت در حق چیزی چگویم که آنرا بحرص بدست آورند و ببخل نگاه دارند و
~~بحسرت
# ~~بکذارند . 4 درون اوهمه حیرتست وبردن او همهعبرت است. میان حسرت وعبرت
# ~~چهجای عشرتاست .5
# ملک شرف الدین محمود شاه اینجو، که سالها حکومت بر و بحرفارس و
# ~~کرمان و شبانکاره ویزد و بعضی عراق کرد و بزر گترین اعاظم ایران شد، از
~~نسل اوست
# ~~ونسبتش براین موجب : محمود شاه بن محمد بن فضل الله الملقب بآق خواجه
~~وکان
# ~~سا کنا بقریه سوهقان من ضیاع قزوین وهو ابن عبدالله بن اسعد بن نصر بن
~~محمدبن
# ~~عبدالله الا نصاری .
# شیخ احمد غزالی برادر امام حجة الاسلام محمد غزالی است . وفاتش
~~PageV01P664
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0698.png)

# ~~بقزوین ، درسنهآ سبع عشروخمسمایه ، بعهد مسترشد خلیفه . تصانیف معتبر
~~وتألیفات
# ~~مشتهر و رسایل و اشعار بی نظیر دارد . من اشعاره :
# ~~چون چتر سنجری رخ بختم سیاء باد
### | ا فقر اگر بود هوس چتر1 سنجرم ms533
# ~~عریان ملک بخشم و گوئی که خامه ام
### | خاموش نکته گویم و گوئی که دفترم2
# ~~تا یافت جان من خبر از ملک نیمشب
### | صد ملک نیمروز بیک جو نمی خرم
### | وله
# ~~در عشق که کردی ای دل آگه توبه
### | تا من کنم از وصال آن مه توبه
# ~~شب تیرء و شمع روشن و سافی مست
### | می حاضر و من عاشق و آنگه توبه]3
# شیخ محمد بن محمد الغزالی وفاتش درسنهآ خمس وخمسمایه
# شیخ محیی الدین عبدالقادر بن عبدالله جیلانی درسنهآ ست وخمسمایه
# ~~بزمان مستنجد خلیفه ببغداد در گذشت وبباب الازج مدفون است .
# شیخ حافظابوالعلاء حسین بن احمد عطارهمدانی در سنهآ ستین و
# ~~خمسما یه، بعهد مستنجد خلیفه، بهمدان در گذشت وبمحلهآ درب شیرمدفون است
~~.
# ~~خاقانی شاعر در حق او گفته :
### | شعر
# # ییرایهآ دین امام حافظ %~% تلقین ده اصمعی و جاحظ
# # ییشش ز برای درس تنزیل %~% طفلی متعلم است جبزیل
# # این قصه بخلد باز گفتند %~% حوران ز سر نیاز گفتند PageV01P665
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0699.png)

# # کاین حافظ کیست؟ گفت رضوان %~% ییری است خزینه دار قرآن
# # بالای جنان مدار جاهش %~% شهر همدان قرار گاهش
# # هر جا که نه اوست حارس دین %~% مدروس بود مدارس دین
# شیخابونجیب سهروردی وفاتش ببغداد ، درسنهآ ثلاث وستین وخمسمایه،
# ~~بعهد مستنجد خلیفه .
# شیخ ابو بکر شادان1 بن غازی بن احمد شادانی قزوینی قطب وقت
# ~~بود . امام مجتهد مولانا امام الدین رافعی رفع الله درجته در تدوین در
~~ذکر او آورده
# ~~است که او را در شب از پس گردن، درطاعت کردن، نوری تافتی چنانکه دیگران
~~را
# ~~روشنی دادی . بنماز نوافل وتهجد زیاده رغبتی نکردی. او را از این معنی
~~پرسیدند
# ~~گفت ابو بکر در روز کاری نکند که درشب عذر آن باید خواست بدو قدم
~~ایستاده .
# ~~وفاتش شب آدینهآ سابع وعشرین شوال سنهآ احدی و ثمانین و خمسمایه، بعهد
~~ناصر
# ~~خلیفه . بقزوین مدفون است .
# شیخ نورالدین گیل 3 معاصر شیخ ابوبکر شادان بود. بقزوین مدفون
# ~~است. کتاب معتمد[ و کتاب ندا ms534 وکتاب صعود الاخرة 4 ]از مقالات اوست .
# شیخ احمد بن بدیل سبزواری معاصر سلطان تکش خوارزمشاه بود .
# ~~اهل سبزوار منکر او بودند . با اومریدانش گفتند بجای دیگر نقل کن نه
~~مسلمانی
# ~~تنها در سبزوارست. گفت بنده را با ارادت حق چکاراست. اگر قومی ازین
~~جماعت منکرتر
# ~~بودی، خدای تعالی این بیچارهرا آنجا وطن دادی ، مرا5 نیز
~~آنجاخوشترنمودی1
# شیخ فقیه زاهد تبریزی وفاتش در سنهآ اثنی و تسعین و خمسمایه بعهد
# ~~ناصرخلیفه . برادرش، در آزمون او ، او را بزیارت گوری [خالی برد]7 و او
~~بنور
# ~~کرامت دریافت . برخاست و گفت برسر کوری تهی بیش ازاین نتوان نشست .
# شیخ مکارم 4 در سنهآ اثنی وستمایه بعهد ناصر خلیفه در گذشت وبر
~~PageV01P666
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0700.png)

# ~~چهار فرسنگی بغداد، بموضعی که اکنون بدوباز میخواتند، مدفون است.
# ~~شیخ امام جعده تبریزی معاصرفقیهزاهد بود. بتبریزمدفون است، در
# ~~مقبرهآ گجیل .
# ~~شیخ با با فرج تبریزی معاصر فقیه زاهد بود . بمقبرهٔ‌ گجیل تبریز
# ~~مدفون است .
# ~~شیخ اوحدالدین کرمانی نظم خوب دارد . گویند چون او در سماع
# ~~گرم شدی پیراهن امردان بدریدی وسینه بسینهٔ‌ ایشان نهادی. چون ببغداد
~~رسید ،
# ~~خلیفه پسری صاحب جمال داشت . این سخن بشنید فکر کرد که او مبتدع است و
# ~~و کافر اگربا من چنین حرکتی کند اورا بکشم. چون سماع کرم شد، شیخ
~~بکرامات
# ~~دریافت و گفت :
### | شهر
# ~~سهل است مرا بر سر خنجر بودن
### | در پای مراد دوست بیسر بودن
# ~~تو آمده ای که کافری را بکشی
### | غازی چو توئی رواست کافر بودن
### | 4
# تا ظن نبری که ما ز خنجر ترسیم
### | وز بستن پا و رفتن سر ترسیم
# ما گرم روان دوزخ آشامانیم
### | از گفت ومکوی خلق کمترترسیم]1
# ~~پسرخلیفه سر در پای شیخ نهاد و مرید شد . [و ایضا هم از اشعار اوست :
# او حد در دل همی زنیخود دل کو؟
### | عمری است که راه میروی منزل کو؟

PageV01P667

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0701.png)

# ~~تا کی کوئی ز خلوت و خلوتیان
# ~~اوحد اگر این وآن نباشدسهل است ms535
### | و آن را که زیان بجان نباشد سهل است
# ~~هر کار کز آن بتر نباشد بجهان
### | چون مرگ در آن میان نباشد سهل است12
# ~~شیخ مجدالدین بغدادی [از دیهیاست بغداد تام2 ازتوابع خوارزم.
# ~~و بهاء الدین بغدادی 3 ، صاحب ترسل که منشی خوارزمشاه بود، برادر اوست
~~.
# ~~شیخ مجدالدین، در ثلاث عشر و ستمایه ، بعهد ناصر خلیفه ، بتهمت
# ~~آنکه با مادرخوارزمشاه [تعشق ورزیده4 ، بحکم خوارزمشاه محمدخان بن تکش
# ~~شهید شد . بعد از قتلش خوارزمشاه پشیمان شد و بخدمت شیخ نجم الدین کبری
~~رفت
# ~~جان تو وجان اکثر اهل جهان بدیت خون اونشاید . چون نا کردیی کرده شد
~~تدارک
# ~~یذیرنبود . از اشعار شیخ مجدالدین بغدادی5 است علیه الرحمة والرضوان:
### | شهر
# ~~ویک موی ترا هزار صاحب هوس است
### | تاخود بتو زین جمله کرا دسترس است
# ~~آن کس که بیافت دولتی یافت عظیم
### | وان کس که نیافت درد نایافت بس است PageV01P668
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0702.png)

# شیخ نجم الدین کبری - او را ولی تراش گفتهاند . در مدت عمر دوازده
# ~~کس را بمریدی قبول کرده اما همه مشایخ کباراند چون شیخ مجد الدین
~~بغدادی
# ~~وشیخ سعدالدین حموی وشیخ رضی الدین علی لالا وشیخ سیف الدین باخرزی و
~~شیخ
# ~~نجم الدین دایه و شیخ جمال الدین کیلی ومولانا جلال الدین بهاء ولد
~~وامثال ایشان1.
# چنگز خان پیش شیخ نجم الدین کبری فرستاد که فرمودهام که در خوارزم
# ~~قتل عام کنند باید که از او بیرون آئی تا کشته نشوی. شیخ جواب داد که
~~هفتاد سال:
# ~~در زمان خوشی ، با خوارزمیان مصاحب 2 بودهام، در وقت ناخوشی از ایشان
# ~~تخلف کردن بیمروتی باشد . درفترت مغول، در سنهآ ثمان عشر وستمایه ،
~~بعهد ناصر
# ~~خلیفه ، در خوارزم شهید شد و مزارش نا پیداست . از اشعار اوست :
# دیوی است درون من که پنهانی نیست
### | بر داشتن سرش بآسانی  نیست
# ایمانش هزار بار تلقین کردم
### | این کافر را سر مسلمانی نیست
# جائی که در این راه ولی تراش را سخن بانفس خود از این ms536 درست دیگران را خود
# ~~چه خطرست . حق سبحانه و تعالی همگنان را از شر شیطان لعین نگاه داراد
~~بحق الحق.
# شیخ معین الدین حموی عم شیخ سعدالدین بود.
# شیخ شهابالدین سهروردی درسنهآ اثنی وثلاثین وستمایه، بعهد مستنصر
# ~~خلیفه، در بغداد نماند و بباب الطلحه مدفون شد . در حضرت خلیفه گفتند
~~که او ختم
# ~~قرآن در دو رکعت می کند. وهرروز دو ختم وظیفه دارد . خلیفه ، آزمون 4
~~را، او
# ~~را با استادان قراءت حاضر کرد. در کمتر از سه ساعت ختمی کرد چنانکه از
~~شرایط
# ~~قراء ت هیچ دقیقه فرو نگذاشت . از اشعار اوست : PageV01P669
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0703.png)

### | 
# ~~بخشای بر آنکه بخت یارش نبود
### | جز خوردن اندوه تو کارش نبود
# ~~در عشق تو حالتیش باشد که در آن
### | هم با تو و هم بی تو قرارش نبود
# بعد از این جماعتیرا که در عهد دولت مغول بوده و هستند یاد کرده می شود .
# مشایخی که در دولت مفول بودهاند
# شیخ جمال الدین گیلی منشآت نظم و نثر خوب دارد ومن اشعاره
### | شعر
# # نظر الصباح الی صفاء جبینه %~% فتعلقت بمزاجه 6 الصفراء
# # و اللیل فکر فی سواد فروعه4 %~% فتشبثت بمزاجه السوداء
# ~~بقزوین در گذشت. درتاریخ وفاتش گفتهاند :
### | شعر
# # جمال ملت ودین قطب اولیاء خدا %~% که آستانهآ او بود قبلهآ ابدال
# # بسال ششصد و پنجاه ویک بحضرت رفت %~% شب دو شنبه ، روز چهارم شوال
# شیخ سعدالدین حموی وفاتش در سنه ثمان و خمسین و ستمایه بعهد
# ~~هولا کو خان . در آن زمان که عالم از کفر وظلم مملو بود، خراسان را حا
~~کمی عادل
# ~~بود . اهل خراسان شکر حاکم در خدمت شیخ تقریر می کردند . شیخ گفت
~~برافتد.
# ~~شکر زیادت کردند . شیخ گفت زود برافتد . گفتند ای شیخ درین روز کار ،
~~که اهل
# ~~جهان در ظلم حکام ببلاهای عظیم کرفتارند، حق تعالی خراسان را چنین حا
~~کم عادل
# ~~داده بایستی که شیخ درحق او دعای خیرفرمودی تا موجب آسایش خلق بودی .
~~چه
# ~~سراست که ms537 شیخ چنین می فرماید ؟ گفت اومخالفت اقتضای زمان می کند [و کس
~~بآن PageV01P670
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0704.png)

# ~~پسندیده1 نباشد2 . شیخ سعدالدین را تصانیف و اشعار بسیاراست.3
# شیخ نجم الدین دایه - کتاب مرصاد العباد از تصانیف اوست . در فترت
# ~~مغول بروم رفت ، پیش سلاطین سلجوقی، و هم آنجا فرمان یافت [در شهرقونیه
~~مدفون
# ~~است4 . از اشعار اوست :
### | شعر
# عشق است که دوای جان این دل ریش است
### | ز اندازهٔ‌ هر هوس پرستی بیش است
# چیزی است که از ازل مرا در سر بود
### | کاری است که تا ابد مرا در پیش است
### | 3 %~% 3
# # گه هشیارم ز باده گاهی مستم %~% گاهی چوفلک بلند و کاهی پستم
# # که مؤمن کعبه ام گهی کافر دیر %~% من زان خود آنچنان که هستم هستم5
# شیخ سیف الدین باخرزی در سنهآ نمان و خمسین و ستمایه ، بعهد
# ~~هولا کوخان، بجوار حق رفت و ببخارا6 مدفون است . سخنان شور انگیز دارد
~~.
# ~~من اشعاره :
# # ای مردان های و ای جوانمردان هوی %~% مردی کنی و نگاه داری سر کوی
# # ور تیر آید چنانکه بشکافد موی %~% زنهار که از دوست نگردانی روی
~~PageV01P671
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0705.png)

# # ای نالهٔ‌ پیر فوطه1 پوش از غم تو %~% وی نعرهآ 2 رند میفروش از غم تو
# # افغان مغان 3 باده نوش از غم تو %~% خون در رک عاشقان بجوش ازغم تو
# شیح جلال الدین) بهاء ولد از بلخ بود. در زمان فترت مغول بروم شد
# ~~و بمولانای روم معروف شد 5 . وفاتش درسنهآ سبع وستمایه] . درقونیه
~~مدفون است.
# ~~اشعارخوب دارد منها :
### | شه
# روح توئی نوح توئی فاتح و مفتوح توئی
### | مرغ که طور توئی بسته بمنقار مرا
# دانه توئی دام توئی باده توئی جام توئی
### | پخته توئی خام توئی خام بمگذار مرا
# شیخ رضی الدین علی لالا - وفاتش در سنهآ اثنی و اربعین وستمایه، بعهد
# ~~مستعصم خلیفهعباسی .
# شیخ اسمعیل دز فولی - وفاتش درسنهآ ستین وستمایه. بدزفول خوزستان
# ~~مدفون است .
# شیخ محمد کجوجاتی همانجا مدفون است و آن دهی ms538 است از ضیاع
# ~~تبریز از طرف قبلی شهربیک فرسنگی افتاده . معاصر ابقا خان بود . وفاتش
~~در سنهآ
# ~~سبعین وستمایه .
# شیخ سکران7 بیک فرسنگی بغداد، [بحدود کارم]8 بدهی که بدومنسوب است
# ~~مدفون است . وفاتش در سنهآ ثمانین وستمایه . قرب وصول مغول ببغداد
~~بخواب دید
# ~~که فرشته ای عمودی آتشین بردست داشت و می کفت یا کفره اضر بوا علی رؤس
~~الفجره .

PageV01P672

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0706.png)

# ~~شیخ علی ابوبابان ؟ 1 قزوینی در دمشق بردست فدائی ملاحده بعهد
# ~~هولا کوخان شهد شد و همانجا مدفون است . کویند مردان حق کالبد او
~~بقزوین
# ~~نقل کردند و قزاونه2 ، در آن موضع که بواقعه دیدهاند، جهت اومزاری
~~ساختهاند .
# ~~شیخ عثمان ساوجی - وفاتش بساوه، در سادس عشرین رجب سنه خمس و
# ~~عشرین وستمایه ، بعهد غزان خان.
# ~~شیخ ابوعلی سیاه
# ~~شیخ احمدجام [قدس سره در جام مدفون است و او را زنده پیل حضرت
# ~~می گویند3 . وفاتش در سنهآ تسعین وستمایه.
# ~~شیخ عبد الله کرد معروف بخواجهآ سیرجان .
# ~~شیخ تاج الدین اشنوی
# ~~شیخ پیر یوسف ولاژجردی4 من ضیاع قزوین بعهد ابقاخان در گذشت و
# ~~ورا کرامت ظاهربود 5.
# ~~شیخ قطب الدین ابهری 6
# ~~شیخ زین الدین کامو من ضیاع نطنز. 1
# ~~شیخ ابوالقاسم عبدالرب آبادی، من ولایت قزوین، پیری صاحب کرامات بود
# ~~درسنهآ ستوسبعمایه در گذشت وهمانجا مدفون است . 7
# ~~شیخ با باسوهقانی، منضیاع قزوین، هم در آنده در کذشت. 8
# ~~شیخ مد کویه 9 قزوینی [درسنهآ نیف و تسعین وستمایه، بزمان کیخاتوخان
# ~~نماند. پیری با صفا بود و پدرمرا با اومصاحبت بودی. ببر کت او پدرم در
~~آخر عمرتائب
# ~~شد و در کارطاعت درجه عالی یافت .10 PageV01P673
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0707.png)

# ~~شیخ صائن الدین تبریزی در سنهآ ثلاث و سبعمایه در کذشت و بمقبرهآ
# ~~چرنداب مدفونشد. از اشعار اوست :
### | فهر
# ~~دوش این دلم از درد جدائی میسوخت
### | ز اندیشه آن تا تو کجائی میسوخت
# ~~نا از شب تیره روز روشن بدمید
### | بیچاره دلم چو روشنائی می سوخت
# ~~شیخ عبدالرحمن خراسانی ببغداد در ms539 سنهآ ست عشر و سبعمایه در گذشت .
# ~~مردی صاحب وقت بود . [درطاعت1 درجهآ عالی یافت.]
# شیخ مودود چشتی3 و چشت3 از توابع هرات2 است . [خاندان ایشان
# ~~را خاندان کل میخوانند. از عهد ابراهیم خلیل صلوات الله و سلامه علیه
~~تااکنون، در
# ~~هر ملت که پیدا میشده ، ایشان شیخ آنوقت می بودهاند . بخراسان مردی
~~صاحب
# ~~وقت بود]5 .
# شیخ قطبالدین حیدرزاوه9 سنه ثمان عشروسبعمایه در گذشت. مردی
# ~~صاحب وقت بود . گروه حیدریان تابع اواند .
# شیخ عزالدین نطنزی شارح قصیدهآ ابن فارض7 در تصوف . بعهد ابقاخان
# ~~در گذشت .
# شیخ [سنجان من توابع خواف بخراسان معاصر حیدر زاوه . مردی صاحب
# ~~وقت بود] ،
# شیخ روز بهان[بقلی فسائی]  بشیراز وفاتش سنهآ ثمان وعشر وسبعمایه.

PageV01P674

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0708.png)

# ~~مردی صاحب کرامات بود. بشیراز مدفون است . 1
# شیخ حاجیرکن الدین راست گوی شیرازی بعهد ابوسعید بهادرخان [در
# ~~سنهآ ثمان وعشرو سبعمایه2 ] در گذشت. مردی راستگوی صاحب کرامات بود3 .
# شیخ دانیال خنجی درسنهآ عشر وسبعمایه در گذشت . مردی صاحب کرامات
# ~~بود واز کس لقمه دریع نداشتیوتا این غایت سفرهآ او روان است و این سفره
~~وسفرهآ شیخ
# ~~کبیر بشیراز، سفرهآ ابوعبدالله خفیف، وسفرهآ شیخ ابواسحق کازرونی
~~وسفرهآ طاوس-
# ~~الحرمین بابرقوه ملک فارس را چون چهارر کن نهادهاند .
# شیخ شرفیالدین طویل قزوینی سنهآ اثنی وعشرین وسبعمایه بقزوین بجوار
# ~~حق رفت. عالمی عامل بود. [در رفع تمغاء مسقفات و باغات و حقوق مراعات
~~قصبه قزوین
# ~~ومقرری بعضی محترفه که فقرا ومساکین از آن منزعج بودند و در اجرای
~~مهجات آب
# ~~رودخانها که ضعفا از آن محروم می شدند سعی بلیغ نمود و پادشاه جهان
~~ابوسعید
# ~~بها در خان خلد ملکه التماس او مبذول فرمود و اثر آن خیر برروی روز
~~گارباقی ماند]4
# شیخ سعد الدین قتلق خواجهآ خالدی قزوینی نبیرهآ شیخ نورالدین گیل بود.
# ~~غزان خان واکثر مغول بردست او مسلمان شدند . عالمی عامل متبحر صاحب صفا
# ~~بود . در محرم سنهآ ثمان و عشرین و سبعمایه بقزوین در گذشت5 . هشتاد
~~واند 6
# ~~سال ms540 عمرداشت .
# شیخ صفی الدین ارد بیلی[درحیات است ومردیصاحب وقت و قبولی عظیم
# ~~دارد و ببر کت آنکه مغول را با او ارادتی تمام است ، بسیاری از آن قوم
~~را از ایذا
# ~~بمردم رسانیدن باز میدارد و این کاری عظیم است .
# شیخ علاءالدوله پسرملک شرف الدین سمنانی درحیات است. درعهدارغون
# ~~خان عمل پیشه بود وپدرش درمرتبهآ وزارت8 وچون او تایب شد درسلوک آمد .
~~در PageV01P675
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0709.png)

# ~~راه حق درجهآ عالی یافتو از مشاهیر گشت . [ تصانیف بسیار و اشعار نیکو
~~دارد. من
# ~~اشعاره :
### | شه
# ~~مگذار که عمرت بتمنا برود
### | وین جان عزیز از یی سودا برود
# ~~آن کس که نشست باتو دی ، دوش برفت
### | و امروز هر آنکه ماند فردا برود]
# شیخ قطب الدین یحیی[جام، در خاندان ایشان مشایخ کبار بودهاند و اومردی
# ~~بزرگ قدر وصاحب وقت است .
# شیخ شرف الدین در گزینی 3 در حیات است و بزر گی عالم عامل متورع
# ~~مرشد و پسران شایسته دارد و همه درسلوک درجهآ عالی دارند .
# شیخ نجم الدین اصفهانی [در حیات است و بزر گی صاحب وقت و کامل است.]4
# شیخ تاج الدین کهرندی من ولایت همدان و بتبریز درخانقاه صاحبی سا کن
# ~~است وپیری درغایت روح وصفا وتواضع و طاعت است و درجهآ عالی دارد .
# مشایخ عالی درجه در اطراف عالم بی شمارند. اکر اسامی هریک یاد کنیم این
# ~~مختصر مطول کردد . بعد از این جماعتی را که مجرد نام معلوم شد و زمان
~~وفات
# ~~ولطایف سخنان بدست نیامد یاد کنیم :
# طاوس الحرمین بابرقوه مدفون است . سید ابوالوفا بمعبادیه بحدود واسط
# ~~مدفون است. سیدی احمد کبیر هم بحدود و اسط مدفون است. استاد عبد
~~الغفارز نجانی همان
# ~~جا مدفون است . موسی بسطامی . عمی بسطامی . ابوعلی سیدی محمد بن
~~سوارسالم
# ~~مغربی . ابوعبدالله هاشمی . محمد بن علی قصاب . ابو جعفر کرشتی . علی
~~بن عطا.
# ~~احمد بن سالم . حامد لواف . یحیی بن جلا . معافا بن عمران . بلال بن
~~الخواص .

PageV01P676

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0710.png)

# ~~عبدالله المغاربی . احمدبن علی ms541 دمشقی. ابوطالب مکی. جهم رقی. عبدالله
~~خویی .علی
# ~~ابن فضل بن محمد بن عبدالله طبری . بهمن همدانی . یوسف بن حمدان موسی .
# ~~ابوعبدالله تستری . ابوبکر قطیعی . ابوعبدالله بن هیکل قرشی . ابو
~~سلیمان دارائی .
# ~~ابو اسحق علابادی . ابوالقاسم اسحق سمرقندی . ابو جعفر خالدی. حسن
~~مستوفی.
# ~~ابوالعباس بن هارون طوسی . ابوعمران کثیر. ابونصر کاتب. عیسی بن دانیال
~~. ابراهیم
# ~~بیمارستانی . ابوسعیدقرشی. ابوسعید صعلو کی. ابوالعباس بغدادی .
~~ابوالقاسم دمشقی.
# ~~ابوطیب علی بن شقیق . ابوعمرو محمد زحاجی. ابوبکر حربی . جعفر بن نصر
# ~~بغدادی . محمد بن عبدالله شادی . ابوعمرو اسمعیل بن محمدبن علی ین محمد
~~بن سهل.
# ~~سعدین غثمان . علی بن عمرحافظ . ابوعمرو انماطی . ابوعمرو بن علوان.
~~عبدالله ابن
# ~~یونس اصفهانی. ابوحاتم سجستانی. ابوعمرو حواشی . ابوالفرج ورسانی .
~~ابوالحسین
# ~~سیاری . ابوالحسن حداد . نصر حمامی. ابوالعباس بن سریج. ابو احمد
~~معارفی . ابو
# ~~عبدالله میانجی . ابراهیم بن سیار. ابوعلی نو رباطی . عبدالله مروزی
~~درهرات مدفون
# ~~است بجوارمحمد جامع. محمدبن اسحق سلمی. ابونصر سراج طوسی. ابو
~~عبدالرحمن
# ~~سلمی. ابوالعباس قصاب. ابوالفضل سرخسی درسر خس مدفون است . ابوالحسین
~~طرطوسی.
# ~~شیخ مجامکی. حسن تنوخی. معشوق طوسی. عبدالله بن علی طوسی. خواجه
~~ابوطاهر بکار
# ~~طرطوسی. ابوالقاسم کرمانی. ابن فارض مصری صاحب قصیده فی التصوف .
~~ابوعلی فارمدی.
# ~~ابوبکر ابن فورک . محمد بن یحیی . محمد بن منصور . ابو زرعهآ حصری بصری
~~.
# ~~ابویعقوب طبری . ابوالعباس دباس . ابو هرمز بن رمضان . محمد بن بامکیل
~~(؟).
# ~~ابو عبدالله داستانی . داودبن محمد معروف به خادم الفقراء . ابویوسف
~~همدانی بمرو
# ~~مدفون است ابوعبدالله بیضاوی . ابواسحق اسفراینی . ابوعلی زجاجی .
~~ابومحمد
# ~~اسفراینی . ابومحمد جوینی . محمد بن عباس طوسی . ابوبکر نساج .
~~ابوالحسین
# ~~نسیمی. ابوالعباس نهاوندی. کواتب افراری (؟) . مالین تبریزی . باباجعفر
~~همدانی. بابا
# ~~طاهرهمدانی. عطار طوسی . محمد بن عبدالعزیز لعلی . شیخ جایگیر، علی
~~هیتی، ابن
# ~~قاید. حماد دباس، یوسف بسطامی . عامربن محمد. شیخسال به ، معدقیلاوی.
~~محفوظ .

PageV01P677

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0711.png)

# ~~سمطوسا (؟). ابوالسعودبن شبل ، عثمان حرمی . ابن عراجه. محمد بن یحیی
~~خیاط .
# ~~شیخ ابومدین الغربی . سعدان بن حمید . ابوبکرحمامی . عماربن یاسر .
~~ابوطالب
# ~~اسفراینی . سراج الدین تفتی من ضیاع نطنز ms542 . شیخ زنکی . محمد لوالکی .
~~علک
# ~~قزوینی . ابومحمد پوشنجی . اسرافیل مصری . ابوالحسین علی بن جهضم .
~~احمد
# ~~اسود دینوری . ابوالقاسم صیرفی نشابوری . ابوسعید مالانی.
# ابوسهل صاب (؟) نشابوری. ابوبکرعلاف شیرازی . احمد بقال شیرازی .
# ~~حسین رودانی. ابوعمرو اصطخری. منصوربن خلف مغربی . ابوطیب حمزة بن
~~عبدالله
# ~~عبادانی علیهم الرحمة والرضوان1.
# ازقول مشایخ کبار مروی است که اولیاء خدا در ملت اسلام پیوسته سیصد
# ~~کس موجود باشند و چهل تن زا از ایشان مرتبه بلند ترباشد وهفترا از چهل
~~بیشتر
# ~~ویکی از هفت برترو اوقطب وقت باشد وحجة الحق علی الخلق و مدارجهان
~~برذات او باشد.
# ~~چون یکی از ایتها متوفی گردد، از مرتبهآدون او، یکیرا که بمقام او
~~نزدیکترباشد
# ~~برجای او نشانند تا پیوسته این ترتیب بر قرار بود و اسامی اولیا آنچه
~~مسطور شده از هشتاد
# ~~هزار گذشته و بصدوبیست و چهارهزار مانند نقطهٔ‌ نبوت خواهد رسید و ذکر
~~تمامت
# ~~اگر نیز حاصل شدی دراین مختصر نگنجیدی وخوانند کانرا ملالت افزودی .
~~چون
# ~~ذ کرسیصد وسیزده مانند انبیاء مرسل کرده شد بآن اختصار کردم .
# اما جماعتی که دراین زمان، برروی روز کار،خود را از مشایخ می شمارند .
# ~~اغلب چنانند که درحقشان توان کفت :
# التصوف فی زماننا عبارة عن متابعة التیوس اللحیانیه وتقویة النفوس
~~الشهوانیة و
# ~~تحلیق الرؤس الشیطانیة واقتباس العکوس الظلمانیة واقتناص الحظوظ
~~الجسمانیة و
# ~~استعظام الاشباح الجثمانیه واستعمال الالفاظ الخیلانیه والترقص
~~بالحرکات المیلانیه
# ~~والانسلاخ من جمیع الاخلاق الانسانیة ومجانیة العلوم الروحانیة ومداومة
~~الامور PageV01P678
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0712.png)

# ~~النفسانیة ومشابهة الارزاق الدیوانیة ومخالفة الرسول فی جمیع الوظایف
~~الایمانیة. حق
# ~~سبحانه و تعالی اهل دین و دولت را از شر زرق وفریب چنین قوم نگاه داراد
~~و ایشان را
# ~~و ما را وهمه مؤمنانرا ومسلمانان را ببر کت اولیای حقیقی راه راست
~~هدایت کناد و
# ~~سعادت ابدی کرامت فرموده دردنیا و عقبی نیکبخت گرداناد بمنه وجوده!
# فصل پنجم از باب پنجم
# ~~در ذ کرعلما از اصحاب وجوه ومذاهب سنت واهل قراءت وتفسیر وحدیث
# ~~وطب وفقه ونجوم وغیرذلک. اصحاب ms543 وجوه در
# مذهب امام ابوحنیفه رضی الله عنه
# ~~زفربن هذیل، در سنه ثمان وخمسین ومایه، بعهد مهدی خلیفه نماند .
# ~~حسن بن زیاد اللؤلؤئی قاضی الکوفه درسنهآ اربع ومأتین نماند.1
# هذهب امام مالک رضی الله عنه
# ~~شیخ ابوالقاسم [ اشعث بن عبدالله العزیز العامری، بیک ماه بعد از
~~شافعی، در
# ~~سنهآ اربع ومأتین نماند .
# ~~سحنون [ ابوسعید بن عبدالسلام بن ابوسعید صاحبالمدونة 3 ، درسنهٔ‌
# ~~ازبعین ومأتین، در گذشت]4
# ~~ابن الماجشون.
# ~~یعقوب بن ابی سلمه مولی ابی مکندر درسنهٔ‌ اربع وستین نماند .
# ~~ابوالقاسم بن الجلاب
# ~~قاضی عبد الله [بن وهب الفهری درسنه سبع و تسعین ومایه تماند.)4
# مذهب امام شافعی رضی الله عنه
# ~~ابوعثمان پسرامام شافعی ومحمد اشعری دراین مذهب صاحب قولند و این
~~PageV01P679
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0713.png)

# ~~هفده کس از اکابر اصحاب وجوه :
# ~~1 - عبدالله بن زبیرحمیدی .
# ~~2- ابویعقوب یوسف بن بحیی البویطی در بغداد، درسنه ثلاثین و مأتین،
~~بعهد
# ~~واثق خلیفه نماند .
# ~~3- ابواسمعیل بن یحیی مزنی در سنه اربع و ستین و مآتین بعهد معتمد
# ~~خلیفه در گذشت .
# ~~4- ابوموسی یونس بن عبد الاعلی
# ~~5 - ابوحفص حرملة بن یحیی[المصری درسنه ثلاث و اربعین ومأتین نماند.1
# ~~6- ابوعلی بن حسن بن محمد الصباح الزعفرانی بزمان معتمد خلیفه در گذشت
~~.
# ~~7- ابوعلی حسین بن علی الکراسی .
# ~~8- محمد بن عبدالله بن عبدالحلیم مصری .
# ~~9- ابومحمد ربیع بن سلیمان بن عقیق مرادی درسنه اثنی وتسعین و مأتین
# ~~بمصرنماند .
# ~~10 - ابوثور ابراهیم بن خالد الکاسبی البغدادی .
# ~~11- علی بن محمدبن حبیب الماوردی صاحب الحاوی الکبیر.
# ~~12- ابوبکر قفال مروزی.
# ~~13_ شیخ ابواسحق شیرازی معاصر وزیر نظام الملک بود .
# ~~14- قاضی ابوطیب طبری .
# ~~10- امام الحرمین ابوالمعالی عبدالملک بن عبدالله بن یوسف الجوینی صاحب
# ~~النهایة و تصانیف معتبره است. در سنهآ ثمان و سبعین و اربعمایه، بعهد
~~مقتدی خلیفه،
# ~~در گذشت.

PageV01P680

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0714.png)

# ~~166- قاضی حسین 1
# ~~17_ قفال شاشی 2 [در سنه خمس وستین وثلاثمایه در کذشت.
# ~~و امام الدین رافعی قزوینی بحقیقت محیی مذهب اوست و اصعقاب وجوه در
# ~~این مذهب بیش از اینند . اما آنچه از مشاهیرند ms544 نامشان ثبت افتاد .
### | مذهب امام احمد حنبل رضی الله عنه
# ~~1- ابوبکر احمد بن هارون الخلال
# ~~2- شا گردش ابوبکر بن عبدالعزیز بن جعفربن یزداد .
# ~~3- ابوالقاسم عمر بن الحسن الجریمی
# ~~4- ابوعبدالله بن بطة العکبری
# ~~د- ابن شهاب العکبری
# ~~6- ابوالحسن تمیمی
# ~~7- ابومحمد رزق الله عبدالوهاب التمیمی
# ~~8 - ابو عبدالله شیخ حامد بن مروان
# ~~9_ قاضی ابویعلی محمدبن حسین الفراء
# ~~10 - پسرش ابوالحسین
# ~~11- ابوالوفا علی بن عقیل البغدادی PageV01P681
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0715.png)

# ~~12_ ابوالخطاب محفوظ بن احمد کلو اذانی
# ~~13- یعقوب ترمذی
# ~~14- طلحهآ عاقولی
# ~~10_ شیخ موفق الدین ابومحمد عبدالله بن قدامة المقدسی
# ~~16- ابوالبرکات عبدالسلام نهر الحرانی1
# ~~17- ابوالفرج مقدسی
# ~~18 - ابوحفص عکبری .
# ~~19_ شیخ تقی الدین ابوالعباس احمدبن تیمیة التیمی در این چند سال نماند
# ~~و در آخر دماغش مخبط شد و اقاویل او که در آن حال ا گفته معتمد نیست 2
# رواة اهل قراءة
# ~~عیسی قالون3 وعثمان ورش4 رواة نافعند . احمد البزی ومحمد قنبل رواة
~~ابن-
# ~~کثیرند. ابوعمرو الدوری وابوشعیب السوسی رواة ابوعمرو اند . هشام
~~وعبدالله ذکوان
# ~~رواة ابن عامرند . ابوبکرالرضی وحفص بن سلیمان رواة عاصم اند . خلف
~~وخلاد رواة
# ~~حمزهاند . ابوالحارث الرضی وحفص الدوری رواة کسائیاند .
# رواة صحبح بخاری
# ~~مکی بن ابی ابراهیم البلخی . عبدالله بن عثمان المروزی . عبیدالله بن
# ~~موسی بن العبسی . ابوعاصم الشیبانی. محمد بن عبدالله الانصاری. محمدبن
~~یوسف القرمانی
# ~~ابونعیم فضل بن محمدبن علی المدنی. اسمعیل بن ابی یونس المدنی . یحیی
~~بن معین.
# ~~احمد بن حنبل المقدم ذکره .

PageV01P682

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0716.png)

# رواة صحیح ترمذی
# اسحق بن موسی بن عبدالله بن 1بوموسی الانصاری . محمود بن غیلان سعد
# ~~ابن عبدالرحمن . محمدبن بشار . علی بنحجر . احمد بن منیع . محمد بن
~~مثنی .
# ~~سفیان بن وکیع . قتیبة بن سعدالمقدم ذکره . محمد بن اسمعیل البخاری
~~صاحب
# ~~الصحاح .
# رواة صحیح مسلم
# یحیی بن یحیی النسابوری . قتیبة بن سعد بن راهویه. اسحق بن ابراهیم
# ~~الحنطلی . علی بن جعد . عبدالله قواریری . شریح بن یونس . حرملة بن
~~یحیی خلف
# ~~ابن هشام . عبدالله بن مسلم قعنی المقدم ذکره . احمد بن حنبل المقدم
~~ذکره. مسلم
# ~~ابن ms545 ابراهیم السجستانی . سلیمان بن حارث . عثمان بن ابی شیبه .
~~ابوالولید الطیالسی .
# ~~مسدد بن مسرهد . احمد بن یونس . عبدالله بن مسلم قعینی المقدم ذکره.
~~یحیی بن
# ~~معین المقدم ذکره . احمد بن حنبل المقدم ذکره . قتیبة بن سعد المقدم
~~ذکره .
# رواة صحیح النسائی
# قتیبة بن سعد المف م ذکره . اسحق بن ابراهیم الحربی . حمید بن مسعود
# ~~علی بن خشرم . محمد بن عبدالاعلی . حارث بن مسکین . هناد بن سری . محمد
~~بن
# ~~بشار المقدم ذکره . محمودبن غیلان المقدم ذکره . وابی داود السجستانی
~~صاحب
# ~~الصحاح ابن ماجه قزوینی الدارمی .
# اهل التفسیروالفقه والحدیث والحکمة والنجوم والطب وغیرذلک:
# علمای دین اسلام بیحد وحصرند و جمع اسامیشان نا ممکن . از جماعتی
# ~~که آثار علمی از تصانیف و تآلف بازمانده وشهرتی دارند یادشان بترتیب
~~حروف تبت
# ~~کنیم و اگرتاریخ وفات یا آنکه در کدام عصر بودند معلوم باشد آن را نیز
~~بعرض رسانیم
# ~~و آنچه این قسم معلوم نگشته ، بمجرد نام و نسب قانع باشیم .

PageV01P683

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0717.png)

### | الف
# ~~ازهری و هو ابو منصور محمد بن احمد صاحب التهذیب فی اللغة [معاصر]
# ~~ابوالمحاسن2 احمد بن فارس صاحب مجمل اللغة.
# ~~ابوسلیمان احمد بن محمد الخطابی صاحب کتاب المعالم فی السنن 3معاصر
# ~~امام الدین رافعی قزوینی صاحب شرح الکبیروالصغیر4 والمحرر والتدوین
# ~~وبیان المفتی والمستفتی" وغیرذلک. ذکرش در زمرهآ قبایل قزوین نیزخواهد
~~آمد .
# ~~وفاتش در ذی القعده سنهآ تلاث وعشرین وستمایه . درتاریخ وفات او
~~کفتهاند :
### | معر
# # حجة الاسلام امام رافعی %~% آنکه بود او شارح هرمشکلات
# # ششصدو بیست وسه ازهجرت شمر %~% ماه ذیقعده ششم بودش وفات
# ~~از اشعار اوست :
### | شعر
# ~~رخت دلم هر چه بود عشق بغارت ببرد
### | صبرنه راهیاست خوار، عشق نه کاری است خرد PageV01P684
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0718.png)

# ~~هر که بمیدان عشق کام نهد کام یافت
### | هر که در ایوان صبر پای نهد دست برد
# ~~بار جفا های دوست کوه نداند کشید
### | حلقهآ زلفین یار باد نیارد شمرد
# ~~وصل شد و هجر ماند ، آه که در باغ عشق
### | خار به پیری رسید ، گل بجوانی ms546 بمرد
### | وله ایضا
# # طلب کردن علم از آن است فرض %~% که بیعلم کس را بحق راءنیست
# # کسی ننگ دارد ز آموختن %~% که از ننگ نادانی آگاه نیست
### | وله ایضا
# # درجامهآ صوف بسته زنار چه سود %~% درصومعه رفته دل ببازار چه سود
# # ز آزار کسان راحت خود می طلبی %~% یک راحت وصدهزار آزار چه سود
# اثیرالدین ابهری اسمه مفضل بن عمردرعهدهولا کوخان در گذشت . درعلم
# ~~حکمت سر آمدزمان خود بود. کتاب کشف در حکمت و محصول و اشارات و زبده و
~~بیان
# ~~وهدایة از تصانیف اوست ومن اشعاره:
### | شعر
# # مسکین دل من چو محرم رازنیافت %~% و ندر قفس جهان هم آواز نیافت
# # اندر سر زلف ماهروئی کم شد %~% تاریک1 شبی بود کسش بازنیافت
# امام اعمش وهوسلیمان بن مهران از اصحاب حدیث بود. درسنهآ ثمان و اربعین
# ~~ومایه بعهد ابو دوانیق2 خلیفه نماند. ذکرش نیزدرتا بعین آمده است .
# اصمعی و هو ابوسعید عبدالملک بن قریب بن عاصم بن عبدالملک بن اصمع
# ~~ابن مطهر بن رباح بن عمروبن عبدالله الباهلی من الباهله امام حدیث و
~~تفسیر وعلوم بسیار
# ~~بود . درسنهآ خمس عشرومأتین بعهد مأمون خلیفه در گذشت .

PageV01P685

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0719.png)

# ~~الاخفش وهو ابوالحسن سعیدبن مسعد النحوی . [درسنهآ خمس عشر و ماتین
# ~~بعهد مأمون خلیفه در گذشت
# ~~قاضی احمد دامغانی صاحب کتاب استظهار الاخبار فی التاریخ .
# ~~احمد ابوالعباس بن سریج استاد علمای زمان خود بود، معاصر معتضد خلیفه2
# ~~احمد بن نصر بن مالک الخزاعی صاحب تصانیف کثیرء بود . واثق خلیفه
# ~~حهت آنکه قران را مخلوق نمیخواند، اورا ایذاء می کرد. بدان سبب بر
~~خلیفه خروج
# ~~کرد . اورا بدرجهآ شهادت رسانیدند .3
# ~~ابوالحسن احمدبن محمدبن احمد بن القاسم المحاملی الفقیه الشافعی صاحب
# ~~التصانیف الکثیرة معاصر3 [قادرخلیفه . درسنهآ خمس عشرو اربعمایه در
~~گذشت4
# ~~ابوبکر احمدبن علی بن ثابت الخطیب البغدادی صاحب التصانیف الکثیرة
# ~~والتواریخ.3
# ~~ابراهیم صاحب التصانیف فی الریاضیات 3.
# ~~ابوالفرج بن عمرالدینوری المحدث المشهور3.
# ~~شیخ ابونعیم الحافظ الاصفهانی صاحب حلیة الاولیاء3.
# ~~الامام ابوالفتح اسعد بن ابی نصر ms547 الذهبی الفقیه الشافعی کان مدرسا فی
~~النظامیه
# ~~وله مذهب فی الخلاف 5
# ~~الامام الحافظ ابوالقاسم اسمعیل بن محمدبن فضل الاصفهانی له تصانیف
~~مشهورة.
# ~~السید اسمعیل بن حسن بن محمود بن محمد بن احمدالعلوی الجرجانی
# ~~صاحب ذخیرهآ خوارزمشاهی6 والاعراض الخفیه والعلانیه معاصر سلطان علاء
~~الدین
# ~~تکش خان خوارزمشاه بود و خفی علائی بدو منسوب است .
# ~~الوزیرانوشیروان شرف الدین ابی نصربن خالد صاحب کتاب لفثة المصدور
# ~~درعهد سلطان طغرل بن محمد سلجوقی وفات کرد .

PageV01P686

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0720.png)

# ~~ابن السراج ابوبکربن محمد النحوی صاحب کتاب الاصول فی النحو.
# ~~ابن المقفع عبدالله بن عبدالرحمن الفارسی صاحب الکلیله معاصرا بودوانیق
# ~~خلیفه وپسرش مهدی بود . درعهد هادی جهت آنکه نقیض قرآن انشا میکرد
~~کشتدشد .
# ~~ابوحنیفة الدینوری المنجم معاصرر کن الدوله حسن بویه دیلمی بود .
~~درسنهآ
# ~~خمس وثلاثین وثلاثمایه هجریدر اصفهان جهت او رصد بست و زیج ساخت.
# ~~ابوالقاسم ابراهیم عباس الصولی درسنةآ خمس و اربعین ومأتین نماند .1
# ~~ابوعبد الله مغربی استاد ابراهیم شیبانی درسنهآ سبع و تسعین و مأتین
~~نماند2
# ~~و ثلاثمایه نماند 1
# ~~ابو بکر خوارزمی معاصر صاحب عباد وزیر آل بویه بود. میان ایشان مشاعرات
# ~~بود. گویندصاحب عباد در خلوتی بود، ابوبکر خوارزمی ناخوانده بی اجازت
~~در رفت .
# ~~صاحب دربدیهه کفت .
### | شعر
# کلما قلت خلا مجلسنا %~% بعث الله ثقیلا فجلس
# ~~ابوبکرخوارزمی نیز بربدیهه کفت .
### | شعر
# من یقل انی ثقیل امه %~% حرها اوسع من درب طبس
# ~~وبیرون رفت و درحق صاحب گفت:
### | شو
# # لاتمد حن ابن عباد وان هطلت %~% کفاه بالجودحتی جاوزالدیما
# # فانها خطرات من وساوسه %~% یعطی ویمنع لابخلا ولاکرما
# ~~و ابوبکرخوارزمی بعهدصاحب عباد در گذشت. چون خبر وفاتش بصاحب رسید گفت:
### | شعا
# # سألت بریدا من خراسان واردا %~% أمات خوارزمیکم قال لی نعم
# # فقلت اکتبوا بالجص من فوق قبره %~% الالعن الرحمن من کفرالنعم 1
~~PageV01P687
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0721.png)

# ابوعلی عبد الله1 بن حسین بن سینا البخاری از ده خرمیثین از توابع افشنه
# ~~و اعمال بخارا بوده . تاریخ احوالش گفتهاند :
### | شهر
# حجة الحق ابوعلی سینا %~% در «شجع» آمد ms548 از عدم بوجود
# در «شصا» کسب2 کرد کل علوم %~% در «تکز» کرداین جهان بدرود
# تصانیف او بسیاراست و تاغایت فضلاء جهان متابع آن بوده اند وقانون اشارات
# ~~آن شفای دل شیدا و ذخیرهآ نجات بلا دانسته . جهت تبرک سخنان تیادق23
~~حکیم
# ~~را که اومنظوم کرده ایراد میرود :
### | شعر
# # توق اذا استطعمت ادخال مطعم %~% علی مطعم من قبل فعل الهواضم
# # و کل طعام یعجز السن مضغه %~% فلا تبتلعه فهو شر المطاعم
# # و ایاک ایاک العجوز و وطیها %~% فما هی الا مثل سم الاراقم
# # ولاتک فی الوطی الکواعب مسرفا %~% فاسرافه فی العمر اقوی الهوادم
# # وفی کل اسبوع علک نقیة %~% ففیها امان من شرور البلاغم
# # ولا تحبس الفضلات عند اقتضائها %~% ولو کنت بین المرهقات الصوارم
# # ولا سیما عند المنام فنفضها %~% اذا ما اردت النوم الزم لازم
# # وکن مستحما کل یومین مرة %~% و حافظ علی هذا العلاج وداوم
# # ولا تتعرض للدواء و شربها %~% مدی الدهر الا عند احدی العظائم
# # و وفر علی الجسم الدماء فانها %~% لقوة ابدان اشد الدعائم
# # خصال بها اوصی الحکیم تیادق %~% اخا العدل نوشروان ملک الاعاجم
# دو بیت4 آخرین اگرچه سخن ابو علی نیست ، اما چون تتمهآ کلام بود
# ~~نوشته شد . گویند شیخ الرئیسرا، با وجود آنکه استاد علمای جهان بود،
~~کناسی در PageV01P688
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0722.png)

# ~~سخن ملزم گردانید و حال آنکه کناس در حالت نقل متاع خود میخواند :
### | له
# # گرامی داشتم ای نفس از آنت %~% که آسان بگذرد بر دل جهانت
# شیخ الرئیس با کو کبهآ وزارت در کذر بود . بشنید، برسبیل استهزاء گفت
# ~~کجاش کرامی داشتی که بمذلت کناسی گرفتارش کردهای . کناس گفت از آنکه
~~بنزد
# ~~همت مردی نان از کناسی خوردن بهتر که ازچون توئی خواستن و دیکر در وقت
# ~~رحیل کناس را از محنت کناسی مردن نیک آسان بود . اما دنیا دار را از
~~محنت خود
# ~~شناسی و کو کبه و طنطنهآ پادشاهی1 مردن سخت دشوار باشد . شیخ الرئیس
~~جواب
# ~~راست وحق یافت . ساکت شد و برفت از ms549 اشعاراوست :
### | شعر
# ~~پرسید زمن یکی که بیچون چونست
### | بیچون ز کمان و وصف ما بیرون است
# ~~ما را سخن از چون و چرایش نرسد
### | بیچون داند که حال بیچون چون است2
# ابوعلی مسکویه و هو احمد بن محمد بن محمود مسکویه الخازن الرازی
# ~~صاحب الاخلاقو التصانیف المشهوره3 .
# ابومعشر وهو نجیح4 بن جعفر بن محمدالمنجم البلخی درسنهآ تسعین ومایه.
# ~~بعهد هرون الرشید ببغداد رسید . استاد منجمان زمان خود بود .
# شیخ ابوالوفاء بوزجانی مترجم کتاب المجسطی .
# ابونصر فارابی درسنهآ ثلاث و اربعین و ثلاثمایه بعهد مطیع خلیفه در گذشت.
# ~~استاد حکمای زمان بود . شیخ الرئیس شا گرد تصانیف اوست .
# شیخ ابوریحان محمد بن احمد بیرونی خوارزمی منجم بعهد سلطان محمود
~~PageV01P689
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0723.png)

# ~~غزنوی کتاب التفهیم فی التنجیم1 تألیف کرد، درسنهآ احدی وعشرین و
~~اربعمایه و جهت
# ~~سلطان مسعود بن محمود بعد از این قانون مسعودی ساخت .
# ~~ابونصربن عراق صاحب التصانیف فی الریاضیات.
# ~~حکیم ابوجعفر الطوسی صاحب التصانیف فی 2
# ~~حکیم ابو جعفربن محمد البخاری عالما بعلوم 2 الاوائل3 .
# ~~ابوالعلاء المعری وهو احمد بن سلیمان صاحب کتاب سقط الزند4 .
# ~~ابو العلاء الاحولصاحب تاریخ1 معاصرسلطان سنجر سلجوقی بود4 .
# ~~ابو عبدالله الشقاق و هوحسن بن احمد بن جعفر العرضی کان وحید عصره
# ~~فی علم الفرایض والحساب4 .
# ~~ابوالفتح البستی معاصرسامانیان بود. تصانیف و اشعارخوب دارد . من
~~اشعاره :
### | 
# # زیادة المرء فی دنیاه نقصان %~% و ربحه غیر محض الخیرخسران
# # و کل وجدان حظ لاثبات له %~% فان معناه فی التحقیق فقدان
# ~~و این قصیده مطول است و این از منثورات اوست: عادات الکرام کرام
~~العادات.
# ~~ابوالمظفر خجندی اول خجندیان اصفهان بود، از نسل مهلب بن ابی صفره
# ~~و فاضلترین زمان خود بود .
# ~~ابو الشرف جربادقانی صاحب ترجمهآ یمینی عتبی5 وهو ناصح6 بن ظفر
# ~~ابن سعدالمنشی. در اوزفترت مغول نماند4 .
# ~~ابومنصور ثعالبی اسمه عبد الملک بن محمد بن اسمعیل الثعالبی النشابوری
# ~~معاصر قابوس وشمکیر بود . غرر سیر الملوک [وکتاب التحسین والتقبیح
~~وکتاب
# ~~اللطایف واللطف]7 از تصانیف اوست 4 PageV01P690
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0724.png) ms550

# ~~قاضی ابو محمد ناصحی صاحب کتاب مسعودی در مذهب امام ابو حنیفه؛
# ~~معاصر سلطان طغرلبیک سلجوقی بود و آن کتاب بسلطان مسعود غزنوی منسوب
~~است .
# ~~ابوبکر طریثیثی 1 صاحب کتاب شکر و شکایت، معاصر محمدبن محمود
# ~~ابن محمد سلجوقی بود .
# ~~ابونصر قمی منجم کتاب مدخل در سنهآ ست و ثلاثین وثلاثمایه [یزدجردی
# ~~موافق سنهآ سبع و خمسین و ثلاتمایه]2 هجری تالیف کرد .
# ~~سید احمد بن ابی الحسین الرفاعی لقبه محیی الدین درسنهآ خمس مایه در
~~گذشت .
### | الباء
# ~~باقلانی ابوبکرین طیب3 استاد علمای زمان خود بود ، معاصر قادر خلیفه
# ~~و سلطان محمود غزنه .
# ~~برهان الدین محمد بن محمد النسفی4آ الحکیم الصوفی صاحب التفسیر و
# ~~غیر ذلک .
# ~~بدیع الهمدانی صاحب المقامات. [از سخنان اوست : مرد را بلباس نباید
# ~~شناخت همچنانکه شمشیر را بغلاف5
# ~~بشر بن غیاث6 المرسی وکان یقول [ بخلق القرآن والارجاء ]
# ~~سید برهان الدین العبری 8 . [ در تبریز در حیات است و سر آمد علمای
# ~~وقت است ]9.

PageV01P691

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0725.png)

### | لتاء
# ~~تغلب و هو ابوالعباس احمد بن یحیی کان اماما فی اللغة وهو من اقران
# ~~المبرد. در ثانی عشر جمادی الاول سنهآ احدی و تسعین و مأتین نماند .
# ~~تاج الدین النسوی صاحب تصانیف المعتبر فی الفقه وغیر ذلک .
### | لثاء
# ~~ثابت بن سنان الصابی الطبیب .
### | الجیم
# ~~جاحظ عمرو بن بحر در سنهآ خمس و خمسین و مآتین بعهد معتز خلیفه
# ~~نماند . تصانیف معتبر دارد و از مشاهیر [ احبار علماست .]
# ~~جوهری وهو ابوالنصر اسماعیل بن حماد کتاب صحاح اللغة و غیر آن از
~~تصانیف اوست.
# ~~جعفر بن اسحق2 الذی نقل علوم الیونانیة بالعربیة .
# ~~قاضی جلال الدین حمصی له تصانیف فی الهندسة وغیر ذلک . [از سخنان
# ~~اوست : دنیا بچهار چیز خوش گذرد : جوانی و ایمنی و توانگری و صحت و
~~بچهار
# ~~چیز ناخوش کذرد : ترس و درویشی و رنجوری و پیری]
### | الحاء
# ~~حمزهآ اصفهانی صاحب تاریخ بزمان مکتفی خلیفه در گذشت .
# ~~حارث بن ابی اسامه صاحب السند فی الحدیث .
# ~~حفص ابو عمرو بن سلیمان بن ms551 مغیرة الاسدی القماری الکوفی در سنهٔ‌
# ~~تسعین و مایه نماند .
# ~~حفص ابو عمرو بن عبدالعوف الازدی النحوی در سنه خمس واربعین و
# ~~مأتین نماند .

PageV01P692

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0726.png)

# ~~حریری ابو محمد قاسم بن علی بن محمد البصری صاحب المقامة و
# ~~التصانیف المعتبره معاصرسلطان ملکشاه سلجوقی بود .
# ~~الحسن ابو محمد رکن الدین بن محمد بن شرفشاه العلوی الاسترابادی
# ~~صاحب التصانیف فی الاداب .
### | ااخاه
# ~~خلیل بن احمد الازدی صاحب العروض والنحو معاصر امام اخفش و ابودوانیق
# ~~خلیفه بود .
### | الدال
# ~~داود بن علی بن خلف بن ابو محمد الاصفهانی صاحب الوصول الی معرفة
# ~~الاصول[ وکتب الانذار والاعذار والانتصار]1 ، در سنهآ سبع و تسعین و
~~مأتین بعهد
# ~~مقتدر خلیفه نماند .
### | الراء
# ~~راغب اصفهانی صاحب المحاضرات . ازمنثورات اوست : علم الملوک النسب
# ~~و الخبر والشعر وعلم السلطان المغازی والقتال وعلم التجار الحساب وعلم
~~الکتاب
# ~~معرفة الخط والتصریف واللغات .
# ~~راوندی ابوالحسن احمدبن یجیی بن اسحق، در سنهآ خمس و اربعین و
# ~~مأتین، بعهد متو کل خلیفه نماند . صد و بیست و چهار کتاب تصنیف کرده
~~بود .
### | الزاء
# ~~زمخشری وهو جار الله ابو القاسم محمود بن عمر در سنهآ ثمان و ثلاثین و
# ~~و خمس مایه بعهد مقتدی خلیفه در گذشت . کتاب کشاف و مفصل در نحو و
# ~~مستقصی2 الامثال وربیع الابرار ونوابغ الکلم از تصانیف اوست .

PageV01P693

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0727.png)

# ~~زرین1 ابوالحسین بن معاویه القندری السرقسطی صاحب کثاب فی السنن
# ~~زین الدین بن سیدی الزنکانی ا صاحب [درة الشارق]
# ~~ز بیر بن بکار الزبیری القاضی بمکه صاحب کتاب انساب القریش [ درسنهآ
# ~~ست و مأتین بعهد معتمد خلیفه نمانند4
### | السین
# ~~سور آبادی ابوبکر عتیق بن محمد الهروی صاحب التفسیر بالفارسیة معاصر
# ~~سلطان الب ارسلان سلجوقی بود .
# ~~سلیمان بن ابی داود الطیالسی صاحب المسند5
# ~~سیبویه و هو عمرو بن عثمان بن قنبر ابوالحسن النحوی الفارسی .
### | الشین
# ~~الامام الشعبی وهوعامل بن شراحمل الحمیری در سنهآ خمس و تسعین
# ~~هحری بعهد ولید بن عبدالملک در گذشت . از مشاهیر علماء جهان است و صاحب
# ~~تصانیف بسیار ms552 .
# ~~شریف الرضی ابوالحسین محمد بن حسین العلوی جامع خطب نهج البلاغه.

PageV01P694

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0728.png)

# شاطبی وهو ابوالقاسم بن فیره بن خلف بن احمد الرغینی المغر بی صاحب
# ~~القصیدة1 فی القراءة
# شمس الدین عبیدی2 تبریزی تا عهدغزانخان در حیات بود . کتب شرح
# ~~مطالع ومتن اقلیدس ورسالة الحساب ازتصانیف اوست .
# شیبة بن النصاح المدنی امام القراء فی زمانه .
# شریف المرتضی ابو القاسم النقیب العلوی صاحب منزلة کبیرة وتصانیف کثیرة.
# شیخ شهاب الدین مقتول السهروردی صاحب التصانیف الکثیرة منها
# ~~صندوق العمل. معاصر ناصر خلیفه بود . در علم سیمیا درجهآ عالی داشت .
### | الصاد
# صابی ابوالحسن ابراهیم بن هلال استاد منشیان زمان بود و تا غایت چون
# ~~منشیانرا مدح کویند بدو مانند کنند . [ گویند درحق
# # غلام تو زیبند هنگام انشا %~% سلاطین کتاب قابوس و صابی
# # بقابوس وصابیترا خود چه نسبت %~% اری بعد ما اری و صاب (4)3
# ~~درحادی عشرشوال سنهآ اربع وثمانین وثلاثمایه بعهد قادرخلیفهدر گذشت .
# صدر الدین ساوجی در ذهن و ذکاء عدیم المثل بود تا بمرتبه ای که کتابی
# ~~چند جزو بیک خواندن یاد می گرفت. قصیدهآ حسنا در علم عروض و قوافی از
~~تصانیف PageV01P695
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0729.png)

# ~~اوست. بعهد هولاکو خان بتهمت سحر شهید شد .1
### | العین
# ~~علی بن انجب ابوطالب الخازن البغدادی صاحب التاریخ معاصر مستعصم
# ~~خلیفه بود، آخرین خلیفه عباسی .
# ~~علی بن الهلال ابوالحسن، المعروف بابن بواب الخطاط، در جمادی الاول
# ~~سنهآ ثلاثعشر و اربعمایه بعهد قادرخلیفه ببغداد نماند و بجوار قبرامام
~~احمد حنبل
# ~~مدفون شد .2
# ~~علی بن عیسی ابوالحسن الرمانی النحوی در جمادی الاول سنهآ اربع و
# ~~ثلاثین و اربعمایه بعهد قایم خلیفه ماند .
# ~~علی لقبه عزالدین بن الاثیر الجزری صاحب تاریخ الکامل برادر
~~ابوالسعادات
# ~~صاحب جامع الاصول بود ومعاصر ناصر خلیفه .
# ~~علی بن هبة الله 3 بن علی بن جعفربن ما کولا الامیر ابونصرصاحب کتاب-
# ~~الا کمال.
# ~~علی بن محمد بن نصر ابوالحسن الواقدی المفسر المشهور .
# ~~علی لقبه شرف الدین بن الحاجی الحورمدی (4) له تصانیف فی الحکمة
~~وغیرذلک.
# ~~علی بن ms553 عقیل بن محمدبن عقیل ابو الوفا شیخ الحنا بلة ببغداد وله تصانیف
# ~~معتبره .
# ~~عبدالله بن مسلم بن قتیبه ابو محمد الدینوری صاحب المعارف فی التاریخ
# ~~والتصانیف المعتبره معاصر معتمد خلیفه بود.
# ~~عبدالله بن محمد بن عبید ابی دنیاه صاحب تصانیف کثیره .
# ~~عبدالله بن یوسف بن عبد الملک بن یوسف ابو محمد الجوینی والد امام
# ~~الحرمین وله تصانیف معتبرة .

PageV01P696

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0730.png)

# عبدالله بن المبارک بن موسی بن ابوالبرکات السقطی له تصانیف (کثیرة)
# عبدالله بن علی بن احمد ابومحمد المقری سبط شیخ ابو منصور له تصانیففی
# ~~القراء ت1.
# ابو القاسم عبد الله بن عبد الله بن عبدالرحمن بن خرداد به ابوالقاسم
~~الخراسانی
# ~~صاحب کتاب المسالک و الممالک معاصر متوکل خلیفه بود.1
# عبدالله بن ماجه محدث در سنهآ احدی و ثلاثمایه در. گذشت . 2
# عثمان ابوعمرو المالکی المعروف بابن الحاجب صاحب الکافیة والشافیة
# ~~والعروض.
# عمر بن سهلان الساوجی [ صاحب التصانیف منها رسالة السنجریة فی
# ~~کاینات العصریة]3 . معاصر سلطان ملکشاه سلجوقی بود و در علم و حکمت
~~سرآمد
# ~~زمان بود .
# عین القضاة 4 میانجی ذهنی در غایت صفا داشت. زبده ازتصانیف اوست .
# ~~بعهد مستظهر خلیفه بتهمت شهید شد .
# قاضی عماد الدین عبدالجبار بن احمد الرازی امام المعتزله فی زمانه وله
# ~~تصانیف مشهورة . معاصرفخرالدوله دیلم بود  و صاحب ثروت تمام . جهت آنکه
~~گفت
# ~~برصاحب عباد ترحم نکنم که اورا مظالم است و بی رد مظالم خلاصی از دوزخ
~~ناممکن
# ~~فخرالدوله اورا مصادرات5 کرد6
# عبدالواحد بن علی بن برهان ابو القاسم الاسدی النحوی المتکلم وله
# ~~اختیارات فی الفقه وکان عالما بالنسب .
# عبدالرحمن بن محمد بن احمد بن فوران ابوالقاسم الفورانی صاحب کتاب
# ~~الأبانة بمذهب الشافعی.

PageV01P697

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0731.png)

# ~~عبدالرحمن بن محمد بن اسحق بن محمد بن یحیی الحافظ الاصفهانی
# ~~صاحب تاریخ اصفهان و غیر ذلک .
# ~~عیدالسید بن محمد بن عبدالواحد ابونصر الصباغ صاحب الشامل وغیره.
# ~~الوزیر علاء الدین عطا ملک بن صاحب دیوان الجوینی صاحب تاریخ جهانکشای
# ~~برادر خواجه شمس الدین صاحبدیوان بود . بعهد احمد خان نماند ms554 . | در
~~تاریخ
# ~~وفات او گفته اند :
### | شعر :
# ~~علاء دولت و دین پیشوای ملت و ملک
### | عطا ملک که نبودش مثال در دوران
# ~~گذشت او و دریغا وصد هزار دریغ
### | وزیر مشرق و مغرب کزین هردو جهان
# ~~بسال ششصد وهشتاد ویک شب شنبه
### | چهارم از مه ذی الحجه صبح در اران1
# ~~عیدالرحیم بن عبدالکریم بن هوازن ابو سعید القشیری الامام بن الامام
# ~~معاصر سلطان الب ارسلان سلجوقی بود.
# ~~عبدالکریم بن محمد بن منصور بن ابی سعید بن ابی بکربن مظفر السمعانی
# ~~له تصانیف مشهورة فی التاریخ .
# ~~قاضی عبدالرحیم بن علی النسایی الکاتب المشهور.
# ~~عبدالرحمن بن علی ابوالفرج الجوزی الحنیلی الواعظ له تصانیف .
# ~~عبدالله بن محمد لقیه موفق الدین الکاشی له تصانیف .
# ~~عمرو بن عبید شیخ المعتزله فی زمانه در سنهآ [ اربع و اربعین و مایه
~~بعهد
# ~~منصور] 2 خلیفه در گذشت .

PageV01P698

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0732.png)

# قاضی عبدالعزیز بن عبدالحمید ابی الحازم الحنفی در محرم سنهآ اثنی و
# ~~تسعین و مأتین بعهد مکتفی خلیفه نماند .
# مولانا عضدالدین عبدالرحمن بن رکن الدین احمد البکری الشبانکاری در
# ~~حیات است و استاد علماء زمان و در جمیع علوم بحد کمال [ چنانکه گفتهاند
~~:
### | بیت
# ~~از یی فایده بر حلقهآ درسش برجیس
### | چون جوابش همه دم خواست که حاضر باشد1
# از رسول صلی الله علیه و سلم مروی است که در دین اسلام برسر هر صدسال
# ~~عالمی خیزد که وجود او سبب رواج کار دین اسلام باشد و اهل جهانرا استاد
~~و رهنما
# ~~بود و علماء سلف بنا بر این حدیث در صدهآ اول عمر بن عبدالعزیز مروانی
~~و در صدهٔ‌
# ~~دوم امام شافعی و در صدهآ سیم ابوالعباس احمد بن سریج و درصدهآ چهارم
~~ابوبکر بن
# ~~طیب باقلانی وصدهآ پنجم حجة الاسلام ابوحامد محمد بن محمد غزالی و در
~~صدهآششم
# ~~امام فخرالدین محمد بن عمر رازی را درین مرتبه یاد کرده اند و درین
~~صدهآ هفتم
# ~~لاشک وجودمبارک مولانا عضدالدین ادام الله میامن انفاسه الشریفة تواند
~~بود .
# شرح ms555 اصول ابن حاجب در اصول فقه ومواقف در اصول دین وفواید
# ~~غیائیه درمعانی و بیان و غیر ذلک از تصانیف2 اوست .
### | الغین
# غزالی وهو ابو حامد محمد بن محمد بن محمدحجة الاسلام. درسنهآ خمس
# ~~وخمس مایه [ بعهد مستظهر خلیفه3  نماند. در تاریخ وفات او گفتهاند :
# حجة الاسلام غزالی بسال چهار صد
### | با چل و پنج آمد از ایام گیتی در وجود PageV01P699
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0733.png)

# ~~چون بسال پانصد و پنج از جهان رحلت گزید
### | سال عمرش بیگمان شصت سال کمشش روز بود]1
# نهصدو نود و نه کتاب تصنیف و تألیف کرده است. آنچه مشهوراست: احیاء -
# ~~العلوم وکیمیای سعادت و بسیط و وسیط و وجیز در فقه | و الاقتصاد 2 و
~~منتحل 3
# ~~ونصایح الملوک 4   و تهافت الفلاسفه]4 وغیر ذلک [و من اشعاره البدیعة :
### | شعر
# # دل گر ره وصل تو نیوید چه کند %~% جان وصل ترا بجان نجوید چکند
# # آن لحظه که بر آینه تابد خورشید %~% آیینه انا الشمس نگوید چکند
# غرس النعمه ابوالحسن محمد بن الصابی صاحب التاریخ .
# غیاث الدین محمد بن احمدالغفاری القزوینی و هو سبط الامام المغفورنجم -
# ~~الدین عبدالغفار در حیات است . کتاب کافی در حل حاوی از تصانیف اوست و
~~الحق
# ~~در آن داد سخن داده و بند مشکلات حاوی بر جهانیان کشاده است .
### | الفاء
# الامام فخر الدین محمد بن عمربن حسین الرازی استاد علماء زمان خود
# ~~بود . تفسیر کبیر و محصول در اصول فقه و محصل در اصول وملحض در حکمت و
# ~~شرح کلیات وحکمت مشرقی5] از تصانیف اوست. درسنهآ ست و ستمایه بعهد ناصر
# ~~خلیفه نماند بهرات. در تاریخ وفاتش کفتهاند : PageV01P700
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0734.png)

# ~~امام عالم کامل محمد رازی
### | که کس ندید و نبیند ورا شبیه و مثال
# ~~بسال ششصد وشش در گذشته شد بهری
### | نماز عصر دو شنبه بغرهآ شوال
# ~~تبرک را از سخنان او این ابیات اثبات رفت .
### | شعر
# # ای دل زغبار جهل اگر پاک شوی %~% تو روح مجردی بر افلاک شوی
# # عرش است نشیمن ms556 تو شرمت ناید %~% کائسی و مقیم خطهآ خاک شوی1
### | وله
# # ترسم بروم عالم جان نا دیده %~% بیرون شوم ازجهان جهان نادیده
# # در عالم جان چون روم از عالم تن %~% در عالم تن عالم جان نادیده
# الفناکتی وهو فخر الدین داود ابو سلیمان صاحب التاریخ لاولجایتو3
# ~~سلطان.4
### | القاف
# قطب الدین محمود نسبه محمود بن مسعود بن مصلح، در سابع عشررمضان
# ~~سنهآ عشر وسبعمایه، بعهد اولجایتو سلطان، به تبریز در کذشت و به چرنداب
~~مدفون
# ~~است. شرح اصول ابن حاجب و شرح حکمت اشراق وشرح مفتاح و درة التاج* از
# ~~تصانیف اوست . [ در تاریخ وفات او بنظم گفتهاند :
# ~~قطب فلک وجود آن جان جهان
### | چون قطب فلک ز چشمها گشت نهان PageV01P701
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0735.png)

# ~~در هفتصد و ده ز هجرت اندر تبریز
### | یکشنبهآ هفدهم ز ماه رمضان
# ~~قیصر الدمشقی لقبه علم الدین صاحب الهندسة والریاضیات .
### | الکاف
# ~~الامام الکلبی و هو محمد بن سائب بن بشر صاحب التفسیر، بکوفه درسنهآ
# ~~اربعین و مایه بعهد ابودوانیق نماند .
# ~~کوشیار بن لبان المنجم الجیلی [صاحب التألیف فی النجوم
# ~~کواشی و هو شیخ موفق الدین 2 صاحب التفسیر.
### | هیا
# ~~محمد بن الجریر الطبری در سنهآ عشرین وثلاثمایه 4 بعهد مقتدر خلیفه در
# ~~گذشت. تاریخ جریر و [ غرر5] وسیر الملوک از تصانیف اوست.
# ~~محمد بن ز کریا الرازیی الطبیب تصانیف معتبر دارد .
# ~~محبی السنة ابو محمد حسین بن مسعود الفراء البغوی از مشاهیر علماست
# ~~معاصر قائم خلیفه بود. کتاب معالم التنزیل در تفسیر و مصابیح و شرح
~~السنة در حدیث
# ~~و تهذیب در فقه از تصانیف اوست و من اشعاره .
# # دلدار ز ما کرانه ای می طلبد %~% در کوی فراق خانهای می طلبد
# # با دل گفتم چه کرده ای راست بگو %~% گفتا چکنم بهانهای می طلبد
~~PageV01P702
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0736.png)

# ~~محمدبن یحیی الفقیه الشافعی سر آمد علمای خراسان بود. در عهد سلطان
# ~~سنجر در فتنهآ غز شهید شد .
# ~~محمد بن ابی نصر ابو عبدالله الحمیدی صاحب کتاب الجمع بین الصحیحین
# ~~البخاری ms557 والمسلم .
# ~~محمد بن عثمان بن ابی شیبة الکوفی، در سنهآ سبع و تسعین و مأتین، بعهد
# ~~مقتدرخلیفه نماند .
# ~~موسی بن قاسم بن حسین بن اشهب ابوعمران درسنهآ اثنی وثلاثمایه در عهد
# ~~راضی خلیفه نماند .
# ~~محمد بن عبدالله الثقفی درسنهآ ثمان وعشر بن ثلاثمایه، بعهد راضی خلیفه
~~نماند.
# ~~میدالی و هو احمدبن1 . کتابمجمع الامثال و سامی 2 ونزهة الطرف 3
# ~~والهادی الشادی4 از تصانیف اوست .
# ~~قاضی ابوعلی محسن بن علی التنوخی صاحب کتاب فرج بعدالشدة ، درمحرم
# ~~سنه اربع وثمانین واربعمایه، بعهد مستظهر خلیفه نماند .
# ~~فخر الدین ابوالسعادات مبارک بن محمد بن عبدالکریم بن اثیر، صاحب
# ~~جامع الاصول، درسنهآ ست و ستمایه، بعهد ناصر خلیفه در گذشت.
# ~~مقاتل بن سلیمان البلخی صاحب التفسیر.
# ~~محمد بن هیصم صاحب التفسیر.
# ~~محمد بن اسحق صاحب المغازی.
# ~~محمد بن سعد بن منیع ابوعبدالله الکاتب الواقدی صاحب الطبقات
# ~~محمدبن کرام السجستان صاحب المقالة المشهورة فی التشبیه PageV01P703
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0737.png)

# ~~محمد بن ابراهیم عبدوسی الفقیه من افریقیه وله تصانیف فی الفقه
# ~~محمدبن اسمعیل بن یوسف ابوسهل الترمذی وله تصانیف کثیرة
# ~~مبرد وهوا بوالعباس محمد بن یزید الازدی الثمالی 1
# ~~قاضی محمد بن خلف بن حیان بن ابی بکرالضبی المعروف بوکیع وله
# ~~تصانیف معتبره1 .
# ~~محمود الخجندی کان اماما فی علم الهندسة 1
# ~~محمدبن علی ابوالحسن البصری متکلم المعتزله صاحب التصانیف المشهورة1
# ~~الامیر جمال الدین] 2 محمدبن حسن بن عیسی بن المقتدر بالله کان من
# ~~الصالحین ورواة الحدیث.[ معاصر قادرخلیفه بود.2
# ~~امام منصوربن جعدة الطائی راوی المصابیح وشرح السنة 1
# ~~محمد بن ابی الفضل عبدالملک بن ابراهیم بن احمد ابوالحسن العرضی
# ~~صاحب التاریخ .
# ~~محمد بن فضل بن احمد ابوعبدالله الفراوی الصاعدی کان عدیم المثل
# ~~فی رواة الحدیث.
# ~~قاضی ابو بکر محمدبن عبدالباقی الانصاری قاضی بیمارستان له الاسناد
~~العالی
# ~~فی الحدیث وکان اماما عالما بالحساب والمنطق والهیئة .
# ~~قاضی ابوبکر محمودبن3 له تصانیف مشهوره منها مقامات] الفارسیة]1
# ~~محمد بن محمود وهو وجیه الدین ابوالفتح المرورودی 4 . پیش سلاطین غور
# ~~صاحب وقع وحرمت تمام ms558 بود و بسبب ترغیب او ایشان ازمذهب امام ابوحنیفه
~~بامذهب
# ~~امام شافعی نقل کردند .

PageV01P704

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0738.png)

# ~~قاضی محمدبن احمدالمیدانی الواسطی له الأسانید العالیة .
# ~~مؤیدالدین مؤیدبن مبارک العامری له تصانیف فی الهندسة.
# ~~الوزیر ابوعلی محمدبن محمد بلعمی، مترجم تاریخ جریر طبری، معاصر
# ~~منصوربن عبدالملک سامانی بود .
# ~~محمدبن1 العوفی لقبه نورالدین، صاحب کتاب جامع الحکایات، در اول
# ~~دولت مغول در گذشت .
# ~~محمدبن اسعدبن عبدالله الحنفی التستری صاحب منتخب جامع الحکایات
# ~~معاصر اولجایتو سلطان بود .
# ~~محمد بن علی بن محمدالکاتب صاحب کتاب سندباد.
### | النون
# ~~اصیرالدین طوسی وهو ابوجعفرمحمد بن محمد بن حسن. اصلش ازجهرود
# ~~ساوه بود، اما چون مولد و منشأش درطوس بود، [ بطوسی مشهورشد]2 .
~~درتاریخ وفاتش
# ~~گفتهاند :
### | شعر
# # نصیرملت و دین یادشاه کشور فضل %~% یکانه ای که چواو مادر زمانه نزاد
# # بسال ششصدوهفتاد و دو بذی الحجه %~% بروزهجدهم اودر گذشت در بغداد
# ~~شرح اشارات و نقدمحصل4 و زبده و تذ کره در حکمت و زیج خانی و معینیه
# ~~درهیأت و اوصاف الاشراف در سلو ک[ و سی فصل در معرفت تقویم و بیست باب
~~در
# ~~اسطرلاب 6 و اخلاق ناصری درمعاش از تصانف اوست ومن اشعاره فی الوحدة :
~~PageV01P705
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0739.png)

# # موجود بحق واحد اول باشد %~% باقی همه موهوم ومخیل باشد1
# # هر چیز جزاو که آمداندرنظرت %~% نقش دومین چشم احول باشد
# نجم الدین دبیران ، اسمه علی بن عمربن علی ابوالحسن الکاتبی القزوینی
# ~~معاصر هولا کوخان بود. شرح ملخص وشرح کشف و حکمت عین وجامع الدقایق و
# ~~رسالهآ شمسیه درمنطق از تصانیف اوست .
# قاضی ناصرالدین ابوسعید عبدالله بن محمدبن 2 علی البیضاوی به تبریز در
# ~~سنهآ ست عشر و سبعمایه در گذشت. تفسیرقاضی 2 وشرح مصابیح وغایة القصوی
~~و
# ~~منهاج 4 وطوالع* ومصباح در کلام ومرصاد دراصول فقه ازمصنفات اوست .
# نصر الله لقبه ضیاءالدین ابوالفتح بن الأثیر صاحب الانشاء برادر صاحب
~~جامع
# ~~الاصول وصاحب کامل بود، معاصر ناصر خلیفه .
# نصر الله بن عبد الحمید9 ابی المعالی، صاحب کتاب کلیله و دمنه بفارسی،
~~معاصر
# ~~سلطان ms559 بهرام شاه غزنوی .
# هشام بن امام محمدبن امام سایب الکلبی درسنهآ ست ومأتین در کذشت .
### | الواو
# واقدی وهومحمدبن عمربن واقد صاحب المغازی وغیرذلک ببغداد ، درسنهآ
# ~~سبع و مأتین، بعهد مأمون خلیفه در گذشت .
# وجیه الدین7 وهوعلی بن 8) صاحب تفاسیر بسیط و وسیط و وجیز، معاصر
# ~~محیی السنة و قائم خلیفه بود .

PageV01P706

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0740.png)

### | الیاء
# ~~یوسف بن اسماعیل حماد، در سنهآ سبع و تسعین و مأتین، بعهد مقتدر خلیفه
# ~~در کذشت .
# ~~یحیی بن جزله ابوعلی طبیب صاحب کتاب المنهاج1 .
# ~~یاقوت المستعصمی الخطاط درسنهآ سبع وتسعین وستمایه، بعهد غزان خان،
# ~~نماند و نزدیک قبرامام احمد حنبل مدفون شد .
# ~~یونس بن حبیب النحوی المشهور.
# ~~یعقوب 2 بن اسحق بن ابوعوانة الاسفراینی له مسند مجمع علی صحیح مسلم .
# ~~یحیی بن محمدابی الشکر لقبه محیی الدین ابی الشکرالمنجم له تصانیف
# ~~کثیرة .
# فصل ششم ازباب پنجم
# ~~در ذکر شعرا و ایشان دو کروهاند : عربو عجم . هر دو را یاد کنیم :
# اهل الشعر من العرب
# ~~سئل من اشعر الشعراء قال : امرؤالقیس اذا رکب والاعشی اذا طربو زهیر
# ~~اذا رغب والنابغة اذا رهب وبا این چهار چند دیگر را یاد کنیم :
### | امرؤالقیس
# ~~در زمان جاهلیت بود نزدیک بعهد رسول صلی الله علیه و سلم . در قصیدهای
# ~~گفته است : وجفان کالجواب وقدور راسیات 3 چون این سخن برسول صلی الله
~~علیه و
# ~~سلم رسانیدند ، درحق او فرمود : لعن الله الملک الضلیل نطق بالقران قبل
~~ان ینزل .
# ~~از اشعار امرؤالقیس است PageV01P707
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0741.png)

# # قفانبک عن ذ کری حبیب ومنزل %~% بسقط اللوی بین الدخول فحومل
### | الاعشی2
# ~~ومن اشعاره :
# # ومن یجعل المعروف من دون عرضه %~% یفره ومن لایتق الشتم یشتم3
### | لنا بغه 4
# ~~ومن اشعاره :
# # ولست بمستبق اخا لاتلمه %~% علی شعث ای الرجال المهذب 5
# ~~الجریر والفرزدق اما
### | الجریر6
# ~~از فرزدق اشعر بود . علماء گفتهاند از متقدمان شعرای اسلام این سه کس
# ~~بودند : جریر و فرزدق و اخطل . از اشعار جریر بن عطیه است:
### | شهر
# # ان الذی حرم المکارم تغلبا %~% جعل النبوة ms560 و الخلافة فینا
# # مضر ابی و ابوالملوک فهل لکم %~% یا خزر تغلب من اب کابینا PageV01P708
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0742.png)

# هذا ابن عمی فی دمشق خلیفة %~% لوشئت ساقکم الی قطینا1
# هشتاد سال عمریافت و در سنهآ عشر ومایه دریمامه وفات کرد . اما
### | فرزدق 2
# فهو ابوالاخطل همام بن غالب از بزرک قوم دارم تمیمی بود ومادر او لیلی
# ~~بنت حابس خواهر اقرع بن حابس یمیمی صحابی بود وفرزدق امیر المؤمنین3
~~رادیده
# ~~بود . آورده اند که هشام بن عبدالملک، درزمان پدر، باجمعی از اکابر شام
~~بحج آمده بود
# ~~و بر بلندی نشسته ونظارهآ حجاج می کرد که درطواف بودند . نا گاه امام
~~زین العابدین
# ~~علی بن الحسین بن علی برسید . شامیان چون آن صباحت وجه و وقار وهیبت او
~~بدیدند
# ~~از هشام پرسیدند که این چه کس است؟ هشام ازجاه وجلال وهیأت او اندیشید
~~. گفت
# ~~نمیشناسم . فرزدق حاضر بود و کفت من او را میشناسم . شامیی پرسید که
~~کیست
# ~~این بزرک . فرزدق بگفت :
### | شعر
# # هذا الذی تعرف البطحاء وطأته %~% و البیت یعرفه والحل والحرم
# # هذا ابن خیر عبادالله کلهم %~% هذا التقی النقی الطاهر العلم
~~PageV01P709
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0743.png)

# # اذا رأته قریش قال قائلهم %~% الی مکارم هذا ینتهی الکرم
# ~~الی آخر القصیده. هشام بن عبدالملک چون قصیده بشنید درغضبرفت و فرزدقرا
~~محبوس
# ~~گردانید. امام زین العابدین را خبرشد . دوازده هزار درم از برای او
~~بفرستاد. فرزدق
# ~~باز فرستاد و گفت یابن رسول الله من مدح تو از برای خدا و رسول کفتم نه
~~از برای عطا.
# ~~امام زین العابدین بازفرستاد و کفت ما که اهل بیتیم چون چیزی بکسی
~~بخشیم باز
# ~~نستانیم . فرزدق قبول کرد 2 و در سنهآ عشر ومایه در بصره وفات کرد بچهل
~~روزیاهشتاد
# ~~روزپس ازجریر و اونیز هشتاد سال عمر یافت
### | ذوالرمة 3
# ابوالحارث غیلان بن عقبة الشاعر المشهور از فحول شعرا بود وعاشق میة
# ~~بنت مقاتل بن قیس بن عاصم المنقری. از اشعار اوست :
### | شعر
# # ما ربع میة معمورا یطوف به %~% غیلان ms561 ازهی ربی من ربعها الخرب
### | بشار 5
# ابن برد عقیلی شاعر مشهوز بود و مادح منصور خلیفه و او را بزندقه تسبت
~~PageV01P710
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0744.png)

# ~~کردند . درنود سالگی درزیر چوبهلاک شد ، در سنهآ سبع وستین و مایه. از
~~اشعار
# ~~اوست :
### | شعر
# # یا قوم اذنی لبعض الحی عاشقة %~% الاذن تعشق قبل العین احیانا
# # قالوا بمن لاتری تحظی فقلت لهم %~% الاذن کالعین توفی القلب ماکابا
# مروان بن ابی حفصة1
# مادح مهدی خلیفه بود . درسنهآ احدی و ثمانین و مایه وفات کرد . از اشعار
# ~~اوست که درمدح مهدی عباسی کفته :
### | شعر
# # الیک قصرت النصف من صلواتنا %~% مسیرة شهر بعد شهر یواصله
# # فلانحن نخشی ان یخیب رجائنا %~% الیک ولکن اهنأ الخیر عاجله
# مهدی بر گفت که چند بیتاست . مروان کفت هفتاد بیت . بفرمود تاهفتاد
# ~~هزاردرم بیاوردند و بجایزء بدو داد.
### | ابونواس
# [حسن بنهانی[2 شاعرمداح خلفای بنی عباس بود. در سنهآخمس 3 و تسعین
# ~~ومایه. بزبان محمد امین نماند . درهزلیات و مغازله غالی بود 4 . در آن
~~معنی
# ~~کفته است : علیکم بنیک المخططین فانه نعمة لاتصیبونها فی الجنة 5 .
~~کویند حق تعالی
# ~~اورا بدین ابیات بخشید :
### | شهر
# تأمل فی نبات الارض وانظر %~% الی آثار ما صنع الملیک
# عیون من لجین ناظرات %~% کان جفونها ذهب سبیک
# علی قصب الزبرجد شاهدات %~% بأن الله لیس له شریک
# ~~ودر باب آمرزش او بسبب این ابیات گفته اند :
# # شاها بخواب دید یکی بونواس را %~% فی روضة فقال له هذه لمن PageV01P711
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0745.png)

# # تولایق بهشت نهای کز گناه تو %~% ماکانت الربوع تخلت ولا الدمن
# # کفتا سه بیت نیک مرا دستگیرشد %~% در حضرت خدای جهان خالق ز من
# # آسوده از جراحت خارکن و مکن %~% در روضهای خلد میان کل و سمن
# # رحمت چومن وسلوی برمن نزول کرد %~% آنگه چگونه سلوی و انگه چگونه من
# # شاها ترا خدای کرفتم بعدل وداد %~% عدلی برون زعلت و دادی فزونزمن
# # تو بونواس گیر مرا با جرایمی %~% کاندر محل ضبط نیاید بکیل ومن
# # درمدح تو سه بیت ندارم ms562 چو بونواس؟ %~% کا کنون بدان سه بیت ببخشی کناه
~~من؟]1
### | بحتری2
# وهو ولید بن عبید در سنهآ ثلاث و تسعین ومایه بعهدهارون الرشید خلیفه
~~نماند.
### | بوفراس
# برادر سیف الدولهآ حمدانی معاصرمطیع خلیفه بود.[ از اشعار اوست]3
### | اتنبی
# مادح سیف الدولهآ حمدانی بود . درسنهٔ‌ اربع وستین وثلاثمایه بزبان مطیع
# ~~خلیفه نماند . [من اشعاره 3
# اهل الشعر من العجم
# شعرای عجم که بزبان پارسی و پهلوی و غیر آن اشعار دارند بسیارند4 . آنچه
# ~~مشاهیرند اسامیشان یاد کنیم [ برنهج حروف]5 و از بعضی مختصری از ابیات
# ~~یاد کنیم :
### | انوری
# وهو اوحدالدین6 الخاورانی معاصرسلطان سنجزسلجوقی بود ومداح او و
~~PageV01P712
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0746.png)

# ~~از اکثرعلوم بهره مند . واین قطعه دال است [ براین معنی] :1
### | قسعه
# ~~گر چه در بستم در مدح و غزل یکبار کی
### | ظن مبر کز نظم الفاظ ومعانی قاصرم
# ~~بلکه بر هر علم کز اقران من داند کسی
### | خواه جزوی گیرآن را خواه کلی قادرم
# ~~منطق و موسیقی و هیأت 2 شناسم اند کی
### | راستی باید بگویم با نصیبی وافرم
# ~~از الهی آنچه تصدیقش کند عقل صریح
### | گر تو تصدیقش کنی بر شرح وبسطت ماهرم
# ~~در طبیعی رمز چند هر چند بی تشویر نیست
### | کشف دانم کرد اکر حاسد نباشد ناظرم
# ~~نیستم بیگانه از اعمال و احکام نجوم
### | ور همی باور نداری ، رنجه شو من حاضرم
# در آخر عمر تائب شد و از ملازمت حضرت سلطان اعراض نمود. [ چون
# ~~سلطان او را طلب کرد، این قطعه درجواب بسلطان نوشت :
### | قطعه
# # کلبه ای کاندرو بروز و بشب %~% جای آرام وخورد و خواب من است
# # حالتی دارم اندرو که از آن %~% چرخ در عین رشک وتاب من است
# # آن سپهرم درو که کوی سپهر %~% ذرهآ نور آفتاب من است
# # و آن جهانم درو که بحر3 محیط %~% والهآ لمعه سراب من است
# # هر چه در مجلس ملوک بود %~% همه در کلبهآ خراب من است PageV01P713
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0747.png)

# # وحل اجزا و نان خشک برو %~% گرد خوان من و ms563 کباب من است
# # شیشهآ حمر من، که بادا پر، %~% پیش من شیشهآ شراب من است
# # قلم کوته و صریر خوشش %~% زخمه و نغمهآ رباب من است
# # خرقهآ صوفیانهآ ازرق %~% از هزار اطلس انتخاب من است
# # هرچه بیرون ازین بود کم و بیش %~% حاش للسامعین عذاب من است
# # گنده پیر جهان جنب نکند %~% همتی را که در جناب من است
# # خدمت پادشه ، که باقی باد ، %~% نه سازوی خاک و آب من است
# # زین قدم راه رجعتم بستست %~% آنکه اومرجع و مآب من است
# # وین طریق اربما بسست خطا %~% چکنم این خطا صواب من است
# # گر چه ییغام روح پروو او %~% همه تسکن اضطراب من است
# # نیست من بنده را زبان جواب %~% جامه وجای من جواب من است]
### | زرقی
# و هو افضل الدین 2 الهروی معاصر سلطان ابراهیم غزنوی بود
# ~~اشعار بی نظیردارد . کتاب الفیه و شلفیه از منظومات اوست .4
~~PageV01P714
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0748.png)

# ادیب صابر ترمذی
# ~~اتسز خوارزم شاه رفت و اتسز بشب او را در آب جیحون غرق کرد . اشعار
~~نیکو دارد
# ~~ومن اشعاره :
### | شعر
# # کر ادیبی نشست در مجلس %~% زیر دست کسی که بیادب است
# # چه توان کرد سورهآ اخلاص %~% زیر« تبتیدا ابی لهب»1 است]2
### | اثیرالدین اومانی
# اومان دهی است بناحیت اعلم همدان و او مداح سلیمان شاه ایوه حاکم
# ~~کردستان بود . اشعار خوب دارد . در عهد هولا گوخان در کذشت . کویند
~~درحق
# ~~قاصی مجدالدین طویل قاضی همدان هجوی گفته بود من هذه :
### | شعر
# ~~نه از آن داشت قضا مرگ وی اندر تأخیر
### | که برید اجلش می ننماید تعجیل
# ~~لیک در تیه ضلالت نه چنان کم گشته است
### | که بصد سال برد ره بسرش عزرائیل
# قاضی چهل نوبت سورهآ انعام خواند ودرحق او نفرین کرد . هم بدان زودی
# ~~دعایش مستجاب شد واثیر الدین در گذشت .
# اثیر الدین اخسیکشی
# اخسیکث از شهرستان فرغانهآ ماوراء النهر بود معاصر3 اشعار بی نظیر دارد.
# ~~منها : PageV01P715
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0749.png)

# ~~ای شمع زرد روی که با اشک ms564 دیده ای
### | سرخیل عاشقان مصیبت رسیده ای
# ~~فرهاد وقت خویشی بی سوز و می کداز
### | تا خود چرا ز صحبت شیرین بریده ای
# ~~یاری بباد دادهای ، ارنه چرا چو من
### | بد رنگ و اشکبار و نزار و خمیدهای
# ~~گر شاهدی، زبهرچه رخ زرد کردهای
### | ور عاشقی ، برای چه قد بر کشیدهای
# ~~آن را که نوردیده گمان برده ای توخود
### | دائم در آب دیده از آن نور دیده ای
# ~~آن خون فرو دویده بساعد نشان چیست
### | زین غبن اگر نه دست بدندان گزیدهای
# ~~آری تو هم خود از مگسی زاده ای باصل
### | و امروز نیز با مگسی آرمیده ای
# ~~گر بر لکن سواری وز شعله نیزه ور
### | لافی نمی زنی صف ظلمت دریده ای
# ~~در بزم خواجه ، خندهآ نزهت چه می زنی
### | آخر نه از برادر همدم بریدهای.
# ~~بالله که تا مصحف سمعی2 ، تو وصف خویش
### | امامی هروی
# ~~و هو ابوعبدالله4 محمد بن ابی بکر بن عثمان مداح سلاطین و وزرای
~~PageV01P716
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0750.png)

# ~~کرمان بود . در عهد ابقا خان در گذشت . اشعار خوب دارد . لغزی که بنام
~~خود
# ~~با محاسبان خطاب کرده است امتحان را ، اینست .
# ~~ثلث خمس «زوج فرد» ی را که خمس سدس او
### | بی شک از حد عدد بیرون بود تنصیف کن
# ~~بر قرار خویش بار دیگرش در ثلث « مال»
### | ضرب کن، چون ضرب کردی آنگهی تضعیف کن
# ~~سدس وعشر ثلث اورا باز با این هر دو قسم
### | جمع کن نینی که نصفثلث از و تحذیف کن
# ~~کعب غین و جذر ظارا گر برون آری بفکر
### | اندر و پیوند چار و ینج را تألیفا کن
# ~~با محاسب گفتم اندر علم او اسمی برمز
### | گو امامی را بعلم خویشتن تعریف کن
# «زوج فرد» عددی را کویند که در تنصف احدی الطرفین آن مصحح وطاق بود
# ~~و آنچه از حد عدد بیرون است یکی باشد . زیرا که از یکی در انقسام عدد
~~صحیح
# ~~حاصل نشود وچون یکی را خمسسدس مقداری ms565 گیرندآن مقدار سی تواند بود وثلث
# ~~خمس سی دو باشد چون تنصیف کنی یکی باشد که آن الف بود و آن ثلت خمس را
~~که دو
# ~~است ، چون درثلث «مال، یعنی ثلث سی که ده بودضرب کنی بیست شود. چون
~~مضاعف
# ~~کنی چهل کردد، «میم» باشد. سدس آن سیپنج بود وعشرثاث آن یکی هر دوشش
~~باشد و
# ~~چون پنج دانگ ازو حذف کنی یکی بماند، «الف» بود. عددی درعددی هم مثل
~~ضرب کردن
# ~~اول را جذرخوانند وحاصل ضرب را مجذور وچون مجذور را باز درجذرضرب کنی ،
# ~~آن را که درما قبل جذرمی گفتند کعب کویند، چون عدد غین هزارست کعب آن
~~ده
# ~~تواندبود یعنی ده در ده صد وصد در ده هزار . چونعدد ظانهصداست، جذر ان
~~سی باشد
# ~~یعنی سی درسی نهصد بود. پسده عدد که کعب غیناست وسی که جذر ظاست چهل
~~بود
# ~~و«میم» باشد. رقم چهار «دال» است و رقم پنخج « ها» ودال وها در صورت
~~کتابت دهاست و PageV01P717
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0751.png)

# ~~بجمل شکل ده «یا،1 باشد . نام امامی بدین صورت حاصل میشود .2
### | ابوالفرج رونه 3
# رونه 4 دهی است از ولایت خاوران خراسان و او را اشعار نیکوست . معاصر
# ~~سلطان ملکشاه سلجوقی و پسرانش بود . حکیم انوری در اول شاکرد او بود .
~~اما در
# ~~اواخرشعرش بمراتب ازو عروج کرد .
### | ابن خطیب گنجه
# وهو تاج الدین احمد معاصرسلطان محمود غزنوی بود . اشعارخوب دارد .
# ~~بویژه مناظرات او با منکوحهاش مهستی شیرین باشد . گویند پسر خطیب
~~گنجهپیش
# ~~اززناشوئی مهستی را بمعاشقت دعوت کرد . اجابت نکرد و بجواب این
~~ابیاتنوشت :
### | شهر
# # تن با تو بخواری ای صنم در ندهم %~% با آنکه ز تو به است هم در ندهم
# # یکباره سر زلف بخم در ندهم %~% بر آب بخسبم خوش ونم در ندهم
# پورخطیب کنجه براو مکر کرد و او را بنام دیگری حاصل کرد و بعد از
# ~~دخول با او گفت :
### | شعر
# # تن زود بخواری ایصنم5 دردادی %~% وز گفتهآ خویش نیک باز ms566 استادی
# # گفتی خسبم بر آب و نم در ندهم %~% بر خاک بخفتی و نم اندر دادی
### | اوحدی
# ~~وهو4 اشعارخوب دارد . منها : PageV01P718
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0752.png)

### | شعر
# ~~دلبر من رقم مشک بمه بر زده بود
### | خلق را آتش سوزنده بدل در زده بود
# ~~مرد را مردمک دیده بخون تر می کرد
### | عنبرین خال که بر برگ گل تر زده بود
# ~~سرو را پای فرو شد بزمین همچون میخ
### | ییش بالاش زبس دست که بر سر زده بود
# ~~ناوک غمزهآ چشمش بمن انداخت ز دور
### | بردل آمد سرپیکان که برایر زده بود
# ~~ما خود آن زخم که برسینهآ مجروح آمد
### | بمسلمان ننمودیم که کافر زده بود
# ~~چون کبوتر بطییدم که مرا غمزهآ او
### | بکمان مهرهآ ابرو چو کبوتر زده بود
# ~~هر شکاری که بینداخت بنوعی بر داشت
### | مگر این صید سراسیمه که لاغر زده بود
# ~~اشک سرخم مددی داد بهر وجه ، ارنه
# ~~گربهم برزده بینی سخنم عیب مکن
### | کاوحدی را غم عشق تو بهم بر زده بود
### | اسدی 3
# ~~ووهو ابومنصور علی بن احمد طوسی4] اشعارنیک دارد و کتاب گرشاسف
# ~~نامه ازمنشآت اوست 5 .

PageV01P719

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0753.png)

### | بوالماجد 1 رایخانی
# رایکان دهی است از ولایت قزوین . معاصر ابقاخان بود . ملک افتخار الدین
# ~~قزوینی عمارتی عالی می ساخت . ابوالماجد[ بدیدن. او آمد]2 . ملک گفت
~~درین
# ~~عمارت چگوئی؟ بربدیهه گفت:
# # ای که کیتی پرست و گنهه ورزی %~% شاد و خرم بگیتی تکیه ورزی
# # کیه دست آوری و یمه بساجی %~% کیانش او نهی واشان بهرزی 3
### | میرکا 4 خیارجی
# از ولایت قزوین معاصر2 بود . بزبان قزوینی سخنان نیک دارد .

PageV01P720

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0754.png)

### | اوتایچ2 (6)
# زنجانیهم بدان زبان اشعارخوب دارد1 ] کویند ممدوحش او را فروتر
# ~~از همسرانش نشاند . او گفت:3
# # بمن چندان بری شاها گمانی %~% ند برآرم خسهآ نبده ز فانی
# # از آن تا کنه سپهرم درد جو %~% مبر تو لنگ و ریگم بگمانی
# # بآو و آذر و بخاو بوا %~% هم زمانی میر قدرم بدانی
# # به آن و وکم او ایهاش ms567 با رشه %~% زیو که جیر و اسایش پشانی
# 1- ق: او بابح م: اویانح . آقای ادیب طوسی در رساله «نمونه ای از
~~فهلویات»
# ~~این مه را آیانج یااوتانج خوالدداند 2- م، ق : معاصر بود. 2_ لی وقراءت
# ~~این آشعار نیز بوسیله آقای محمد امین آدیب طوسی صورت گرفته وچون تنها
~~دریک نسخهآ
# ~~ما (ق)این اتار وجود داشت انهم بصورتی بسیارمغلوط ، ازدادن نسخه بدل
~~خودداریشد و
# ~~بجای آن معا نی اشعار بر حسب تحقیق آیسکل اورده شد:
# ~~بمن ای شا5چمی بری
### | بر ای ند به ز بان بر نمی آورم
### | لنگو لوک گمان مبر
### | ا %~% قد ر مر1 خوا هی دا نست
### | جایگاه زیر و سایش پیشانی اباست
### | در حلی نبانگ شادمانی وعشرت تو بر سپهری رود
### | برینکهاگر بتوانی نشکوهی (یا مرانشکنی)
### | خسته جان آر بومی ببو] دشرواهم رفت PageV01P721
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0755.png)

# # نه چر تندینی ووچه خوری سو %~% به سپهرتشوان مانک خاشمانی
# # بشم بنه هو ناو دلیادیان را %~% بآن دا نشگهی [یا نشکمی] گر کی توانی
# # اتون بم یر زدلیاویم بو جسک %~% بشه بومی و بومی خاسه جانی
# # باین گتی بوایه چون بشیری %~% چومن چین می شود لی آن گمانی
# # بجز شمشیر وه بی مرگ نبام %~% بخور سگ و چه مک زیوندانی
# بو العلاءگنجه ای
# وهو محمود بن 1 اشعار خوب دارد . استاد خاقانی بود و در حق خاقانی
# ~~گفته است :
# # شبی گادم از روی مستی فلان را %~% فلان کیست صاحبقران جهان2 را
# # امیراجل خواجه 3 خاقانی ما %~% که فخرست4 او مر زمین و زمانرا
# # بمستی فتاد این چنین سهو5 برمن %~% بمستی چنین پر فتد مردمان را
# چون بسمع خاقانی رسید ، درقصد او ایستاد) . ابوالعلاء درین معنی گفت:
### | شعر
# # از آنگه که از مادر دهر زادم %~% بفضل وهنر در جهان اوستادم
# # مراشصت سال [است و از خاکاران1 %~% بود شانزده تا بشروان فتادم
# # غریبی ضعیفم ثنا کوی خسرو %~% نگویم که کیخسرو و کیقبادم
# # تو ای قرة العین فرزند مائی %~% منت هم پدر خوانده هم اوستادم ms568
~~PageV01P722
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0756.png)

# # چو رغبت نمودی بشا گردی من %~% ترا نعمت [ وصلت وچیز1 دادم
# # میان را بتعلیم و شفقت ببستم %~% زبان تو در شاعری بر گشادم
# # چو شاعر شدی بزد خاقانت بردم %~% لقب نیز خاقانیت من نهادم
# # بیزدان نگفتم که من گادم او را %~% و گر گفتهام نیست [ بالله یادم
# # بجای یکی ره ، دو صد ره بگفتم %~% نکادم ، نگادم ، نگادم ، نگادم
### | بندار رازی 4
# بدان زبان اشعار زیبا دارد و اختراعات بیهمتا . دیوان او مشهورست
# ~~و معتبر . [ من اشعاره :
### | شع
# # بمزکت ده بوم روجی بری ده %~% که می کت واعظی زین هرزه لائی
# # که هفت اندام مردم روج محشر %~% یکا یک بده ورخود کواهی
# # رنی ورعانه می زد دست و می کت %~% وساژاژا که ته آن روج خایی
# # گر بدل حب آل حیدرته %~% ساقی آب حوض کوثرته
# # ور بدل بغض آل حیدرته %~% چکنم من گناه مادر ته
# و چموش نامهآ بندار شهرتی تمام دارد وچند بیت از آن اینست :
# ~~چو من اهرو بکرمابه چموشی ببوه بوی (؟)
### | نه پندارم کس را بوچموشی این چنین بورزی(؟)
# ~~چموشی نازک و زبوا وشیرین روج و پر آلت (؟)
### | سپاری زرد ودروارش باستر برج پشت اسبی؟

PageV01P723

# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0757.png)

# ~~این اسبی که در عین چوپالاو کنی اشجار (2)
### | بشو خط معمار بخواندی مدرک اعمی (؟)
# قاضی بهاء الدین زنجانی 1
# ~~مداح خواجه شمس الدین صاحب دیوان جوینی بود . اصطلاحات ترکان
# ~~در شعر خوب نشاندی و قصیده ای که این بیت مطلع آن است ، شاهداین تقریر
~~است:
### | م
# # ای کرده روح با لب لعل تو نو کری %~% معشوق از بکی ونگارهوجاوری2
### | بور بهاء جامی
# ~~مداح خواجه شمس الدین صاحبدیوان جوینی و اکابر زمان بود .[ اشعار
# ~~نیکودارد]3 . دیوانش معروف است .
### | بهاء الدین ساوحی
# ~~در حیاتست . سخنان نیکو دارد و این ضعیف را بچند قطعه و قصیده
# ~~مشرف فرموده.4
# جمال الدین عبد الرزاق
# ~~یدر کمال الدین اسماعیل اصفهانی است. سخنان نیکودارد [منها :
### | معا
# ~~دو دیدهآ من اگر خون شود ز غم شاید
### | مگرز ms569 دست وی این جان ناتوان بجهد
# ~~چو دل بواسطهٔ‌ دیدهٔ‌ خون همی گرید
### | دریغ باشد اگردیده رایگان بجهد ]5 PageV01P724
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0758.png)

# جمال الدین اشهری 1
# ~~به تبریز درسنهآ ستمایه در گذشت و بمقبرة الشعراء سرخاب مدفون شد
# ~~اشعارنیکو دارد.
# جمال الدین رستق القطنی2
# ~~رستق القطن محلتی است درقزوین و اورا بدان زبان اشعار نیکوست و معانی
# ~~نازگ انگیخته . درعهد ابقاخان در گذشت . قرب نود سال عمرداشت . از
~~سخنانش
# ~~اند کی بزبان پارسی نیزباشد . منها :
# # ای زر توئی آنکه جامع لذاتی %~% محبوب خلایق بهمه اوقاتی
# # بی شک توخدانئی و لیکن چوخدا %~% ستار عیوب و قاضی الحاجاتی
### | جمال الدین عتیقی3
# ~~در حیات است. سخنان خوب دارد ، بتخصیص غزلیات منها :
# ~~از خاک کف پایت هر گرد که بر خیزد
### | جانهاش فرو بارد ، دلهاش فرو ریزد
# ~~آن برق که سوزد عقل از ابر غمت تابد
### | و آن بوی که بخشد جان از خاک درت خیزد
# ~~سودای توام در خاک سر مست ، بخواباند
### | بوی تو ز خاکم باز دیوانه بر انگیزد PageV01P725
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0759.png)

# ~~از تو نبرم صد ره چون عودم اکر سوزی
### | دود دلم آید باز در دامنت آویزد
# ~~ای جان عتیقی 1 کی با عشق بر آید عقل 2
### | با شاه کجا یارد هر سفله که بستیزد
### | جولاهه ابهری
# بزبان پهلوی اشعار نیکو دارد .[منها : 4
# ~~1-ر: عقیقی 2- ر: بر آئی تو 33- ابیات در نسخهٔ‌ ب تیامده - این ابیا
~~کهدرسع2
# ~~دیب طوسیرا درینجا نیز متن قرار دادیم وقاقی آن را نیز از رسالهٔ‌
~~ایشان نقل نمودیم
# ~~وضنا نسخه بدلهارا نیز بدست دادیم.
### | نسخهآ ق :
# # کیکه آمر و لمتدان تا و میرا %~% کونه من وایرشوویدا
### | نر گسانش جه سینان آی13
### | کوت نس بسو در تاوبمی داڈ
# ~~بیت چهارم را ندارد.
### | تسخه م :
### | خون من و ایرش ها لاومیدا
# # سنبلانش دهول بازی همی کرد %~% نر گسانش چه شیتان آدمیدا
### | کو مالش بسو در ما و میدا
# ~~یا لا برشا
# # چصن اززک ازه کر نی %~% ورنه حال ms570 منش اولا می داد
# ~~معنی اشعار برطبق تحقیق آقای ادیب :
# دخترک امروز کمندان (دوزلف) را میتابید . از خون من برا برو رنگاب می
~~PageV01P726
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0760.png)

# # کیله امرو کمندان تاو می دا %~% کو ز من وا بروش هالاو می دا
# # سنبلانش دول واری همی کرد %~% نر گسانش جه سیبان آو میدا
# # واش به برده بد واشامه اج سر %~% گونه آیش بسو در تاو میدا
# # جمن چین آذرش آوی رهای یار %~% ورنه جان منش اولاو میدا
# سید جمال الدین کاشی
# معاصر ابقاخان بود : اشعارجد وهزل نیکو دارد و ترجیعی درجواب سعدی
# ~~شیرازی گفته است . مطلعش اینست :
### | شع
# # من مستم و رند ولا ابالی %~% وین شیوه مراست لایزالی
# # با مشغلهآ جهان چکارم1 %~% می خواهم ویار وجای خالی
# # خمخانه و کوی یار یکدل %~% هر کز نگذارم آن حوالی
# # خشت سرخم کنم ببالین %~% خاک در آن صنم نهالی
# # عشق است حرام برتوای دوست %~% گر هیچ نه در یی وصالی
# # ازعشق بتان خلاصه وصل است %~% باقی است  و ساوس خیالی
# # سعدی که نشست وصبرمی کرد %~% بود از سرعجزو سست حالی
# # من اشرف ثانیم 6 نه صابر %~% و ندر سرم این هوس که حالی
# # بر خیزم و دست یار گیرم %~% بی یار چرا قرار گیرم
# سید حسن غزنوی
# معاصر سلطان بهر امشاه7 غزنوی بود . اشعارخوب دارد، گویند بوقت آنکه
# ~~بزیارت رسول الله صلی الله علیه و سلم رفته بود . منعت آن حضرت ترجیع «
~~سلموا یا
# ~~قوم » گفته : PageV01P727
# ![image filename](./0750HamdAllahMustawfi.Tarikh_0761.png)

# # سلموا یاقوم بل صلوا علی صدر الامین %~% مصطفی ماجاء الا رحمة للعالمین
# چون بدین بیت رسد :
# ~~لاف فرزندی نیارم زد[ ولی در خدمتت1
### | مدحتی2 کفتم زحضرت خلعتی بیرون فرست
# ~~دستی از قبه بیرون آمد با حلهای و گفت یا بنی خذ.
### | عیا
# وهو عمربن ابراهیم . درا کثرعلوم ، خاصه درنجوم ، سر آمد زمان خودبود
# ~~و ملازم سلطان ملکشاه سلجوقی بود . رسایل خوب و اشعار نیکودارد . منها
~~:
# # هرذره که بر روی زمینی بودست %~% خورشید رخی زهره جینی بودست
# # گرد از ms571 رخ نازنین3 بآزرم فشان %~% کان هم رخ خوب نازنینی بودست
# خیام درحالت مرض ، دروقت وفات گفته :
# # خیام که خیمهای حکمت میدوخت %~% در بوتهآ غم فتاد و ناگاه بسوخت
# # مقراض اجل طناب عمرش ببرید %~% دلال فلک برایگانش بفروخت %~% 4
### | خاقانی
# وهو افضل الدین ابراهیم بن علی النجار شروانی به تبریز درسنهآ اثنی
~~وثمانین
# ~~وخمسایه در گذشت و بمقبرة الشعراء سرخاب مدفون شد . اشعاربی نظیر و
~~رسائل بی
# ~~مایند دارد و بطمطراق طرز شعر او 5 تا غایت مانند او کس نگفته است [
~~واز2 برای
# ~~خواجه جمال الدین موصلی مدحی گفت و ببغداد پیش او فرستاد . آن خواجه
~~جهت او
# ~~یک خروار زر سفیدفرستاد. چون پیش خاقانی آوردند ، خاقابی تصور زر سرخ
~~کرد. چون
# ~~معلوم کرد که سفیدست گفت بازیس برید و بگوئید که مدحی که گفته ام
~~بازستانند PageV01P728 ms572